Agendabundel

Bundel van de Raadsinformatiebijeenkomst van 1 juni 2021

1

Actieplan zelfbeheer Openbaar Groen Tijd: 19.30-21.00 uur Beleidsveld: Openbare Ruimte/ wethouder Diepeveen Digitale raadsinformatiebijeenkomst gesprek raadsleden met ambtenaren, ervaringsdeskundigen, initiatiefnemers en andere betrokkenen. Agendeerders: Zwinkels (CDA), Virginia (GroenLinks), Van der Graaf (CU), Schilderman (D66), Van der Marel (VVD), Sturkenboom (Student&Starter), Snippe (PvdD), Bülent Isik (PvdA). De agenderende fracties zouden graag van ervaringsdeskundigen, initiatiefnemers en andere betrokken inwoners uit Utrecht willen horen wat zij vinden van dit actieplan. Ondersteunt dit actieplan hen in de praktijk, is het toereikend, missen er belangrijke onderdelen, wat moet er eventueel anders of beter? Ook horen we graag hoe zij zijn betrokken in de totstandkoming en hoe zij ook in de komende periode in overleg willen (blijven) met de gemeente om zelfbeheer een succes te maken.

Heeft het college deze partijen om input gevraagd voor dit actieplan? We zijn ook benieuwd naar de consequenties van zelfbeheer voor de eigen organisatie van de gemeente: moet er ook op een andere manier gewerkt worden, of zijn er aanvullende investeringen nodig om dit in goede banen te leiden? Hoe is de rolverdeling tussen ontwerp, beheer en Stadsbedrijven? Hoe is die interne afstemming en samenwerking met zelfbeheerders tot nu toe verlopen? Denk daarbij ook aan de rol van de wijkbureaus en het Initiatievenfonds. In dat kader willen we weten of het zelfbeheerbeleid uit 2007 geëvalueerd is en wat de behaalde resultaten zijn. De fracties willen daarbij ook leren van goede voorbeelden uit andere gemeenten (bijvoorbeeld de ‘groenmakelaar’ uit Rotterdam). Daarop voortbouwend lezen we nog weinig concrete doelstellingen in dit actieplan. We horen graag welke doelen het college precies nastreeft en hoe zij zelfbeheer wil gaan stimuleren en faciliteren op een laagdrempelige manier. Dat vraagt o.a. om korte, directe communicatielijntjes. En de gemeente moet ook het zelfbeheer in de nieuwe wijken onder de aandacht brengen en (helpen) organiseren.

Tot slot horen wij ook graag de dilemma’s en afwegingen die gemaakt worden vanuit het college in dit actieplan: zijn er nog knelpunten of conflicterende belangen waar we rekening mee moeten houden? Welke verwachtingen hebben initiatiefnemers van de gemeente en hoe kan gemeente deze verwachtingen waarmaken? Op die manier kunnen we ook een inschatting maken of een commissiebehandeling wenselijk is. Actiepplan zelfbeheer groen-Info-en-Bijdragen-deelnemers (WEB).docx Bijdrage -RIB Zelfbeheer Groen-Buurttuin Shakespearehof Oog in Al en Meysters Buiten West en Oost.docx Bijdrage- RIB Zelfbeheer Groen-plantenbakcie.pptx Bijdrage-RIB Zelfbeheer Groen- Presentatie MCU UN.pptx

1.1

Raadsbrief Actieplan zelfbeheer openbaar groen Dossier 1799 voorblad Actieplan zelfbeheer openbaar groen.pdf Raadsbrief Actieplan zelfbeheer groen.pdf

2

3

Ondermijning Tijd: 19.30-21.00 uur Locatie: Fysiek op Stadhuis Beleidsterrein: openbare Orde en Veiligheid/ burgemeester Sharon Dijksma Fysieke informatiebijeenkomst op initiatief van het College: De burgemeester heeft tijdens haar kennismakingsronde met de raad aangegeven dat ze dit onderwerp graag aan de raad wilde presenteren, waarop alle fracties zonder uitzondering positief gereageerd hebben. In deze bijeenkomst wil de burgemeester raadsleden informeren over het actueel ondermijningsbeleid van de stad en hierbij inzicht geven in de ernst, omvang en effecten van (drugs)criminaliteit. Mobiliteitsplan

Tijd: 19.30-21.00 uur Digitale raadsinformatiebijeenkomst :raadsleden gaan in gesprek met inwoners, ambtenaren en experts. Beleidsterrein: Mobiliteit/ wethouder Lot van Hooijdonk Agenderenden: Susanne Schilderman (D66), Henk van Deun/David Bosch (PVV), Cees Bos/Stefan Gaillard (Stadsbelang Utrecht), Thijs Weistra (GroenLinks), Marijn de Pagter (VVD), Eva Oosters (S&S), Bulent Isik (PvdA), Ruurt Wiegant (SP), Jan Wijmenga/Rik van der Graaf (ChristenUnie), Lisanne Snippe (PvdD) en Bert van Steeg (CDA). Motivatie: De fracties wensen het mobiliteitsplan in een Raadsinformatiebijeenkomst te bespreken: vragen aan deskundigen in de reacties op het mobiliteitsplan staan centraal. Het doel is om een beter begrip te krijgen van de plannen en haar onderbouwing en mening van onze inwoners daarin. Daarin horen de fracties graag zowel de onderbouwing en toelichting op de wijzigingen ten opzichte van de inspraakversie vanuit de gemeente als de opinie van experts. De fracties vinden het van belang dat inwoners hun algemene wensen bedenkingen bij het mobiliteitsplan kunnen weergeven. Het mobiliteitsplan verdiept en verbreedt het mobiliteitsbeleid van de gemeente Utrecht. Daarbij worden er meer middelen ingezet om een beoogde modal split te bereiken. De fracties horen graag vanuit experts hun mening over in hoeverre dit het gewenste resultaat zal bereiken.

Daarnaast gaan de fracties graag uitgebreider in op de plannen rondom de schaalsprong voor het openbaar vervoer. RIB-Mobiliteit 2040-Concept-doc-Info-en-Bijdragen-deelnemers-WEB.docx RIB-Mobiliteit 2040-Concept-doc-Info-en-Bijdragen-deelnemers-WEB.docx Bijdrage-Rover-notitie-RIB-Mobiliteit.rtf Reactie-Fietsersbond-RIB-Mobiliteitsplan.pdf Presentatie GU- RIB Mobiliteitsplan-1 juni versie def.pdf Reactie NMU- RIB Mobiliteitsplan 2040 - 1 juni.pdf Presentatie-RIB-Mobiliteitsplan-GU.pdf 3.1

Mobiliteitsplan 2040 Dossier 1792 voorblad Raadsvoorstel Vaststelling Mobiliteitsplan 2040.docx Bijlage 1 Mobiliteitsplan 2040.pdf Bijlage 2 Nota van beantwoording op inspraakreacties Mobiliteitsplan.docx Bijlage 2.1 Overzicht inspraakreacties en beantwoording.pdf Bijlage 3.1 Antwoordbrief Provincie Utrecht.docx Bijlage 3.1 Reactie provincie Utrecht.pdf Bijlage 3.2 Antwoordbrief gemeente De Bilt.docx Bijlage 3.2 Reactie gemeente De Bilt.pdf Bijlage 3.3 Antwoordbrief gemeente Nieuwegein.docx Bijlage 3.3 Reactie gemeente Nieuwegein.pdf Bijlage 3.4 Antwoordbrief ProRail.docx Bijlage 3.4 Reactie ProRail.pdf Bijlage 3.5 Antwoordbrief Rijkswaterstaat.docx Bijlage 3.5 Reactie Rijkswaterstaat.pdf Bijlage 3.6 Antwoordbrief NS.docx Bijlage 3.6 Reactie NS.pdf Bijlage 3.7 Antwoordbrief Politie.docx Bijlage 3.7 Reactie Politie.pdf Bijlage 4 Samenvatting wijzigingen Mobiliteitsplan 2040 t.o.v. SRSRSB.pdf Bijlage 5 Rapport Kwaliteit in de Zuidpoort.pptx Bijlage 6 Participatieverslag Zuidpoort.pdf Raadsbrief Mobiliteitsplan 2040.docx 1. Rapport evaluatie Actieplannen Utrecht Fietst! Voetganger en Verkeersveiligheid 2015-2020.docx 2. Rapport impact van geautomatiseerde mobiliteit op de stad.pdf

3.2

Raadsbrief Mobiliteitsplan 2040 Dossier 1893 voorblad Raadsbrief Mobiliteitsplan 2040.pdf

1. Rapport evaluatie Actieplannen Utrecht Fietst! Voetganger en Verkeersveiligheid 2015-2020.pdf 2. Rapport impact van geautomatiseerde mobiliteit op de stad.pdf 4

