Agendabundel

Wat doen ze en hoe werken die met elkaar samen en met de gemeente? Wat kan het beste door de gemeente gedaan worden en wat door zelfbeheerders en welke rol kunnen verschillende maatschappelijke organisaties hierin spelen? (BV in de beantwoording van SV van CDA en PvdD lezen we dat er geen geld is voor een groen conciërge, maar moet die rol door de gemeente ingevuld worden, of kunnen maatschappelijke organisaties hier een rol in spelen? Wat hebben zij dan nodig van de gemeente?) Vanuit verschillende beleidsterreinen is sprake van een loket voor actieve bewoners, tegelijk hebben we ook Buurtnatuur030, wat als loket kan functioneren.

Hoe gaan die loketten zich tot elkaar verhouden? En welke middelen zijn hiervoor nodig? Biedt het initiatievenfonds uitkomst? Zien de initiatiefnemers verbetering in de laagdrempeligheid en contacten met de gemeente, via vaste contactpersonen, wijkbureau en de diverse loketten? En merken initiatiefnemers effect van motie 2019/ 438, worden er buurtbijeenkomsten georganiseerd en hoe werkt dit? Wat is er volgens de verschillende partijen (gemeente, maatschappelijke organisaties, zelfbeheerders) nodig om optimaal gebruik te maken van elkaars kennis, expertise en netwerk om groen en biodiversiteit in Utrecht te versterken en werk te maken van klimaatadaptatie? Welke middelen zijn nodig en hoe kunnen middelen het meest efficiënt ingezet worden? Ook gaan we in de RIB in op extra inzet in de groenarme wijken, hoe we het uitgangspunt ongelijk investeren voor gelijke kansen toepassen en hoe we omgaan met wijken waar zelfbeheer niet van de grond komt. In deze RIB laten we maatschappelijke organisaties, zelfbeheerders en gemeente aan het woord om hun visie te geven op bovenstaande vragen.

Bijdrage(n) Deelnemer Zusterpark Voordorp Wij hebben een bijdrage gemaakt met aanbevelingen voor het proces van vergroenen en het belang om functionele stoepbreedte en 'zinloze verharding' goed in kaart te brengen. Nieuwe begrippen te introduceren met een iets aangepaste rol voor de wijkopzichter om vergroenen te kunnen versnellen. Deelnemer Zusterparken (motto samen kunnen we een groot park zijn) Alle actuele nieuwtjes, wat we doen en wat onze missie is vind je op Www.parkmakers.nl (met inwoners in de stad, Amersfoort, Provincie en vele kennispartijen in de rest van het land). Deelnemer BuurtNatuur030 Ik zit in de Adviesgroep van Buurtnatuur030, heb ook contacten met Zusterparken Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug en via mijn werk bij de provincie Noord-Brabant met de Community Breda Stad in een park www.bredastadineenpark.nl en met London National Park City www.nationalparkcity.london en de National Park City Foundation www.nationalparkcity.org. Deze faciliteert een wereldwijde beweging van mensen die van hun stad een national park city willen maken: ‘greener, healthier and wilder’. Iedereen die interesse heeft, kan elkaar maandelijks online ontmoeten en leren van elkaar. 2

1 Bijdrage-Groen Oost-pitch-Groenconciërge-AVG-versie

Suggesties van Groen Oost voor Actieplan Zelfbeheer Utrecht 2021

Het uitgangspunt van het actieplan onderschrijven we: zelfbeheerders leveren een belangrijke bijdrage aan duurzaamheid en klimaatadaptatie. Verder is helder dat de gemeente bewoners wil enthousiasmeren en ondersteunen om zelfbeheerder te worden én te blijven. Top! Professionals versus amateurs Een grote rol in het actieplan is weggelegd voor Wijkonderhoud en Service (W&S) in samenwerking met andere gemeentelijke diensten. Dat lijkt logisch, gegeven dat zij dagelijks in de wijk onderhoud plegen en veel kennis, gereedschap en ‘handjes’ hebben. Ze gaan planmatig en efficiënt te werk. Het zijn professionals.

Bewoners gaan pas aan de slag als ze zin hebben, vaak zonder plan van aanpak, meer op gevoel, met buurtgenoten die soms wel, soms niet komen opdagen. Het zijn amateurs in de ware betekenis: liefhebbers, ze doen wat ze leuk, mooi of interessant vinden. Professionals en amateurs, die begrijpen elkaar niet altijd … Begrip voor zelfbeheer Het is onze ervaring dat bewoners naast de ecologische uitdaging vooral hulp willen bij subsidieaanvragen, opstellen van een plan van aanpak, keuze juiste gereedschappen, communicatie met de buurt en zelforganisatie als groengroep. Niet alleen bij het opstarten, maar door de seizoenen en jaren heen. Ze willen praten met iemand die goed begrijpt wat de dagelijkse uitdagingen van het zelfbeheer zijn, niet alleen ecologisch/biologisch, maar ook organisatorisch en financieel. Iemand die begrijpt hoe om te gaan met buurtgenoten (voor- en tegenstanders), hoe de motivatie vast te houden bij tegenslag (droge zomers) en - heel praktisch - welk type onderhoud tot meer biodiversiteit leidt. Groenconciërge Wij pleiten daarom voor een groenconciërge als primair aanspreekpunt. Iemand die dagelijks in de wijk met zelfbeheerders en groengroepen in de weer is. Die ecologische én mensenkennis heeft, de weg weet binnen instanties (wijkbureau, W&S, subsidieloketten anders dan initiatievenfonds, waterschap, handhaving, stadsecologen etc.).

En ook weet hoe je een hazelaar snoeit.

Een groenconciërge weet het groene netwerk in de wijk te vergroten door nieuwe zelfbeheerders te werven en te verbinden. Niet alleen bewoners, maar ook scholen (schoolpleinen), bedrijven en winkels. Die de wijk enthousiast maakt voor geveltuintjes en ontkoppeling van hemelwaterafvoer en groendaken. Een groene welzijnswerker, zichtbaar en aanspreekbaar, communicatief sterk, verbindend en oplossingsgericht. Uiteraard is de steun van de professionals van met name W&S en wijkbureau onontbeerlijk. Maar wil je zelfbeheer in de wijk de komende jaren écht een impuls geven, dan is meer nodig dan een - verder goed functionerende - ambtelijke projectorganisatie. Eén welgemeend advies: verwijs een enthousiaste aspirant-zelfbeheerder in een campagne niet naar het algemene nummer 14-030. Liever een ‘bel Nick van de gemeente’, maar dan een groene variant :)

