Adviesdocument Verordening huisvesting scholen gemeente Utrecht.pdf

Adviezen voor een moderne en toekomstbestendige verordening

Verordening huisvesting scholen gemeente Utrecht Stuurgroep verordening onderwijshuisvesting gemeente Utrecht

Dit document is tot stand gekomen met als doel om onderwijshuisvestingsbeleid te ontwikkelen en de verordening onderwijshuisvesting van de gemeente Utrecht te moderniseren en toekomstbestendig te maken. Laatst gewijzigd op 23 januari 2020.

Foto voorzijde: het monumentale schoolgebouw van basisschool de Odyssee in Oudwijk. Het gebouw is voorheen gebruikt als middelbare school. Foto: gemeente Utrecht.

Voorwoord

We bieden u graag dit adviesdocument aan ter voorbereiding op het wijzigen van de ‘Verordening huisvesting voorzieningen onderwijs gemeente Utrecht’. In dit document hebben schoolbesturen en ambtelijke vertegenwoordiging van de gemeente op diverse thema’s wijzigingsvoorstellen uitgewerkt, die nodig zijn voor moderne en toekomstbestendige schoolgebouwen. Ook doen we een aantal voorstellen om de samenwerking tussen schoolbesturen en gemeente te verbeteren. In bijlage I is aangegeven wie aan de totstandkoming van dit adviesdocument hebben meegewerkt. Onderwijs voor ruim 45.000 kinderen Dagelijks krijgen ruim 45.000 kinderen les in onze schoolgebouwen. Kinderen en docenten verdienen een fijne plek om onderwijs te volgen of les te geven. Een schoolgebouw is een randvoorwaarde voor het geven van modern onderwijs. Het huisvesten van scholen is een wettelijke taak van de gemeente. Het vaststellen van de verordening een wettelijke plicht. De verordening vormt ook de spelregels voor het verdelen van de schaarse middelen.

Om dit document mogelijk te maken, is een werkgroep geformeerd van huisvestingsadviseurs van de schoolbesturen en de gemeente. De werkgroep heeft dit document voorbereid, onder leiding van een stuurgroep die bestaat uit de schoolbestuurders en een ambtelijke vertegenwoordiging van de gemeente. Ieder voorstel is niet alleen uitgewerkt, ook de eventuele (financiële) consequenties zijn vermeld. Modern en toekomstbestendig Met een moderne en toekomstbestendige verordening bieden we oplossingen voor actuele vraagstukken. Daarnaast kunnen we met de voorgestelde structuur beter reageren op nieuwe ontwikkelingen. Doorlopend vernieuwen Hoewel de onderwijshuisvesting in Utrecht met deze wijzigingsvoorstellen de komende jaren vooruit kan, stellen we voor om regelmatig met elkaar te kijken of de verordening beter kan, of aangepast moet worden aan nieuwe ontwikkelingen. De stuurgroep verordening onderwijshuisvesting Utrecht

Gezamenlijke visie Onze voorstellen zijn gebaseerd op een gezamenlijke visie op de huisvesting van de Utrechtse scholen. In dit document vindt u een uitgebreide toelichting op deze visie. Ieder voorstel draagt bij aan een of meerdere onderdelen van onze gezamenlijke visie.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

3 van 48

Inhoudsopgave

Voorwoord ...............................................................................................3

1 - Ons doel: een moderne en toekomstbestendige verordening..............5 2 - Onze visie op moderne en toekomstbestendige schoolgebouwen ..... 6 3 - Voorgestelde wijzigingen ................................................................... 9 4 - Proces en besluitvorming ................................................................. 42

Bijlage I –Verantwoording participatie ...................................................45 Bijlage II – Overzicht ingediende wijzigingsvoorstellen ......................... 46

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

4 van 48

1 - Ons doel: een moderne en toekomstbestendige verordening De verordening regelt hoe de Utrechtse scholen gehuisvest worden. Zo zorgen we er voor dat ieder schoolgaand kind terecht kan in een passend schoolgebouw. De gemeente heeft de wettelijke taak een verordening vast te stellen om te regelen hoe de huisvesting Utrechtse scholen wordt verzorgd. Doelstelling Op dit moment geldt de ‘Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Utrecht 2015’. De ambitie is om deze verordening te vervangen door een verordening die past bij de uitdagingen die we de komende jaren tegenkomen. Onder andere bij de verduurzaming van de schoolgebouwen, een toenemende verdichting van de stad en de moderne manier van onderwijs geven. De nieuwe verordening kent verbeteringen voor de gemeente en de schoolbesturen en past bij de huidige en toekomstige onderwijskundige en maatschappelijke ontwikkelingen. De verordening blijft aansluiten op de wet- en regelgeving van de Rijksoverheid.