Samen maken we de stad ( deel 2) Tijd: 21.30-23.00 uur Beleidsterrein: Wijkgericht werken en Participatie, wethouder Anke Klein Digitale raadsinformatiebijeenkomst: raadsleden in gesprek met inwoners uit de stad, ambtenaren en experts Agenderenden: Has Bakker (D66), Rick van der Zweth ( PvdA), Fred Dekkers ( GroenLinks), Eva Oosters ( Student en Starter) en Jantine Zwinkels (CDA) Eind 2019 is in de gemeenteraad het actieprogramma Samen stad maken op de Utrechtse manier vastgesteld. Dit actieprogramma gaat voornamelijk over zgn. bewonersparticipatie en manieren waarop de gemeente bewoners bij beleid en besluitvorming betrekt. Van veel fracties in de raad is het een grote wens om ook bewonersinitiatief en overheidsparticipatie toe te voegen. Dit toegezegde tweede deel zal medio/eind april naar de raad komen. De agenderende fracties willen het raadsvoorstel graag direct bespreken in een RIB en het gesprek hierover met de stad, experts en de betrokken ambtenaren aangaan. De fracties willen weten hoe de gemeente bewonersinitiatieven heeft betrokken bij de totstandkoming van deel 2. Verder zijn zij benieuwd naar de manieren waarop de gemeente de samenwerking met initiatiefnemers verder wil aangaan en intensivere/verbeteren. De exacte invulling van de RIB zal op basis van het raadsvoorstel nog uitgewerkt moeten worden.

Wel zien de fracties graag de volgende programmaonderdelen terug: •Toelichting door auteurs van het actieprogramma deel 2: welke keuzes zijn gemaakt, wat zijn hete hangijzers, hoe is (kennis uit) de stad hierbij betrokken? •Reflectie hierop door inhoudelijke deskundige (bijv. wetenschapper/ expert of vertegenwoordiger van een andere gemeente) •Reacties en vragen vanuit de bewoners(initiatieven) en maatschappelijke organisaties over wat goed is aan het voorstel, en suggesties over wat beter kan. Samen-Stad-maken-deel-2-Concept-doc-Info-en-Bijdragen-deelnemers-WEB.docx Bijdrage Cosbo- RIB Samen Stad maken- Ook ouderen maken de stad.pdf Toekomst Balijelaan (en omgeving) Right to Challenge herinrichting 1e concept_.pptx Bijdrage-LunchMaatjes-RIB-Samen-Stad-Maken.pptx Bijdrage-TransitieMotor-Utrecht-RIB Samen Stad maken.docx Presentatie-RIB Samen stad maken-Erasmus Universiteit.pptx

4.1

Actieprogramma Samen stad maken Initiatief Dossier 1819 voorblad Raadsvoorstel Actieprogramma Samen stad maken Initiatief.docx Actieprogramma Samen stad maken: Initiatief 2021-24.pdf

5

Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 Tijd: 21.30-23.00 uur Beleidsterrein:Ruimtelijke Ontwikkeling, Mobiliteit/ wethouder Verschuure Digitale raadsinformatiebijeenkomst: een gesprek tussen raadsleden, betrokken ambtenaren, deskundigen, inwoners en andere betrokkenen. Agenderenden: Susanne Schilderman, D66 ,Gertjan ten Hoonte, VVD, Eva Oosters, S&S, David Bosch, PVV, Cees Bos, Stadsbelang Utrecht Floor de Koning, GroenLinks, Bulent Isik, PvdA, Tim Schipper, SP, Jan Wijmenga, ChristenUnie, Jantine Zwinkels, CDA en Anne Sasbrink (PvdD) . Motivering: De fracties wensen de Ruimtelijke Strategie in een Raadsinformatiebijeenkomst te bespreken. Binnen deze bijeenkomst wensen zij dat er eventueel ook vragen gesteld kunnen worden over de zienswijze concept Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP). De agendeerde fracties zien de RIB graag opgedeeld in twee onderdelen. In het eerste onderdeel staat een technische toelichting en de vraag van deskundigen centraal. De ruimtelijke strategie is kaderstellend en beidt een toekomstvisie voor de stad Utrecht. De fracties vinden het daarom van groot belang om meer toelichting te krijgen op de bijdrage die deze strategie levert aan de woningnood, meer groen in de stad, het voorzieningenniveau (winkels, sport, etc.), de behoefte aan arbeidsplaatsen en opgave met relatie tot groen klimaat en energietransitie.

In het tweede onderdeel staan de wensen en ideeën van de inwoners centraal. De fracties vinden het van belang dat inwoners hun algemene wensen bedenkingen bij de ruimtelijke strategie kunnen weergeven. Daarin willen de fracties specifiek zo veel mogelijk bewoners (dan wel toekomstige bewoners) van de benoemde knooppunten aan het woord laten. Dit betreffen de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040-Info-en-Bijdragen-deelnemers (WEB).docx Toekomst Balijelaan (en omgeving) Right to Challenge herinrichting 1e concept_.pptx Reactie-RSU2040-het-zesde-stadprofiel-De-Vertraagde-Stad.pdf

5.1

Vaststellen Utrecht Dichtbij: de tienminutenstad; Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 Dossier 1787 voorblad Raadsvoorstel Vaststelling Utrecht Dichtbij, de tienminutenstad (Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040).docx Utrecht Dichtbij: de tienminutenstad; Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040.pdf

Reactienota Utrecht Dichtbij, de tien-minutenstad RSU 2040.pdf 1 antwoordbrief Provincie Utrecht.docx 1 Inspraakreactie Provincie Utrecht RSU2040.pdf 1a Bijlage 1 Vragen & opmerkingen inspraakreactie Provincie Utrecht RSU2040.pdf 2 antwoordbrief gemeente IJsselstein.docx 2 inspraakreactie gemeente IJsselstein RSU 2040.pdf 3 antwoordbrief gemeente Zeist.docx 3 Inspraakreactie Zeist RSU 2040.pdf 4 antwoordbrief gemeente Nieuwegein.docx 4 inspraakreactie gemeente Nieuwegein RSU 2040.pdf 5 antwoordbrief gemeente Stichtse Vecht.docx 5 inspraakreactie Stichtse Vecht RSU 2040.pdf 6 antwoordbrief hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden.docx 6 inspraakreactie Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden.pdf 7 antwoordbrief Waternet.docx 7 Inspraakreactie Waternet op RSU 2040.pdf 8 antwoordbrief STUW.docx 8 inspraakreactie STUW RSU 2040.pdf 9 Brief aan DNU nav inbreng bijeenkomst 16 februari.docx 10 antwooordbrief Eneco.docx 10 inspraakreactie Eneco RSU 2040.pdf 5.2

Zienswijze Concept Integraal Ruimtelijk Perspectief Dossier 1814 voorblad Raadsvoorstel Zienswijze Concept Integraal Ruimtelijk Perspectief.docx Zienswijzebrief concept Integraal Ruimtelijk Perspectief.docx Concept Integraal Ruimtelijk Perspectief.pdf Bijlage - De verwerking van de moties & amendementen contour REP.pdf Bijlage - De verwerking van de moties & amendementen beoordelingskader.pdf Bijlage - Beoordeling concept IRP op basis van aangepast beoordelingskader REP.pdf Bijlage - Stand van zaken en vooruitblik - Participatie Integraal Ruimelijk Perspectief.pdf

6

LET OP! VERPLAATS NAAR 15 JUNI; Verkleinen gezondheidsverschillen

Tijd: 21.30-23.00 uur Beleidsveld: Volksgezondheid/ wethouder Eelco Eerenberg Digitale raadsinformatiebijeenkomst: gesprek tussen raadsleden, ambtenaren, experts en aangemelde belanghebbenden. Agendeerders: Has Bakker (D66), Hester Assen (PvdA), Tessa Sturkenboom (Student & Starter). Ruurt Wiegant (SP) en Marcel Vonk (GroenLinks) Gezondheidskansen zijn in Nederland ongelijk verdeeld. Niet alleen in het aantal geleefde jaren, maar ook in de kwaliteit van ervaren gezondheid. Daarin zit maar liefst 15 jaar verschil. Met als gevolg dat er hardnekkige gezondheidsachterstanden zijn die door de coronacrisis nog eens worden uitvergroot. Ook in Utrecht zijn deze gezondheidsverschillen er en heeft het coronavirus een negatieve impact. Het verkleinen van gezondheidsverschillen staat ook centraal in de Utrechtse VG-nota ‘Gezondheid voor iedereen’. De Raad voor de Volksgezondheid en Samenleving (RVS) publiceerde op 7 april jl. het rapport ‘Een eerlijke kans op gezond leven’ met daarin 7 aanbevelingen. De RVS schrijft: “De urgentie om verschillen in het beleven van een goede gezondheid te beslechten is met Covid-19 alleen maar gegroeid. Deze pandemie vergroot immers de sociale verschillen. Daarmee brengt het ook het collectieve belang van kans op een goede gezondheid voor iedereen onder de aandacht. De RVS roept op die bewustwording vast te houden en onze toekomst hierop in te richten.

