Agendabundel

Bundel - Raadsinformatiebijeenkomst van 14 november 2023 1

2

Onderwijshuisvesting Tijd: 19:30 - 20:30 uur Locatie: Stadhuis Beleidsveld: Onderwijs / Wethouder: Eelco Eerenberg Agenderenden: Maartje Vermeulen (GroenLinks), Hester Assen (PvdA), Berdien van der Wilt (D66), Bert van Steeg (CDA), Margreet Ramaker (VVD), Jurriaan Otto (EenUtrecht) De gemeente geeft elk jaar een groot deel van het onderwijsbudget uit aan onderwijshuisvesting. Gemeenten zijn wettelijk verantwoordelijk voor de huisvesting van scholen in het basisonderwijs, voortgezet en speciaal onderwijs. Hiervoor krijgen zij budget vanuit de landelijke overheid. Het huidige Meerjarenperspectief Onderwijshuisvesting (MPOHV) loopt t/m 2025. Momenteel spreken scholen, schoolbesturen en de gemeente over de nieuwe meerjarenstrategie onderwijshuisvesting 2026-2041. De fracties van GroenLinks, D66, PvdA, CDA, VVD en Een Utrecht willen hierop kunnen sturen. Wij willen ons laten informeren door het College, schoolbesturen, experts en andere betrokkenen om de rol die de gemeente en gemeenteraad heeft op het gebied van onderwijshuisvesting zo zorgvuldig mogelijk in te vullen.

Belangrijke thema’s voor de toekomst: · Hoe kunnen we omschakelen naar (nog) meer Utrechtse Kindcentra, waar er naast ruimte voor onderwijs ook ruimte is voor voorschool, kinderopvang en BSO en faciliteiten in het kader van de rijke schooldag of lunch op school? Wat is voor deze omschakeling nodig? · Er is zorg over het aansluiten van aanbod en vraag naar scholen. Er zijn scholen die lokalen leeg hebben staan en er zijn scholen die kampen met krapte. Hoe gaan we daarmee om en anticiperen we op (demografische) ontwikkelingen in de toekomst? Wat zijn hiervoor de plannen/ ideeën ? · Wat is belangrijk voor duurzame, gezonde huisvesting bij zowel nieuwbouw als renovatie? Op welke wijze kunnen we zorgen voor meer flexibiliteit van functies in onderwijsgebouwen en ook aan samenwerking tussen speciaal en regulier onderwijs en samenwerking tussen schoolbesturen.

Beantwoording SV 2023 nr 108 Onderwijshuisvesting Onderwijshuisvesting-Concept-doc-Info-en-Bijdragen-deelnemers-WEB Presentatie_RIB_Onderwijshuisvesting_GU Presentatie_RIB_ Onderwijshuisvesting_en_IHP_ van_SPO Presentatie_raadsinformatiebijeenkomst-Onderwijshuisvesting_SPO Samen voor Overvecht Tijd: 19.30 - 21.00 uur Locatie: Jonkvrouw Sanderijndreef 35 (tegenover het winkelcentrum Overvecht) Beleidsveld: Overvecht / Wethouder: Rachel Streefland Agenderenden: Berdien van der Wilt (D66), Bert van Steeg (CDA), Fred Dekkers (GroenLinks), Titus Stam (PvdA), Mariam Al-Saqaff (VVD), Mahmut Sungur (Denk), Yvonne Hessel (Utrecht Solidair), Charlotte Passier (Volt), Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren) en Kirsten Alblas (ChristenUnie) Motivatie: Raadsleden willen graag met inwoners en actieve organisaties en professionals uit de wijk in gesprek over de voortgang van de aanpak Samen voor Overvecht. De bijeenkomst begint met een korte presentatie van de gemeente over de aanpak en de voortgang. Daarna gaan we met elkaar in gesprek in kleinere groepen over de pijlers van de aanpak: plezierig wonen in een meer gemengde wijk, veilige buurten, perspectief voor de jeugd, zorg dichtbij en op maat en meedoen en ondernemen. Raadsleden zijn dan benieuwd naar wat inwoners, organisaties en professionals op deze thema’s zien in de wijk. Zowel wat er goed gaat als wat er nog minder goed gaat.

Natuurlijk is er ook ruimte in deze gesprekken voor andere onderwerpen die spelen. We sluiten af met gezamenlijk deel waar de uitkomsten uit de groepen worden gedeeld door de gespreksleiders en deelnemers en waarbij raadsleden kunnen aangeven wat ze met deze uitkomsten willen doen. Op 23 november debatteert de Utrechtse raad over Samen voor Overvecht in de commissie. Dit is zowel live in de raadszaal als online te volgen! Ben je inwoner, professional, of initiatiefnemer in de wijk Overvecht en wil je graag meepraten? We nodigen je van harte uit! Samen_voor_Overvecht-Concept-doc-Info-en-Bijdragen-deelnemers-WEB Presentatie_RIB_Samen_voor_Overvecht_GU RIB_Samen_voor_Overvecht_Inbreng_Reactie_WPO

Tijd: 20.30 - 21.30 uur Locatie: Stadhuis Beleidsveld: Samen voor Overvecht/ Rachel Streefland Agenderenden: Rik van der Graaf (ChristenUnie), Jantine Zwinkels (CDA), Rick van der Zweth (PvdA), Pepijn Zwanenberg (GroenLinks), Annemarijn Oudejans (Student & Starter), Lisanne Snippe (Partij voor de Dieren), Maarten Koning (D66), Charlotte Passier (VOLT), Yvonne Hessel (Utrecht Solidair), Tess Meerding (VVD) Motivatie: Utrecht heeft een groot tekort aan woningen voor kwetsbare Utrechters. Hier wordt op verschillende vlakken hard aan gewerkt maar levert nog lang niet voldoende woningen op. Terwijl de vraag op dit moment alleen maar groter lijkt te worden. de agenderende fracties gaan graag in gesprek om inzicht te krijgen in de omvang van het probleem en de mogelijke oplossingen. Het doel van deze RIB is het spreken met instellingen en organisaties die zien hoe groot de vraag naar woningen in de stad is. Daarnaast gaan de agenderenden in gesprek met partijen die onderdeel van de oplossing kunnen zijn. Tot slot zouden de agenderenden ook graag een ambtelijke toelichting krijgen op de grootte van het probleem, mogelijk oplossingsrichtingen en een doorkijk richting de toekomst. De raadsinformatiebijeenkomst willen de agenderenden onderverdelen in drie blokken waarbij de volgende partijen worden uitgenodigd.

Aftrap en toelichting Urgentie en probleem Vrouwenopvang (Moviera)/ Leger des Heils/ Tussenvoorziening/ Kwintes/ Lister/ Vluchtelingenwerk/ MOBW (Goud, Rechtop, Achterkant, Back up) en Jeugdzorg Corporaties en noodzaak ingrijpen woningmarkt (Woonin /Stuw / Kamers met aandacht) Ambtelijke toelichting Uitloop, discussie en vragen Huisvesting kwetsbare groepen-Concept-Info-en-Bijdragen-deelnemers-WEB

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE RAADSVRAGEN 2023, NUMMER 108

Datum Van Behandeld door Doorkiesnummer E-mailadres Kenmerk Beleidsveld

8 september 2023 College B&W M. Boer 14030 marjolein.boer@utrecht.nl 11566497 Onderwijs

Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u de beantwoording van de schriftelijke raadsvragen jaargang 2023 nummer 108 van Maartje Vermeulen (GroenLinks), Hester Assen (PvdA), Esma Kendir (Student & Starter), Berdien van der Wilt (D66), Derk van Bergen (Christen Unie), Jurriaan Otto (Een Utrecht), Iskender Simsek (Denk), Yvonne Hessel (Utrecht Solidair), Cees Bos (Stadsbelang Utrecht) en David Bos (PVV) van 31 mei 2023 over Onderwijshuisvesting. Vraag 1 De meerjarenstrategie gaat over meerdere raadsperiodes. Hoe informeert het college de raad over tussentijdse wijzigingen en hoe kan de raad hierop bijsturen? Wat zijn de overwegingen voor een periode van 15 jaar? Antwoord 1 We werken op dit moment met het meerjarenperspectief onderwijshuisvesting (MPOHV). Dit plan loopt vanaf 2015 tot en met 2025 (Onderwijsbeleid | gemeente Utrecht). Samen met de schoolbesturen ontwikkelen we momenteel een toekomstgericht huisvestingsplan voor de periode 2026-2041. Met dit nieuwe Integrale Huisvestingplan Onderwijs 2026-2041 voorzien we tijdig in voldoende, kwalitatief goede en gezonde schoolgebouwen voor alle Utrechtse leerlingen. In de nieuwe meerjarenstrategie is voor een periode van 16 jaar (2026-2041) gekozen omdat dit aansluit bij de verwachte wetswijziging1 (die per 01-01-2025 in werking treedt).

