Agendabundel

Waar voor hem een zorg ligt, is dat vanaf 1 juni 2021 de kennisgevingen niet meer in de twee plaatselijke kranten terechtkomen en dat verwezen wordt naar de twee websites. Het college zegt zelf dat dat een extra drempel is voor minder taalvaardige bewoners. Hij vraagt het college of het de toezegging kan doen om als goede dienstverlening vanuit de overheid de belangrijkste ruimtelijke plannen met een korte kennisgeving in de krant te zetten en te verwijzen naar de genoemde websites of naar een nummer waar mensen naar toe kunnen bellen als ze minder digitaal vaardig zijn. Hij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. Mevrouw Zwinkels (CDA) kan zich aansluiten bij de inbreng van de VVD over het Wijkservicecentrum in Vleuten De Meern. Het lijkt haar een goed idee de stukken minstens ook daar ter inzage te leggen. Zij sluit zich aan bij de inbreng van D66 over de vindbaarheid om eventueel een zienswijze in te dienen. Dat mensen weten waar ze terecht kunnen. Alle kanalen moeten gebruikt worden om de mensen naar de juiste plek te verwijzen. Wethouder Klein gaat in op de inbreng van GroenLinks en bevestigt dat het belangrijk is stukken ook fysiek aan te blijven bieden. De vraag is waarom dan niet ook op de wijkbureaus en op het stadhuis. Mensen hoeven geen afspraak te maken wanneer ze stukken willen inzien en ze kunnen hun vraag stellen en direct antwoord krijgen.

Richting de heer Gilissen licht de wethouder toe dat wanneer mensen dat willen, ze een print kunnen krijgen. Dat betekent dat iemand voortdurend voor deze functie beschikbaar is. Wanneer dit op heel veel plekken ingericht gaat worden, is de combinatie andere werkzaamheden en deze werkzaamheden lastiger en het college merkt dat in de praktijk bijna niemand die behoefte heeft. De wethouder overweegt dat dat heel veel oorzaken kan hebben. Van belang is goed na te gaan wat het bestuur wil. De wethouder noemt een aantal cijfers hiermee in verband: een werkplek met een stand alone computer en alles wat daarbij komt kijken en de toegang naar de websites is eenmalig 15.000 euro. Structureel voor de kosten van de medewerker is 17.000 euro. Die is er soms niet en is er een back-up nodig dan gaat het om 140.000 euro. Dan is er nog voor te kiezen dit op een andere manier te doen zo dat mensen wel een afspraak moeten maken. Pagina 33 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 juni 2021

1610

1620

1630

1640

1650

Daarop kan de wethouder niet direct een antwoord geven. Zij vindt het goed dat de raad dit weet. Het is ook mogelijk een evaluatie te houden of hieraan behoefte is vanuit de stad om dit ook op andere plekken te doen. Dit is de reden om dit fysiek beschikbaar te stellen op het stadskantoor en niet op meerdere plekken. De heer Gilissen (VVD) noemt de argumentatie van het college in het voorstel over de kostenreductie bij het terugbrengen van het aantal plekken. Hij vindt het dan vreemd wanneer nu gezegd wordt wanneer de raad meer wil dat dan extra geld gaat kosten. De gemeente Utrecht is nu al verplicht om een voorziening in stand te houden. Hij gaat er vanuit dat daarvoor geld beschikbaar is, al wordt er niet veel gebruik van gemaakt. Volgens hem is de vraag mensen te helpen bij het kunnen doorzoeken van stukken zelf en in zijn beleving wordt dat breed gevoeld in de raad. Hij zou het college willen vragen de raad mee te nemen in het zo dichtbij mogelijk organiseren. Dan vindt hij één locatie een beetje karig. Tegelijkertijd vraagt hij zich af of het altijd vrij toegankelijk moet zijn. Hij zou het prettig vinden wanneer dit gerealiseerd kan worden op meer locaties. Mevrouw Zwinkels (CDA) sluit zich aan bij de inbreng van de VVD. Zij is ook benieuwd naar de voordelen van het stadskantoor ten opzichte van het stadhuis.

Wethouder Klein bevestigt dat het niet alleen hoeft op de manier zoals het nu gaat. Daar kan naar gekeken worden. Feit is dat er nu heel weinig gebruik van gemaakt wordt. De vraag is dan of het de investering waard is. De vraag van het CDA over de keuze voor het stadskantoor heeft te maken met de medewerker die daar al werkzaam is. De bereikbaarheid van het stadskantoor is net iets gemakkelijker voor mensen die niet te voet of op de fiets zijn. De afwegingen spelen mee. De heer Kaplan (GroenLinks) merkt op dat wanneer de voorziening wordt geleverd op afspraak, die niet zoveel geld hoeft te kosten. Wethouder Klein antwoordt dat zodra dit op meer plekken wordt aangeboden, brengt dat wel kosten met zich mee. Het is wel mogelijk om na te gaan hoe deze voorziening aan te bieden. Zij beantwoordt de vraag van D66, namelijk over de ruimtelijke plannen, of in ieder geval of in de krant verwezen kan blijven worden naar de website en naar een telefoonnummer. Dat doet het college in ieder geval in deze overgangsfase. Dat geldt alleen voor de ruimtelijke plannen. Alle andere publicaties gaan op de digitale manier. Het college gaat ook na of Twitter en Facebook als kanalen te gebruiken zijn. Ook de huis-aan-huis wijkgerichte brieven blijven uitgedeeld worden zoals nu. Ook daarbij kan de wethouder zich voorstellen dat het bestuur iets langer de overgangsfase hanteert.

De wethouder denkt wel dat het goed is te beseffen dat de manier die nu gekozen is straks in heel Nederland uitgerold wordt. Zij heeft navraag laten doen hoe dit in andere steden gebeurt. Zij heeft begrepen dat in de collega griffier-steden dit niet meer wordt voortgezet zoals dat vroeger was. De VVD vroeg ook naar enkele andere zaken, ook over die begrijpelijke en duidelijke taal. Dat is altijd een eis voor wetgeving die op lokaal niveau gemaakt wordt, ook landelijk. Zij kan zich voorstellen dat lokaal daarin nog iets te zeggen heeft. Zij zou moeten nagaan hoe dat handen en voeten te geven en hoe een dergelijke evaluatie er uit zou kunnen zien. Zij kan zich voorstellen hierop schriftelijk terug te komen om na te gaan hoe dit vorm te geven is. Zij vindt het dan fijn specifieker te vernemen van de raad welke vragen nog niet gesteld zijn zo dat zij die ook kan meenemen in haar schriftelijke reactie.

Pagina 34 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 juni 2021

1660

De heer Gilissen (VVD) vraagt of vóór 1 juli iets geregeld moet worden. Hij ziet twee aspecten aan het raadsvoorstel: het ene ziet op de elektronische publicatie. Hij kan zich voorstellen dat de keus te maken is om twee locaties aan te wijzen en dat over een jaar te evalueren en dan verder terug te gaan. Dat zou zijn voorkeur zijn. Hij denkt dan aan de oostzijde en de westzijde van de stad. Dan is over een jaar of over twee jaar na te gaan in welke mate gebruik gemaakt wordt van de voorziening. Dit zou voor hem een acceptabele tussenstap zijn. Het tweede deel gaat veel meer over de kwaliteit van de regelgeving. Daarop zit in mindere mate een deadline. Hij kan zich voorstellen dat het bestuur daar vóór 1 juli uit kan komen. De voorzitter vraagt of duidelijkheid te geven is over de datum.

1670

Wethouder Klein dankt de VVD voor het aanbod de zaken die haast hebben alvast te doen en de andere wat later. Zij denkt dat het goed is in haar brief de consequenties daarvan te schetsen wanneer het twee plekken gaan worden. Zij noemt de mogelijk te maken combinaties. Zij stelt zich voor in haar brief ook de keuzemogelijkheden te schetsen. Zij zal deze brief in de maand juni de commissie doen toekomen. De voorzitter concludeert dat deze brief is toegezegd vóór de laatste raad vóór het reces. De voorzitter opent de tweede termijn.