Daarbij helpen regels op basis van principes meer dan regels op detailniveau. De voorstellen in dit document dragen bij aan de ambities van het college in het coalitieakkoord en de ideeën van de gemeenteraadsfracties die naar voren zijn gebracht. Gezond stedelijk leven vraagt om passende schoolgebouwen, zodat ieder kind de kans heeft om goed onderwijs te volgen in een goed schoolgebouw. Bovendien wordt er meer ruimte gecreëerd voor maatwerk in wijken waar zich een grote groei van het aantal kinderen voordoet, of op plekken waar maatwerk een betere oplossing biedt voor Utrecht. Ook houden we rekening met de snelle ontwikkelingen van de visie op de ontwikkeling van kinderen, ook al weten we nu nog niet precies hoe die ontwikkelingen er over een aantal jaar uitzien. De voorstellen voor de Utrechtse verordening onderwijshuisvesting hanteren we de volgende lat:  

Een moderne en toekomstbestendige verordening De gemeente en de schoolbesturen hebben de ambitie om een nieuwe verordening te maken. Die modern is, zodat we oplossingen kunnen bieden op vraagstukken die vandaag de dag spelen. De regels moeten ook nieuwe kansen bieden voor de toekomst. Toekomstbestendig, zodat we gebouwen niet alleen nu kunnen benutten, maar ook de volgende decennia. De maatschappelijke waarde van het gebouw staat centraal.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

 

Een toekomstbestendige verordening, die oplossingen biedt voor de vraagstukken van nu, en kansen voor de toekomst; Een moderne verordening in te voeren die past bij de uitdagingen van vandaag en morgen. Met heldere kaders, met daarbinnen ruimte voor de onderwijspartners om keuzes te maken en maatwerk toe te passen; Snel en adequaat reageren op ontwikkelingen in de stad en veranderingen in de maatschappij; Heldere en eenvoudige regels, waarbij het uitgangspunt is om de verordening kort en begrijpelijk te maken.

5 van 48

2 - Onze visie op moderne en toekomstbestendige schoolgebouwen

Een passende school, nabij huis

Met onze scholen faciliteren we de ontwikkeling van kinderen. Samen met ouders en onze maatschappelijke partners, zoals kinderopvangorganisaties en zorgorganisaties, helpen we kinderen om goede en verantwoordelijke burgers te worden. Dit vraagt om schoolgebouwen die geschikt zijn voor het geven van modern, eigentijds onderwijs. Niet alleen nu, maar ook de komende jaren. In de Utrechtse Onderwijs Agenda is de eerste stap gezet naar een visie op onderwijshuisvesting. Die visie is in dit document verder uitgewerkt en vormt de leidraad voor de voorgestelde aanpassingen van de verordening onderwijshuisvesting. Onze visie bestaat uit vier pijlers:

Ieder kind is anders. Ruim 160 Utrechtse scholen geven dagelijks les aan een enorm diverse groep kinderen. We koesteren deze diversiteit van de Utrechtse scholen. We willen dat elk kind zich kan ontwikkelen op een manier die bij hem of haar past en met het onderwijs dat hier het best op aansluit. Een divers aanbod aan onderwijsvormen hoort hierbij. Zodat iedere ouder kan kiezen uit een wijkschool dicht bij huis, of een specifieke, stedelijke school.

1. 2. 3. 4.

Een passende school, nabij huis; Gezond stedelijk leven voor ieder kind; Efficiënt samenwerken; Duurzame schoolgebouwen.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

Keuze voor maatwerk

Passende maatschappelijke voorzieningen voor de buurt De groei van Utrecht vindt vooral plaats binnen de bestaande stad, door middel van verdichting. Een leefbare stad is een stad mét maatschappelijke voorzieningen in de nabijheid. Dit betekent dat we ook in verdichtende buurten en wijken ruimte moeten (blijven) maken voor scholen. Gezamenlijk zijn de gemeente en de onderwijspartners verantwoordelijk voor schoolgebouwen die passen bij de nieuwe buurten

6 van 48

en wijken en de verdichting van bestaande buurten en wijken. We constateren dat de voorzieningen nog niet altijd goed worden geïntegreerd. Voor gebruikers, bewoners en andere partners in de stad is een goede inpassing van een schoolgebouw essentieel voor een fijne en leefbare woonomgeving (integrale gebiedsontwikkeling). Daarvoor is ruimte nodig. Een plek voor het schoolgebouw en in de omgeving van de school. Anticiperend op de komst van meer ouders en kinderen, reserveren we bij iedere bouwontwikkeling voldoende ruimte voor schoolgebouwen en kijken we naar slim ruimtegebruik. Bewoners en andere belanghebbenden willen we betrekken bij de ontwikkeling en het gebruik van een schoolgebouw.