Deze wetswijziging gaat uit van een periode van vier jaar met een doorkijk van twaalf jaar. Elke vier jaar zal een actualisatie plaatsvinden van dit meerjarenhuisvestingplan. Uiteraard wordt de raad actief betrokken bij het opstellen hiervan. Uw raad krijgt het Integrale Huisvestingplan Onderwijs 2026-2041 ter besluitvorming voorgelegd. Daarnaast is er een jaarcyclus van planning en verantwoording van tussentijdse wijzigingen. Dit gebeurt door middel van actualiteiten in de kwartaalbrieven en in de jaarlijkse voortgangsrapportage. Financieel kan uw raad bijsturen via de voorjaarsnota en de programmabegroting. Vraag 2 Op welke wijze groeit het huisvestingsaanbod mee met de stad en hoe sturen we hierbij op voldoende spreiding?

1 Kamerbrief met beleidsreactie op onderzoeksrapport onderwijshuisvesting en het verhuistraject voor de Europese School

Bergen | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl

Antwoord 2 Als gemeente programmeren we de huisvestingsbehoefte op basis van het vastgestelde MPOHV en de jaarlijkse leerlingenprognoses, waarin ook de meest recente woningbouwprognose is meegenomen. Deze leerlingenprognose (Onderwijsbeleid | gemeente Utrecht) is recent gepubliceerd. De spreiding van de onderwijsvoorzieningen gebeurt eveneens op basis van de huisvestingsbehoefte van de scholen in de stad, waarbij rekening gehouden wordt met voldoende capaciteit in de verschillende wijken. Dat gebeurt door wijkanalyses te maken ten behoeve van het primair onderwijs. In het voortgezet onderwijs zijn stadsbrede afspraken gemaakt die rekening houden met zowel de onderwijsbehoefte als ook de spreiding. Vraag 3 In hoeverre wordt koersdocument onderwijs 2040 meegenomen in huisvestingsplannen? Antwoord 3 Moderne en toekomstgerichte huisvesting voor het onderwijs is één van de pijlers van de Utrechtse Onderwijs Agenda (UOA) 2023-2026, deze vormt tevens de concretisering van de UOA Koers 2040. In het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2026-2041 worden de uitgangspunten die zijn verwoord in de UOA 2023-2026 meegenomen en verder uitgewerkt. Dit doen we door de uitgangspunten die in het koersdocument 2040 opgenomen zijn, te vertalen naar de toekomstige behoefte aan onderwijsvoorzieningen in de stad.

Vraag 1 (de nummering start nogmaals vanaf 1) In hoeverre groeit het voortgezet onderwijs voldoende mee met de stad? Wordt er samen met de stad gekeken naar locaties? Op welke wijze kunnen buurtbewoners of andere betrokkenen beter worden meegenomen? We hebben eerder bij de komst van Onder de Bogen naar het Leidsche Rijn College gehoord over onrust en ook de nieuwe school in Vleuten zorgt voor onrust. Op welke wijze worden best practices meegenomen in de meerjarenstrategie? Antwoord 1 In onze stad worden nieuwe woonwijken ontwikkeld en oudere wijken herontwikkeld. Bij de (her)ontwikkeling zijn wij betrokken en werken we samen met de (VO) schoolbesturen, ontwikkelaars, stedenbouwkundigen en andere beleidsvelden aan een goede inpassing van onderwijs met schoolgebouw(en) in de wijk. Dit doen we vroegtijdig omdat deze wijken veelal worden ontworpen in een hoge bebouwingsdichtheid. Vooruitkijken en vooruit programmeren doen we daarmee altijd samen met de verschillende stakeholders, waaronder ook buurtbewoners. In het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs dat momenteel wordt ontwikkeld, besteden we eveneens specifiek aandacht aan de wijze waarop de stakeholders betrokken worden bij de (her)ontwikkeling van scholen. Het gaat dan om zaken als welke stakeholders betrokken moeten worden bij de (her)ontwikkeling van een school, de wijze waarop dit gebeurt en de fase waarin dit gebeurt.

U geeft aan dat u heeft gehoord dat er onrust is bij de komst van de scholen Onder de Bogen, Leidsche Rijn College en de nieuwe school in Vleuten. Hoewel bewoners van Utrecht het van belang vinden dat de gemeente tijdig voorziet in goede scholen voor kinderen, ervaren wij dat er ook weerstand kan zijn bij bewoners bij de komst van een school in hun buurt. Ook als een zorgvuldig participatietraject is doorlopen, leven er soms zorgen over de extra verkeersbewegingen of lawaai. Voor de nieuwe VO school in Vleuten geldt dat uw raad via de raadsbrief locatiekeuze nieuwe VO school Vleuten De Meern geïnformeerd is over de stappen en processen die zijn gezet en nog gezet gaan worden. Daarmee is de keuze voor de nieuwbouw van een nieuwe VO school in Vleuten in combinatie met woningbouw gemaakt. Vooruitlopend op de bestemmingsplanprocedure zal een schetsontwerp worden opgesteld. Uiteraard in samenwerking met het schoolbestuur van de stichting PCOU Willibrord, zullen de plannen worden besproken met de direct omwonenden. Vraag 2 De ‘wet meer ruimte voor nieuwe scholen’ geeft gemeentes de opdracht om in snel tempo meer onderwijsruimte beschikbaar te stellen.

GroenLinks heeft samen met een groot deel van de andere fracties vragen gesteld over de gevolgen deze wetgeving en we zouden graag willen weten wat momenteel de invloed hiervan is in Utrecht? Zijn inmiddels hierover afspraken met het Rijk gemaakt en met schoolbesturen? En wat kunnen we hierover terugzien in de meerjarenstrategie?

2

Antwoord 2 Het starten van een nieuwe school verloopt sinds juli 2021 via het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) volgens de wet meer ruimte voor nieuwe scholen. Jaarlijks kunnen initiatiefnemers hun aanvragen hiervoor indienen bij het ministerie. In 2021 hebben zich tien initiatiefnemers aangemeld voor de gemeente Utrecht, waarvan uiteindelijk vijf verzoeken daadwerkelijk door het ministerie in behandeling zijn genomen, te weten drie scholen voor het primair onderwijs en twee scholen voor het voortgezet onderwijs. De andere initiatieven voldeden niet aan de criteria van de wet en zijn daarom niet in behandeling genomen. Eén basisschool heeft een positief besluit van de minister ontvangen, namelijk basisschool Al Amana in Overvecht. De twee in behandeling genomen initiatieven voor VO scholen zijn afgewezen op grond van onvoldoende te verwachten onderwijskwaliteit, vooral ten aanzien van het onderdeel ‘Burgerschapsonderwijs’. Daarnaast had één van de initiatieven onvoldoende ouderverklaringen opgehaald. Het schoolbestuur van de VO school Al Amana is in beroep gegaan tegen de beslissing van het ministerie. Dit bezwaar is gegrond verklaard. Al Amana start in het schooljaar 2024-2025 met een VO school voor TL, Havo en VWO. In 2023 heeft zich één initiatiefnemer aangemeld voor de gemeente Utrecht. Het gaat om een brede VO school.

Voor 1 november wordt bekend of er daadwerkelijk een aanvraag in wordt gediend. De besluitvorming van OCW volgt dan voor 1 juni 2024. De uitvoering van de wet meer ruimte voor nieuwe scholen is voor iedereen nieuw. In overleg met de andere G4-gemeenten en de Utrechtse schoolbesturen monitoren we hoe het proces verloopt. Gedurende het eerste jaren van de wet hebben we regelmatig contact gehad met het ministerie van OCW om onze bevindingen te bespreken. Een belangrijk aandachtspunt zijn de nieuwe te bouwen scholen in nieuwbouwwijken. Mede naar aanleiding van deze gesprekken heeft het ministerie van OCW recent aangekondigd dat de stichtingsprocedure op enkele punten tegen het licht wordt gehouden. Het gaat daarbij onder meer om zaken als de doorlooptermijn van de procedure, de termijn waarop gemeenten in huisvesting moeten voldoen en een verruiming van de uitsteltermijn alvorens een school van start gaat. Uiteraard blijven we als gemeente met het ministerie van OCW in gesprek over deze wijzigingen. We blijven daarbij aandacht vragen voor de wijze waarop de zienswijze van de gemeente meegewogen wordt in het besluitvormingsproces en de vraagstukken die specifiek bij nieuwbouwwijken spelen, zoals de praktische uitdagingen om adequaat marktonderzoek te kunnen doen dan wel voldoende ouderschapsverklaringen te verkrijgen. Daarnaast wordt al een aantal aanpassingen doorgevoerd.