1680

Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt de wethouder in haar brief ook terug te komen op de vindbaarheid en hoe mensen er op te attenderen dat iets ter inzage ligt. De heer Kaplan (GroenLinks) vraagt rekening te houden met mensen die ver van het centrum wonen als het gaat om de vindplekken. Hij noemt De Meern en Vleuten en Leidsche Rijn. Ook voor hen moet de fysieke inzagemogelijkheid toegankelijk zijn.

1690

De voorzitter concludeert dat dit agendapunt de B-status meekrijgt naar de raad. De heer Gilissen (VVD) vindt dat te reserveren tijd voor de bespreking in de raad afhangt van de inhoud van de brief die is toegezegd. Hij pleit voor twee locaties. De bespreking in de raad kan wat hem betreft kort. Mevrouw Zwinkels (CDA) stelt voor voor de bespreking 10 minuten te reserveren. Mogelijk zal zij een aanvullend voorstel leveren, afhankelijk van de brief en van het voorstel van de heer Gilissen. De voorzitter concludeert dat het voorstel is 10 minuten spreektijd in de raad. Een brief met informatie is toegezegd. Mocht de commissie daar nog specifieke onderwerpen in laten verwerken, kan zij dat aangeven buiten deze vergadering.

1700

Zij schorst de vergadering om 13.34 uur tot 14.00 uur. 7. Raadsvoorstel pilot en structurele aanpak prikkelarme opvang Beleidsveld: Maatschappelijke Ondersteuning - wethouder Van Ooijen In het raadsvoorstel stelt het college voor om een structurele regionale aanpak te ontwikkelen voor stelsel overstijgende, prikkelarme opvangvoorzieningen. Daarnaast stelt het college voor om in Utrecht een pilot te starten waarmee maximaal 25 prikkelarme zorgplekken op tijdelijke locaties worden gerealiseerd voor moeilijk

Pagina 35 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 juni 2021 plaatsbare dak- en thuislozen. Hiermee wordt overlast beperkt en wordt de zorg voor betreffende personen verbeterd. Het is de bedoeling om dit pilot (financieel) onder te brengen in het living lab Eerst een (t)huis. .

1710

1720

1730

1740

1750

De voorzitter, mevrouw Kleinrensink, leidt dit agendapunt in. Zij refereert bij haar inleiding aan de annotatie bij de agenda (zie boven). Dit onderwerp zal in twee termijnen worden besproken. De commissie De heer Vonk (GroenLinks) ondersteunt dit voorstel van harte. Ook hij ziet de groep mensen voor wie de huidige voorzieningen niet toereikend zijn maar die wel op een andere manier een woonplek nodig hebben met daarbij een vorm van ondersteuning in een prikkelarme omgeving. Voor zijn fractie was dit pilot, een living lab, eerst een thuis. Hij brengt onder de aandacht dat Utrecht al aardig bekend is met deze vorm van opvang of wonen. Hij geeft daarvan een voorbeeld in Lunetten met een vorm van activering voor bewoners. Voor deze groep is volgens zijn fractie activering een enorme plus. Hij zou de wethouder willen vragen om bij de uitvoering van het pilot activering en dagbesteding te realiseren waar mogelijk. Die en dergelijke voorzieningen liggen aan de randen van de stad. De kans is niet groot dat voor volgend project er een mogelijkheid is ondanks dat het voor GroenLinks wenselijk is om een prikkelarme woonvorm in een zo prikkelarm mogelijke omgeving te realiseren. Hij vraagt of de wethouder kan toezeggen op zoek te gaan naar die prikkelarme omgevingen. Hij begrijpt dat het moeilijk is een groeiende stad.

De heer Gilissen (VVD) noemt een van de beslispunten in dit voorstel dat nu eerst een visie wordt ontwikkeld over de prikkelarme opvang, ook in overleg met de regio (de MOBW-opvang zal in de toekomst grotendeels regionaal worden georganiseerd). Hij vraagt hoe GroenLinks aankijkt tegen het breder leggen van de zoekopdracht dan alleen de gemeente Utrecht zelf en ook te kijken naar locaties in De Bilt, Nieuwegein, IJsselstein voor deze doelgroep. De heer Vonk (GroenLinks) kan zich daarin goed vinden. Zoals al eerder in een raadsbrief is aangegeven is dit ook iets dat bij een stad hoort, ook een stad als Utrecht, waar ook deze mensen kunnen wonen. Hij zou dit niet alleen willen positioneren buiten de gemeentegrenzen en ook daarbinnen. Hij ondersteunt desalniettemin de vraag van de heer Gilissen. De heer Gilissen (VVD) reageerde op het betoog van de heer Vonk. De locatie moet voldoen aan het criterium prikkelarm. Hij is het eens dat er goed aan gedaan zou worden om ook de regio in deze fase erbij te betrekken. Hij roept op vooral te kijken naar locaties direct over de gemeentegrens die mogelijk geschikt zijn voor deze opvang. De heer Vonk (GroenLinks) is het daarmee eens. Hij wil over het andere gedeelte terugkomen in het volgende stuk; namelijk dat het niet allemaal prikkelarm kan. Wanneer het niet lukt voor alle 25 opvangplekken, is het wat hem betreft ook geen ramp.

Hij noemt als voorbeeld de Skaeve Huse. Daar ging het proces goed en was het contact goed geregeld. Dit is in de participatie geregeld. GroenLinks wenst de stap erna, de structuur, goed in stand te houden. Hij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. Het kan mooi naast elkaar bestaan, weet hij uit eigen ervaring. Over de locaties sprekend, gaat hij in op de tijdelijkheid zoals in het pilot opgenomen. Zijn fractie heeft er moeite mee alleen op zoek te gaan naar tijdelijke locaties. Hierover stelde hij al eerder vragen met betrekking tot de Skaeve Huse. In meerdere Pagina 36 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 juni 2021

1760

1770

1780

1790

1800

raadsbrieven spreekt het college zich uit over dat prikkelarme woonvormen onderdeel horen te zijn van een stad als Utrecht. De eerste brief die hij hierover kon terugvinden stamt uit 2012. Destijds werd al vier jaar gezocht naar een locatie voor de Skaeve Huse. In die brief kwam naar voren dat het lastig was vanwege de locatieprofielen, maar ook dat het niet altijd in een buurt gewenst was. Uiteindelijk werd in 2017 de huidige locatie aan het Kanaalzichthof in gebruik genomen na bijna negen jaar zoeken. Tevens mogen ze daar maar tot 2028 blijven. Dat betekent dat mensen die daar wonen vanaf het begin weten dat ze uiteindelijk daar weg moeten. Dat draagt niet per se bij aan het prikkelarme rust en regelmaat die het college in deze woonvormen probeert te realiseren. Zijn fractie begrijpt de keuze voor een tijdelijke locatie wanneer die beschikbaar is en dat het bestuur die kans pakt. Hij hoorde de zorgorganisaties hierover ook hun wensen uitspreken. Het is zijns inziens meer dan nodig dat er permanent locaties komen voor prikkelarme woonvormen. Hij ziet graag een beslispunt toegevoegd in het raadsvoorstel bij de zoektocht naar geschikte locaties; dat er tenminste één locatie gezocht wordt die permanent te bestemmen is voor prikkelarme woonvormen in de gemeente Utrecht met daaronder de eerder genoemde argumenten.

Mevrouw Podt (D66) deelt met GroenLinks dat voortdurend moeten verhuizen niet prikkelarm is. Zij denkt wel dat het bestuur pragmatisch moet blijven kijken naar wat in de praktijk mogelijk is in de groeiende stad. Zij vraagt of GroenLinks het met D66 eens is dat het goed zou zijn om in ieder geval in de komende tijd eens goed onder de loep te nemen wat de voor- en nadelen zijn van het gegeven dat het in de tijdelijkheid zit. Misschien valt dat voor sommige mensen ook mee. Zij pleit ervoor op die manier te kijken en de wethouder niet direct voor het blok te zetten met de opdracht een permanente locatie te regelen. Het zou dan goed kunnen dat die er dan niet komt. De heer Vonk (GroenLinks) lijkt het in ieder geval goed om het effect na te gaan. Medewerkers gaven hem aan dat de tijdelijkheid druk gaf voor bewoners. Nu zit dit helemaal niet in het raadsvoorstel. Hij zou een zoektocht naar een permanente locatie willen toevoegen. Het is dan mogelijk dat zij er niet komt, maar dan is met dit raadsvoorstel in ieder geval het zoeken gewaarborgd. Mevrouw Assen (PvdA) valt de heer Vonk hierin bij en onderschrijft zijn stellingname. Zij begrijpt de zorg van mevrouw Podt. Desondanks vindt zij dat dit een doel moet blijven en dat dit geformuleerd moet blijven worden als dat het bestuur daar naar streeft vanwege de voordelen die het biedt.