Dat betekent dat we moeten durven verschil te maken.” Ook bijv. Pharos en de Utrecht Development Board besteden veel aandacht aan dit vraagstuk en hebben hier veel kennis over. De agenderende fracties willen met experts en ambtenaren in gesprek. We willen in Utrecht ‘post-corona’ (2e helft 2021 hopen we) goed beslagen ten ijs komen. Alles zal uit de kast moeten om het tij van nog groter wordende gezondheidsverschillen te keren. Natuurlijk ligt het antwoord daarop voor een groot deel bij de Rijksoverheid en andere landelijke instanties, maar we willen juist geïnformeerd en geadviseerd worden wat we lokaal kunnen/moeten doen. Is er bijv. een wijziging op of aanscherping van de Nota Volksgezondheid nodig? Hoe zorgen we nu écht dat er sector-overstijgend gewerkt wordt? Waar liggen kansen in het onderwijs, jeugdgezondheidszorg, revalidatiecentra etc? Veelgenoemde maatregelen om gezondheidsverschillen te verkleinen liggen in de preventieve sfeer en vaak binnen andere domeinen. Denk aan armoede en schulden, stress, de persoonlijke woonsituatie en leefomgeving en onderwijs en laaggeletterdheid. Bij de recente RIB over jeugd en sport werd ook het belang van bewegen voor kinderen en jongeren en de rol die de openbare ruimte en sportorganisaties daarbij spelen, onderschreven (zie bijv. ook manifest Een sportieve gezonde generatie).

Een brede aanpak en het verlagen van drempels is dus nodig om gezondheidsverschillen tegen te gaan. Daarom willen de fracties ook in gesprek met ambtenaren en deskundigen vanuit o.a. de domeinen werk en inkomen, onderwijs/jeugd en sport

1 Actieplan zelfbeheer Openbaar Groen 1 Actiepplan zelfbeheer groen-Info-en-Bijdragen-deelnemers (WEB).docx

Actieplan zelfbeheer groen Basisinformatie Datum

1 juni 2021

Gespreksleider

Hind Dekker-Abdulaziz

Tijd

19.30-21.00 uur

Zaal

Digitaal

Soort bijeenkomst

Bespreken raadsbrief

Werkvorm

Gesprek tussen raadsleden en aanwezigen

Portefeuillehouder

Wethouder Diepeveen

Bertrokken ambtenaren/presentatoren

volgt

Vervolg

Dit onderwerp is nog niet geagendeerd voor een debat in de gemeenteraad.

Links naar

Website gemeente en facebook

Deelnemers

2 deelnemers deelnemer, Utrecht Natuurlijk en zelfbeheerder deelnemer, bewonder die zelf groen onderhoud deelnemer, HeavenWater Solutions en Burgerinitiatief Padangstraat deelnemer, Buurtcomité Stalau deelnemer, Groen Oost deelnemer, Stg GroenmoetjeDoen! deelnemer, Utrecht Natuurlijk deelnemer, Plantbakcommissie Wittevrouwen deelnemer, Stichting ecologisch groen utrecht west deelnemer, klankbordgroep zelfbeheer deelnemer, Buurttuin Meysters Buiten Oog in Al deelnemer, Beheergroep park de Gagel deelnemer, Milieucentrum Utrecht deelnemer, Utrecht Natuurlijk

Programma Presentatie gemeente Utrecht Vragen raadsleden Input door ervaringsdeskundigen, initiatiefnemers en andere betrokken inwoners uit Utrecht Vragen raadsleden Reflectieronde

Motivatie Agendeerders : Zwinkels (CDA), Virginia (GroenLinks), Van der Graaf, ChristenUnie), Schilderman (D66), Van der Marel (VVD), Sturkenboom (Student&Starter), Snippe (PvdD), Isik (PvdA) De agenderende fracties zouden graag van ervaringsdeskundigen, initiatiefnemers en andere betrokken inwoners uit Utrecht willen horen wat zij vinden van dit actieplan. Ondersteunt dit actieplan hen in de praktijk, is het toereikend, missen er belangrijke onderdelen, wat moet er eventueel anders of beter? Ook horen we graag hoe zij zijn betrokken in de totstandkoming en hoe zij ook in de komende periode in overleg willen (blijven) met de

1

gemeente om zelfbeheer een succes te maken. Heeft het college deze partijen om input gevraagd voor dit actieplan? We zijn ook benieuwd naar de consequenties van zelfbeheer voor de eigen organisatie van de gemeente: moet er ook op een andere manier gewerkt worden, of zijn er aanvullende investeringen nodig om dit in goede banen te leiden? Hoe is de rolverdeling tussen ontwerp, beheer en Stadsbedrijven? Hoe is die interne afstemming en samenwerking met zelfbeheerders tot nu toe verlopen? Denk daarbij ook aan de rol van de wijkbureaus en het Initiatievenfonds. In dat kader willen we weten of het zelfbeheerbeleid uit 2007 geëvalueerd is en wat de behaalde resultaten zijn. De fracties willen daarbij ook leren van goede voorbeelden uit andere gemeenten (bijvoorbeeld de ‘groenmakelaar’ uit Rotterdam). Daarop voortbouwend lezen we nog weinig concrete doelstellingen in dit actieplan. We horen graag welke doelen het college precies nastreeft en hoe zij zelfbeheer wil gaan stimuleren en faciliteren op een laagdrempelige manier. Dat vraagt o.a. om korte, directe communicatielijntjes. En de gemeente moet ook het zelfbeheer in de nieuwe wijken onder de aandacht brengen en (helpen) organiseren.

Tot slot horen wij ook graag de dilemma’s en afwegingen die gemaakt worden vanuit het college in dit actieplan: zijn er nog knelpunten of conflicterende belangen waar we rekening mee moeten houden? Welke verwachtingen hebben initiatiefnemers van de gemeente en hoe kan gemeente deze verwachtingen waarmaken? Op die manier kunnen we ook een inschatting maken of een commissiebehandeling wenselijk is.

Bijdrage deelnemer, Heaven Water Solutions en Burgerinitiatief Padangstraat Op dit moment zijn wij bezig met het burgerinitiatief aan de Padangstraat om gezamenlijk de straat te vergroenen. Denk hierbij aan het plaatsen van geveltuintjes, het beplanten van blinde muren, regentonnen, etc. Daarnaast zijn wij van plan om dit project op beeld vast te leggen en hiermee promotiemateriaal te verkrijgen. Dit materiaal kan de gemeente Utrecht vervolgens onder haar inwoners verspreiden zodat meer mensen tegels gaan wippen. Ook willen wij het inzichtelijker maken voor mensen om een initiatief te starten en alles wat daarbij komt kijken. Wij staan voor een groener maar ook socialer Utrecht. Wij willen daarom graag op 18 mei bij jullie raadsvergadering aanwezig zijn en over deze zaken meedenken. deelnemer, Buurtcomité Stalau Als initiatiefnemer, coördinator van veenhof weet ik wat zelfbeheer is. Ik maak mij zorgen omdat er soms te vaak op zelfbeheer wordt aangestuurd waar wij als buurtcomité alleen betere kwaliteit groen willen. Balans is belangrijk. Afspraken maken die haalbaar zijn voor beide partijen. deelnemer, Groen Oost Wij horen vaak van bewoners dat zij graag één aanspreekpunt willen binnen de gemeente. Iemand die begrijpt welke uitdagingen een zelfbeheerder tegenkomt, ecologische kennis en vaardigheden heeft, de weg weet richting subsidies en regelingen en vooral ...

actief problemen kan en wil oplossen. Elke wijk een groenconciërge op een bakfiets met hark en schoffel die dagelijks een rondje maakt en zelfbeheerders met raad en daad terzijde staat. Dit is een suggestie die we graag inbrengen in het debat. deelnemer, Plantbakcommissie Wittevrouwen Een korte presentatie met foto's zal ik later delen via het mailadres hieronder. Mijn gespreksbijdrage richt zich op 2 onderwerpen: 1. Zelfbeheer groen gaat niet vanzelf jarenlang goed. Vraagt toezicht op afstand door gemeente en waar nodig ondersteuning praktisch en organisatorisch.