Zo ligt er momenteel een voorstel bij de Kamers om de termijn waarop de gemeente haar zienswijze kan indienen te verruimen van 1 november naar 1 december. Daarnaast is op de DUO site nu al concretere informatie te vinden over de rol van gemeenten bij de stichting van een nieuwe school. Tevens wordt op de site nu beter toegelicht wat een ouderverklaringen behelst. Het afgeven van een ouderverklaring moet meer zijn dan een steunbetuiging. Ouders moeten ook daadwerkelijk voornemens zijn om hun kind bij de nieuwe school in te schrijven (Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 050, nr. 55). De uitvoering van de wet wordt tot slot ook gedurende vijf jaar gevolgd door het onderzoeksbureau Oberon (in opdracht van OCW). Utrecht neemt deel aan de klankbordgroep die ongeveer twee keer per jaar plaatsvindt. Vraag 3 In hoeverre en op welke wijze wordt in de meerjarenstrategie rekening gehouden met brede middelbare scholen waar alle niveaus aangeboden kunnen worden, zoals voorgesteld in het koersdocument onderwijs 2040? Antwoord 3 De scholen gaan uiteraard zelf over de kwaliteit en de schoolgrootte van het onderwijs en daarmee ook hoe breed scholen zijn. We zien de ontwikkeling naar brede scholengemeenschappen al een aantal jaren.

3

Het college omarmt deze brede scholengemeenschappen in het VO. We programmeren deze voorzieningen daarom nu al in de huidige MPOHV, zoals Academie 10, VO Vleuterweide. We zullen bij het opstellen van het Integrale Huisvestingsplan Onderwijs eveneens rekening houden met zowel de ontwikkeling en groei van de stad als met de leerlingenprognoses. Op basis daarvan wordt bezien wat voor soort scholen benodigd zijn om zowel te voldoen aan de onderwijsbehoefte als aan een adequate spreiding over de stad. Dit doen wij in nauwe afstemming met de schoolbesturen. Vraag 4 In het koersdocument wordt gesproken over meer praktijk bij middelbare scholen. In hoeverre wordt er rekening gehouden met praktijk en theorie onderwijs op verschillende niveaus, denk aan praktijklokalen, creatieve ruimtes? Uit de praktijk, bijvoorbeeld bij X11, weten we dat het lastig kan zijn om tijdig geschikte ruimtes te hebben. Hoe kunnen we hierop anticiperen bij nieuwbouw of onderwijsvernieuwing in een gebouw? Antwoord 4 Juist door nu gezamenlijk met schoolbesturen te werken aan een lange termijn programmering in het Integrale Huisvestingsplan Onderwijs kunnen we in de toekomst goed rekening houden met dit soort wensen. De uitgangspunten uit de UOA worden daarin meegenomen. In de UOA hebben scholen en de gemeente zich gezamenlijk gecommitteerd aan de realisatie van meer ruimte voor praktijk in het onderwijs.

Vraag 5 De gemeenteraad heeft een debat gevoerd over de mogelijkheid van een stilteruimte op middelbare scholen. Hiervoor heb je ruimte nodig in een gebouw. Wordt dit onderwerp meegenomen in het gesprek met scholen over de onderwijshuisvestingsopgave? Antwoord 5 Indien gewenst denken we mee op welke wijze scholen hiervoor ruimte beschikbaar kunnen stellen. De twee moties die zijn ingediend tijdens de raadsvergadering op 15 mei j.l., waarin werd gevraagd om scholen te verplichten tot het beschikbaar stellen van stilteruimtes of ruimte om te bidden, zijn beiden niet aangenomen. Vraag 6 Tijdelijke locaties leiden vaak tot onrust onder leerlingen, leerkrachten en ouders. Deelt het college de wens dat leerlingen, bij tijdelijke locaties, zoveel mogelijk bij elkaar op 1 locatie blijven? Wij zijn benieuwd hoe het gaat met de zogenaamde ‘overlooplocaties’? En op welke manier kunnen we er via de meerjarenstrategie voor zorgen dat scholen minder lang op tijdelijke locaties verdeeld over de stad zitten? Antwoord 6 Ja, het college deelt de wens om leerlingen zoveel mogelijk op één locatie te houden, maar beseft ook dat dit niet altijd mogelijk is. Om ervoor te zorgen dat leerlingen zo kort mogelijk op tijdelijke locaties les krijgen, werken we als gemeente met een programmatische aanpak, waarbij per locatie en school een langetermijnplanning gehanteerd wordt.

Dit betekent dat de renovaties per locatie in een meerjarig programma in beeld zijn, inclusief de planning van (eventueel) een tijdelijke locatie. Dit betreft echter een complexe logistieke puzzel die we zo goed mogelijk trachten te leggen. Deze logistieke puzzel maakt onderdeel uit van het Integrale Huisvestingsplan Onderwijs. Vraag 7 Een groot deel van de buitenruimte van middelbare scholen wordt nu gebruikt voor fietsenstalling. Heeft het college de ambitie om bij nieuw te creëren scholen de buitenruimte zo groen mogelijk te maken? Zo ja, op welke manieren wil het college dit realiseren? Antwoord 7 Pas met de inwerkingtreding van de huidige verordening huisvesting scholen krijgen nieuw te realiseren VO scholen ook een schoolplein. Dat verklaart waarom een groot deel van de buitenruimte van de VO scholen in Utrecht geen speelruimte hebben. Met de nadere regel schoolpleinen stimuleren en ondersteunen we schoolbesturen in het vergroenen van hun schoolpleinen, zoals verwoord in het coalitieakkoord. Nu aanvragen voor groene schoolpleinen een aantal jaren mogelijk is, onderzoeken we op welke manier wij het voor schoolbesturen nog aantrekkelijker kunnen maken om schoolpleinen te vergroenen.

4

Vraag 8 Het aantal leerlingen op een school is niet elk jaar hetzelfde. Soms staan er lokalen leeg. Hoe kunnen we stimuleren dat andere partijen zoals creatieve makers, startende ondernemers of een tijdelijke basisschoolklas, zoals bij het Leidsche Rijn College en Onder de Bogen is gedaan, deze ruimtes makkelijker kunnen delen/gebruiken? Antwoord 8 Vanuit de zorgplicht voor onderwijs investeren we primair in huisvesting van onderwijs. In het geval van leegstand geldt de procedure uit artikel 6 van de verordening huisvesting scholen over medegebruik en verhuur, waarbij de schoolbesturen toestemming aan het college vraagt voor verhuur. Hiermee sturen we actief op het gebruik van de school en stimuleren we effectief gebruik van de scholen in dubbelgebruik. Daarbij valt te denken aan gebruik door buitenschoolse opvang, kinderopvang, kerken, welzijn, verenigingen en medegebruik van andere scholen. In de UOA hebben we ook met elkaar afgesproken om verder in te zetten op de realisatie van multifunctionele faciliteiten. Dit uitgangspunt wordt in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs nader uitgewerkt. We blijven dus met scholen en schoolbesturen in gesprek over de wijze waarop we onderwijsruimtes zo efficiënt mogelijk kunnen inzetten. Vraag 9 De raad heeft in maart 2021 het raadsvoorstel Utrechtse Kindcentra aangenomen. Utrecht wil Utrechtse Kindcentra stimuleren en uitbreiden.

Hierbij is huisvesting een belangrijke voorwaarde. Op welke wijze wordt dit gedaan en hoe kunnen we bij bestaande scholen en nieuwbouw hier nog meer opsturen? Antwoord 9 Met het uitvoeringsplan Utrechtse kindcentra regelen we de huisvesting. Daarin staan de criteria en de randvoorwaarden benoemd. In de praktijk zien we sinds het inwerktreden van het Uitvoeringsplan Utrechtse kindcentra (UUK) een aantal financiële als juridische dilemma’s. We zijn over deze dilemma’s in gesprek met de betrokken partners. Op termijn leiden deze gesprekken wellicht tot een aanpassing en aanscherping van het huidige UUK zodat de voorwaarden beter aansluiten op de praktijk. We informeren uw raad in de kwartaalbrief onderwijs over deze ontwikkelingen. Vraag 10 Heeft het college de ambitie voorschoolse educatie in onderwijshuisvesting onder te brengen? Waar ziet het college kansen? Antwoord 10 Ja, de ambitie van het college is om bij voorkeur voorschoolse educatie in onderwijshuisvesting onder te brengen. Scholen geven indien voorschoolse educatie gewenst is, de huisvestingsbehoefte op bij het indienen van hun plannen. Het kader hiervoor is de onderwijshuisvestingsverordening.