info@groenoost.net www.groenoost.net

1 Bijdrage-zusterpark-Voordorp-AVG-versie

Bijdrage van Zusterpark Voordorp voor de raadsinformatiebijeenkomst 21 maart 2023, Netwerken in het groen. Geachte raadsleden, Zusterpark Voordorp opgericht in 2021 is één van de acht zusterparken in Utrecht www.zusterparken.nl. Wij zijn een groep bewoners die samen met gemeente en bewoners van de wijk de openbare ruimte willen vergroenen. Vooral streven wij naar het maken van groene wandelen ecologische verbindingen in de wijk, van wijk naar wijk en aansluitend op heb buitengebied. Dat is ook de reden dat wij zusterpark zijn van NP Utrechtse Heuvelrug, zie ook Zusterparken - Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug (np-utrechtseheuvelrug.nl). Onze ambitie sluit nauw aan bij de gemeentelijke groenambities zoals beschreven in de RSU 240. En met het willen vergroenen middels het verwijderen van zinloze verharding in de openbare ruimte sluit het direct aan bij het Groenstructuurplan en de Visie Klimaatadaptatie. Vanaf 2021 hebben wij meerdere projecten uitgevoerd met de volgende resultaten: - Een berm langs de Kartinistraat is verschraald over 200 meter en ingezaaid met wilde bloemen - De Augusto Sandinostraat is een groene verbinding geworden door middel van nieuwe groenvakken De drie tuinenparken zijn nu verbonden middels een groene wandeling. - Deze wandelroute werd in 2022 door burgemeester Sharon Dijksma geopend.

- Ondersteuning is gegeven aan meerdere vergroeningsprojecten in de wijk Veemarkt (Sartreweg; Tuinhof en Haflingerstraat). - En juist nu in maart 2023 is de pilot ‘Vergroeningsproject Andrej Sacharowstraat’ opgeleverd, waarbij 625m2 aan tegels is omgezet naar 390m2 groen en 235m2 halfopen bestrating. Hierbij is de halfopen bestrating ingezaaid met wilde bloemen. Graag willen wij onze opgedane ervaring met het vergroenen van de wijk met u delen. We hebben daar twee documenten voor gemaakt. Hier samen gebracht als twee hoofdstukken. Het eerste is de evaluatie van de pilot ‘Vergroeningsproject Andrej Sacharowstraat’. Om het leeswerk te beperken staat hieronder een verkorte versie met alléén aanbevelingen (de volledige versie is vanzelfsprekend op verzoek beschikbaar). Het tweede hoofdstuk bevat aanbevelingen voor het handboek Openbare Ruimte en voor een te herziene rol van de wijkopzichter . Met de voorgestelde aanpassingen wordt vergroenen van de openbare ruimte door bewoners eenvoudiger en kan de wijkopzichter van W&S meer maatwerk verrichten.

1.Samenvatting pilot-project vergroening openbare ruimte Andrej Sacharowstraat Na het uitkomen van de conceptversie ‘Visie Klimaatadaptatie’ in juni 2021, wilde het net opgerichte Zusterpark Voordorp de gemeente helpen met inventarisatie van zinloze verharding in de wijk Voordorp. Medewerking werd toegezegd door een beleidsambtenaar om dit in kaart te brengen. Helaas kwam dit niet van de grond doordat een plattegrond na maanden nog niet werd verstrekt. Bovendien bleek het niet mogelijk inzichtelijk te krijgen welk deel van een stoep behoort tot de functionele stoepbreedte en welk deel als zinloze verharding kan worden gekenmerkt. We besloten dit uit te zoeken in het pilot-project Vergroening van de Andrej Sacharowstraat. Dat werd een leerzaam proces met uiteindelijk een mooi resultaat. Begonnen in september 2021 met inventarisatie van wensen van bewoners werd in maart 2023 het project opgeleverd.

Voor aanleg

tijdens aanleg

zelfbeheer geveltuin

Aanbevelingen (o is toelichting)

Communicatie tussen bewoners met wijkbureau en W&S - Stel een norm om bv binnen 3 dagen op een email te reageren o Ook een reactie als “Door drukte zijn wij niet in staat nu te antwoorden. Wij beantwoorden uw mail binnen 7 dagen” is prima. - Wijkbureau en W&S moeten meer de mogelijkheid krijgen om beleidsinhoudelijke collega’s niet alleen zelf te raadplegen maar ook diezelfde collega’s in contact te brengen met initiatiefnemers daar waar nodig. Voor begeleidende ambtenaren van wijkbureau en W&S: - Koester de initiatiefnemer, want elk geslaagd initiatief leidt tot meer. - Sluit aan bij wensen van de initiatiefnemer als deze passen in het gemeentelijk groenbeleid. - Sluit aan bij de mogelijkheden (kennis en kunde) van de initiatiefnemer. o Bv laat een initiatiefnemer geen plantenlijst opstellen als de kennis bij initiatiefnemer ontbreekt. - Zie de initiatiefnemer als gelijkwaardige partner. o Deel je kader van mogelijkheden, bv aanpassen vs herinrichten. o Deel kennis. - Laat regie zoveel mogelijk bij initiatiefnemer. - Voor grotere projecten koppel: een begeleider aan het project. - Durf ook diensten te vragen aan initiatiefnemers bij grotere projecten.

- Ga het gesprek aan over de rolverdeling: o communicatie naar bewoners van de wijk o input voor wijkbericht o beantwoording van reacties op een wijkbericht aangaande het initiatief o opstellen plantenlijst en te berekenen aantallen o toezicht op uitvoering Uitvoering van het groenbeleid op wijkniveau - De uitvoering van het groenbeleid heeft er baat bij als de wijkopzichter een meer vrije rol krijgt bij toepassing van de regels - Om de toenemende vergroening te kunnen opvangen bij W&S, is het van belang dat de vanzelfsprekendheid waarmee gemeente nu groen in beheer neemt verdwijnt en meer te focussen hoe bewoners ingeschakeld kunnen worden om zelf het groen te beheren. - De maten van geveltuinen aan te passen op wat mogelijk is. o Bijvoorbeeld bij een stoep van 2 meter is er veel meer ruimte voor groen dan een geveltuin breder dan 60cm. o Dat betekent dat voor zelfbeheer de regel van maximaal 60cm breedte voor een geveltuin overschrijden kan worden na consultatie van de wijkopzichter. - Om het groenbeleid effectiever te kunnen uitvoeren nieuwe begrippen te introduceren voor gemeente en bewoners (initiatiefnemers) als wel de rol van de wijkopzichter. De uitwerking staat hieronder beschreven.