2

2. Boomspiegel tuintjes hebben goede (regen)waterdoorlatende afrastering nodig. deelnemer, Stichting ecologisch groen utrecht west Geef vrijwilligers vooral de ruimte om hun eigen ideeën over een groene invulling van een gebied uit te voeren. Dit is de beste motivatie om aan de slag te gaan en dit ook langer vol te houden. Echter het blijkt dat in sommige gevallen al langere tijd door verschillende ambtenaren een groenplan voor het uitgekozen gebied is opgesteld. Hier kan dan niet of zeer moeizaam van afgeweken worden. In feite worden vrijwilligers dan gebruikt als vervangers van de groendiensten. Dit kan en mag niet de bedoeling zijn. De financiering van het groenbeheer door vrijwilligers is financieel neutraal in de begroting verwerkt. Dit kan betekenen dat de vrijwilligers geen enkele financiële vergoeding voor onkosten kunnen declareren of dat er ergens anders uit de begroting geld vrijgemaakt moet worden. Het laatste schijnt de bedoeling te zijn. Maar het is niet duidelijk op welke posten er dan bezuinigd gaat worden en om hoeveel geld dit dan gaat. Bovendien is het niet duidelijk of de vrijwilligers alleen de opstart kosten kunnen declareren of meer structureel een jaarlijkse tegemoetkoming kunnen aanvragen. Opgemerkt moet worden dat er vanuit het initiatievenfonds geen structurele subsidie te verkrijgen is.

Je vraagt je af wat de consequenties zijn als de vergoedingen worden bekostigd uit het reguliere groenbeheer door de gemeente. deelnemer, klankbordgroep zelfbeheer Voor zover duidelijk wordt er in het actieplan geen rekening gehouden met ondersteuning van de vrijwilligers door iemand met expertise. Dit zal ook niet altijd nodig zijn. Binnen een groep bewoners die met elkaar een wat groter project willen aanpakken is dikwijls iemand met de nodige expertise aanwezig en ook individuele bewoners die een geveltuin of boomspiegel willen onderhouden kunnen zich zelf goed redden. Daar tegenover staat die groep bewoners die van goede wil en gemotiveerd zijn om met elkaar een project op te starten, maar wel behoefte hebben aan inhoudelijke ondersteuning. En ook wanneer bewoners collectief besluiten om bijvoorbeeld voor hun eigen pand een geveltuin aan te leggen kan inhoudelijke ondersteuning gewenst zijn. Die ondersteuning kan ook bijdragen aan de doelen die zijn gesteld aan het op grotere schaal aanbrengen van een diversiteit van het liefst inheemse planten in de openbare (en private) ruimte. Deze ondersteuning zal waarschijnlijk niet door ambtelijke menskracht geleverd kunnen worden, dus zal er (financiële) ruimte gemaakt moeten worden om de vrijwilligers zich door een zelf uit te kiezen deskundige te laten ondersteunen.

Als bewoners van de Binnenstad hebben we plotseling moeten ervaren dat er voor de Binnenstad sinds dit jaar andere regels zijn gaan gelden voor subsidies uit het initiatievenfonds om een geveltuin aan te leggen. Bovendien zij er beperkende regels opgesteld hoe een geveltuin mag worden uitgevoerd. Zo moet er gebruik gemaakt worden van door de gemeente aan te brengen hardstenen randstenen en mogen er ook geen eigen potten of bloembakken meer worden geplaatst. Onlangs is besloten te stoppen met het weg halen van alle spontaan opkomend groen langs gevels, dat wil zeggen overal behalve in de Binnenstad. Een en ander is een uitvloeisel van een visie van ambtenaren die een bepaalde visie hebben over de gewenste uitstraling van de openbare ruimte in de Binnenstad. Deze visie is niet bespreekbaar gebleken. Deze ontwikkeling wordt niet bepaald als motiverend door de vrijwilligers ervaren. deelnemer, Diverse, zie hieronder. Meer aandacht voor zelfbeheer en Groen... Hier help ik graag stadsbreed aan mee vanuit ‘De vergroening van Utrecht’ en ‘Hof van Cartesius’: Het creëren van een fijnmazig netwerk van groene plekken en groene wanderoutes (groene loperpaden; pilot in Utrecht West) in woonbuurten en op bedrijventerreinen (o.a.

in het Werkspoorkwartier) die bijdragen aan een prettig leefbare stedelijke omgeving! Zowel in grotere betrokkenheid bij de openbare ruimte door bewoners, natuurbeleving en educatie voor jongeren, sociale cohesie en zorgzaamheid voor ouderen, gezondheidsvoordelen voor iedereen, klimaatadaptatie, en -afhankelijk van de beplantingskeuzemogelijkheden- een grotere biodiversiteit. Yes!

3

Vanuit mijn eigen wijk Nieuw Engeland/Lombok ben ik groen-actief rondom het Schimmelplein en de natuurspeeltuin en buurtmoestuin Cremertuin. Samen de schouders eronder! :-) Serge Calon Www.devergroeningvanutrecht.nl Www.groeneloperpaden.nl Www.milieupositivist.nl Www.52wekenduurzaam.nl Www.hofvancartesius.nl Www.cremertuin.nl Www.schimmelplein.nl deelnemer, Buurttuin Meysters Buiten Oog in Al Wat fijn om een keer ervaringen te delen. Wij beheren met veel plezier een vrij groot stuk (60x5). Bewoners en passanten genieten volop van bloemen en planten. Als ondersteuning zouden we graag meegenomen worden in het watergeefplan van het park bij extreem warm weer.... deelnemer, Beheergroep park de Gagel Graag benadruk ik de noodzaak van een beheerplan. Bij het gezamenlijk onderhoud van een deel van het openbare groen - zoals de zuidelijke lob van park de Gagel met daarin de Experimentele flats - is het goed dat ook de zelfbeheerders beschikken over een duidelijk plan met richtlijnen en een eindbeeld. Op te stellen in overleg met Stadsbedrijven, dat uiteraard zelf al onderhoudsplannen heeft. Een beheerplan geeft ook een goed kader voor de onderlinge samenwerking, die daarmee soepel kan verlopen. Dat geldt zowel die van bewoners onderling als die tussen bewoner(s) en Stadsbedrijven. Ook bij zelfbeheer blijven er taken voor de gemeente, zoals boomonderhoud en maaien.

Nu hangt veel af van de inzet van de toevallige wijkmedewerker. In Overvecht is die overigens prettig en groot. deelnemer Geveltuinen en boomspiegels vereisen eerst een goed, en gehandhaafd, fietsparkeerbeleid. deelnemer, On The Move NL Ik meld me aan voor actieprogramma stad. Wij zijn een stichting On the move sportvrienden en werken samen met Willemsen en de Koning in het kader van social return/sroi. Wekelijks vervoeren zij kwetsbare jongeren naar sporttrajecten bemiddeld door de Utrechtse Uitdaging.

4

1 Bijdrage -RIB Zelfbeheer Groen-Buurttuin Shakespearehof Oog in Al en Meysters Buiten West en Oost.docx

Wat foto’s van onze buurttuin! (april en mei) Buurttuin Shakespearehof Oog in Al/ Meysters Buiten West en Oost.

1 Bijdrage- RIB Zelfbeheer Groen-plantenbakcie.pptx

Plantenbakcommissie Wittevrouwen sinds 1990

Beheer 200 bakken via “sneeuwbal” 1. 2.

1 coördineert: elk kwartaal actie Via 12 bewoners contact met 200 verzorgers • Advies planten, verzorging, concrete hulp • Signaleren verwaarlozing en vervuiling: droogte tijdens vakantie, buren vergeten? verhuist? baby geboren? ziek? motorolie gestort? dixie omgevallen?

Kosten • 2000 euro per jaar (10 per bak) uit initiatievenfonds (vervangen planten, bollen, aarde, mest) • Plus: reparaties via “slim melden Utrecht”

Sociale cohesie door onderhoud bakken

Prima plan, nog beter door: 1. Erkennen voor zelfbeheer groen is toezicht nodig • Ondersteuning aanbieden praktisch en organisatorisch • Ook voor boomspiegels en plantenbakken 2. Afstemmen beleid groen vs klimaatdaptatieve stad • Boomspiegel tuintjes hebben goede (regen)waterdoorlatende afrastering nodig.

1. Toezicht signaleren verwaarlozing Verhuist en nieuwe bewoners zwanger: bang voor toxoplasmose (kattenpoep) Studenten beloven veel maar ………. Gemeente belooft onderhoud, maar doet dat niet.