Gezond stedelijk leven voor ieder kind Gezond leven en bewegen stimuleren Bij gezond stedelijk leven staat een gezond en gelukkig leven in de stad centraal. We willen in en rond de school een gezonde en veilige leefomgeving, voor ieder kind. Ook stimuleren we kinderen om te bewegen. Bewegen is gezond, bevordert de leerprestaties en zorgt voor ontspanning. Daar is letterlijk en figuurlijk ruimte voor nodig, zowel in een gymzaal als in een gezonde, groene omgeving van de school.

school dichtbij huis is en een veilige route naar de school. Dit vraagt om een zorgvuldige verkeersafwikkeling rond de school.

Efficiënte samenwerking Efficiënt werken aan een gezamenlijke opgave De gemeente en de schoolbesturen werken samen aan de kwaliteit van de schoolgebouwen. We hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid om voor onderwijshuisvesting te zorgen. De gemeente en de schoolbesturen hebben ieder een eigen rol om op een eenvoudige, efficiënte en betaalbare manier voor passende schoolgebouwen te zorgen. Om dit mogelijk te maken, streven we naar eenvoudige procedures. Een heldere verdeling van verantwoordelijkheden hoort daar ook bij. Wanneer de regels geen uitkomst bieden, gaan we met elkaar in overleg. Onderwijs gaat verder dan de muren van de school. Ook andere (private) partners, zoals kinderopvangorganisaties en zorgpartijen, dragen bij aan de ontwikkeling van kinderen. De samenwerking tussen de school en deze onderwijspartners (zoals kinderopvang en voorschool) is daarom volop in ontwikkeling en leidt tot nieuwe, integrale vraagstukken.

Duurzame schoolgebouwen Veilig en in de buurt naar school De stad groeit hard. Utrecht groeit naar ruim 430.000 inwoners in 2030. Een verdichtende stad leidt tot nieuwe uitdagingen, ook op het gebied van mobiliteit. We willen ervoor zorgen dat kinderen en ouders lopend of met de fiets naar school kunnen. Daarvoor is het nodig dat er altijd een

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

Toekomstbestendige en flexibele schoolgebouwen Schoolgebouwen bouwen we voor langdurig gebruik. We vinden het belangrijk dat bestaande en nieuwe schoolgebouwen mee groeien met de veranderende inzichten en gebruik. Onze samenleving is continu in beweging. Demografische, economische en technologische 7 van 48

ontwikkelingen leiden tot nieuwe inzichten en eisen aan het onderwijs van onze kinderen. Dat vraagt om schoolgebouwen die flexibel en toekomstbestendig zijn. Duurzaam gebruik van een schoolgebouw Een schoolgebouw is een centrale plek in een wijk. Een duurzaam schoolgebouw is niet alleen energiezuinig en langdurig inzetbaar, maar is ook een herkenbare plek in de wijk. Een (monumentaal) schoolgebouw bepaalt mede de identiteit van de wijk. We vinden het belangrijk om een gebouw te realiseren dat langdurig inzetbaar is en langdurig maatschappelijke functies kan huisvesten. Dubbelgebruik van een schoolgebouw (zowel het gebouw als de gymzaal) moedigen we aan, zolang het niet ten koste gaat van het onderwijs.

Om schoolgebouwen aan te sluiten bij nieuwe en toekomstige ontwikkelingen, stellen we een verordening voor die deze ontwikkelingen kan faciliteren. De kleuren en afkortingen van de speerpunten komen daarom terug bij de concrete wijzigingsvoorstellen later in dit document. Zo wordt duidelijk aan welk(e) speerpunt(en) uit onze visie een wijzigingsvoorstel bijdraagt.

Duurzame materialen en duurzame energie We zorgen voor een fijn en duurzaam leefklimaat in en om een schoolgebouw. We willen kinderen het goede voorbeeld geven. Het bouwen van duurzame schoolgebouwen is daarom de nieuwe standaard. Niet alleen om aan te sluiten op het meest actuele Bouwbesluit, maar ook omdat we duurzame (school)gebouwen belangrijk vinden. Onze duurzaamheidsambitie staat regelmatig onder druk, omdat onze regels duurzame (school)gebouwen niet stimuleren. We willen het hergebruik van materialen en het besparen van materialen en energie gedurende de (ver)bouw en exploitatie van de gebouwen stimuleren.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

8 van 48

Thema 1 – Structuur

3 - Voorgestelde wijzigingen In dit hoofdstuk wordt per thema weergegeven welke voorstellen er zijn opgesteld voor een moderne en toekomstbestendige verordening. Het hoofdstuk begint met de structuur van de verordening, en belicht daarna diverse inhoudelijke thema’s. Bij sommige voorstellen worden meerdere scenario’s voorgesteld, met andere voor- en nadelen. De scenario’s zijn met letters aangegeven (A, B, C, …). Scenario A is in die gevallen het scenario wat voor het onderwijs de meeste positieve impact heeft.