De heer Gilissen (VVD) merkt op dat dit een van de punten is die afgelopen dinsdag ook aan de orde kwamen. Hij hoorde heel duidelijk van de betrokken organisaties zelf dat de nood nu zo hoog is dat ze snel een locatie willen. In de afweging zorgvuldig en lange termijn dan wel snel en meer basale randvoorwaarden, kiezen de instellingen zelf voor het laatste. Dat zou voor zijn fractie ook de keuze zijn. Hij vraagt of de heer Vonk het met hem eens is dat tijdelijkheid ook altijd geldt voor een aantal jaren. Ook de definitie van tijdelijkheid is voor hem bepalend. De heer Vonk (GroenLinks) gaf aan in zijn bijdrage dat hij de oproep van de organisaties ook heeft gehoord: zo snel mogelijk die 25 plekken. Voor zijn fractie is dit ook een voorziening waardoor iedereen een plek heeft in de stad, een stad voor iedereen. Daarbij hoort wat hem betreft ook dat de bewoners uiteindelijk op een vaste plek kunnen blijven, zoals bewoners doorgaans. Het gaat om een woning. Mevrouw Sturkenboom (Student & Starter) onderschrijft de woorden van mevrouw Assen. Het wordt nu geschetst alsof er twee keuzemogelijkheden zijn. De sporen Pagina 37 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 juni 2021

1810

1820

1830

1840

1850

kunnen gelijktijdig lopen wat haar betreft. De voornaamste inzet is nu om tijdelijk en snel te realiseren. Daar ligt de urgentie en de behoefte zeker vanuit de hulpverleners. In dit raadsvoorstel is op te nemen dat de zoektocht naar een permanente locatie is te starten. De gemeente is nog steeds aan het groeien. Wanneer de 500.000-ste inwoner zich in de stad heeft gevestigd, gaan dan nog de tijdelijke plekken van 25 genoeg zijn. Dan pleit zij ervoor iets verder te kijken. De heer Gilissen (VVD) leest dat in het eerste beslispunt: de structurele aanpak ontwikkelen voor de prikkelarme locaties. Hij vraagt of dat betekent dat een volledig opgetuigde zoektocht in de stad en in de regio, het zoeken is naar vaste plekken voor de prikkelarme locaties. De heer Vonk (GroenLinks) reageert op de inbreng van de heer Gilissen met aan te geven dat hij daarin vooral las dat gezocht werd naar tijdelijke locaties. Om die reden stelde hij zijn vraag ook te zoeken naar permanente. Ook de huidige locaties zouden daaraan kunnen voldoen. Die zouden ook een optie kunnen zijn voor zijn fractie om permanent te worden. Hij benadrukt zijn standpunt op het punt van de stad voor iedereen. De heer Gilissen (VVD) vraagt of GroenLinks de huidige Skaeve Huse locatie permanent wil maken. De heer Vonk (GroenLinks) antwoordt dat die wens recentelijk door de Tussenvoorziening is uitgesproken.

Wanneer dat mogelijk is, is hij daarvan voorstander. De heer Gilissen (VVD) merkt op dat dit in Leeuwenstein ligt. Daar wordt stevig gebouwd. De omgeving waar ze ooit geplaatst zijn, zal over een aantal jaren er heel anders uitzien. De VVD zou daarvan geen voorstander zijn. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) vindt dit onderwerp op zichzelf schrijnend maar wel heel belangrijk. Er zijn mensen in de stad die dergelijke problemen ervaren hebben dat ze zo'n plek nodig hebben voor zichzelf en voor de omgeving. Voor haar fractie staat voorop dat het bestuur van de stad een belangrijke opdracht heeft om de mensen in de stad helpen bij het persoonlijk herstel. Zij is blij dat de commissie dit vandaag bespreekt. Zij brengt drie punten in: (1) Het herstel voor deze groep duurt vaak lang, de begeleiding vraagt lange adem. Zij vraagt de wethouder wat dat betekent voor de tijdelijkheid van deze of andere opvang. Hoe ziet de wethouder dit? Wat is er voor deze groep binnen de hele stad nodig voor vervolgstappen om daarvan een duurzamere plek te maken. Dan misschien niet over het voorliggende raadsvoorstel, maar wel over andere plekken. (2) De regionale visie lijkt haar fractie heel erg belangrijk. Tegelijkertijd ziet zij daar een risico. In Utrecht weten partijen elkaar heel goed te vinden in de zorg en begeleiding aan deze groep. Zij zijn cruciaal.

Zij vraagt of deze belangrijke partijen dan ook in de regio werkzaam zijn. Dat zou enorm helpen wanneer de visie op die manier te verstevigen is. Zij hoort graag het antwoord van de wethouder op de vraag wat dan nu precies de regio is en hoe groot de kans is op een goede visie, op een voorstel daaruit. Zij heeft daarin alle vertrouwen maar stelt deze vraag als check. (3) Een prikkelarm dak boven het hoofd hebben noemt mevrouw Streefland een pré. Daarmee is niet alles opgelost. Dat kwam eerder ook naar voren. Zij legt de vraag voor hoe voor een goede dagbesteding te kunnen zorgen wanneer die plek er gaat komen of in de toekomst weer een nieuwe. Bij huisvesting op een braakliggend terrein moet voor een goede dagbesteding een oplossing gezocht worden. Zij krijgt hierop graag de reactie van de wethouder. Pagina 38 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 juni 2021

1860

1870

1880

1890

1900

Mevrouw Podt (D66) merkt op dat Utrecht voor iedereen pas echt vorm krijgt wanneer het stadsbestuur op een goede manier zorg draagt voor mensen die om welke reden dan ook tijdelijk of langer moeilijker passen in een gewone buurt of in de maatschappelijke opvang. Zij dankt het college voor dit voorstel. Dit is een goede en slimme manier om te kijken naar wat mogelijk is. Haar fractie zal graag voor dit voorstel stemmen. Dat neemt niet weg dat ze nog een aantal zaken wil meegeven aan het college. Zij verneemt graag de reflectie van de wethouder op de lastige spagaat als het gaat om de tijdelijke invulling. Ze wil vooral ook vragen of hij de voor- en nadelen van de tijdelijkheid expliciet wil meenemen als onderdeel van de evaluatie binnen het pilot. D66 is ook heel blij dat in het voorstel expliciet aandacht wordt geschonken aan de inzet en de bekostiging vanuit verschillende potjes en terreinen. Juist voor mensen met heel veel verschillende problemen, zit dat vaak danig in de weg. Haar fractie kan zich voorstellen dat het pilot daarom leerzaam kan zijn voor andere opgaven in het sociaal domein. Het viel haar op dat de focus in het raadsvoorstel nadrukkelijk gericht was op de domeinen binnen de gemeente: de Wmo vooral, versus die daarbuiten (justitie en de zorgverzekering), maar dat de eigen domeinen een klein beetje buiten beschouwing bleven.