Vraag 11 Welke mogelijkheden ziet het college in meer privaat-publieke samenwerking met BSO en kinderopvangorganisaties bij het ontwikkelen van Utrechtse Kindcentra? Antwoord 11 We hebben voorwaarden voor deze samenwerking, op huisvestingsgebied, vastgelegd in het Uitvoeringsplan Utrechtse kindcentra (UUK). De inhoudelijke samenwerking is aan de betreffende partners. Zie ook het antwoord bij vraag 9. Vraag 12 De wens voor inclusief en passend onderwijs vraagt ook iets van de fysieke toegankelijkheid van schoolgebouwen. Hoe kunnen we het makkelijker maken voor scholen in samenwerking met schoolbesturen om bijvoorbeeld deuren te verbreden of een aangepaste toilet of lift te maken? Antwoord 12 Schoolgebouwen moeten voldoen aan vigerende wet- en regelgeving. Voor Utrecht geldt daarnaast dat nieuwe en gerenoveerde scholen tevens moeten voldoen aan de Utrechtse Standaard Toegankelijk. Daarin is geborgd dat rekening wordt gehouden met inclusief en passend onderwijs. Vraag 13 Schoollunches worden steeds vaker aangeboden en ook op landelijk is hier steeds meer aandacht voor. Is het college in gesprek met scholen om te kijken of er een keukenvoorziening nodig is en hoe dit kan worden meegenomen in de nieuwe strategie?

5

Antwoord 13 Nee het college is op dit moment (nog) niet in gesprek met de scholen de het toevoegen van een keukenvoorziening in de nieuwe strategie. Op dit moment worden de schoollunches in de bestaande ruimte van de school gedaan. Als een dergelijke wens bestaat dan kan dit in de gesprekken over de onderwijshuisvesting meegenomen worden. Vraag 14 Het college wil, ook naar aanleiding van de wens van de raad, meer inzetten op het mengen van functies, ook op scholen, zie motie Mixen Maar. De school kan daarmee ook een belangrijke buurtfunctie krijgen, voor buurtbewoners en ouders van kinderen. Op welke manier wordt dit meegenomen in de meerjarenstrategie, welke mogelijkheden en onmogelijkheden ziet het college hier? Antwoord 14 In de Utrechtse Onderwijsagenda (UOA) hebben we afgesproken om in te zetten op de realisatie van meer multifunctionele faciliteiten. Dit uitgangspunt nemen we mee in het Integrale Huisvestingsplan Onderwijs. Op dit moment worden er in de diverse werkgroepen gesprekken gevoerd over de wijze waarop we invulling kunnen geven aan dit uitgangspunt. Daarbij gaat het om capaciteits- en financieringsvraagstukken, logische combinaties van voorzieningen, verbinding met de buurt maar ook over praktische (rand)voorwaarden, bijvoorbeeld locatiebeheer. Vraag 15 Gymzalen en buitenruimtes zijn qua grootte vaak niet toereikend voor het aantal leerlingen op een school.

In hoeverre kunnen we hier nog meer op sturen en wanneer dat niet het geval is bijsturen? Antwoord 15 De normeringen van de gymzalen en buitenruimtes zijn vastgelegd in de verordening huisvesting scholen. Uw raad besluit over de wijzigingen in de verordening. Aanpassingen van de omvang van de buitenruimte heeft uw raad bij de laatste wijziging van de verordening gedaan. Dat heeft een positief effect op met name op een (nieuwbouw) school met veel leerlingen. Vraag 16 Meer groen en zon op dak bij scholen gaat niet vanzelf. Wat is er voor nodig volgens het college om dit nog meer te stimuleren in de meerjarenstrategie? Antwoord 16 Met meer groen en zon op het dak stimuleren we om de onderwijsgebouwen te verduurzamen. Bij de realisatie van nieuwbouw en renovaties is BENG (Bijna Energie Neutrale Gebouwen) de norm (wet) en zijn er middelen beschikbaar om ENG (Energie Neutrale Gebouwen) de ambitie, te realiseren. Dat laatste vraagt de bereidheid van het schoolbestuur om hieraan bij te dragen in de vorm van cofinanciering. Duurzaamheid is daarmee een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Vraag 17 Wat zijn de lessen die we hebben geleerd over de groene schoolpleinensubsidie en hoe kunnen we hierover in de nieuwe koers ruimte geven aan scholen om het vergroenen van schoolpleinen te vergemakkelijken? Antwoord 17 We merken dat de werking van de nadere regel groene schoolplein eenvoudiger kan. Daarnaast heeft uw raad in het kader van de motie ongelijk investeren voor gelijke kansen het college opdracht gegeven om de nadere regel ook in dat kader te bezien. Dat betekent dat het college de nadere regel schoolpleinen zal herijken en aanpassen, dit in overleg met de schoolbesturen. De verwachting is dat dit nog voor het eind van het jaar zal zijn. Vraag 18 Isolatie en luchtverversing moet op orde zijn. Dit kan nog beter zowel bij primair als voortgezet onderwijs. Hiervoor zijn investeringen vanuit het rijk nodig. We weten dat er hierover contact is het met het rijk. Hoe loopt deze lobby en wat kunnen we vanuit Utrecht hieraan bijdragen? Antwoord 18 We maken maximaal gebruik van de beschikbare regelingen van het rijk. De lobby op onderwijshuisvesting gaat breder, namelijk over de verduurzaming en verbetering van de gehele kwaliteit van de schoolgebouwen. Dat vraagt om forse extra investeringen, zoals ook de uitkomst is van het IBO Onderwijshuisvesting funderend onderwijs (2021).

We blijven samen met VNG, PO- en VO-raad aandacht vragen voor de benodigde investering om duurzame en kwalitatieve

6

onderwijsgebouwen te realiseren. Gezien de omvang van de gewenste investering is dit een langdurig gesprek met het rijk. Vraag 19 Hoe past het college het principe 'ongelijk investeren in gelijke kansen' toe als het gaat om onderwijshuisvesting? Antwoord 19 Goed onderwijs is belangrijk voor de ontwikkeling van iedereen. Elke leerling verdient onderwijs dat hem of haar stimuleert, zijn of haar talenten maximaal ontwikkelt en benut. We willen daarom dat ieder kind gelijke kansen heeft in het onderwijs. Goede onderwijshuisvesting is hierin een belangrijk onderdeel. Alle kinderen verdienen les te krijgen in een goed schoolgebouw. Vanuit onze wettelijke taak is ongelijk investeren voor gelijke kansen beperkt mogelijk. Binnen de beleidskeuzes die wij maken voor een bovenwettelijke invulling van onderwijshuisvesting, investeren we wel ongelijk voor gelijke kansen in specifieke wijken of schoollocaties. Dit geldt bijvoorbeeld bij het bieden van huisvesting voor voorschoolse educatie, Utrechtse kindcentra ontwikkelingen of groene schoolpleinen, en is opgenomen in het Uitvoeringsplan Utrechtse kindcentra en de huisvestingsverordening. Concreet betekent dit bijvoorbeeld dat we in Overvecht, waar echt behoefte is aan een brede school, bereid zijn verder te gaan in het vinden van een geschikte onderwijslocatie.

Vraag 20 Wat is er voor nodig om in elke wijk een school is in de buurt waarbij ook ruimte is voor BSO, kinderopvang en VVE zodat elk kind in de buurt naar school kan gaan? Antwoord 20 Zie antwoord vraag 9. Vraag 21 Voldoende en optimaal gespreide huisvesting van scholen over de stad is van belang. Tegelijkertijd zien we steeds meer scholen en zijn er steeds meer kleine scholen en een paar hele grote scholen. Op zichzelf is diversiteit mooi. Tegelijkertijd kan marktwerking en concurrentie in het onderwijs leiden tot onwenselijke resultaten. Wat is de visie van het college hier op? Wat zijn de risico’s en hoe denkt het college hier de komende jaren op te gaan sturen? Antwoord 21 Bij de realisatie van bouwprojecten wordt altijd gekeken naar voldoende omvang en spreiding. Voldoende omvang van de schoolgebouwen en de gymzalen in de wijk. Voldoende spreiding om ervoor te zorgen dat er voor ieder kind naar een passende school nabij huis is. Daarom wordt binnen het programma onderwijs in iedere nieuwbouwwijk met voldoende omvang een nieuwe basisschool gerealiseerd. Op basis van de stadsbrede spreiding wordt ook gekeken of het toevoegen van een school voor voortgezet onderwijs zinvol is in een nieuwe wijk. Samen met schoolbesturen streven we naar moderne, duurzame en toekomstbestendige scholen.