2.Functionele stoepbreedtes met bijbehorende passende groenmaten. Dit deel gaat over begrippen en normen om gemeentelijk groenbeleid voor bewoners en wijkopzichters effectief te kunnen uitvoeren. Inleiding Recent is het pilot-project Vergroening van de Andrej Sacharowstraat uitgevoerd. Hier zijn in januari en februari 2023 625m2 tegels verwijderd, waarvoor in de plaats groen en halfopen verharding is gekomen. Dat was niet eenvoudig omdat wij tegen zowel bestaande regels als niet bestaande regels aanliepen. Toch hebben we samen met Wijkbureau en Wijkonderhoud & Service dit project tot een mooi einde gebracht. Wij hebben er veel van geleerd en vanuit onze praktijkervaring hebben wij een aantal aanbevelingen. Enkele van deze aanbevelingen en vragen willen we in dit stuk graag met beleidsmakers en uitvoerders van de gemeente delen. Oude situatie A. Sacharowstraat

Probleemstelling: Onduidelijke begrippen Belangrijk onderdeel voor verwezenlijking van de vergroeningsdoelen is het verwijderen van zinloze bestrating in de openbare ruimte. Daar liggen grote mogelijkheden. Alleen is onduidelijk hoe de scheidslijn zinloze verharding versus functionele wordt toegepast.

Is dit de norm?

Dit is bijvoorbeeld het geval bij stoepen. Welk deel van de stoep wordt als functioneel gekenmerkt en welke als zinloze verharding? Als dit onderscheid goed in kaart wordt gebracht kunnen nieuwe handvatten geïntroduceerd worden om optimaal te vergroenen. Naast geveltuinen komen dan begrippen als bijvoorbeeld erfgrenstuin (of tuingeveltuin), stoeptuin en groenvak die duidelijk gedefinieerd moeten zijn en hun toepasbaarheid in een harde norm of een richtlijn wordt gegoten. En welke rol is hier weggelegd voor de wijkopzichter? Het vraagt om een aanvulling op de in het handboek Openbare Ruimte gedefinieerde toegankelijkheid van looproutes. Huidige situatie looproutes In het handboek Openbare Ruimte worden voorwaarden voor looproutes gedefinieerd. Die moeten logisch, veilig, voldoende breed en vlak zijn. Onderscheid wordt gemaakt in groene, oranje en rode lopers: - Groen, de loper is (grotendeels) 1,8m of breder. Binnen de breedte wordt een lichtmast, fiets of boomvak geaccepteerd. o De loper kan beperkter in breedte zijn maar dat is over een zeer beperkte lengte; o Is altijd minimaal 0,9 m breed - Oranje, de loper is 0,9-1,8 m breed. o De loper kan over grotere lengte smaller zijn dan 1,8 m. o Is altijd minimaal 0,9m breed - Rood, de loper is smaller dan 0,9m o Er is een alternatieve route (nodig) die wel goede toegang geeft.

Er geldt een aparte leidraad voor de toegankelijkheid van openbare wegen voor mensen met een beperking: de richtlijn ‘Voetpaden voor Iedereen’, opgesteld door Bouw Advies Toegankelijkheid. De richtlijn ‘Voetpaden voor Iedereen’ nader bekeken Heel duidelijk wordt beschreven aan welke randvoorwaarden een stoep (voetpad) moet voldoen:

o

Een voetpad dat intensief gebruikt wordt (bv bij winkelcentra, scholen, recreatieve voorzieningen, woonvoorzieningen, activiteitencentra en voetpaden die wijken ontsluiten en/of regelmatig door mensen met een rollator, rolstoel of scootmobiel wordt gebruikt) is bij voorkeur breder dan 2,4 m maar tenminste 1,8 meter breed (exclusief de trottoirband).

o

Een voetpad dat weinig wordt belopen mag incidenteel 1,2 meter breed zijn (exclusief de trottoirband). Een voetpad dat 1,2 m breed is, is te smal voor het plaatsen van lantaarnpalen en palen met verkeersborden. Bij vernauwingen, zoals boomkransen, paaltjes, lantaarnpalen, terrassen enz. is het voetpad bij voorkeur breder dan 1,2 m maar tenminste 0,9 m breed (exclusief de trottoirband). Wanneer er een groenvoorziening direct naast het pad is aangebracht geldt dat de vrije doorgang tot het overgroeiende groen tenminste 0,9 m moet zijn.

o o

o

doorgang minimaal 0,9m

o o o

langs haag minimaal 0,9m

Voetgangers moeten elkaar kunnen passeren. Houdt in uw ontwerp altijd een obstakelvrije zone van 1,5 m aan. Bij een bocht (bijvoorbeeld op de hoek van een straat) moet het voetpad voldoende breed zijn. De breedte voor en na de bocht moet groter dan 0,9 meter zijn. Voorzie lange voetpaden op maximale afstanden van 75 m van een draairuimte (horizontaal vlak dat minimaal 2 x 2 meter groot is).

Aanbevelingen

Bestaande normen en richtlijnen bieden veel mogelijkheden om voetpaden te vergroenen. Als we deze normen als uitgangspunt nemen is direct de functionele stoepbreedte in kaart gebracht. Het overige deel van een stoep kan dan als zinloze verharding worden gekenmerkt. Verschillende opties zijn mogelijk: Vergroeningsopties van stoepen met opheffen van zinloze verharding als uitgangspunt. Voor vergroenen zijn er verschillende uitgangspunten. 1. Aanleg van groen in zelfbeheer door bewoners zonder consultatie met gemeente 2. Aanleg van groen in zelfbeheer door bewoners na overleg met gemeente 3. Aanleg van groen in gemeente-beheer door gemeente. Elk uitgangspunt biedt verschillende mogelijkheden: Geveltuinen (gelegen aan de gevel) Ad 1. Maximaal 60cm breed. Er blijft minimaal 120cm stoep over (is al gemeentelijke regel). Ad 2. Kan breder dan 60cm. Er blijft minimaal 120cm stoepbreedte over. o Eventueel halfopen verharding extra toepassen Ad 3. Breedte maximaal. Er blijft minimaal 120cm stoep over over. ‘Passeerstroken’ worden indien nodig ingebouwd. Erfgrens-tuin (tuingeveltuin) De erfgrens is hier niet de gevel van het huis maar de erfafscheiding van tuin of binnenplaats. Voorwaarde is dat deze bestaat uit ‘niet levend’ materiaal (hout,beton, staal). Een ‘levende’ erfgrens van bijvoorbeeld hagen is uitgesloten omdat duidelijk moet zijn wat privé en openbare ruimte is.

Uitvoering is gelijk aan die van geveltuinen.