Zij miste Werk & Inkomen in de lessen en de aanpak. En dat terwijl zij zich voor kan stellen dat de bijstand en schulden ook voor deze mensen een relevant onderdeel zijn van de hele aanpak. Ook daarop krijgt zij graag de reflectie van de wethouder. Aanvullend gaat zij in op de dagbesteding en refereert zij aan wat daarover eerder is gezegd. Zij denkt dat het goed is de groep mensen die in deze opvang is, niet eindeloos te laten groeien. Iemand die een beetje apart gedrag vertoont hoeft wat haar betreft niet direct naar een sociale voorziening. D66 vindt de opvang midden in het gewone leven heel erg belangrijk. Daarvoor is een aantal zaken nodig. Er moet voor gezorgd worden dat de hulpverlening er vroeg bij is om te voorkomen dat mensen multiprobleemcasussen worden en dat het stadsbestuur investeert in de doorstroom van mensen. Daar komt wat haar betreft de dagbesteding om de hoek kijken. Daarover vond haar fractie weinig terug, zowel over de voor- als de achterkant. Zij krijgt graag de toezegging dat het college dit meeneemt in de aanpak en dat de raad daarover in de toekomst wordt geïnformeerd. De heer Gilissen (VVD) sluit met zijn inbreng aan bij de eerdere interruptiedebatjes. Hij kan op zich de lijn ondersteunen dat er snel een uitkomst moet komen voor deze prikkelarme opvanglocaties. Hij kan zich goed vinden in de randvoorwaarden die het college daarbij formuleert.

Tegelijkertijd hecht zijn fractie er zeer aan dat het wat de VVD betreft een regionale opgave is en dat Utrecht daarmee een eerste start kan maken door de zoeklocatie niet te beperken tot alleen binnen de gemeente Utrecht, ook vanwege de ontwikkelingen die gaande zijn in dit domein (maatschappelijke opvang en beschermd wonen). De organisaties die goede ervaringen opdoen, mogen wat hem betreft de gelegenheid krijgen daarin een rol te spelen. Zijn fractie kan zich in grote lijnen vinden in dit voorstel wanneer hij het mag lezen als dat het stadsbestuur een structurele aanpak gaat ontwikkelen voor deze prikkelarme locaties, samen met de regio en dat dan geformuleerd als opgave snel overgaat naar de realisatie van de 25 plekken.

Pagina 39 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 juni 2021

1910

1920

1930

1940

1950

Mevrouw Assen (PvdA) brengt voor het voetlicht dat in gesprekken met aanbieders van deze opvang dat de behoefte heel groot is. De nood is hoog en daarmee de urgentie. Op dit moment kunnen mensen met een veelvoud aan problemen nergens terecht, met alle gevolgen van dien: verergering van de problematiek en maatschappelijke kosten. De PvdA vindt dat het de morele en sociale plicht is van het stadsbestuur deze mensen fatsoenlijk en menswaardig op te vangen en daarvoor proeft zij veel draagvlak in de raad. De maatschappelijke kosten- en batenanalyse laat zien dat het ook financieel gunstig is; maar dat geeft voor de PvdA niet de doorslag. Het voorstel behelst een korte en lange termijn richting en mevrouw Assen benadrukt “richting” omdat zij het nog niet ziet als Dé Oplossing. Daar wringt voor haar fractie de schoen. Daarover zal zij nog terugkomen bij de commissie. Met betrekking tot de korte termijn zal een pilot worden uitgevoerd met maximaal 25 prikkelarme opvangplekken. Daarover is haar fractie positief. Zij geeft het college nog een paar punten mee: (1) Betrek het netwerk daar nog bij dat rond deze mensen al bestaat, ook als het gaat om net die ene hulpverlener die nog aan boord is. (2) Behoud de ketensamenwerking ook met het oog op tijdelijk verblijf in een dergelijke opvangplek. (3) Onder het kopje “participatie” staat het anders geformuleerd dan eerder in het voorstel.

Onder het kopje “vervolg” staat “Buurtbewoners worden in een vroeg stadium geïnformeerd over de plannen op de eventuele locatie en krijgen ruimte om informatie op te vragen en uit te wisselen met de gemeente met betrokken partijen. De communicatie wordt uiterst zorgvuldig ingericht.” Zo ziet de PvdA het graag. Zij vraagt of die formulering ook kan terugkomen bij participatie. Daar staat het minder concreet. (4) Met betrekking tot de MKB-analyse vraagt mevrouw Assen hoe die benut wordt om preventief meer te doen. Welke lessen worden getrokken op het gebied van preventie? Zij noemt een voorbeeld daarvan. Zij vraagt een toelichting van de wethouder als het gaat om de persoonsgerichte benadering in de tekst. De prikkelarme opvang levert het Rijk een besparing van kosten op zo laat het MKB zien. Zij vraagt of de besparing terugkomt bij de gemeente. Kan het college daarover het gesprek aangaan met het Rijk? Dit ziet zij in het sociaal domein wel vaker. Terugkomend op de oplossing ziet zij vooral dat die vooruitgeschoven wordt. In het voorstel staat “halverwege de volgende collegeperiode kan dan een voldragen voorstel voor een structurele aanpak worden gedaan”. Zij vraagt waarom dat niet eerder kan.

Zij leest “het structureel inrichten van blijvend prikkelarme voorzieningen in de stad of in de regio ziet [het college] niet als haalbaar.” Zij vindt dat nogal een uitspraak voor een stad die zij graag ziet als inclusief. Zij vraagt hoe dat mogelijk is. Vandaag bespreekt de commissie ook de RSU (Ruimtelijke Strategie Utrecht) waarin op papier veel ruimte is voor maatschappelijke voorzieningen. Maar wat is dat dan in de praktijk waard, zo vraagt mevrouw Assen zich af. Zij roept de wethouder op te blijven zoeken naar permanente plekken. De plekken van Skaeve Huse staan ook al onder druk, en nu moeten er 25 bij. Het stadsbestuur moet wat haar betreft nu alles op alles zetten en niet pas halverwege de volgende collegeperiode. Mevrouw Sturkenboom (Student & Starter) heeft de kern van haar bijdrage in de interruptie ingebracht. Zij vindt dit in eerste instantie een goed voorstel en zal daar vóór stemmen. Zij woont zelf in de buurt van de boerderij in Lunetten. Zij wordt altijd Pagina 40 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 juni 2021

1960

1970

1980

1990

2000

vrolijk als ze langs de boerderij rijdt. Mogelijk geeft een dergelijke voorziening daar geen overlast juist vanwege de locatie. De urgentie blijkt wel uit de inhoud van deze discussie. Niet alleen voor de kwetsbare doelgroep zelf maar ook voor de hulpverleners. Dit is steviger aan te zetten in het raadsvoorstel wat haar betreft. Zij doet de oproep een voorbeeld te nemen aan Finland. In heel Europa neemt daar de dakloosheid het meest af. Daar wordt permanent ingezet op duurzaam wonen. Dat betekent niet alleen een woonplek creëren maar ook aandacht voor dagbesteding en participatie. De heer Van Steeg (CDA) staat in principe positief tegenover dit voorstel. Hij las het verslag van de afgelopen bijeenkomst op maandag. Te zien is dat de behoefte groot is. Hij heeft begrip voor de tijdelijkheid in eerste instantie. In de analyse wordt een financiële afweging gemaakt; de vraag is of dit stadsbestuur dat realiseert. Vaker is gezien dat wanneer dit goed georganiseerd wordt en de juiste mensen van de prikkelarme opvang gebruik maken, het beter dan nu werkt. Te vaak is te zien dat organisaties langs elkaar heen werken en dat mensen dan niet geholpen worden. Wat hem betreft moet dat goed bij elkaar komen. Hij is het eens met de heer Gilissen die zegt dat dit in principe ook in de regio zou moeten plaatsvinden door de regio er op een goede manier bij te betrekken.

Richting mevrouw Assen bevestigt hij het belang van een goede organisatie van de participatie zodat dit op lokaal niveau draagvlak heeft. Dan kan het CDA steunen dat in principe gewerkt wordt naar een structurele opvang, maar dan wel met een goede evaluatie van de stap die nu wordt gezet. De beantwoording Wethouder Van Ooijen dankt de commissie voor haar brede steun aan dit voorstel. Dit draagvlak stemt hem hoopvol ook voor een volgende stap. Het college deed hieraan vooraf meer ervaring op. Skaeve Huse werd al genoemd. Er zijn ook andere voorzieningen die bekend zijn. Een les is getrokken namelijk alvorens volgende stappen te zetten vroegtijdig de raad te betrekken. Dit doet het college met dit voorstel. De wethouder zet uiteen dat dit opgebouwd is als een tweetrapsraket. Het college ontwikkelt een structurele aanpak (besluitpunt 1). En ondertussen gaat het college door middel van een pilot ook aan de slag en wacht het niet met de structurele aanpak. Het college vraagt de raad daarin mee te gaan. Wanneer dit voorstel wordt aangenomen, gaat het college direct aan de slag op een aantal locaties waar het mogelijkheden ziet. Daar zet het college stappen ook voor de urgentie die er nu is. Hij refereert hierbij aan de desbetreffende inbreng van mevrouw Assen, namelijk dat het college daar tijd voor nodig heeft totdat die structurele aanpak er is.