Door gesprekken te voeren over de samenwerking met en tussen de schoolbesturen geven we gezamenlijk vorm aan de uitdagingen die binnen onze gemeente spelen. Zoals ook afgesproken in de UOA stellen we daarbij de leerlingen centraal. Onderlinge concurrentie past niet bij dit gedeelde uitgangspunt. De schoolbesturen gaan uiteraard uiteindelijk echter zelf over de schoolgrootte en kwaliteit van het onderwijs. Kleine scholen zijn in de huidige tijd met een tekort aan onderwijspersoneel niet efficiënt. De schoolbesturen doen momenteel onderzoek naar plekken in de stad met kleine scholen. Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek worden door de besturen mogelijk gezamenlijke maatregelen getroffen. Vraag 22 De laatste jaren pakt de gemeente steeds meer de regierol in de Utrechtse Onderwijsagenda een wijkgerichte aanpak en het aanmeldbeleid hoort hierbij. Dit sluit aan bij de wettelijke rol die de gemeente op basis van artikel 161 Wet op het primair onderwijs heeft. Welke lessen kunnen we hieruit meenemen naar de meerjarenstrategie?

7

Antwoord 22 Aan de ambities uit Koers voor 2040 en aan de doelen in de UOA 2023-2026 is goed te zien dat de partners van de UOA de belangen van Utrechtse leerlingen centraal stellen, en elkaar én de gemeente zien als onmisbare partners om deze ambities te realiseren. Dit biedt kansen bij het kunnen voeren van regie door de gemeente op o.a. stedelijke huisvestingsvraagstukken, omdat het sterke netwerk van de UOA en de gedeelde ambities ruimte bieden om het belang van Utrechtse leerlingen te laten prevaleren boven het eigen organisatiebelang. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Utrecht,

de secretaris,

de burgemeester,

8

Schriftelijke vragen Onderwijshuisvesting 31 Mei 2023 Vragen: De gemeente geeft elk jaar een groot deel van het onderwijsbudget uit aan onderwijshuisvesting. Onderwijshuisvesting is een wettelijke taak; gemeenten zijn verantwoordelijk voor de huisvesting van scholen in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs. Momenteel spreken scholen, schoolbesturen en de gemeente over de meerjarenstrategie onderwijshuisvesting, koers 2025-2040. Verschillende fracties in de gemeenteraad willen hierop tijdig kunnen sturen. In september organiseren we daarom een raadsinformatiebijeenkomst met de stad en ter voorbereiding hebben wij nu de volgende vragen. Algemeen 1. De meerjarenstrategie gaat over meerdere raadsperiodes. Hoe informeert het college de raad over tussentijdse wijzigingen en hoe kan de raad hierop bijsturen? Wat zijn de overwegingen voor een periode van 15 jaar? 2. Op welke wijze groeit het huisvestingsaanbod mee met de stad en hoe sturen we hierbij op voldoende spreiding? 3. In hoeverre wordt koersdocument onderwijs 2040 meegenomen in huisvestingsplannen? Voortgezet onderwijs 1.

In hoeverre groeit het voortgezet onderwijs voldoende mee met de stad? Wordt er samen met de stad gekeken naar locaties? Op welke wijze kunnen buurtbewoners of andere betrokkenen beter worden meegenomen? We hebben eerder bij de komst van Onder de Bogen naar het Leidsche Rijn College gehoord over onrust en ook de nieuwe school in Vleuten zorgt voor onrust. Op welke wijze worden best practices meegenomen in de meerjarenstrategie? 2. De ‘wet meer ruimte voor nieuwe scholen’ geeft gemeentes de opdracht om in snel tempo meer onderwijsruimte beschikbaar te stellen. GroenLinks heeft samen met een groot deel van de andere fracties vragen gesteld over de gevolgen deze wetgeving en we zouden graag willen weten wat momenteel de invloed hiervan is in Utrecht? Zijn inmiddels hierover afspraken met het Rijk gemaakt en met schoolbesturen? En wat kunnen we hierover terugzien in de meerjarenstrategie? 3. In hoeverre en op welke wijze wordt in de meerjarenstrategie rekening gehouden met brede middelbare scholen waar alle niveaus aangeboden kunnen worden, zoals voorgesteld in het koersdocument onderwijs 2040? 0. In het koersdocument wordt gesproken over meer praktijk bij middelbare scholen.

In hoeverre wordt er rekening gehouden met praktijk en theorie onderwijs op verschillende niveaus, denk aan praktijklokalen, creatieve ruimtes? Uit de praktijk, bijvoorbeeld bij X11, weten we dat het lastig kan zijn om tijdig geschikte ruimtes te hebben. Hoe kunnen we hierop anticiperen bij nieuwbouw of onderwijsvernieuwing in een gebouw? 1. De gemeenteraad heeft een debat gevoerd over de mogelijkheid van een stilteruimte op middelbare scholen. Hiervoor heb je ruimte nodig in een gebouw. Wordt dit onderwerp meegenomen in het gesprek met scholen over de onderwijshuisvestingsopgave? 2. Tijdelijke locaties leiden vaak tot onrust onder leerlingen, leerkrachten en ouders. Deelt het college de wens dat leerlingen, bij tijdelijke locaties, zoveel mogelijk bij elkaar op 1 locatie blijven? Wij zijn benieuwd hoe het gaat met de zogenaamde ‘overlooplocaties’? En op welke manier kunnen we er via de meerjarenstrategie voor zorgen dat scholen minder lang op tijdelijke locaties verdeeld over de stad zitten? 3. Een groot deel van de buitenruimte van middelbare scholen wordt nu gebruikt voor fietsenstalling. Heeft het college de ambitie om bij nieuw te creëren scholen de buitenruimte zo groen mogelijk te maken? Zo ja, op welke manieren wil het college dit realiseren?

9

4. Het aantal leerlingen op een school is niet elk jaar hetzelfde. Soms staan er lokalen leeg. Hoe kunnen we stimuleren dat andere partijen zoals creatieve makers, startende ondernemers of een tijdelijke basisschoolklas, zoals bij het Leidsche Rijn College en Onder de Bogen is gedaan, deze ruimtes makkelijker kunnen delen/gebruiken? Primair onderwijs 5. De raad heeft in maart 2021 het raadsvoorstel Utrechtse Kindcentra aangenomen. Utrecht wil Utrechtse Kindcentra stimuleren en uitbreiden. Hierbij is huisvesting een belangrijke voorwaarde. Op welke wijze wordt dit gedaan en hoe kunnen we bij bestaande scholen en nieuwbouw hier nog meer opsturen? 6. Heeft het college de ambitie voorschoolse educatie in onderwijshuisvesting onder te brengen? Waar ziet het college kansen? 11.Welke mogelijkheden ziet het college in meer privaat-publieke samenwerking met BSO en kinderopvangorganisaties bij het ontwikkelen van Utrechtse Kindcentra? 12. De wens voor inclusief en passend onderwijs vraagt ook iets van de fysieke toegankelijkheid van schoolgebouwen. Hoe kunnen we het makkelijker maken voor scholen in samenwerking met schoolbesturen om bijvoorbeeld deuren te verbreden of een aangepaste toilet of lift te maken? 13. Schoollunches worden steeds vaker aangeboden en ook op landelijk is hier steeds meer aandacht voor.

Is het college in gesprek met scholen om te kijken of er een keukenvoorziening nodig is en hoe dit kan worden meegenomen in de nieuwe strategie? 14. Het college wil, ook naar aanleiding van de wens van de raad, meer inzetten op het mengen van functies, ook op scholen, zie motie Mixen Maar. De school kan daarmee ook een belangrijke buurtfunctie krijgen, voor buurtbewoners en ouders van kinderen. Op welke manier wordt dit meegenomen in de meerjarenstrategie, welke mogelijkheden en onmogelijkheden zier het college hier? 15. Gymzalen en buitenruimtes zijn qua grootte vaak niet toereikend voor het aantal leerlingen op een school. In hoeverre kunnen we hier nog meer op sturen en wanneer dat niet het geval is bijsturen? 16. Meer groen en zon op dak bij scholen gaat niet vanzelf. Wat is er voor nodig volgens het college om dit nog meer te stimuleren in de meerjarenstrategie? 17. Wat zijn de lessen die we hebben geleerd over de groene schoolpleinensubsidie en hoe kunnen we hierover in de nieuwe koers ruimte geven aan scholen om het vergroenen van schoolpleinen te vergemakkelijken? 18. Isolatie en luchtverversing moet op orde zijn. Dit kan nog beter zowel bij primair als voortgezet onderwijs. Hiervoor zijn investeringen vanuit het rijk nodig. We weten dat er hierover contact is het met het rijk.