2. Nodig klimaat adaptieve balkjes: regen erin, auto’s, fietsen, afval erbuiten Gemeente paaltjes met ijzerdraad Zelf maar: bakstenen

Zonder balkjes hier geen verzorger

1 Bijdrage-RIB Zelfbeheer Groen- Presentatie MCU UN.pptx

Wat kan het Platform zijn en bieden

Een doorkijkje vanuit Milieucentrum Utrecht en Utrecht Natuurlijk

• Het platform is van alle groene initiatieven/initiatiefnemers van de stad Utrecht. Met elkaar zijn we het platform. • Gemeente Utrecht is deelnemer in het platform. • MCU en UN faciliteren het platform online en offline • MCU en UN zorgen voor verbinding en versterking van het platform • Veel ruimte voor meebewegen en inspelen op wensen en ontwikkelingen • MCU en UN vervullen 2 rollen in het platform: 1. Verbinder/ondersteuner van het platform 2. Content manager (zorgen voor inhoud en informatie)

Online platform Een doorkijkje vanuit Milieucentrum Utrecht en Utrecht Natuurlijk Zorgen voor een website waarop het volgende te vinden is: • Initaitieven Overzicht op een kaart van groene (buurt)initiatieven in Utrecht, gedeeld door deelnemers van het platform. Doel is om zoveel mogelijk groene buurtprojecten zichtbaar te maken zodat je eenvoudig kan zien welke groene initiatieven er al zijn (bv. in je buurt of per thema). • Activiteiten Kalender van groene (buurt)activiteiten, gedeeld door deelnemers van het platform. Doel is om een uitgebreid overzicht te geven van activiteiten waar je heen kan voor informatie, inspiratie, motivatie en begeleiding voor groene buurtinitiatieven. • Vraag en aanbod Marktplaats voor vraag en aanbod van diensten en producten. Hier kan je o.a. kennis, advies, inzet, materiaal, gereedschap, plant- en zaaigoed delen. Doel is om vraag en aanbod zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen • Kennis Actueel kennisoverzicht met betrekking tot ontwikkeling en beheer van buurtgroen. Je vind hier o.a. links naar groene kennisorganisaties, kennisportalen en praktische informatie over verschillende typen buurtgroen. Doel is om een zo compleet en actueel mogelijk kennisaanbod te geven voor Utrechters die aan de slag willen met groen. • Organisaties Overzicht van organisaties die deelnemen aan het platform of raakvlak hebben met groen.

Doel is om een professioneel kennisnetwerk te ontwikkelen en samenwerking tussen (groene) organisaties te stimuleren. • Personen Overzicht van personen die deelnemen aan het platform en zich (willen) inzetten voor het vergroenen van Utrecht. Doel is om zoveel mogelijk verschillende mensen te betrekken bij het ontwikkelen en beheren van groene buurten. • Basis Het Utrechtse platform maakt gebruik van Gebiedonline (ook bekend van Buurtgroen020) als basis voor het Utrechtse online platform.

Offline platform Een doorkijkje vanuit Milieucentrum Utrecht en Utrecht Natuurlijk Zorgen voor verbindingen in het platform door: • Herkennen en ophalen van vragen Vragen, die bij deelnemers aan het platform leven, ophalen en bundelen en er zo mogelijk actie op ondernemen. Bijvoorbeeld het organiseren van workshops, themabijeenkomsten maar ook het actief verbinden van vragers aan antwoorden. • Activiteiten Samen activiteiten organiseren voor en door het platform. Denk hierbij ook aan nieuwjaarsbijeenkomst, zomerborrel e.d. maar ook netwerkbijeenkomsten voor initiatieven in iedere Utrechtse wijk. • Nieuwsbrief Het uitgeven van een maandelijkse nieuwsbrief waarin activiteiten, vragen, bijeenkomsten gedeeld worden. De website staat hierbij centraal - dat wil zeggen dat daar alle informatie te vinden is en de nieuwsbrief naar de website verwijst. • Adviesraad/platformraad/……. Het opzetten van een adviesraad die meedenkt over de richting/koers van het platform. • Het platform faciliteren De inzet van eigen locaties tbv bijeenkomsten, communicatiemiddelen en achterban. Maar ook door het voeren van het secretariaat en het faciliteren van de adviesraad/platformraad/…. • Platform verbinden en verankeren in de stad Het betrekken van nieuwe partners bij het platform zoals woningbouwcoöperaties, DOCK, ……

Een doorkijkje vanuit Milieucentrum Utrecht en Utrecht Natuurlijk

• Samenwerking: Utrecht Natuurlijk is “hoofdaannemer” en “huurt” Milieucentrum Utrecht in voor een deel van de uitvoering. • Taakverdeling: Utrecht Natuurlijk: online Milieucentrum: offline • Samenwerking omdat: 1+1=3. Samen meer bereiken dan alleen. Samen kunnen we het platform beter faciliteren. Samenwerking sluit beter aan bij de doelstelling van het platform.

Een doorkijkje vanuit Milieucentrum Utrecht en Utrecht Natuurlijk Belangrijke randvoorwaarden: • Continuïteit: we bouwen een duurzaam platform dat toekomst bestendig is. Dat betekent dat er voldoende zicht is op meerjarige financiële dekking van de kosten van het platform. MCU en UN zullen zich hiervoor inzetten. • Inclusief: we bouwen een platform waar iedereen aan kan meedoen die wil bijdragen aan de doelstellingen van het platform en wil gebruiken om eigen dromen waar te maken. • Identiteit: het platform is van alle groene initiatieven/initiatiefnemers van de stad Utrecht en krijgt een eigen profiel en naam. Staat los van het Milieucentrum en Utrecht Natuurlijk.

1.1 Raadsbrief Actieplan zelfbeheer openbaar groen 1 Dossier 1799 voorblad.pdf

Raadsinformatiebijeenkomst Dossiernummer

1799

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

1 juni 2021

Agendapunt

1.1

Omschrijving

Raadsbrief Actieplan zelfbeheer openbaar groen

ID

1853

Behandelend ambtenaar

P.R.B. Zoetbrood

Telefoon

14030

E-mail

pascal.zoetbrood@utrecht.nl

Datum collegebesluit

23 maart 2021

Thema Portefeuillehouder

Wethouder Diepeveen

Beleidsveld

Openbare ruimte

Referendabel Raadsadviseur (lijst)

Manon Leenders/Wonen, Energie, Groen, Openbare Ruimte/030-2863710

Geagendeerd

Vergaderdatum

Raadsinformatiebijeenkomst

1 juni 2021

Voorgesteld besluit

1 Actieplan zelfbeheer openbaar groen.pdf

Actieplan zelfbeheer van groen

23 februari 2021

Utrecht.nl

Colofon

Uitgave Wijkonderhoud en Service Stadbedrijven Gemeente Utrecht 030 – 286 00 00 info@utrecht.nl

In opdracht van Stadsbedrijven - Wijkonderhoud & Service

Internet www.utrecht.nl

Rapportage Informatie P.R.B. Zoetbrood

Actieplan zelfbeheer van groen | 23 februari 2021

2/25

Inhoud 1

Inleiding 1.1

6

Ambitie: steviger inzetten op het zelfbeheer van groen

6

1.1.1

Wat willen we doen?

6

1.1.2

Waarom willen wij dit?

6

1.2

Doel en focus actieplan

7

1.2.1

Doel plan

7

1.2.2

Wat is zelfbeheer?

7

1.2.3

Het zelfbeheer in een bredere context

8

2

Aanpak en maatregelen

9

2.1

Uitgangspunten: een laagdrempelige aanpak

9

2.2

Beter faciliteren van bestaande zelfbeheerinitiatieven

10

2.3

Actief stimuleren van het zelfbeheer

12

3

Organisatie, planning en dekking 3.1

13

Organisatie

13

3.1.1

Rollen en verantwoordelijkheden zelfbeheer

13

3.1.2

Zorgen voor organisatorische randvoorwaarden

14

3.2

Communicatie

14

3.3

Planning van de maatregelen

15

3.4

Financiën en monitoring

15

3.4.1

Kosten en dekking

15

3.4.2

Monitoring

16

BIJLAGE 1: voorwaarden geveltuinen en boomspiegels

17

Bijlage 2: resultaten enquête

19

Actieplan zelfbeheer van groen | 23 februari 2021

3/25

Samenvatting Dit plan is een aanpassing van het zelfbeheerbeleid voor groen uit 2007. Met dit actieplan willen we het zelfbeheer in Utrecht actief gaan stimuleren. Onderstaand overzicht geeft een samenvatting van wat we met dit actieplan willen bereiken, waarom we dit willen en hoe we dit uiteindelijk gaan doen.

Actieplan zelfbeheer van groen | 23 februari 2021

4/25

Om deze aanpak te realiseren, zetten we met dit actieplan in op de zeven maatregelen uit onderstaande tabel. Aanpak

Maatregelen

1. Beter faciliteren bestaande initiatieven

Maatregel 1: aftrap uitvoering actieplan met (digitale) wijkbijeenkomsten, om zo onder andere een breder inzicht te krijgen in de wensen en (ondersteunings)behoeften van inwoners. Maatregel 2: verkenning nieuwe ondersteuningsmogelijkheden (afgestemd op de wensen en behoeften van zelfbeheerders). Maatregel 3: opzetten van een community/platform voor groene initiatieven, zodat zelfbeheerders ook onderling kennis en ervaringen kunnen delen. Maatregel 4: opzetten van een campagne voor het actief werven van zelfbeheerders. Maatregel 5: verkenning mogelijkheden om het zelfbeheer beleidsmatig optimaler te verbinden met beleidsdoelen op het vlak van vergroening, klimaatadaptatie en sociale cohesie. Maatregel 6: organisatorische randvoorwaarden voor behalen ambities met focus op: vertalen uitgangspunten/principes van dit actieplan naar concrete werkafspraken. beter registreren van het zelfbeheer de uitvoering van het beleid periodiek te evalueren.