Stoeptuinen Groenvak gelegen aan stoeprand of 30cm daarvandaan als uitstapstrook voor passagiers benodigd is. Ad1. Breedte stoeptuin minimaal 60cm. Er blijft minimaal 180cm stoep over. Ad2. Breedte stoeptuin minimaal 60cm. Er blijft minimaal 150cm stoep over. o Eventueel halfopen verharding extra toepassen. Ad3. Breedte stoeptuin maximaal. Er blijft minimaal 150cm stoep over. o Eventueel halfopen verharding extra toepassen. Groenvakken Groenvak geplaatst in stoep op afstand van stoeprand en erfgrens woning. Ad1. Altijd in overleg met gemeente Ad2. Breedte groenvak in overleg met zelfbeheerder; Er blijft minimaal 150cm stoep over. o Eventueel halfopen bestrating extra toepassen. Ad3. Breedte maximaal; minimaal 150cm stoep overblijvend; mogelijk extra half-openbestrating Graag willen wij deze ideeën samen met de gemeente verder uitwerken, zodat de resultaten van het pilot vergroeningsproject Andrej Sacharowstraat ook verder zijn weg kan vinden in onze wijk en andere wijken. Dit stuk gaat over begrippen. Daarnaast zijn er ook heel belangrijke andere zaken om een groeninitiatief van een bewoner tot een succes te maken. Daarbij valt te denken aan communicatie en verwachtingen; is er een vast aanspreekpunt; hoe is de rolverdeling (wie heeft de regie?); terugkoppeling gemeente naar (bewoners) initiatiefnemers, nakomen van afspraken, beplanting en nazorg etc.

Ook hier hebben wij ervaring mee opgedaan en we hebben een aantal aanbevelingen die we graag zouden willen delen. Zusterpark Voordorp www.zusterparken.nl

1 Bijdrage-Groen-moet-je-doen

RIB netwerken voor Groen 21 maart 2023 organisatie Rachel Heijne

Stichting GroenmoetjeDoen! (sinds 2006)

Beantwoording van vragen voor RIB Beste Rachel Heijne, Helaas kan ik niet komen. Die avond organiseer ik ook het Wilde Stadscafe in de Bibliotheek op hetzelfde tijdstip. Graag wil ik u mijn gedachten over groen zelfbeheer meegeven en hoop dat u ze kunt delen met de raadsleden. Ik ben Joyce Parlevliet en vanaf 1975 (studie Diergeneeskunde) woonachtig in Utrecht. Betrokken bij groen (en water, klimaatadaptatie, duurzaamheid) op verschillende niveau’s: Groen zelfbeheer: ecologische tuin Bikkershof (> 37 jaar, oudste zelfbeheer project in Utrecht), Buurtbel Wittevrouwen (GroeneVrouwen), Boomspiegel VanLieflandtuin; Van Lieflandpark: Bijen- en Wormenhotel voorzitter/organisator jaarlijkse GroenmoetjeDoen!-dag; Energie: Duurzaamheidoverleg Tuindorp i.o., Buurtbel Wittevrouwen Energie Beleid: MAGIE-overleg (Milieuadviesgroep overleg Infrastructuur en Ecologie, sinds 1996? en overleggroep van MAGIE over groene zelfbeheerders (2022) met Pascal Zoetbrood, Fred Nuwenhuis, Ronald van Elk) en klimaatadaptatie groep Groene loket gemeente Utrecht. Vrijwilliger BuurtNatuur030 offline team en ook in de adviesgroep. Ook heb ik 10 jaar aan de Wijkraad Noordoost deelgernomen, waar ik betrokken was bij de Wijkgroenplannen. Om op de avond een goed gesprek met elkaar te voeren, vragen we jullie het volgende voor te bereiden: 1.

Voor het voorstelrondje vragen we je iets mee te nemen waar je trots op bent en wat iets zegt over waar je organisatie voor staat of wat jullie doen. We vragen jullie dit in drie zinnen toe te lichten. Ik ben trots op het feit dat Utrecht de afgelopen 10 jaar echt groener is geworden en waar ik mede door groen zelfbeheer en de jaarlijkse GroenmoetjeDoen!-dag aan bijgedragen heb door groene zelfbeheerders bij elkaar te brengen (zodat ze ook van elkaar kunnen leren), workshops en rondleidingen op de GroenmoetjeDoen!-dagen georganiseerd heb op gebied van flora, fauna, water, klimaatadaptatie, duurzaamheid en gezondheid. Verder ook laten zien aan allerlei

1

gemeenteambtenaren en andere officials, die meegefietst zijn langs deelnemende locaties. Ieder jaar wordt de GroenmoetjeDoen!-dag geopend door de burgemeester of een wethouder. Boomspiegel hoek VanLieflandtuin-Reinder Blijstralaan

2. In het programma staan drie onderwerpen waar we het graag over willen hebben. We vragen jullie om je inbreng op die onderwerp vooraf op schrift met ons te delen (liefst uiterlijk vrijdag 17 maart, zodat raadsleden in het weekend alles kunnen lezen) Nav het rapport Actieplan Zelfbeheer van Pascal Zoetbrood is het (kennis)Platform BuurtNatuur030 in 2022 opgericht (Utrecht Natuurlijk online/ MCU offline). Het is de bedoeling dat het platform door groene zelfbeheerders gevuld gaat worden en naar zo aan elkaar kennis overgedragen wordt. Vele groene zelfbeheerders zijn al geregistreerd op het platform en ook worden offline bijeenkomsten goed bezocht. Via MAGIE-overleg ben ik betrokken bij een overleg (met Pascal, Lies Konig, Maarten van Deursen, Ronald van Elk en Fred Nuwenhuis), hoe naast het platform BuurtNatuur030 er ook betere ondersteuning aan de praktische invulling door de gemeente W&S en wijkbureau aan de groene zelfbeheerders gegeven kan worden. Het is nodig voor herkenbaarheid, continuiteit van de ondersteuning van het groene zelfbeheer en om snel te kunnen schakelen tussen de verschillende gemeentelijke diensten dat er per wijk een vaste contactpersoon beschikbaar kan zijn voor de groene zelfbeheerders. In sommige wijken functioneert het al goed doordat het wijkbureau en W&S goed samenwerken en ook met de groene zelfbeheerders.

Echter vaak weten grote zelfbeheergroepen de weg binnen de gemeentelijke organisatie, maar de kleinere (geveltuin/ boomspiegel) of nieuwe zelfbeheerders die nog geen concreet plan hebben niet. Als W&S en WB goed samenwerken, en de bureaucratie verminderd wordt, werkt het denk ik met een stappenplan (Ronald van Elk heeft er een gemaakt) er bij al een stuk beter. Zie ook Ronald van Elk die na zijn pensioen weer aangetrokken is om de zelfbeheerders te begeleiden. Een aparte groene conciërge lijkt me niet wenselijk, want ik denk dat W&S en WB dat kunnen oplossen en als er niet genoeg capaciteit is bij W&S dan zouden misschien weer de (ecologische) hoveniers (bv Rob van der Steen, Hans Booij, Paul van Kan, Lies König etc) die ingezet zijn bij de wijkgroenplannen en die de wijken ook goed kennen, gevraagd worden om in te springen. In Amsterdam (Buurtgroen020) worden hoveniers ingezet voor hulp aan groene zelfbeheerders als er geen gemeentelijke capaciteit is. Tevens lijkt het me wenselijk dat het Groene loket van de klimaaradaptatiegroep van de gemeente (waar ik ook bij overleg betrokken ben) goed gaat samenwerken met BuurtNatuur030, zodat we straks niet omkomen in de loketten en burgers niet weten naar welk loket/ website ze hun informatie kunnen vinden. 2

Eenvoudiger systeem aanmelden (nieuw) groen zelfbeheer en beter faciliteren Initiatievenfonds voor groen-blauwe projecten.