Het kan goed zijn dat de plekken die nu als tijdelijk worden gezien, daarmee structureel zouden worden, afhankelijk van de ruimtelijke situatie ter plaatse. Het zou ook kunnen zijn dat de tijdelijke locatie daar te niet handhaven is en dat verder gegaan wordt op een andere plek. Dat kan per locatie verschillen. Mevrouw Assen (PvdA) hoort de wethouder zeggen dat hij daarover niets kan zeggen. Zij kan zich voorstellen dat het college wel enige inschatting kan maken van al of niet permanent. Zij vraagt meer toelichting. De heer Gilissen (VVD) merkt op dat een heel ander gesprek ontstaat met de omgeving wanneer ook werkelijk een permanente locatie in beeld zou kunnen komen;

Pagina 41 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 juni 2021

2010

2020

2030

2040

dat zou betekenen dat elke tijdelijke locatie ook in potentie een permanente locatie zou kunnen zijn. Hij vraagt hoe dat precies werkt. Wethouder Van Ooijen bedoelde te zeggen dat per locatie er wel iets over te zeggen is maar niet in algemene zin. Dat is ook het antwoord op de vraag van de heer Gilissen. Daarover zal duidelijkheid worden gegeven ook richting de bewoners. De wethouder loopt vervolgens de verschillende vragen af: Gevraagd is naar brede aanpak en niet alleen een dak boven het hoofd, het netwerk vasthouden. De wethouder bevestigt dat het over veel meer gaat. Dat ontwikkelt het college ook met de structurele aanpak. Ook van de huidige locaties maakt het college een gecombineerde aanpak. De wethouder vindt het punt van D66 over het betrekken van Werk & inkomen een hele terechte constatering. Hij wil die nadrukkelijker toevoegen aan het voorstel. Hij zegt dit toe. De vraag van GroenLinks is of het gaat lukken om de daadwerkelijke prikkelarme plek te vinden. De wethouder bevestigt dat het om een zoektocht gaat, dat het niet per definitie gemakkelijk is. Zo door de oogharen heen denkt het college dat er plekken zijn te vinden. En als het college echt dacht dat ze er niet zijn, had het college dit voorstel niet gedaan. Het college geeft geen succesgarantie.

De wethouder noemt de participatiestructuur een harde voorwaarde bij elk van de plekken om het goed in te richten. Wanneer het echt prikkelarm is, is het ook verder weg. Soms is het ook dichterbij. Zo zijn de buren direct betrokken bij Skaeve Huse. Daarvoor heeft het college goede ervaring opgedaan en ook goede vormen gevonden. De ChristenUnie vroeg of de partijen ook werkzaam zijn in de regio en wat de regio is. De wethouder gaat in principe uit van de regio als de U16-regio. Utrecht met 15 gemeenten rondom. Hij noemt in dit verband de termijn vormgeving van decentralisatie van beschermd wonen en op termijn ook de maatschappelijke opvang en waarmee ook financiële afspraken gemaakt worden waarover de heer Gilissen sprak als het om de toekomst gaat van beschermd wonen. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) vraagt of de wethouder ook risico's ziet als het gaat om de samenwerking. Wethouder Van Ooijen acht het waarschijnlijk dat deze voorziening door de centrumgemeente gefinancierd zal blijven. Hij loopt hiermee vooruit op de te maken financiële afspraken, maar de kans lijkt hem aannemelijk. In dat geval werkt de gemeente Utrecht sterk samen met de regiogemeenten, maar is Utrecht aan zet als het gaat om het mogelijk maken van de financiering. Er zijn opvangorganisaties die vooral gericht zijn op de regio. D66 stelde de vraag hoe te voorkomen dat mensen te snel naar deze opvang gaan.

De wethouder vindt dat een punt van aandacht. Dit is een zeer nadrukkelijk onder zijn aandacht. Hij schetst de afwegingen die gemaakt zou moeten worden. Mevrouw Podt (D66) ziet ook de optie dat de stad het wel gemakkelijk vindt om mensen naar de regio te verwijzen. Wethouder Van Ooijen begrijpt dat dat een ander perspectief is met een netto zelfde resultaat. Hij herhaalt zijn afweging die gemaakt moet worden. Hij is het nadrukkelijk eens met D66. Ook dat zal in de tekst aangescherpt moeten worden. Hij zegt dit toe. De wethouder bevestigt richting de VVD dat dit samen met de regio plaatsvindt. Hij bevestigt ook dat de samenwerking steeds intensiever wordt. In de loop van dit jaar zullen financiële samenwerkingsafspraken gemaakt worden over de doordecentraPagina 42 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 juni 2021 2050

2060

2070

2080

2090

lisatie. Dat is een intensief traject. De wethouder benadrukt dat het college in de stad begint. Als het gaat om de structurele aanpak gaat het college ook in gesprek met de regio over de beschikbare plekken. De stad zal moeten laten zien hoe het er uitziet, wat het kan zijn en hoe het succesvol kan zijn om het goede voorbeeld te geven om de regio in de structurele aanpak verder te betrekken. Dit is niet direct morgen geregeld. De stad loopt net een stapje vooruit ten opzichte van de regio. De heer Gilissen (VVD) begrijpt het goed. Hij verwacht dat het spannend gaat worden. Partijen zullen hieraan moeten bouwen. Het voelt voor hem niet goed dat op voorhand gezegd wordt dat de stad het in eerste aanleg zelf gaat oplossen. Hij vraagt wat er op tegen zal zijn ook in het kader van de zoektocht om de direct aangrenzende gemeenten te vragen of er laaghangend fruit is, of potentiële locaties die op termijn ook aangemerkt kunnen worden als permanent. Hij stelt voor die vraag te stellen aan de U16 gemeenten. Hij vraagt of de wethouder daartoe bereid is. Wethouder Van Ooijen noemt in dit verband het Living Lab, samen met de regio. De gemeenteraad van Utrecht diende daarover een motie in; ervoor te zorgen dat in elke Wmo-regio er een plek is waar dat plaatsvindt.

Ondertussen is gebleken dat het gaat lukken en dat elke regio gaat meedoen en in sommige regio's zelfs meerdere gemeenten binnen de regio. Dit wordt ook gedaan met het Living Lab. Het college merkt dat in dit opzicht stappen gezet worden in de goede richting. Dit is een meer complexe vorm. Dit is een uitdagender vraag. Wat de wethouder betreft moet dit worden doorontwikkeld, maar niet geforceerd. Hij zegt toe richting de heer Gilissen dat nadrukkelijker onderstreept moet worden dat die structurele aanpak ook met de regio is. Hij wil voorkomen dat het iets voor de stad wordt en niet voor iedereen. Hij vindt dat dit in het raadsvoorstel moet worden verbeterd. De heer Gilissen (VVD) vindt het lastig te duiden waar partijen in de komende maanden gaan komen in het besef dat het stellen van de vraag al lastig is. Hij vraagt toch een reactie van de wethouder over wat het zo moeilijk maakt om gezien de urgentie van deze zoektocht, minimaal de vraag te stellen vanuit de gezamenlijke verantwoordelijkheid over voor de hand liggende locaties. Mevrouw Assen (PvdA) sluit zich daarbij aan. Zij gaat ervan uit dat die vraag niet als een verrassing kan komen. Wethouder Van Ooijen antwoordt dat mevrouw Assen helemaal gelijk heeft in het kader van Living Lab. Daar is die vraag ook gesteld en daar worden ook locaties aangewezen voor deze doelgroep.