Hoe loopt deze lobby en wat kunnen we vanuit Utrecht hieraan bijdragen? Goede verdeling van voorzieningen over de stad. 4. Hoe past het college het principe 'ongelijk investeren in gelijke kansen' toe als het gaat om onderwijshuisvesting? 5. Wat is er voor nodig om in elke wijk een school is in de buurt waarbij ook ruimte is voor BSO, kinderopvang en VVE zodat elk kind in de buurt naar school kan gaan? 21.Voldoende en optimaal gespreide huisvesting van scholen over de stad is van belang. Tegelijkertijd zien we steeds meer scholen en zijn er steeds meer kleine scholen en een paar hele grote scholen. Op zichzelf is diversiteit mooi. Tegelijkertijd kan marktwerking en concurrentie in het onderwijs leiden tot onwenselijke resultaten. Wat is de visie van het college hier op? Wat zijn de risico’s en hoe denkt het college hier de komende jaren op te gaan sturen? 22. De laatste jaren pakt de gemeente steeds meer de regierol in de Utrechtse Onderwijsagenda een wijkgerichte aanpak en het aanmeldbeleid hoort hierbij. Dit sluit aan bij de wettelijke rol die de gemeente op basis van artikel 161 Wet op het primair onderwijs heeft. Welke lessen kunnen we hieruit meenemen naar de meerjarenstrategie? 10

Gesteld door: Maartje Vermeulen, GroenLinks Hester Assen, PvdA Esma Kendir, Student & Starter Berdien van der Wilt, D66 Derk van Bergen, Christen Unie Jurriaan Otto, Een Utrecht Iskender Simsek, Denk Yvonne Hessel, Utrecht Solidair Cees Bos, Stadsbelang Utrecht David Bos, PVV

11

Onderwijshuisvesting Basisinformatie Datum Gespreksleider Tijd Zaal Werkvorm Portefeuillehouder Betrokken ambtenaren/presentatoren

14 november 2023 Nadia Stylianou 19:30-20:30 uur Hal Gesprek tussen raadsleden en aanwezigen. Eelco Eerenberg ambtenaar (GU)/ presentatie Daniëlle van Kampen, GU De gemeenteraad debatteert over dit onderwerp tijdens de vergadering van de commissie Volksgezondheid, Onderwijs, Werk en Economie op 23 november 2023 De raad besluit in principe hier over tijdens de eerstvolgende raadsvergadering. Wilt u nog informatie delen met raadsleden, stuur dit naar raadsinformatiebijeenkomst@utrecht.nl Website gemeente en facebook 2 deelnemers, SPO Utrecht (PowerPoint) deelnemer, Samen naar school Klas De Asstronaut deelnemer deelnemer, KSU

Vervolg

Links naar Deelnemers

Programma 19.30 Welkom 19.30 ambtenaar GU geeft stand van zaken 19.45 deelnemer, schoolbestuurder SPO 20.00 deelnemer, schoolbestuurder SPO 20.10 deelnemer, Ruimte OK / via zoom 20.20 Ophalen input en vragen 20.30 Afsluiten en reflectie

Motivatie Agendeerders: Maartje Vermeulen (GroenLinks), Hester Assen (PvdA), Berdien der Wilt (D66), Bert van Steeg (CDA), Margreet Ramaker (VVD), Jurriaan Otto (EenUtrecht) De gemeente geeft elk jaar een groot deel van het onderwijsbudget uit aan onderwijshuisvesting. Gemeenten zijn wettelijk verantwoordelijk voor de huisvesting van scholen in het basisonderwijs, voortgezet en speciaal onderwijs. Hiervoor krijgen zij budget vanuit de landelijke overheid.

1

Het huidige Meerjarenperspectief Onderwijshuisvesting (MPOHV) loopt t/m 2025. Momenteel spreken scholen, schoolbesturen en de gemeente over de nieuwe meerjarenstrategie onderwijshuisvesting 2026-2041. De fracties van GroenLinks, D66, PvdA, CDA, VVD en Een Utrecht willen hierop kunnen sturen. Zij willen zich laten informeren door het College, schoolbesturen, experts en andere betrokkenen om de rol die de gemeente en gemeenteraad heeft op het gebied van onderwijshuisvesting zo zorgvuldig mogelijk toe te passen. De agenderende fracties willen zich laten informeren door de projectleider, schoolbesturen, experts en andere betrokkenen om de rol die de gemeente en gemeenteraad heeft op het gebied van onderwijshuisvesting zo zorgvuldig mogelijk toe te passen en prioriteiten aan te geven bij de Meerjarenperspectief onderwijshuisvesting 2026-2041.

Vragen van raadsleden: · Wat is de achtergrond van de meerjarenstrategie, welke rol heeft de raad hierin, hoe worden ouders, leerlingen, scholen en schoolbesturen hierbij betrokken? · Wat zijn de belangrijkste kansen en risico’s op basis van ervaringen uit het verleden en andere steden? Belangrijke thema’s voor de toekomst: · Hoe kunnen we omschakelen naar (nog) meer Utrechtse Kindcentra, waar er naast ruimte voor onderwijs ook ruimte is voor voorschool, kinderopvang en BSO en faciliteiten in het kader van de rijke schooldag of lunch op school? Wat is voor deze omschakeling nodig? · Er is zorg over het aansluiten van aanbod en vraag naar scholen. Er zijn scholen die lokalen leeg hebben staan en er zijn scholen die kampen met krapte. Hoe gaan we daarmee om en anticiperen we op (demografische) ontwikkelingen in de toekomst? Wat zijn hiervoor de plannen/ ideeën ? · Wat is belangrijk voor duurzame, gezonde huisvesting bij zowel nieuwbouw als renovatie? Op welke wijze kunnen we zorgen voor meer flexibiliteit van functies in onderwijsgebouwen en ook aan samenwerking tussen speciaal en regulier onderwijs en samenwerking tussen schoolbesturen.

2

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2026 - 2041

Waar doen we het voor? • Al onze jonge(re) inwoners volgen onderwijs voor een kansrijke toekomst • Doorlopende ontwikkellijn • Gelijke kansen voor iedereen • Talentontwikkeling • Inclusieve samenleving • Rijke schooldag • Samen met schoolbesturen een toekomstbestendig onderwijslandschap te behouden, te ontwikkelen en na te streven

OBS Jules Verne

Kindcentrum Rijnvliet

5-9-2023

Toekomstbestendig in evenwicht • Balans ambities en capaciteit / middelen zoeken • Vele uitdagingen • We willen voorspelbaar en realistisch zijn • Maar met ambitie om te groeien, te verbeteren, te ontwikkelen • Dus keuzes maken

Een greep uit de uitdagingen • Europese / Landelijke regelgeving • O.a. Klimaatakkoord 2050 (Parijs) en energieakkoord • Marktontwikkelingen • Krapte • Prijsstijgingen • Beleid & Ambities • Groei van de stad • 10 minuten stad • Duurzaam • Ongelijk Investeren voor Gelijke Kansen • Netcongestie • Capaciteit (gemeente, schoolbesturen en de markt) • ….. Op lang niet alles heeft de lokale overheid invloed!

Waar wel invloed op? Sturingsinstrumenten • Kaderstellende documenten, zoals visie op onderwijshuisvesting of Verordening huisvesting scholen • Formele sturing bij Programmabegroting • Informele sturing rond Voorjaarsnota • Opvolger Meerjarenperspectief onderwijshuisvesting (MPOHV)(IHP40) Gebruik informatie • Agenderen Raadsbrief stand van zaken scholen of Voortgangsrapportage

Integraal Huisvestingsplan Scholen 2026-2041 • Het IHP is een beleidsinstrument en planningsdocument • Stelt de gemeente en schoolbesturen in staat toekomstbestendige en duurzame (beleids)keuzen te maken voor huisvesting van scholen. • Periode van 4 + 12 jaar • Opvolger van huidige MPOHV 2016-2025 Kaders

• Gezond Stedelijk Leven (GSL) • Ruimtelijke Strategie Utrecht (RSU2040) • Utrechtse Onderwijs agenda (UOA)

Wat behoort tot het IHP • Het gezamenlijk ontwikkelen van een huisvestingsplan onderwijs voor de periode 2026 tot en met 2041 met als doel: - Het formuleren van een heldere beleidslijn voor onderwijshuisvesting - Het optimaliseren van de huisvestingssituatie van scholen voor primair, (voortgezet) speciaal onderwijs en voortgezet onderwijs en het gebruik van onderwijsgebouwen - Het realiseren van adequate en voldoende gymvoorzieningen - Het optimaliseren van tijdelijke onderwijshuisvesting (wissellocaties).

Optimaliseren huisvestingssituatie • Leerlingenprognose 2023: stadsbreed geen tekort in m2 • Capaciteit en behoefte binnen en tussen stadsdelen sluit niet altijd goed op elkaar aan • Tot 2040 vooruit kijken naar behoefte / vraag

PO +4.367 +14,7%

VO + 1.995 + 11,2%

• Programmering aanpassen o.b.v. beschikbare capaciteit en ambities

Ambities Coalitieakkoord

Mixen Maar!