3. Op de bijeenkomst willen we graag de diepte in, daarom vragen we jullie in een pitch van 1 minuut aan te geven wat de kern is wat je wil delen. Wat heb je nodig en van wie? Groene zelfbeheerders hebben nodig: ondersteuning in kennis en financiën (jaarlijkse bijdrage uit Initiatievenfonds grotere projecten). En de GroenmoetjeDoen!-dag voor organiseren jaarlijkse dag: financieel voor workshops, rondleidingen, etc. Het lijkt me goed als de groene mensen ook contact houden met de wetenschap, het blijkt dat de Botanische tuinen allerleinieuwe inzichten hebben in de stad nav wetenschappelijk onderzoek. Wat heb je te bieden aan wie? Bij elkaar brengen Groene zelfbeheerders door organisatie jaarlijkse GroenmoetjeDoen!-dag, zou mooi zijn als dat een ‘live‘ dag wordt van BuurtNatuur030. Versterken van netwerken! Ik stel al jarenlang voor om mensen te helpen die niet bij machte zijn om Initiatievenfonds aanvragen te doen, deze te laten helpen door zelfbeheerders die geld uit dit fonds krijgen. En natuurliojk kunnen wijkbureau’s en sociaalmakelaars ook helpen. Dit is niet eenvoudig geworden door de Eherkenning! Verder (ook op beleidsniveau) bijdragen aan een groene gezonde leefbare, klimaat geadapteerde stad Utrecht. Ik wil me sterk maken voor groene verbindingen tussen de verschillende zelfbeheer projecten in de stad.

Hartelijke groet gmjd030@gmail.com https://gmjd.nl https://twitter.com/GMJD030 https://www.facebook.com/gmjd030

Ik nodig alle raadsleden uit om te komen kijken op de GroenmoetjeDoen!-dag van 11 juni a.s. Houd oa de website in de gaten, die continu aangepast wordt met nieuwe deelnemende locaties. 10-12 uur locaties in Zuid, 12.30-13.30 West en 14.00-17.00 LR/VdeM

raadsinformatiebijeenkomst@utrecht.nl

3

1 Bijdrage-Groen-Utrecht-Natuurlijk

RIB Netwerken voor Groen 21 mrt 19.30 – 21.00 uur

Wat doet Utrecht Natuurlijk? Utrecht Natuurlijk beheert vijf stadsboerderijen en zes stadstuinen verspreid door Utrecht. Onze stadsboerderijen zijn het hele jaar door geopend. Utrechters kunnen dagelijks genieten van de dieren, meewerken op de tuinen, spelen en leren bij onze natuureducatiecentra en terecht in onze boerderijwinkels en horeca. Ons inspirerende activiteitenaanbod en ons natuureducatie programma is voor kinderen, jongeren en volwassenen. Daarnaast werken we aan verschillende projecten om de natuur en biodiversiteit in de stad te versterken. Denk bijvoorbeeld aan Buurtnatuur030. Samen maken we Utrecht groener, gezonder en duurzamer voor jong en oud.

Welke (extra) inzet wordt gepleegd in groenarme wijken en in wijken waar zelfbeheer (nog) niet van de grond komt? Utrecht Natuurlijk heeft de stad verdeeld in 5 werkgebieden die elk bestaan uit 2 wijken. In ieder werkgebied staat één van onze stadsboerderijen. Vanuit deze locaties inspireren wij Utrechters om aan de slag te gaan met het vergroenen van hun omgeving. We doen dat met o.a. voorbeelden op onze locaties, met cursussen, workshops en natuurcolleges. Veel Utrechters kiezen ervoor om mee te komen werken op één van de UN locaties, aan stadsnatuuractiviteiten elders in de stad en op die manier een bijdrage te leveren aan het groen in de stad. Ook is aan iedere locatie een adviseur verbonden die tijd beschikbaar heeft om groene initiatieven in zijn/haar werkgebied te ondersteunen. Dat gebeurt veelal in samenwerking met de wijkadviseurs van het wijkbureau, de stadsecologen of medewerkers van Stadsbedrijven.

Wat kan het beste door de gemeente gedaan worden en wat door zelfbeheerders en welke rol kunnen verschillende maatschappelijke organisaties hierin spelen? Door de gemeente kunnen het beste de kaders vastgesteld worden en de administratieve afhandeling van overeenkomsten voor zelfbeheer etc. Ook is het goed als de gemeente de initiatiefnemers kan faciliteren door het beschikbaar stellen van budget, kennis en indien nodig materiaal. Ook zou de gemeente als goede stadsbeheerder aandacht en waardering voor de zelfbeheerders moeten hebben. De maatschappelijke organisaties kunnen initiatiefnemers verder helpen met het opzetten en verder door ontwikkelen van hun initiatief, met draagvlak te vinden in de wijk, hen in verbinding te brengen met vergelijkbare initiatieven en door de community in te zetten van Buurtnatuur030. Maatschappelijke organisaties kunnen, samen met de gemeente en de initiatiefnemers zelf zorgen voor een goed stedelijk “ecosysteem” waarin initiatief van bewoners gestimuleerd en ondersteund wordt.

Wat hebben wij nodig: Van de gemeente: duidelijkheid: • wat zijn de eenduidige regels binnen Utrecht mbt initiatief • waar kan je geld vinden, structureel en incidenteel • wie heb je nodig in het gebied van jouw initiatief (welke spelers)?

• •

Afstemming mbt acties die uitgevoerd worden (geveltuinendag, boomspiegelfeest) zodat bewoners niet door verschillende partijen benaderd worden korte lijntjes met de wijkbureaus en met de mensen van Stadsbedrijven in het gebied zodat we elkaar snel en makkelijk weten te vinden om initiatiefnemers verder te kunnen helpen.