Hij ziet ook dat dit leidt tot een positieve beweging. Dit is een tandje complexer. Dit is de meest complexe doelgroep binnen de MOBW-doelgroep. Hij bevestigt dat vragen vrijstaat. Uiteraard verkent het college dit al. Hij schat in dat wat de commissie nu vraagt een stap te ver is op dit moment. De heer Gilissen (VVD) merkt op dat hij dat niet vraagt. Hij zou de vraag op tafel willen hebben over de opgave die de gezamenlijke gemeenten hebben. Hij vindt het verder ontwikkelen van de samenwerking bij deze fase passen zo dat in ieder geval de vraag te stellen is of men mogelijkheden ziet. Hij vraagt niet naar een lijstje. Hij herhaalt zijn vraag of de wethouder bereid is die vraag te stellen. De heer Van Steeg (CDA) sluit zich hierbij aan. Hij hoopt op de politieke finesse om dit op de juiste manier te vragen. Wat hem betreft is dit een gezamenlijke opdracht. Hij denkt dat het kan helpen wanneer er locaties ook buiten de gemeentegrenzen liggen. Hij vertrouwt de wethouder de juiste vraagstelling toe. Mevrouw Van Assen (PvdA) is er nadrukkelijk voorstander van ook in de stad naar deze plekken te blijven zoeken. Voor haar is dit zeker niet iets om over de schutting te gooien, gezien de groei van de stad en de verdichting. Zij ziet ook kansen bij het Pagina 43 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 juni 2021

2100

2110

2120

2130

2140

ontwikkelen van nieuwe wijken; zij noemt in dit verband de Merwedekanaalzone en zij vraagt of daar te kijken is naar een permanente inbedding. Ook zij is er voorstander van die vraag naar buiten toe actief uit te zetten. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) bevestigt het belang van het nemen van de verantwoordelijkheid door de regio. Waar het voor haar fractie heel cruciaal is, is een plek in de regio gezamenlijk, zowel van de centrumgemeenten als van de gemeenten eromheen. Haar fractie wil dat die opvang heel erg goed zal zijn, de wijze waarop mensen begeleid worden en de hulp die er is. Wanneer dat niet in gezamenlijkheid te realiseren is, vindt zij de kwaliteit zwaarder wegen en dan gaat haar voorkeur uit naar de centrumgemeente omdat die het goed kan. Wethouder Van Ooijen denkt dat de vraag zoals de heer Gilissen die stelt al bij de regio gesteld is. Partijen zijn al verder dan dat. Hij had gedacht dat de heer Gilissen meer wilde dan dat. De vraag “als jullie iets hebben geef het dan door” ligt er al. Daarover wil hij onduidelijkheid wegnemen. Hij is ervan overtuigd dat de plekken in de regio te vinden zijn wanneer de zoektocht in goede samenwerking opgezet wordt. Hij scherpt in het voorstel aan dat de structurele aanpak verder ontwikkelen en de simpele vraag zoals zojuist aan de orde gesteld, er al liggen.

Wanneer die nog niet duidelijk genoeg zijn, zal hij zorgen dat die daar steviger komen te liggen. Hij vervolgt zijn beantwoording met in te gaan op de vraag of iets te doen is in nieuwe wijken voor deze groep. De wethouder houdt dat voor mogelijk. Dan moet goed nagedacht worden over hoe ervoor te zorgen dat het prikkelarm blijft. Prikkelarm zegt iets over de omgeving. Dat is niet ondenkbaar in een nieuwe wijk. In de zoektocht is prima te kijken naar herontwikkelingsplekken. Hij benadrukt dat het hier gaat om een hele specifieke doelgroep binnen de brede doelgroep van de maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Hij noemt enkele voorbeelden. Het netwerk en de ketensamenwerking zijn besproken bij de vragen van D66. Buurtbewoners worden in een vroeg stadium geïnformeerd en de desbetreffende passage werd minder concreet gevonden. Hij zal daar kritisch naar kijken en de passage daarop aanpassen. Al het materiaal om de dienstverlening te verbeteren zal worden opgepakt. Student & Starter had nog een warm pleidooi voor Housing First, de aanpak in Finland. Het Living Lab is daarop geënt. Het CDA stelde nog een vraag over de financiële afweging, dat die alleen telt wanneer de gemeente het goed doet en niet alleen efficiënt en dat betrokkenen dan pas in de situatie komen van baten. De wethouder antwoordt bevestigend.

Mogelijk landt de besparing niet eens bij de gemeente, en waarschijnlijk vooral bij de verzekeraar. De heer Vonk (GroenLinks) noemt argument 1.3 en vraagt of de wethouder dat steviger kan opschrijven. Wethouder van Ooijen zal daar goed naar kijken. Dit was zijn bril waar vanuit het voorstel is opgesteld. Beslispunt 1 en beslispunt 2 zijn precies de punten waar de heer Vonk naar vraagt. Hij bevestigt dat het college meteen iets doet en het stadsbestuur moet direct aan de slag en doorontwikkelen. Hij kan nagaan of het er goed genoeg in staat. De tweetrapsraket is de uitkristallisatie van beslispunten 1 en 2. Hij zal nagaan of dit tekstueel goed is geformuleerd. Mevrouw Assen (PvdA) onderschrijft de woorden van de heer Vonk. Zij hoopt dat de wethouder er uitkomt. Pagina 44 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 juni 2021

2150

2160

2170

De voorzitter concludeert dat de wethouder een nieuw voorstel zal leveren met een aantal wijzigingen. Zij opent de tweede termijn met de vraag hoe de commissie dit agendapunt wil doorgeleiden naar de raad. Tweede termijn Mevrouw Streefland (ChristenUnie) geeft dit voorstel de A-status. Zij kan zich voorstellen dat het met de strekt ter vervanging in het vooruitzicht nu de B-status heeft. De heer Gilissen (VVD) vindt het prettig te vernemen wat de reactie was op de gestelde vraag aan de regio. Hij kijkt met veel interese uit naar de strekt ter vervanging. Wanneer er nog een brief komt, vraagt hij of de wethouder iets kan zeggen over de gedeelde zoektocht. Voor hem krijgt dit punt de B-status met 15 minuten gereserveerd voor de bespreking in de raad. Mevrouw Podt (D66) geeft dit punt de A-status mee naar de raad. De heer Vonk (GroenLinks) kijkt ook uit naar een strekt ter vervanging. Hij denkt aan 20 minuten behandeltijd in de raad. De voorzitter concludeert dat dit agendapunt met de B-status doorgaat naar de raad en dat 15 minuten gereserveerd wordt voor de bespreking in de raad. Afhankelijk van de strekt ter vervanging is in de tussentijd aan te geven of dit onderwerp de A-status krijgt. De voorzitter vraagt wanneer de commissie de strekt ter vervanging kan verwachten. Wethouder Van Ooijen denkt aan binnen twee weken.

Mevrouw Podt (D66) brengt in als ordepunt en vraagt of de wethouder de mogelijkheid ziet om dit binnen enkele dagen te doen. Dan zou dit onderwerp volgende week op de agenda kunnen staan. Wethouder Van Ooijen denkt dat het hem binnen een paar dagen zal lukken. De voorzitter concludeert dat nagegaan wordt of dit onderwerp te agenderen is voor de raadsvergadering van volgende week. De voorzitter schorst de vergadering voor 5 minuten. 8. versterken rechten van meisjes en vrouwen in Utrecht

2180

2190

Beleidsveld: Diversiteit - wethouder Voortman Geagendeerd door M. Deldjou Fard (GroenLinks) en A.M. Pod (D66) De fracties van GroenLinks en D66 willen in gesprek met het college over rechten en positi van meisjes en vrouwen in Utrecht en hoe deze een plek krijgen in beleid en uitvoering. Om de positie van meisjes en vrouwen te borgen en gelijke rechten creëren is het belangrijk dat de gemeente zich hier concreet en actief voor inspant. Het college geeft in de verschillende beantwoordingen van de Schriftelijke Vragen aan dat de positie van meisjes en vrouwen geborgd is in het beleid. De agenderende fracties denken dat er manieren zijn om dit beter te doen en zien daarvoor goede voorbeelden, onder meer in het rapport van Atria. Fracties willen onder meer met andere partijen en de wethouder in gesprek over: • Het gebruik van data om op verschillende terreinen expliciet(er) te kijken naar de positie van vrouwen en meisjes; • De mogelijkheden om het effect van het beleid binnen verschillende programma’s op vrouwen en meisjes structureler te monitoren • Welke extra stappen nog meer mogelijk zijn om de rechten en positie van meisjes en vrouwen in Utrecht nog verder te versterken?