2. Actief stimuleren zelfbeheer

3. zorgen voor organisatorische randvoorwaarden

4. Communicatie

Maatregel 7: opstellen van een communicatieplan dat onder andere ingaat op de strategie voor het beter communiceren over de (on)mogelijkheden van het beleid en een overzicht biedt rondom de inzet van communicatiemiddelen en –kanalen.

Actieplan zelfbeheer van groen | 23 februari 2021

5/25

1

Inleiding

De gemeente Utrecht biedt inwoners al lang de mogelijkheid om openbaar groen zelf te beheren. Het zelfbeheer wisselt daarbij van kleine geveltuintjes tot ecologische projecten, waar (grote) groepen vrijwilligers samen het beheer uitvoeren. Daarmee dragen zij al op veel plekken volop bij aan een mooie en groene stad. Ook groeit de betrokkenheid van inwoners bij hun leefomgeving. Het gaat dus al heel goed met het zelfbeheer in Utrecht. Toch kiezen we met dit nieuwe plan voor een aanpassing van het zelfbeheerbeleid uit 2007. 1.1 1.1.1

Ambitie: steviger inzetten op het zelfbeheer van groen Wat willen we doen?

Wij willen voortbouwen op de al bereikte resultaten in de stad en willen daarom met dit actieplan ‘steviger inzetten op initiatieven voor zelfbeheer van (kleinschalig) groen in de buurt’ (coalitieakkoord 2018-2022, ‘Utrecht: Ruimte voor iedereen’). Dat betekent dat wij als gemeente niet alleen het zelfbeheer mogelijk willen maken, maar juist ook het zelfbeheer actief willen gaan stimuleren. Zo zetten we in op meer inwoners die openbaar groen in zelfbeheer nemen. Dit past binnen onze bredere ambitie om te investeren in een groene, gezonde, duurzame en aantrekkelijke stad, waarbij inwoners ook actief een bijdrage kunnen leveren aan een prettige leefomgeving.

1.1.2

Waarom willen wij dit?

Wij willen het zelfbeheer actiever stimuleren omdat: 1. Het zelfbeheer van groen door inwoners een belangrijke bijdrage kan leveren aan een groene, gezonde, duurzame en aantrekkelijke stad Het zelfbeheer van groen door inwoners kan een belangrijke bijdrage leveren aan een groene, gezonde, duurzame en aantrekkelijke stad, waarbij inwoners ook actief een bijdrage kunnen leveren aan een prettige leefomgeving.

Kader 1: waarom zelfbeheer van groen? 1. Inwoners vinden het leuk: zij hebben een passie voor tuinieren. 2. Zorgt voor actieve betrokkenheid inwoners bij eigen leefomgeving: mensen die het groen zelf beheren zien de waarde daarvan. Dat past bij samen de stad maken. 3. Daarmee zijn zelfbeheerinitiatieven van grote meerwaarde voor een groen, duurzaam en gezond Utrecht.

Concreet gaat het om een meerwaarde voor: a) De gezondheid van inwoners. Een groene omgeving kan op verschillende manieren bijdragen aan de gezondheid van de mens, van kinderen tot ouderen. Zo stimuleert groen tot beweging en persoonlijke ontwikkeling. b) Klimaatadaptatie. Groen is essentieel voor een klimaatbestendige en duurzame omgeving in de stad. Groen verbetert het milieu, zorgt voor minder luchtvervuiling, zorgt voor waterberging, dempt

Actieplan zelfbeheer van groen | 23 februari 2021

6/25

geluidshinder en verkoelt in warme perioden. Zo kan zelfbeheer in de vorm van stoep- of geveltuinen zorgen voor meer groen en minder tegels. Daarbij draagt het bij aan het beter vasthouden van water en vermindering van hittestress. c) Zelfbeheer als buurtfunctie. Iedereen kan meedoen en Utrecht maken we samen. Verder heeft zelfbeheer vaak ook een buurtfunctie: inwoners doen het veelal samen en draagt daardoor ook bij aan leefbare wijken. d) Zelfbeheer zorgt voor meer biodiversiteit. Hoe meer groen in de stad, hoe meer planten- en dierensoorten. e) Kwaliteit van de openbare ruimte. Zelfbeheer zorgt voor een hogere kwaliteit van de openbare ruimte en meer betrokkenheid bij de kwaliteit van de openbare ruimte. Zelfbeheerders doen vaak meer dan alleen het beheer van hun stukje groen. Ze zetten zich vaak ook in bij andere initiatieven om de openbare ruimte schoon, heel en veilig te houden. Denk aan het vrijwillig opruimen van zwerfafval. Zelfbeheerders hebben vanuit hun passie en betrokkenheid de ruimte om te zorgen voor een hogere (onderhouds)kwaliteit en diverse inrichting van de openbare ruimte.

2. Er nog veel kansen zijn om bij te dragen aan een groene, gezonde, duurzame en aantrekkelijke stad Er liggen dus mooie kansen om met het zelfbeheer nog meer bij te dragen aan de bredere gemeentelijke doelstellingen, zoals vergroening, klimaatadaptatie en sociale cohesie. Maar we constateren ook dat we er nog niet zijn. We moeten en willen nog stappen maken om als gemeente de potentie van het zelfbeheer beter te benutten

1.2 1.2.1

Doel en focus actieplan Doel plan

In dit actieplan beschrijven wij hoe wij deze ambitie willen realiseren. Daarbij gaan wij in op: - De aanpak en de maatregelen om de ambities te realiseren (hoofdstuk 2); - De organisatie, kosten en planning van de aanpak en maatregelen (hoofdstuk 3). 1.2.2

Wat is zelfbeheer?

Zelfbeheer is het vrijwillig onderhouden/overnemen van het beheer van delen in de openbare ruimte door derden. Het openbare karakter van het object blijft gehandhaafd. Zelfbeheer gebeurt op vrijwillige basis, dus zonder dwang of financiële vergoeding voor de gewerkte uren. Bij zelfbeheer gaat het om vrijwilligheid, maar dat betekent niet vrijblijvendheid. Wij vinden het van belang dat een zelfbeheerder zich ook verantwoordelijk voelt voor het groen dat hij/zij in zelfbeheer heeft. De gemeente maakt bij het zelfbeheer een onderscheid tussen drie categorieën: - De grootte van het initiatief; - De zelfstandigheid waarmee inwoners het zelfbeheer mogen uitvoeren; - De betrokkenheid van de gemeente bij het zelfbeheer.

Actieplan zelfbeheer van groen | 23 februari 2021

7/25

Kader 2: drie typen zelfbeheer 1. De eerste categorie heeft betrekking op geveltuinen, boomspiegels (de ruimte rond de voet van een boom) en plantenbakken, waarvoor inwoners geen toestemming van de gemeente nodig hebben. 2. De tweede categorie gaat om buurt- en stoeptuinen, waarvoor een zelfbeheercontract (met afspraken over locatie, inrichting en beheer) wordt afgesloten. 3. De derde categorie betreft een meer omvattende vorm van zelfbeheer: het medebeheer van grotere (groen)objecten, zoals boomgaarden, (ecologische) groengebieden, (delen van) parken en binnenterreinen tussen de woningen die groepen bewoners (mee) beheren. Hiervoor worden beheerafspraken gemaakt.

1.2.3

Het zelfbeheer in een bredere context

Het zelfbeheer van groen staat niet los van andere gemeentelijke opgaven. Zelfbeheerinitiatieven ontstaan namelijk op verschillende manieren. Zelfbeheer komt heel vaak voort vanuit eigen initiatief van inwoners, omdat zij bijvoorbeeld graag meer groen in de wijk willen, een bijdrage willen leveren aan klimaatadaptatie of het zelfbeheer als passie voor tuinieren oppakken. Maar het zelfbeheer van groen kan ook het gevolg zijn van gemeentelijke groenprojecten of wordt er in nieuwbouwprojecten aan inwoners de mogelijkheid gegeven om zelf openbaar groen te beheren. Daarmee krijgt het zelfbeheer van groen vorm in een brede beleidscontext. Daarom sluiten wij met dit plan aan bij de ambities en doelen uit de: - Actualisatie groenstructuurplan 2017 – 2030, dat onder andere inzet vraagt op vergroting van de kwaliteit van het bestaand stedelijk groen en een gezonde en klimaatbestendige stad; - Meerjaren Groenprogramma: Ruimte voor Groen 2020 -2030, met hierin ook het ‘groen tenzij principe’. Dit principe houdt in dat we in Utrecht straten, pleinen, binnenterreinen, daken en gevels groen inrichten, tenzij dat op een specifieke plek niet kan vanwege de vereiste functionaliteit; - Samen de stad maken op een Utrechtse manier (juli 2019).