1 Bijdrage-Stichting-Vergroening-Singel030

Stichting Vergroening Singel030 Antwoorden op de vragen voor de RIB op 21 maart: Wat doen wij? Veel watergangen binnen de gemeente Utrecht zijn voorzien van walkanten, al dan niet met beschoeiingen, die de uitwisseling tussen flora en fauna op water en taluds zeer bemoeilijken. De kwaliteit van het water is matig, te voedselrijk en mede daardoor is het doorzicht slecht. Omdat de diepgang van het water groter is dan het doorzicht van het water, groeien onderwaterplanten veelal niet. Bovendien zijn veel beschoeiingen zo geconstrueerd dat het onderwaterleven, macrofauna, daar geen goed leefklimaat kan vinden. Daarnaast moeten waterdieren, zoals vissen, bescherming en paaiplaatsen kunnen vinden in onderwaterstructuren. • We zetten ons in om met projecten op zoveel mogelijk plaatsen binnen de gemeente Utrecht deze situatie te verbeteren. Met de kennis die we in de afgelopen jaren hebben opgebouwd willen we de omvang en kwaliteit van projecten dermate opvoeren dat deze een wezenlijke bijdrage leveren aan de verbetering van de biodiversiteit in, op en naast de watergangen. • Wij doen dit met behulp van vrijwilligers, omdat dit door het kleinschalige karakter het beste resultaat levert en goed is voor de bewustwording en betrokkenheid. • Wij volgen het beleid vanuit de gemeente Utrecht rond de wateren kritisch en zullen onze visie daarop gevraagd én ongevraagd leveren.

Inzet in groenarme wijken We zijn actief in de stadswateren van de gemeente. Deze zijn alle arm aan flora en fauna. We zijn hierin pioniers en de enige vrijwilligers die zich hier specifiek op richten. Rol gemeente, zelfbeheerder en maatschappelijke organisatie De rol van de gemeente is nu voornamelijk inspelen op vragen en ideeën die met name van ons afkomstig zijn, echt beleidsdoelen zijn nog niet geformuleerd. Gemeente en waterschap hebben geen praktische beheerders. Vergroening Singel030 beheert de objecten in het water en doet voorstellen voor nieuwe objecten/projecten. Samenhang en Samenwerking In de meeste gevallen is de stichting de initiatiefnemer en reageert de gemeente of het waterschap. Probleem is onder andere dat het niet helder is wie onze contactpersonen zijn. We hebben zowel met beleid als met beheer te maken. Zowel gemeente als waterschap kent veel diensten. Wij weten inmiddels redelijk goed de weg in de organisaties en al doende personen weten te vinden waarmee we samenwerken. We werken van onderaf de organisaties in. Gebruik maken van elkaars kennis: Dit ontbreekt geheel Hoe dan wel Gemeente waterschappen en provincie moeten met elkaar gezamenlijke doelen formuleren en verantwoordelijkheden verdelen. En vertrouw daarbij op de ervaringen van vrijwilligers die vanuit de praktijk jarenlang kennis in een bepaald gebied hebben opgebouwd.

Verbetering laagdrempeligheid Wordt in deze volledig bepaald door contacten die door individuele personen binnen organisaties zijn opgebouwd. Effect van motie en buurtbijeenkomsten: Geen

1 Bijdrage-Natuur-en-Milieufederatie-Utrecht

RAADSINFORMATIEBIJEENKOMST GEMEENTE UTRECHT Netwerken voor groen, 21 maart Input Natuur en Milieufederatie Utrecht (NMU) 1. Voor het voorstelrondje vragen we je iets mee te nemen waar je trots op bent en wat iets zegt over waar je organisatie voor staat of wat jullie doen. We vragen jullie dit in drie zinnen toe te lichten. Trots dat we vanuit de NMU aandacht vragen voor de integrale blik op het dak. Niet alleen zon of groen, maar beter in combinatie met elkaar en ook met waterberging. En voor de kansen voor gebruik van het dak (rooftopbar, moestuin, sportveld) 2. In het programma staan drie onderwerpen waar we het graag over willen hebben. We vragen jullie om je inbreng op die onderwerp vooraf op schrift met ons te delen (liefst uiterlijk vrijdag 17 maart, zodat raadsleden in het weekend alles kunnen lezen) A. Wat doet je organisatie? De NMU werkt aan een mooie en duurzame provincie Utrecht. Door lobby / agendering, het smeden van coalities en het ondersteunen van het lokaal initiatief. Op alle duurzaamheidsthema’s en dus ook op gebied van gezonde leefomgeving, klimaatadaptatie. Zo hebben we projecten lopen als ‘Groen aan de buurt’, Plan Boom, Klimaatambassadeurs, en Duurzame Daken. B.

Welke extra inzet wordt gepleegd in groenarme wijken en in wijken waar zelfbeheer nog niet van de grond komt? Juist in deze wijken willen wij ook bereiken dat het minder stenig en groener en fijner leven wordt. In het project Groen aan de Buurt komt hier voor dit jaar zelfs de focus op te liggen. Met betrekking tot de duurzame daken hebben wij ons Servicepunt Duurzame Daken, waarmee we bewoners, en ook bedrijven / maatschappelijk vastgoed helpen bij plannen mbt verduurzaming van daken. In stenige wijken levert dit grote toegevoegde waarden, mn in verkoeling van de omgeving. We zouden in Utrecht werk moeten maken van iconische voorbeeldprojecten, zoals in Rotterdam bijvoorbeeld het dak van Het Depot van Boymans van Beuningen tot de verbeelding spreekt. Dit is een publiek toegankelijk dak, waar o.a. bomen op staan. Het zou fantastisch zijn als we met gemeente en woningcorporaties kunnen samenwerken om een groot deel van de daken te verduurzamen. Dit zorgt voor minder hitte in de zomer. En uiteraard voor een mooier uitzicht. Als we het echt goed doen, voegen we ruimte toevoegen aan de stad door daken toegankelijk te maken voor bewoners. Dit opnemen in de jaarlijks te maken prestatieafspraken met woningcorporaties. De Duurzame Daken Kansen Kaart die binnenkort verschijnt kan hierbij van veel waarde zijn.

C. Wat kan het beste door de gemeente gedaan worden en wat door zelfbeheer en welke rol kan jouw organisatie spelen? Rol gemeenten: - Uitnodigend beleid maken en financiering (subsidie) bieden. Vergroening draagt bij aan maatschappelijke doelen. De kosten en baten zijn niet eerlijk verdeeld, er zit geen terugverdientijd op. En in de groenarme wijken wonen over het algemeen mensen die niet zelf gaan investeren. - Maak het makkelijk. Faciliteer optimaal, zoals met het tegelwippen is gebeurd. Blijf dit actief uitdragen. Zet eventueel organisaties in die kunnen aanjagen en ondersteunen. Mogelijke rol NMU - De NMU kan met haar projecten Klimaatambassadeurs, Groen aan de Buurt en het Servicepunt Duurzame Daken bewoners ondersteunen.