8.1 Beantwoording schriftelijke vragen 2020, nr. 119 over laat de crisis de ongelijkheid niet vergroten 8.2 Beantwoording schriftrelijke vragen 2021 nr. 15 over onzichtbare vrouwen in de genderdatakloof 8.3 Beantwoording schriftelijke vragen nr. 27 over Laat de crisis de ongelijjkheid niet vergroten deel 2. 8.4 Atriarapport gendersensitief beleid illustratieve voorbeelden 2200

Pagina 45 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 juni 2021

De voorzitter leidt de bespreking van dit agendapunt in met te refereren aan de annotatie bij de agenda. (zie boven) De bespreking vindt plaats in één termijn.

2210

2220

2230

2240

De commissie Mevrouw Deldjou Fard (GroenLinks) vraagt zich af hoe genderinclusief de gemeente is. Volgens het gemeentelijk beleid en de regelgeving moeten alle burgers gelijkwaardig vertegenwoordigd zijn. “Stereotyperingen kunnen tot haar spijt leiden tot ongewenste gendereffecten, ook in het gemeentelijk beleid”, aldus Atria. Utrecht is een stad met een grote populatie vrouwen. Haar fractie vindt het super mooi dat de gemeente Utrecht aandacht heeft voor inclusief beleid. Wat haar fractie betreft zet de gemeente Utrecht extra stappen om ook de blinde vlekken in het beleid te ontdekken en de kansengelijkheid te versterken. Utrecht is van iedereen. Eerder dit jaar organiseerde GroenLinks twee verkennende bijeenkomsten in dit kader. Gasten waren meiden en vrouwen en diverse organisaties. De bijeenkomst werd zeer goed ontvangen. Eerder stelde haar fractie een tweetal schriftelijke vragen aan het college in dit kader. GroenLinks vindt het belangrijk aandacht te hebben voor gendersensitief beleid in alle gemeentelijke domeinen: ruimtelijk, sport, werk en inkomen, et cetera. Haar fractie vraagt vandaag de wethouder of ze bereid is te starten met de toetsing van een tweetal beleidsterreinen. Als eerste noemt mevrouw Deldjou Fard het Jongerenwerk. Signalen uit de stad alarmeerden haar fractie over een mogelijke disbalans tussen de verdeling jongerenwerk voor meiden en voor jongens.

Meiden hebben hebben wat haar fractie betreft evenveel recht op voldoende goede begeleiding via jongerenwerk. Zij vraagt de wethouder of zij bereid is te laten toetsen of de verdeling van middelen en inzet bij jongerenwerk, gelijkwaardig is. Zij krijgt hierop graag een toezegging. Met betrekking tot het beleidsterrein vluchtelingen is het doel om de economische positie van vluchtelingen-vrouwen te versterken. Uit diverse rapporten blijkt dat vrouwelijke vluchtelingen vaak achter blijven op de arbeidsmarkt. Het gemeentelijk beleid kan onbewust kansenongelijkheid van vrouwen in de hand werken. Zij vraagt de wethouder of ze bereid is te laten toetsen of gemeentelijk beleid gelijkwaardige kansen biedt aan deze groep. Zij krijgt hierop graag een toezegging. Tenslotte vraagt zij welke kansen er in Utrecht zijn om in Utrecht de rechten en positie van meiden en vrouwen te versterken. Dit is voor haar fractie een enorm belangrijk onderwerp en de signalen uit de stad bevestigen haar hierin. Ze noemt als voorbeeld het opzetten van een meidencommissie in Overvecht met maar liefst 80 meiden. Ook zijn de jongeren van 030 geïnspireerd geraakt om hier werk van te maken. Deze meiden doen een hulpoproep aan het stadsbestuur en aan de gemeente. Zij heeft geen kant-en-klaar antwoord.

Zij weet wel hoe belangrijk het is dat de bubbels van de stad verbroken worden en dat er netwerken ontstaan waarin diverse meiden en vrouwen elkaar ontmoeten en versterken. Mevrouw Deldjou Fard hoopt van harte dat de wethouder de ontstane energie in de stad en van deze meiden omarmen. Zij vraagt hoe de wethouder deze oproep ziet en waar zij kansen ziet. Mevrouw Podt (D66) vindt het heel mooi om dit samen met GroenLinks te kunnen oppakken. Zij denkt dat de aanvliegroute van D66 net iets anders is. Maar misschien kunnen die aanvliegroutes elkaar mooi aanvullen. Vrouwen hebben ongeveer 73% meer kans om gewond te raken in een auto-ongeluk. Dat heeft te maken met de poppen van veiligheidstesten. Die zijn gemaakt op Pagina 46 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 juni 2021 2250

2260

2270

2280

2290

het lichaam van mannen. Decennialang zijn data verzameld over de impact op mannen. Dat geeft ongelukken, zo zegt mevrouw Podt. De Utrechtse gemeenteraad gaat niet over de impact van auto-ongelukken. De gemeenteraad gaat wel over veel andere zaken die mogelijk een andere impact hebben op vrouwen dan op mannen. Omdat veel vrouwen anders werken dan mannen, bijvoorbeeld vaker in deeltijd, ze zich vaak anders door de stad bewegen, bijvoorbeeld op de fiets, en ze soms andere sporten doen, komt dat soms heel anders uit. GroenLinks noemde het jongerenwerk al. Dat werk had jarenlang exclusieve aandacht voor jongenswerk omdat jongens in de problemen de neiging hebben zich af te reageren op de buitenwereld waar meisjes vaker gedrag vertonen waarvan niemand last heeft maar dat minstens even destructief is. Doordat gekeken werd naar het beleid van de gemeente door een andere bril, ontstond in Utrecht het meidenwerk. D66 wil graag vaker met die bril kijken. Juist daarom was haar fractie enigszins teleurgesteld over de beantwoording van de schriftelijke vragen. Zij citeert: “In het algemeen kijkt de gemeente Utrecht met data altijd naar alle inwoners ongeacht persoonskenmerken.

Op het moment waarop we spiegelen en leren met data, doen we dat op basis van de hele populatie.” Daarbij wordt over het hoofd gezien is dat gemiddelden weinig zeggen over het effect op mensen die soms heel verschillend gebruik maken van de stad. In de vragen wordt aangegeven dat uitsplitsingen soms worden gemaakt waar dat relevant is, zoals bij straatintimidatie. “Maar op terreinen waar dit minder logisch wordt geacht zoals binnen Mobiliteit, wordt geen onderscheid gemaakt tussen mannen en vrouwen, want het verkeer is voor iedereen.” Juist die laatste zin doet geen recht aan de relevantie breed te kijken naar de verschillen tussen mannen en vrouwen. Zo blijkt uit onderzoek uit het buitenland dat vrouwen vaker gebruik maken van de fiets, op andere tijden reizen, en vaker een gefragmenteerd reispatroon hebben. Door data te verzamelen en uit te splitsen met oog voor gender en daarmee in de hand beleid maken, worden ongelukken voorkomen en wordt openbaar vervoer inclusiever. Wanneer de meeste meiden geen gebruik maken van sportvoorzieningen in de openbare ruimte, zoals onderzoek aantoonde, gaat er iets mis.