Samen stad maken levert maatschappelijke meerwaarde op door vergroting van de betrokkenheid van belanghebbenden, verbetering van de kwaliteit van beleid en meer cohesie en gemeenschapszin. Dit is ook een belangrijke doelstelling voor het zelfbeheer. - Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte: De gemeente wil dat de kwaliteit van de openbare ruimte mooi aansluit bij de omgeving. Ook wil de gemeente met deze kadernota de samenhang in het gebruik, de inrichting en het onderhoud van alle grote en kleine aanpassingen in de openbare ruimte zo veel mogelijk versterken.

Actieplan zelfbeheer van groen | 23 februari 2021

8/25

2 Aanpak en maatregelen In dit hoofdstuk beschrijven wij de aanpak voor het realiseren van ambities voor het zelfbeheer van groen. Dat begint in paragraaf 2.1 met de uitgangspunten over enerzijds de (wettelijke) beleidsuitgangspunten die, bijvoorbeeld vanuit het beheer van de openbare ruimte, voor het zelfbeheer gelden. Anderzijds gaan deze over hoe we willen samenwerken en wat inwoners en de gemeente van elkaar kunnen en moeten verwachten? Paragraaf 2.2 gaat vervolgens in op welke wijze wij bestaande initiatieven beter willen faciliteren. Paragraaf 2.3 beschrijft tot slot de aanpak voor het actief stimuleren van het zelfbeheer in Utrecht.

2.1

Uitgangspunten: een laagdrempelige aanpak

Wij willen de ambities voor het zelfbeheer samen met de inwoners realiseren. Om dit zo goed mogelijk te kunnen doen, waarbij het voor inwoners ook duidelijk is wat van zij van de gemeente kunnen verwachten en wat wij van hen verwachten, stellen wij de volgende uitgangspunten en principes voor de uitvoering van het actieplan: 1. We willen optimaal ruimte geven aan zelfbeheer, maar wel binnen bepaalde basisspelregels, zodat initiatieven niet leiden tot overlast of onveilige situaties. Kader 3 zet de basisregels voor het zelfbeheer van groen op een rij. In bijlage 1 hebben we aanvullend de uitvoeringskaders bijgevoegd voor geveltuinen en boomspiegels; 2. We denken daarbij niet vanuit onmogelijkheden, maar vanuit mogelijkheden. Als bijvoorbeeld een initiatief op een bepaalde locatie niet mogelijk is, dan denken wij graag mee over andere mogelijkheden; 3. Wij zorgen er in de toekomst voor dat inwoners het zelfbeheer makkelijk kunnen regelen. Procedures zijn daarom vooraf helder en als inwoners voldoen aan de regels, dan mogen en kunnen ze snel aan de slag; Kader 3: de basisspelregels voor het zelfbeheer  Het stuk groen in zelfbeheer blijft openbaar gebied en is dus voor iedereen toegankelijk. Het is wel toegestaan om het stuk groen met een gaas, een haag of hekje te beschermen tegen honden of fietsen die er gestald worden.

 Bij zelfbeheer gaat het om vrijwilligheid, maar dat betekent niet vrijblijvendheid. Wij vinden het van belang dat een zelfbeheerder zich ook verantwoordelijk voelt voor het groen dat hij/ zij in zelfbeheer heeft.  Het zelfbeheer mag niet leiden tot overlast (voor buren) of gevaarlijke situaties.  Er mogen geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt worden  De verschillende typen zelfbeheer moeten voldoen aan een aantal technische eisen, die zijn opgenomen in bijlage 1.

4. Inwoners weten bij wie ze waarvoor terecht kunnen bij de gemeente. Daarom kiezen wij voor één loket voor het zelfbeheer van openbaar groen. Wijkonderhoud en Service (Stadsbedrijven) is bij de gemeente het eerste aanspreekpunt voor inwoners voor vragen over en het regelen van het zelfbeheer van openbaar groen (bijvoorbeeld het afsluiten van een contract).

Actieplan zelfbeheer van groen | 23 februari 2021

9/25

5. Wij ondersteunen zelfbeheerders graag bij het maken van de juiste keuzes voor de inrichting en het beheer. Hierbij bieden wij meerdere ondersteuningsmogelijkheden op maat. Daarbij is het belangrijk dat juist ook beginnende initiatieven in de startfase (vaak het eerste jaar) actiever ondersteund worden, waardoor de slagingskans toeneemt. De gemeente kan deze actievere ondersteuning, gezien het beschikbare ondersteuningsbudget, niet alleen bieden, Daarom wordt verkend in hoeverre een platform van bestaande zelfbeheerders (zie maatregel 3) hier een rol in kan vervullen. Wij geven vooraf helder aan wat de mogelijkheden zijn, zodat de verwachtingen helder zijn. Om misverstanden te voorkomen, leggen we afspraken vast en houden we ons er ook aan;

2.2

Beter faciliteren van bestaande zelfbeheerinitiatieven

Wij willen de bestaande zelfbeheerinitiatieven beter faciliteren door ten eerste als gemeente beter inzicht te krijgen in wat er speelt in de samenleving: wat zijn de wensen en (ondersteunings)behoeften van zelfbeheerders? Het gaat nu al best goed. Dat blijkt ook uit een korte enquête, die wij onder zelfbeheerders hebben uitgezet. In bijlage 3 hebben wij een overzicht van de belangrijkste resultaten uit deze enquête bijgevoegd. Hieruit blijkt ook dat zelfbeheerders suggesties hebben over hoe het nog beter kan. Het is daarom voor een goede uitvoering van belang om breed in gesprek te gaan met zelfbeheerders en in gesprek te blijven om de uitvoering van het beleid optimaal afstemmen op de wensen en behoeften van zelfbeheerders. Wij willen dit realiseren door de uitvoering van het actieplan af te trappen met (digitale)wijkbijeenkomsten voor zelfbeheerders (maatregel 1) en daarbij te verkennen of we als gemeente moeten investeren in nieuwe ondersteuningsmogelijkheden (maatregel 2).

“Samenwerking met de gemeente gaat goed, niet snel, maar wel constructief”

“heldere communicatie over (on)mogelijkheden is gewenst”

“Wij zijn dik tevreden”

“communicatie zou beter kunnen”

“De samenwerking met de gemeente is prima, op enkele missers na”

“We voelen ons niet altijd gehoord”

Figuur 1 enkele quotes van zelfbeheerders over het huidige beleid

Actieplan zelfbeheer van groen | 23 februari 2021

10/25

Maatregel 1: in gesprek met zelfbeheerders. Als aftrap van het actieplan willen wij in 2021 (digitale)bijeenkomsten in de verschillende wijken organiseren voor zelfbeheerders om: a) het actieplan toe te lichten. Wij willen graag samen met zelfbeheerders de ambities waarmaken. Deze wijkbijeenkomsten vormen daarmee ook een mooie aftrap voor het actieplan; b) breder ‘op te halen’ wat de wensen en behoeften zijn en hoe wij het samenspel tussen gemeente en zelfbeheerders kunnen optimaliseren. Op deze wijze willen wij de service vanuit de gemeente verbeteren (zie ook maatregel 2). Maatregel 2: verkenning nieuwe ondersteuningsmogelijkheden (Mede op basis van input uit de gesprekken met zelfbeheerders). Daarbij verkennen we hoe we zelfbeheerders beter kunnen bedienen, bijvoorbeeld ook op het gebied van klimaatadaptatie en ecologie. Ook is een belangrijk aandachtspunt hierbij is de ondersteuning van startende initiatieven om de slagingskans hiervan te vergroten. Mogelijk kan dit ook gekoppeld worden aan het platform voor groene initiatieven (maatregel 3). Moeten we nieuwe ondersteuningsmogelijkheden bieden en wat vraagt dit van de organisatie/ hoe kunnen we dit organiseren?

Ten tweede willen wij ook beter gebruik maken van de kennis en kunde in de samenleving. Zelfbeheerders hebben namelijk vaak veel praktische kennis over hoe je een initiatief kunt starten en hoe je het beheer het beste aan kunt pakken. Deze praktijkkennis kan een belangrijke bijdrage leveren aan het behalen van de beleidsambities. Zo kunnen zelfbeheerders elkaar ook ondersteunen, zonder tussenkomst van de gemeente. Dit kan ook de gemeente ontlasten, waardoor er meer ondersteuningsmogelijkheden zijn. Echter, dit netwerk is er nu nog niet: de zelfbeheerinitiatieven zijn nu vaak losse eilandjes. Met dit actieplan willen wij inzetten op ‘community building’: het opbouwen van een netwerk van zelfbeheerders. Om hier een impuls aan te geven, gaan wij samen met zelfbeheerders een platform voor groene initiatieven opzetten (maatregel 3). Het is nadrukkelijk geen platform van de gemeente, maar juist van zelfbeheerders.