3. Op de bijeenkomst willen we graag de diepte in, daarom vragen we jullie in een pitch van 1 minuut aan te geven wat de kern is wat je wil delen. Bv: Wat heb je nodig en van wie? Wat heb je te bieden aan wie? Wat heeft de NMU nodig? - Als we willen versnellen hebben we nodig: o (van gemeente) goed uitnodigend beleid, zoals de regeling dat gemeente meewerkt aan het opheffen van parkeerplaatsen ten behoeve van groen. o (van gemeente): focus op duurzaam bodembeheer: gezonde bodem leidt tot verhoogde biodiversiteit o (van gemeente en andere overheden) goede financiële regelingen; maak het financieel aantrekkelijk. Initiatievenfonds werkt goed. En is het opzetten van een regionaal klimaatadaptatiefonds een idee? Analoog aan Energiefonds dat gemeente initieerde. o (van gemeente, huurdersorganisaties en gemeenten): ambitieuze prestatieafspraken met woningcorporaties, die een groot deel van de woningen (in versteende wijken) in bezit hebben o (van gemeente): capaciteit om te kunnen aanjagen en ondersteunen. Wat heeft de NMU te bieden: - NMU kan bijdragen door aan te jagen en te ondersteunen. We hebben projecten lopen die zich richten op de hele provincie. Met extra capaciteit kunnen we intensiveren in de stad Utrecht. Dit betreft de projecten Groen aan de buurt, Duurzame Daken, Plan Boom, Klimaatambassadeurs. - In 2023 maken we werk van de Integrale Wijkaanpak.

We willen de wijken in en aansluiten bij wat er leeft in de wijk. Afhankelijk van wensen van bewoners ondersteunen we bij de realisatie van de eerste behoeften. Bij interesse kunnen we doorpakken op andere duurzaamheidsthema’s.

1 Bijdrage-BuurtNatuur030

Reactie op de vragen voor de RIB ‘Netwerken voor groen’, 21 maart 2023, vanuit BuurtNatuur030 Introductie - Wat doen de verschillende organisaties? - Welke (extra) inzet wordt gepleegd in groenarme wijken en in wijken waar zelfbeheer (nog) niet van de grond komt? - Wat kan het beste door de gemeente gedaan worden en wat door zelfbeheerders en welke rol kunnen verschillende maatschappelijke organisaties hierin spelen?

Eind 2021 is gestart met het platform BuurtNatuur030 dat grofweg bestaat uit de platformwebsite en online activiteiten aan de ene kant en netwerk- en community building activiteiten aan de andere kant. De kerngroep is verantwoordelijk voor de organisatie en vindt plaats vanuit Utrecht Natuurlijk (online) en Milieucentrum Utrecht (offline). In mei 2022 werd een (zeer levendige!) lanceringsbijeenkomst gehouden. Sindsdien is het netwerk snel gegroeid en telt het inmiddels rond de 300 deelnemers, voornamelijk actieve zelfbeheerders. Via de site kunnen zelfbeheerders onder meer hun activiteiten delen en elkaar vragen stellen of aanbiedingen doen. Deze activiteiten komen in de nieuwsbrief te staan, die inmiddels tweemaal in de maand uitkomt vanwege het grote aantal berichten dat wordt geplaatst. Vanuit de kerngroep zijn er contacten met wijk(bureau)- en buurtvertegenwoordigers. De netwerkactiviteiten werpen inmiddels hun vruchten af. Dankzij BuurtNatuur030 ontstaan nieuwe activiteiten. Afgelopen jaar is ook een adviesgroep vanuit de community gevormd die vier maal per jaar bijeenkomt. Hierbij is ook de gemeente vertegenwoordigd. De adviesgroep geeft input over de wenselijke ontwikkeling van BuurtNatuur030 (praktische en strategische adviezen). Hier vinden dus ook op gelijkwaardige basis, discussies plaats over hoe gemeente en zelfbeheerders het beste kunnen afstemmen en samenwerken.

Of hoe actieve zelfbeheerders hun kennis kunnen delen met nieuwe bewoners die zich willen inzetten voor de vergroening van versteende gedeeltes van de stad.

Samenhang en samenwerking - Hoe worden bewoners betrokken en hoe werken de organisaties met elkaar samen en hoe met de gemeente? - Wat is er volgens de verschillende partijen (gemeente, maatschappelijke organisaties, zelfbeheerders) nodig om optimaal gebruik te maken van elkaars kennis, expertise en netwerk om groen en biodiversiteit in Utrecht te versterken en werk te maken van klimaatadaptatie en een leefbare groene stad? - Wat heb je hiervoor nodig en van wie?

Bewoners vinden elkaar op de website en/of ontmoeten elkaar tijdens de activiteiten. Naarmate de naamsbekendheid van BuurtNatuur030 toeneemt, krijgt het kernteam steeds meer vragen binnen op de mail om kennis te maken en samenwerkingsmogelijkheden te onderzoeken. Op de inspirerende netwerkbijeenkomsten (volgende: 25 mei!) kunnen deelnemers hun groene initiatieven presenteren. Dit wordt erg gewaardeerd. Ook gemeentevertegenwoordigers zijn daarbij aanwezig.

1

Wat is er nodig om optimaal gebruik te maken van elkaars kennis etc.? Bewoners/zelfbeheerders gaan elkaar steeds meer vinden via het platform en vormen met elkaar een groeiende en bruisende gemeenschap van mensen die positief, opbouwend en zeer actief kennis deelt en de samenwerking met elkaar zoekt om de natuur in de stad te versterken. Dat is tot nu toe in ieder geval sterk de indruk! Daarmee vormt de community een goede basis om bij aan te haken. De grote uitdaging is dat nieuwe initiatiefnemers niet teleurgesteld raken en afhaken omdat hun vergroeningsplannen stuk lopen op langlopende, bureaucratische processen, gebrek aan geld of middelen. Vanuit de gemeente zou idealiter elk groeninitiatief door bewoners verwelkomd mogen worden om daarna, als het realistisch en uitvoerbaar is, de ondersteuning te bieden waar de initiatiefnemers om vragen. Het maakt bewoners dan waarschijnlijk niet veel uit hoe de gemeente dat doet, als de plannen maar serieus worden genomen en ondersteund vanuit een meewerkende houding. Daarnaast kan ondersteuning door ecologische hoveniers en/of ervaringsdeskundige bewoners erg behulpzaam zijn om natuurlijk groen te realiseren. Op de BuurtNatuur030 website is ook ter ondersteuning van startende initiatieven een kennispagina gerealiseerd.