Om de positie van vrouwen en meisjes in Utrecht te verbeteren en om te zorgen dat er een goed beeld ontstaat van de impact van beleid op vrouwen en meisjes, ook op terreinen waar het stadsbestuur dat minder voor de hand vindt liggen, vraagt D66 het college één toezegging: zij stelt voor in de komende tijd op drie dossiers expliciet data uit te splitsen om de impact op vrouwen en meisjes duidelijk te maken en hieruit aanbevelingen halen voor het beleid. Haar fractie zou willen voorstellen dit te doen op sport, inburgering en mobiliteit. Ze denkt concreet aan de aanpak van 50 km naar 30 km zones. Drie terreinen waarop de gemeente op korte termijn start met de implementatie van nieuw beleid en waar veel te leren is over de verschillen in impact. Vervolgens zijn de lessen die hieruit te trekken zijn te gebruiken om dit ook op andere terreinen inzichtelijk te maken. Zij krijgt hierop graag een toezegging. Zij hecht eraan te benadrukken dat met deze bril naar de stad kijken zeker niet alleen over gender gaat. D66 denkt dat wanneer vaker op deze manier naar data en beleid gekeken wordt en niet alleen op terreinen waarop het bestuur denkt dat het voor de hand ligt, dit effect zal hebben op een inclusieve stad voor iedereen. De niet-agenderende partijen

Pagina 47 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 juni 2021

2300

2310

2320

2330

2340

Mevrouw Meerding (VVD) begrijpt welke punt de agenderende partijen proberen te maken. Tegelijkertijd zit zij met een dilemma. Dat beleid verschillend uitwerkt op verschillende inwoners is haars inziens een feit dat niet te veranderen is. Haar fractie vraagt de wethouder aanvullend of zij mogelijkheden ziet om voor onbedoelde negatieve effecten van beleid een bepaald controlemechanisme in te bouwen. Dat zou een iets meer algemene check zijn op het beleid. De andere partijen deden goede concrete voorstellen om op een andere manier naar beleid te kijken. Mevrouw Assen (PvdA) dankt D66 en GroenLinks voor de agendering van dit onderwerp. De positie van vrouwen en meisjes is een thema dat wereldwijd van belang is en dus ook in Utrecht. De PvdA hecht daar sterk aan: heeft het bestuur voldoende oog voor de rechten en positie van meisjes en vrouwen? Kijkend naar de antwoorden van het college op de gestelde vragen, concludeert zij dat het beter kan. De antwoorden vond zij terughoudend en soms ontkennend. Zij geeft een voorbeeld bij het vaststellen van de Toegankelijkheidsagenda, de Utrechtse uitwerking van het VN verdrag Handicap. Dit verdrag verplicht specifieke aandacht te hebben voor vrouwen en meisjes met een handicap. Toch is daarover niets opgenomen in de Toegankelijkheid. Pas na aandringen van onder andere de PvdA ging het college akkoord.

Er is alle reden kritisch te kijken naar de manier waarop beleid gemaakt wordt en of dat voldoende gendersensitief is. Er zijn goede punten gemaakt over data. Zij kan zich daarbij volledig aansluiten. Het jongerenwerk werd aangestipt, maar ook bijvoorbeeld het sociaal makelen of sportcoaches. Haar fractie krijgt signalen dat de problematiek toeneemt, maar dat structurele financiering om dat aan te pakken ontbreekt. Zij noemt online exposing, online shaming, kwetsbare posities in relaties, chantage. Dat zijn zaken waar de samenleving minder last van heeft omdat er geen publieke overlast is, maar de schade is heel groot. Zij vraagt of er voldoende aandacht is met middelen binnen het jongerenwerk en het sociaal makelen om dit ook voor meisjes aan te pakken. Afgelopen week is in Amsterdam een postercampagne gestart. Op die posters staat de tekst: “Vertel niet aan je dochter dat ze op moet passen, vertel aan je zoon hoe hij zich moet gedragen”. Hoe kijkt de wethouder naar deze campagne? Is een dergelijke campagne ook in Utrecht te starten? In coronatijd was er aandacht voor laagdrempelig melden van huiselijk geweld, onder andere door een codewoord. Zij vraagt wat daarvan overeind blijft na corona. Zij merkt op dat huiselijk geweld een maatschappelijk probleem is. Welke acties onderneemt het college meer om dit probleem bespreekbaar te maken.

Een andere vorm van huiselijk geweld treft de meisjes en vrouwen die zich willen emanciperen maar daarin tegenwerking ondervinden vanuit hun familie. Burgemeester Halsema omschreef dit bij Collegetour mooi als jonge meiden en vrouwen die vrij willen zijn en hun eigen weg proberen te zoeken, maar daarin te vaak worden gehinderd. De vraag is hoe hen bij te staan. In het kader van zichtbaarheid in de stad vroeg haar fractie eerder aandacht voor meer straatnamen van vrouwelijke hoofdrolspelers. Zij vraagt wat te denken van standbeelden. De stad zou best mogen helpen bij positieve voorbeelden. Zij beseft dat niet alle vragen op het beleidsterrein liggen van deze wethouder. Mogelijk kan het college daar schriftelijk op terugkomen.

Pagina 48 van 58

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Mens & Samenleving op 10 juni 2021

2350

2360

De heer Van Steeg (CDA) dankt GroenLinks en D66 voor de agendering van dit onderwerp. Hij is het eens met D66 en GroenLinks dat waar mogelijk gekeken moet worden naar de positie van vrouwen en hoe die te verbeteren. Hij zou er geen voorstander van zijn allerlei onderzoeken te gaan doen zoals D66 bepleit. Hij zou dan vooral ook willen nagaan hoe dat landelijk toe doen. Hij ziet niet in waarom Utrecht daarvoor zelf de handschoen moet oppakken. Hij onderschrijft het belang hiervan. Ook in het licht van het bredere antidiscriminatiebeleid dat de wethouder toch al heeft om na te gaan hoe de positie van vrouwen te versterken is. Mevrouw Podt (D66) licht toe dat zij niet extra onderzoeken bepleitte. Zij stelde voor om in het onderzoek dat gedaan wordt een duidelijker uitsplitsing te maken naar gender waardoor meer inzicht gekregen wordt in die soort van onbedoelde effecten die ook genoemd zijn door mevrouw Meerding van de VVD. Het belang om dat op Utrechts niveau te doen lijkt haar klaarblijkelijk. Dit is ook waar het gemeentebestuur beleid maakt voor de gemeente Utrecht. De heer Van Steeg (CDA) begrijpt het nu iets beter. Dan nog vraagt hij zich af of dit voor de gemeente voldoende oplevert. Hij was teleurgesteld over de antwoorden op de schriftelijke vragen, vooral waar de antwoorden betrekking hadden op straatintimidatie. Daarover zijn eerder vragen gesteld.

Zijn fractie wacht nog steeds op een coherent plan van het college. Hij hoopt dat de brief snel komt en dat Utrecht daarop een stevige aanpak krijgt. Gisteren ontving hij een rapport waaruit bleek dat 10% van de studentes zegt verkracht te zijn in haar studententijd. Hij vraagt de wethouder hoe zij daar naar kijkt; wat dat voor de Utrechtse context betekent en wat het college op dat vlak kan doen.

2370

2380

2390

Mevrouw Oosters (Student & Starter) kan zich aansluiten bij wat zij heeft gehoord van haar collega's. Zij is benieuwd naar de stand van zaken in de aandacht voor menstruatiearmoede in de stad en wat het bestuur daarin nog kan betekenen. Hetzelfde geldt voor haar voor het punt dat mevrouw Assen aandroeg over de campagne die in Amsterdam wordt gevoerd voor vrouwen en meisjes die het gevoel hebben dat ze door de familie worden tegengehouden. Dat vanuit het bestuur van de stad deze vrouwen en meisjes ondersteund kunnen worden. De heer Van Steeg refereerde aan het punt over het onderzoek dat zojuist naar buiten is gekomen. Zij kijkt uit naar de reactie van het college op de mondelinge vragen die haar fractie vanmiddag gaat stellen. Hiermee wil haar fractie in ieder geval aan de slag. Zij noemt organisaties als Friends for Freedom of Pretty Woman die cursussen en trainingen geven, bijvoorbeeld ook aan studentenverenigingen ook in de tijd waarin zij in de kennismaking meedoen. Misschien kan de gemeente daarin meer aandragen bij bijvoorbeeld het veiligheidsoverleg dat een dergelijke vereniging heeft. Haar fractie vindt het een heel belangrijk thema om bestuurlijk over te spreken. Zij dankt de agendeerders daarvoor. Zij hoopt met meer resultaten of op een ander moment nog uitgebreider hierover te kunnen spreken.