UOA

Uitvoeringsplan Kindcentra

Ongelijk investeren in gelijke kansen

RSU 2040

Cultuurparticipatie

Utrecht Standaard Toegankelijk

Nota Volksgezondheid

Wetswijziging IHP

…..

Klimaatakkoord

…..

Thema’s in het IHP • Duurzaamheid • Flexibele huisvesting • Haalbaarheid en betaalbaarheid • Gezond Stedelijk Leven

• In themateams en stuurgroep gezamenlijk aan de opgaven werken

Duurzaamheid (1) • Gezamenlijke verantwoordelijkheid • Sluiten aan bij RSU / gemeentelijk beleid: • Schoolgebouwen worden (zo dichtbij mogelijk) ENG gerealiseerd • Bij nieuwbouw of renovatie wordt het uitgangspunt gehanteerd dat er circulair wordt gewerkt (praktijk is weerbarstig) • Schoolgebouwen en speelpleinen zijn klimaatadaptief, waar mogelijk. • Bij nieuwbouw of renovatie wordt het uitgangspunt bekrachtigd dat de UST wordt toegepast. • Te allen tijde zal het wettelijke niveau worden beschouwd als het minimaal te behalen niveau (maar wetgeving evolueert)

Duurzaamheid (2) • Dit zijn gedeelde ambities • De scholen zijn zeer te spreken over de Nadere regel BENG - ENG • Wel zorgen over de haalbaarheid / realiteit en tempo • En ook bijv. over: • Schoolgebouwen die 10-15 jaar geleden zijn gerenoveerd en niet op het huidige IHP komen, maar waar verduurzamingsmaatregelen wel effect hebben.

Flexibele huisvesting (1) • Twee sporen: • Hoe geven we invulling aan de ruimtelijke behoefte door de groei van de stad in relatie tot multifunctionaliteit en/ of dubbelgebruik van vastgoed. • Flexibel gebouw: hoe kan een gebouw worden aangepast, zonder al te grote ingrepen, aan veranderende wensen en omstandigheden.

Flexibele huisvesting (2) • Alle betrokkenen zien het maatschappelijk belang • Wat naar voren komt uit de gesprekken: • Het moet in de praktijk ook werken • Mensen zijn de sleutel tot succes – op de werkvloer moet er mee kunnen worden gewerkt • Maar ook gedeelde ambitie op de rol van een school(gebouw) in de buurt / wijk • Samen invulling geven aan de verdichtingsopgave, zolang de functies elkaar niet fundamenteel bijten

Flexibele huisvesting (3) • Utrechtse Kindcentra meest voorkomende samenwerking • Uitvoeringsplan Utrechtse Kindcentra • Voor aanpak onderwijsachterstanden en bevorderen gelijke kansen • Vormt de basis voor het IHP • Maar geen wettelijk taak, initiatief van scholen en KDV • Onderzoeken of deze werkwijze kan uitbreiden naar andere beleidsterreinen (welzijn, cultuur, zorg e.d.)

Een fijne school in een volle stad

school

kinderopvang

Kindcentrum los op een kavel

Een fijne school in een volle stad

Kindcentrum los op een kavel

Kindcentrum onderdeel van een gemixt programma

Haalbaarheid en betaalbaarheid Onderwijsopgave is een groot programma • Wordt steeds groter als gevolg van de groei van de stad • Wordt steeds lastiger vanwege schaarser wordende ruimte • Wordt steeds ingewikkelder vanwege stapeling gemeentelijke, landelijke en Europese eisen Financiële uitdagingen • Gevolg van marktontwikkeling en stapeling eisen Themateam • De totale opgave zo haalbaar en betaalbaar mogelijk maken, want we zullen niet alles kunnen.

Haalbaarheid en betaalbaarheid • Wet: • Wet: • Keuze:

Schoolbestuur is bouwheer, tenzij… Bekostiging o.b.v. normen per m2 gebaseerd op aantal leerlingen Hoogte normbekostiging vaststellen • (o.a. afhankelijk van marktontwikkelingen en + ambities)

• In de praktijk: grote uitdagingen om projecten tijdig en binnen budget (normbekostiging) te realiseren door marktontwikkelingen en + ambities • Vertraging en budgetoverschrijdingen tot gevolg • Terugschroeven ambities? • Anders faseren?

TIJDLIJN IHP JANUARI 26 Start nieuwe IHP

JAN / AUG 23

FEB / JUL 23

OKT 23

Informatie intern en extern ophalen

Themateams duurzaamheid en flexibele huisvesting georganiseerd. Methodiek verder uitgewerkt

JAN / MAA 24

Afronden adviezen duurzaamheid en flexibele huisvesting

Opstellen van het meerjaren investeringsplan

JAN / JUN 23

JAN / SEPT 23

DEC 23

DEC 24

Eerste stuurgroep georganiseerd, plan van aanpak afgerond

Inventarisatielijst opgesteld en besproken met schoolbesturen

Uitwerking van de prioritering en methodiek

Besluitvorming gemeenteraad

1

2

3

4

Kortom… Fikse opgave! Veel gedaan & nog veel te doen In goede samenwerking We moeten gerichte keuzes maken om tot een passend plan te komen

RIB 14 november 2023 ‘Onderwijshuisvesting en IHP’ Presentatie perspectief schoolbesturen KSU, PCOU/Willibrord, SPO Utrecht

Anko van Hoepen, Utrecht 14 november 2023

Van school, naar wijk, naar stad...of juist andersom? 1. (Flexibele) school 2. (Flexibele) wijk 3. (Flexibele) stad

De school We bouwen voor 40 jaar!

Flexibiliteit

Meebewegen met de behoefte (kinderen, ouders, leraren, pedagogisch medewerkers, maatschappij)

Bewegen in het groen

Kinderen willen kunnen spelen, bewegen en sporten in goede gymzalen en op aantrekkelijke groene schoolpleinen

Betaalbaarheid

Bouwen, renoveren en verduurzamen: betaalbaar voor nu en later (gemeentefonds, exploitatie school & partners)

De wijk De school thuisnabij in een veranderende wijk

Multifunctionele accomodaties

Flexibel bouwen, combineren van functies, slim samenwerken, regie en betaalbaarheid. (Motie Mixen Maar)

Hart van Noord als voorbeeld

Drie scholen worden 1 school: renovatie/verduurzamen en aanpassing (flexibel?)

De school als ontmoetingsplek in de (nieuwe) wijk Voorbeeld Kanaleneiland-Zuid, Cartesius, Merwedekanaalzone

De stad Schaarse ruimte en middelen

Stadsanalyse i.p.v. wijkanalyse

De school nabij is de beste school Segregatievraagstuk Aantal scholen Effect wet Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen

Speciaal onderwijs...net even anders Verordening: Prognoses Teldatum Regiofunctie

Strategisch IHP

(ver)Nieuwbouw (vaste termijn) Renovatie (vaste termijn) Verplaatsen Leegstand Schoolgrootte Motie Mixen Maar

Wat geven we u mee? 01 Strategisch IHP Strategische 02 verordening

03 Betaalbaarheid nu en later

VRAGEN? KSU, PCOU/Willibrord, SPO Utrecht

Raadsinformatiebijeenkomst 14 november 2023

Wie ben ik? • Rob van der Westen • Beleidsadviseur Huisvesting SPO Utrecht • Openbaar primair onderwijs • 28 nieuwbouwprojecten periode 2012-2022

Foto: Dagvoorzitter duurzame en gezonde Scholencongres van 11 oktober 2023

Boodschap 1. Duurzame, gezonde, Paris Proof (= energieverbruik 2/3 terugdringen, CO2-emissie verlagen), toegankelijke/inclusieve, flexibele en veilige scholen blijven realiseren 2. (Financiële) risico’s onderwijsgeld niet bij schoolbesturen 3. Multifunctioneel (Kindcentra, Motie Mixen Maar!) 4. Goede en gezonde werk- en leeromgeving

Duurzaamheid en gezond stedelijk Leven • Onze scholen zijn de etalages van de wijken, waar wij laten zien hoe het moet • OBS Anne Frank: milieuprijs 2013 • 7 scholen ENG (niet Bijna ENG (BENG); Bijna is niets) • Zonnepanelen (kleine 80% van de daken van SPO Utrecht ligt vol. Norm is 21% voor maatschappelijk vastgoed). Risico netcongestie: rekening bij de investeerder: de scholen • In 2024 alle scholen van SPO Utrecht voorzien van LED

Duurzaamheid en gezond stedelijk Leven • Groene daken (mos sedum) waar mogelijk • Groene schoolpleinen (groen, toegankelijk, veilig). Investeringen gemeente èn scholen • Flora en fauna (nestkasten dwergvleermuizen, gierzwaluwen en huismussen) • Exploitatiekosten om dit te onderhouden. Reguliere pleinen kunnen voor € 1,-/ m2 onderhouden worden, groene schoolpleinen liggen op € 3,20/ m2. Dit kunnen scholen niet betalen. • Openstelling is: – Extra overlast en vandalisme en kosten • Camerabeleid i.v.m. terugdringen overlast en schade, betere sociale veiligheid en waarborgen van privacy d.m.v. gebruiksprotocol

Duurzaamheid en gezond stedelijk Leven • Hittestress: – veranderende klimaatomstandigheden: valwinden, heftige regenval maar vooral ook extreme warmte in schoolgebouwen – Binnentemperatuur mag volgens gangbare normen 2 graden afwijken van buitentemperatuur. Dus: buiten 37 graden dan is binnen 35 graden toegestaan – Absurd

• Circulair bouwen een mooie ambitie en wens. Maar €€€?