Loketten - Vanuit verschillende beleidsterreinen van de gemeente is sprake van een loket voor actieve bewoners. Welke loketten zijn er en welke zijn in oprichting? - Hoe verhouden de loketten zich tot elkaar? - Wat is de relatie met de groen conciërges? - Welke rol vervullen maatschappelijke organisaties in deze loketten? Wie kan welke rol vervullen in deze loketten en wat is hiervoor nodig? Biedt het initiatievenfonds uitkomst? - Zien de initiatiefnemers verbetering in de laagdrempeligheid en contacten met de gemeente, via vaste contactpersonen, wijkbureau en de diverse loketten? - En merken initiatiefnemers effect van motie 2019/ 438 worden er buurtbijeenkomsten georganiseerd en hoe werkt dit?

BuurtNatuur030 is misschien meer een bewonersnetwerk te noemen dan een loket, hoewel het zeker zo kan uitgroeien. Op dit moment werkt het kernteam aan de groei van de community (social media campagne bijvoorbeeld) en bouwt zij een warm netwerk op door activiteiten en ontmoetingen te organiseren. We zien daardoor zeker verbetering in laagdrempeligheid en contacten met gemeente/wijkbureaus en andere partijen. Zo praten we 23 maart verder over dit onderwerp in een uitwisselingsbijeenkomst tussen BuurtNatuur030 vertegenwoordigers en medewerkers van de gemeente vanuit de Klimaatadaptatie agenda. We draaiden vorig jaar een pilot ‘groene buurthuisavond’ in de binnenstad en willen dit graag uitrollen naar de andere wijken en buurten. We merken dat er een grote behoefte is aan kennis en hulp bij vergroening. Verhalen van actieve buurtbewoners inspireren en verlagen de drempel om zelf actief te worden. Als gemeente/wijkbureau ook aanhaakt op zo’n avond dan worden de lijntjes korter. BuurtNatuur030 werkt nu echter met een beperkt en tijdelijk budget waarmee we alleen de basis kunnen neerzetten. Als het gaat om extra activiteiten uitvoeren dan is dat op dit moment eigenlijk nauwelijks mogelijk. Tegelijkertijd merken we dat er juist nu steeds meer vragen op ons af komen en de samenwerking wordt gezocht. Om het succes te oogsten, hebben we echt meer uren nodig!

Lid kernteam BuurtNatuur030/coördinator projecten MCU

2

1 Bijdrage-Milieucentrum Utrecht-AVG-versie

Schriftelijke inbreng Milieucentrum Utrecht tbv RiB ‘Netwerken voor groen’, 21 maart 2023 Het Milieucentrum Utrecht is samen met Utrecht Natuurlijk initiatiefnemer van BuurtNatuur030 en wij zijn blij dat BN030 tot bloei komt! Voordat ik inga op de agenderende vragen wil ik eerst even een stap terugzetten om het ruimere speelveld te overzien. De klimaatverandering stelt Utrecht voor grote opgaven. Zowel op het gebied van energietransitie en op het gebied van klimaatadaptatie. Het is een opgave vergelijkbaar met de stadsvernieuwing in de jaren ’80. Toen werden eerst de huizen opgeknapt, waarna vanuit de bewoners de sterke wens opkwam om ook wat aan de woonomgeving en de inrichting van de straten te doen met plantenbakkencommissies en de eerste zelfbeheerinitiatieven tot gevolg. Successen van die stadsvernieuwing straalden af op de hele stad en legden de basis voor de groei en bloei van de stad in de jaren daarna. Een belangrijke rol in de stadsvernieuwing speelden opbouwwerkers, actieve buurtcomités en een toegespitste gemeente organisatie (TO) die de kiem legde voor de latere (en helaas inmiddels weer meer en meer uitgeklede) wijkbureaus. Van die participatie-infrastructuur is weinig meer over. Opbouwwerkers werden sociaal makelaars met voornamelijk een taak op het gebied van ondersteuning van initiatieven op sociaal vlak.

Heel belangrijk werk, maar wanneer wij werkelijk in pakweg 2040 een klimaatneutraal Utrecht met een rijke biodiversiteit in de stad willen bereiken dan is er ook iets anders nodig, ondersteuning van initiatieven in de fysieke leefomgeving. De gemeente kan dat niet alleen. En een sturende rol van de gemeente in zowel inhoud als proces blijkt in de praktijk best ingewikkeld en wekt soms ook wantrouwen op bij bewoners. Veel bewoners zouden liever vandaag dan morgen aan de slag willen, maar hoe? Wie kan hen helpen? En veel bewoners hebben nog niet het flauwste idee wat de opgave voor de komende 10/20 jaar voor hen gaat betekenen. Natuurlijk zijn de jaren ’20 de jaren ’80 niet. De stencils en buurtkrantjes zijn vervangen door een internet en sociale media. De samenleving is meer geïndividualiseerd. Juist dat betekent dat gezamenlijke initiatieven van bewoners niet vanzelfsprekend zijn. Ondertussen is de transitieopgave best vergelijkbaar met die in de jaren ’80 en wellicht kan ook nu zowel op het sociale vlak als in de fysieke leefomgeving bewonersondersteuning door niet direct aan de overheid gebonden partijen processen in beweging zetten die veel trager en moeizamer zouden gebeuren als de gemeente hier allemaal mensen voor moet inzetten.

Leg het initiatief meer bij bewoners en hun eigen wensen en belangen en je zult zien hoe graag mensen zelf dingen tot stand kunnen brengen als ze maar goed praktisch worden geholpen, niet teveel te maken krijgen met ambtelijke rompslomp en van de juiste informatie worden voorzien. In dit kader brengen wij nogmaals het gezamenlijk aanbod van Energie U en het Milieucentrum onder de aandacht. BuurtNatuur 030 groeit en bloeit, en het netwerk kan nog veel verder uitbreiden. Wij vragen u om zekerheid en garantie van continuïteit, ook om gemotiveerde en talentvolle mensen te blijven binden. Een uitdaging is daarnaast om ook in wijken als Kanaleneiland en Overvecht de kracht van zelforganisatie te versterken. Ik denk dat samenwerking door alle hokjes heen (waaronder ook fysiek/sociaal) daarin belangrijk is. Daarbij is het belangrijk dat organisaties over hun eigen schaduw heen durven te stappen. En daarvoor is het belangrijk dat zij kunnen vertrouwen op een gemeente die ruimte geeft voor initiatieven van onderop en de bereidheid tot samenwerking beloont. Tegelijkertijd is belangrijk is gemeente zich als open, prettig samenwerkend en meedenkend counterpart van die initiatieven manifesteert. Benaderbare mensen op wijkniveau zijn wellicht belangrijker dan een centraal loket.

Zorg op het meer centrale niveau voor optimale gemeentelijke informatie en communicatie over hoe gemeente en actieve organisaties initiatieven faciliteren en bewoners een handelingsperspectief kunnen bieden. Voorzitter Milieucentrum Utrecht 17 maart 2023