Maatregel 3: het opzetten van een platform ‘Stadstuinieren’. Dit platform biedt zelfbeheerders de mogelijkheid om hun initiatief te presenteren en om onderling kennis en ervaringen over zelfbeheer uit te wisselen. Daarbij wordt ook bekeken in hoeverre dit platform een rol kan spelen bij de actievere begeleiding van initiatieven in de startfase. Zelfbeheerders en hun initiatieven krijgen hiermee een gezicht. Dit platform is niet bedoeld als loket voor vragen van inwoners over het zelfbeheerbeleid. De gemeente blijft hiervoor het eerste aanspreekpunt. Het platform is niet van de gemeente en wij streven ernaar dat het een platform van inwoners zelf wordt.

Actieplan zelfbeheer van groen | 23 februari 2021

11/25

2.3

Actief stimuleren van het zelfbeheer

Bij het actief stimuleren van zelfbeheer gaan wij als gemeente niet actief langs de deuren om zelfbeheerders te ‘werven’. Het actief stimuleren krijgt vorm via de volgende manieren: -

-

-

De laagdrempelige aanpak voor nieuwe initiatieven moet allereerst zorgen voor een uitnodigende werking; Dit in combinatie met het inzetten op actievere en eenduidige communicatie over de (on)mogelijkheden van zelfbeheer in Utrecht. Inwoners willen graag vooraf weten waar ze aan beginnen. Zo bestaan er onder andere de volgende vragen: wat kan een zelfbeheerder verwachten van de gemeente en wat niet? Wat is dan mogelijk en wat niet? En wat wordt verwacht van een zelfbeheerder? Ook willen wij hierbij ter inspiratie goede voorbeelden delen. Specifiek willen wij voor het actief stimuleren van het zelfbeheer een communicatiecampagne opzetten (maatregel 4). Hierbij betrekken wij ook het netwerk van bestaande zelfbeheerinitiatieven. Een communicatieboodschap werkt namelijk psychologisch beter als deze afkomstig is van een andere inwoner (een buurman), dan van de gemeente. Tot slot verkennen wij in dit licht ook welke meerwaarde de koppeling met de bredere doelstellingen (o.a. groen, klimaat) voor het actief stimuleren van het zelfbeheer heeft (maatregel 5). Maatregel 4: opzetten van een campagne voor het actief werven van zelfbeheerders. Mede in samenwerking met bestaande zelfbeheerders willen wij een campagne opzetten om enerzijds het zelfbeheer actief te stimuleren en anderzijds ook nieuwe zelfbeheerders te werven.

Maatregel 5: verkenning mogelijkheden om het zelfbeheer beleidsmatig optimaler te verbinden met beleidsdoelen op het vlak van vergroening, klimaatadaptatie en sociale cohesie. Focus daarbij ligt op:  Welke baten heeft het zelfbeheer voor deze doelen? Hoe kunnen we bijvoorbeeld het zelfbeheer (door o.a. inruilen van tegels voor groen) inzetten voor klimaatdoelen?  Hoe kan deze koppeling met deze bredere beleidsdoelen ook voor inwoners een motivatie vormen om ook groen in zelfbeheer te nemen?  Hoe kunnen we dit organiseren? En wat vraagt dit van de organisatie? En is dat haalbaar?  Wat zijn daarbij ook pilotprojecten om hier in de praktijk invulling aan te geven? Om daarmee ook aan te tonen dat dit een meerwaarde heeft voor het behalen van de gemeentelijke beleidsdoelen.

Actieplan zelfbeheer van groen | 23 februari 2021

12/25

3 Organisatie, planning en dekking Dit hoofdstuk gaat in op de organisatie (paragraaf 3.1), communicatie paragraaf 3.2), planning (paragraaf 3.3) en financiële dekking van de voorgestelde maatregelen in dit plan (paragraaf 3.4).

3.1

Organisatie

Deze paragraaf gaat in op de organisatorische randvoorwaarden om de beleidsambities voor het zelfbeheer te kunnen realiseren. De basis hiervoor zijn de rollen en de verdeling van de verantwoordelijkheden ten aanzien van het zelfbeheer binnen de gemeente, zoals beschreven in paragraaf 3.1.1). Vervolgens gaat paragraaf 3.1.2 in op de organisatorische randvoorwaarden.

3.1.1

Rollen en verantwoordelijkheden zelfbeheer

Wijkonderhoud & Service (W&S) is als beheerder van de openbare ruimte de trekker van het zelfbeheerbeleid van groen. W&S werkt daarbij nauw samen met andere organisatieonderdelen. Verschillende organisatieonderdelen bij de gemeente Utrecht zijn namelijk betrokken bij de uitvoering van het beleid voor het zelfbeheer van groen. Vaak vanuit een andere verantwoordelijkheden en rol. Dit alles om er samen voor te zorgen dat we het zelfbeheer optimaal kunnen faciliteren en ondersteunen. Kader 4 geeft een overzicht van de verschillende gemeentelijke rollen in het zelfbeheer en de hiervoor verantwoordelijke afdeling bij de gemeente. Kader 4: verschillende rollen gemeenten in het zelfbeheer De gemeente als toestemmingsverlener. Voor grotere zelfbeheerinitiatieven, zoals stoeptuinen, is een zelfbeheercontract nodig. W&S sluit deze contracten met inwoners af. De gemeente als coördinator van de uitvoering van het beleid. W&S coördineert, als beheerder van de openbare ruimte, de uitvoering van het zelfbeheerbeleid. De gemeente als financier. Inwoners kunnen voor bepaalde zelfbeheerinitiatieven (zoals de aanleg van geveltuinen) subsidie aanvragen bij het Initiatievenfonds van de gemeente Utrecht. Inwoners kunnen deze aanvraag indienen bij het wijkbureau. De gemeente als facilitator/ ondersteuner in zelfbeheerinitiatieven.

Hierbij kan het gaan om: o Advies/ ondersteuning bij de inrichting en het beheer van het zelfbeheer, via de wijkopzichter; o Ondersteuning bij het verkrijgen van draagvlak voor een zelfbeheerinitiatief, via het wijkbureau. De gemeente als mede-uitvoerder. Bij het medebeheer van bijvoorbeeld parken voeren gemeente en inwoners samen het beheer uit. De gemeente als ontwikkelaar: o Ruimtelijke ontwikkelingen rond groen en nieuwbouw, waarbij zelfbeheer hieruit als mogelijkheid voor inwoners volgt. De Ontwikkelorganisatie Ruimte heeft hier een trekkende rol, omdat zij verantwoordelijk zijn voor onder andere de uitvoering van het groenbeleid (Groenstructuurplan) en de ontwikkeling van nieuwbouwlocaties, waar zelfbeheer van groen dus ook een plek krijgt; o Wanneer een ruimtelijke aanpassing nodig is voor het zelfbeheerinitiatief, dan wordt de afdeling Stadsingenieurs van Stadsbedrijven erbij betrokken.

Actieplan zelfbeheer van groen | 23 februari 2021

13/25

3.1.2

Zorgen voor organisatorische randvoorwaarden

Met dit actieplan zetten wij ook in op het zorgen voor de organisatorische randvoorwaarden voor het realiseren van de ambities voor het zelfbeheer van openbaar groen. Hiermee willen wij enerzijds bereiken dat we meer kunnen doen met dezelfde middelen en anderzijds beter aan te sluiten bij de wensen en behoeften van zelfbeheerders (optimaliseren van onze serviceverlening). Maatregel 6: inzetten op organisatorische randvoorwaarden voor behalen ambities Met deze maatregel zetten wij in op: De vertaling van de uitgangspunten/principes van dit actieplan naar concrete werkafspraken, waarbij we interne procedures en werkprocessen stroomlijnen en de integrale samenwerking binnen de gemeente bevorderen (en organisatorisch borgen). Een belangrijk aandachtspunt is het goed organiseren van één gemeentelijk aanspreekpunt voor inwoners voor vragen en het regelen van zelfbeheer van openbaar groen. Hierbij leggen wij ook nadrukkelijk de koppeling met het platform voor Stadstuinieren (maatregel 3). Het beter registreren van het zelfbeheer, waardoor we beter inzicht krijgen in het huidige zelfbeheer (waaronder de contracten) De periodieke evaluatie van de uitvoering van het beleid. Het is daarbij belangrijk om het zelfbeheer niet alleen te bekijken vanuit de gebruikelijke indicatoren als ‘bijdrage aan beeldkwaliteit’, ‘productie’ en ‘efficiency’.