Flexibele Huisvesting • Bij nieuwbouw of renovatie zo veel mogelijk rekening houden met uitbreiding • Multifunctioneel inzetten van gebouwen voor onderwijs, wijkvoorzieningen, welzijn, huisvesting personeel. Risico’s niet bij onderwijs: Motie Mixen Maar! • Uitwerking UOA

Gelijke Kansen en Inclusiviteit • Gebouwen toegankelijk voor iedereen • Aandacht voor SO (cluster 3 en cluster 4), VSO en SBO

Kindcentra • Samenwerken met commerciële partijen • Didam-arrest: zorgvuldige selectie kinderopvang • Afwijkende toezichthouders en eisen: – GGD voor kinderopvang – Inspectie voor onderwijs voor scholen

• Verschillende CAO's

Risico’s en Dekking • Tegenvallende aanbestedingen – risico schoolbestuur (als bouwheer)

• Idee: in elke fase zorgvuldige kostenraming. – Tegenvallers voor gemeente. Meevallers: geld terug naar gemeente

• Verordening – werkelijke kosten wijken af van de normen – b.v. verhuiskosten, inrichting gymzalen, etc.

Risico’s en Dekking • Monumenten – Duurder in exploitatie – Duurder qua investering voor het project

Boodschap Daar is hij nog een keer: 1. Duurzame, gezonde, Paris Proof (= energieverbruik 2/3 terugdringen, CO2-emissie verlagen), toegankelijke/inclusieve, flexibele en veilige scholen blijven realiseren 2. (Financiële) risico’s onderwijsgeld niet bij schoolbesturen 3. Multifunctioneel (Kindcentra, Motie Mixen Maar!) 4. Goede en gezonde werk- en leeromgeving

Hartelijk dank voor jullie aandacht Rob van der Westen Beleidsmedewerker Huisvesting SPO Utrecht

Samen voor Overvecht Concept

Basisinformatie Datum Gespreksleider Tijd Zaal

14 november 2023 Joop van der Zee 19.30 – 21.00 uur Younity/ Jonkvrouw Sanderijndreef 35 (tegenover het winkelcentrum Overvecht) Gesprek tussen raadsleden en inwoners, actieve organisaties en professionals uit de wijk Rachel Streefland ambtenaar GU De gemeenteraad debatteert over dit onderwerp tijdens de vergadering van de commissie Energie(transitie), Duurzaamheid, Vastgoed en Wonen op 23 november. Wilt u nog informatie delen met raadsleden, stuur dit naar raadsinformatiebijeenkomst@utrecht.nl Website gemeente en Facebook 2 deelnemers, Woonin 3 deelnemers, Stichting JoU 8 bewoners 2 deelnemers, Wijkplatform Overvecht 4 deelnemer deelnemer, DOCK Utrecht deelnemer, Portaal 9 deelnemers, Gemeente Utrecht deelnemer, Stichting Handjehelpen en als ambassadeur jeugd voor het NIZU deelnemer, Voedselnetwerk Overvecht deelnemer, Strategische Wijk Aanpak Buurtambassadeurs deelnemer, Overvecht Gezond deelnemer, wijkambassadeurs Schoon deelnemer, Buurtteam deelnemer, SportUtrecht deelnemer, Bestuur Beter Wonen ( bijdrage apart opgenomen op de site) bewoner, wijkambassadeur, organisator VredesFeesten deelnemer, Pozitive en Stichting Toekomstpunt deelnemer, Stichting Sleutelpersonen Ibrahim deelnemer, Burezina huisarts

Werkvorm Portefeuillehouder Betrokken ambtenaren/presentatoren Vervolg

Links naar Deelnemers

1

Programma Welkom en Opening Presentatie door GU Vragen raadsleden Gesprek tussen raadsleden en deelnemers in 5 groepjes; (Wonen in gemengde wijk/ Veilige buurten/ Perspectief voor de jeugd/ Zorg dichtbij en op maat / Meedoen en ondernemen). Terugkoppeling uit de groepjes en reflectieronde raadsleden Afsluiting

Motivatie Agendeerders Berdien van der Wilt (D66), Bert van Steeg (CDA), Fred Dekkers (GroenLinks), Titus Stam (PvdA), Mariam Al-Saqaff (VVD), Mahmut Sungur (Denk), Yvonne Hessel (Utrecht Solidair), Charlotte Passier (Volt), Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren) en Kirsten Alblas (ChristenUnie) Raadsleden willen graag met inwoners en actieve organisaties en professionals uit de wijk in gesprek over de voortgang van de aanpak Samen voor Overvecht. De bijeenkomst begint met een korte presentatie van de gemeente over de aanpak en de voortgang. Daarna gaan we met elkaar in gesprek in kleinere groepen over de pijlers van de aanpak: plezierig wonen in een meer gemengde wijk, veilige buurten, perspectief voor de jeugd, zorg dichtbij en op maat en meedoen en ondernemen. Raadsleden zijn benieuwd naar wat inwoners, organisaties en professionals op deze thema’s zien in de wijk. Zowel wat er goed gaat als wat er nog minder goed gaat. Natuurlijk is er ook ruimte in deze gesprekken voor andere onderwerpen die spelen. De bijeenkomst wordt afgesloten met een gezamenlijk deel waar de uitkomsten uit de groepen worden gedeeld door de gespreksleiders en deelnemers en waarbij raadsleden kunnen aangeven wat ze met deze uitkomsten willen doen.

Bijdrage Voedselnetwerk Overvecht Ik spreek graag met de raadsleden over lokaal, duurzaam voedsel en het belang voor Overvecht 6 bewoners Onze bezorgdheid betreft voornamelijk de toekomst van de kinderen en jongeren, met speciale aandacht voor de thema's veiligheid, zorg en toekomstperspectief. Dagelijks getuige van de gebeurtenissen in de wijk(en), willen we deze inzichten graag met u delen en met u bespreken wat wij zien als noodzakelijke maatregelen en activiteiten om de situatie te verbeteren, dan wel te kantelen naar meer hoopvolle perspectief. Wijkambassadeurs Schoon en beheergroep park de Gagel De wijkambassadeurs Schoon pleiten voor een aanpassing/verandering van het huidige systeem van afval inzamelen. De wijk vervuilt door verkeerd gebruik van de beschikbare methoden door bewoners

2

en een niet adequate reactie van de gemeente. De aanpak van de problemen verwordt zo tot dweilen met de kraan open. Geachte raadsleden, De Wijkambassadeurs* Schoon proberen iets te doen tegen de vervuiling van Overvecht. In project Schoon in de Buurt werken we samen met basisscholen en Schone Stadcoaches om de omgeving van de ondergrondse inzamelplaatsen voor afval (OIP’s) schoon te houden door de OIP’s te verfraaien en omwonenden te informeren of activeren. Vanuit dat project kwamen we als vanzelf op het thema Grofvuil. Allerlei groot vuil belandt niet in maar naast de containers. Nog afgezien van de vervuiling betekent het ook extra werk voor de inzamelaar die een OIP eerst afvalvrij moet maken voor hij hem legen kan. Op initiatief van het wijkbureau is een overleg geweest met Stadsbedrijven, corporaties, wijkambtenaren en wijkambassadeurs Schoon. Daarin hebben we twee punten naar voren gebracht die we hier ook graag inbrengen. 1. De gemeente beloont met de huidige aanpak gemakzucht. Allerlei afval wordt probleemloos verkeerd aangeboden. Dat afval wordt – met veel extra inzet van mensen en materieel – door de gemeente toch opgeruimd. Waarom zou je als gemakzuchtig burger dan ingewikkeld doen en een afspraak maken voor grofvuil? Op afspraak mag je geen elektrische apparaten aanbieden, maar dump je ze ergens dan neemt Stadsbedrijven ze gewoon mee.