Modelverordening VNG als basis We stellen voor om de vereenvoudigde modelverordening van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) als uitgangspunt te kiezen. De belangrijkste verschillen zijn: 1 2

Legenda 3 Bij de voorstellen is met onderstaande icoontjes aangegeven in hoeverre het voorstel uitgewerkt is, en in hoeverre een voorstel noodzakelijk is om een moderne en toekomstbestendige verordening te maken, of een beleidsdoel dient. De andere icoontjes zijn in hoofdstuk 1 al toegelicht.

Concreet wijzigingsvoorstel

Noodzakelijke wijziging voor een moderne en toekomstbestendige verordening

Voorstel heeft verder onderzoek of uitwerking nodig Beleidsrijke, vanuit het onderwijs gewenste keuze voor de gemeente Utrecht

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

de vereenvoudigde methodiek om de ruimtebehoefte te berekenen (oppervlak per leerling); schoolbesturen kunnen zelf de inrichting en indeling van het schoolgebouw bepalen; de lengte van de verordening.

Daarnaast stellen we voor om de bijlagen te verkorten en de belangrijke delen van de bijlagen te verplaatsen naar de hoofdtekst. Daardoor wordt de hoofdtekst leesbaarder en begrijpelijker. We pleiten voor het meenemen van de Utrechtse aanpassingen van de huidige verordening naar de nieuwe verordening. Per thema is verkend of een Utrechtse aanpassing al dan niet meegenomen moet worden. Nadere regels We streven naar een flexibele verordening, die meegroeit met (beleids)ontwikkelingen. Sommige thema’s zijn nog volop in ontwikkeling, ook de komende jaren. Door middel van nadere regels kan het college in de uitvoering van de verordening snel en adequaat reageren op beleidsontwikkelingen. Daarnaast bieden nadere regels meer transparantie als het gaat om bevoegdheden die het college nu al heeft, zoals het aanpassen van de financiële normbedragen.

9 van 48

We stellen daarom voor om nadere regels te gebruiken voor de vertaling van het onderwijsbeleid naar huisvestingsoplossingen. Het college krijgt daarmee de bevoegdheid om nadere regels vast te stellen voor de volgende onderwerpen: 1 2 3

4 5

De realisatie, het beheer en het onderhoud van een natuurlijk en uitdagend schoolplein, van voldoende omvang; Aanvullende duurzaamheidseisen; Aanvullende voorzieningen die voortvloeien uit het onderwijsbeleid en bijdragen aan de ontwikkeling van kinderen van 0 tot 18 jaar; De verhuur en medegebruik van een schoolgebouw (nu de bsorichtlijn); Vaststelling van de demarcatielijsten tussen gemeente en bevoegd gezag.

Ons advies met betrekking tot deze nadere regels worden per onderwerp verder uitgewerkt.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

10 van 48

Thema 2 – Hoogwaardige basisscholen, dicht bij huis Ieder kind gaat vanaf 4 jaar naar de basisschool, het liefst dicht bij huis. Utrecht kent een grote diversiteit in haar scholen: denominaties en onderwijsmethoden. Onderwijsmethode en stromingen leiden tot ander gebruik van een schoolgebouw. Daarom vereenvoudigen we de rekenmethodiek en verruimen we de eisen aan een schoolgebouw. In de vereenvoudigde rekenmethodiek die wordt voorgesteld, rekenen we niet meer met leslokalen en eisen we niet meer dat ieder gebouw hetzelfde wordt ingedeeld. Dit leidt bij nieuwe schoolgebouwen tot meer vrijheid voor het schoolbestuur. Binnen het kader (het aantal leerlingen van de school en het bijhorende vloeroppervlak) kan de school zelf bepalen hoe de indeling van het gebouw er uit ziet. Dat geeft scholen ruimte om het gebouw op het onderwijs af te stemmen. De totale ruimtebehoefte van scholen in onze stad verandert hierdoor niet. Deze wijzigingen hebben geen gevolgen voor bestaande schoolgebouwen. Daarnaast onderstrepen we het belang van de samenwerking tussen de voorschool, kinderopvang en een school voor primair onderwijs. We willen hier nadere regels over vastleggen, zodat helder is hoe we omgaan met de huisvesting van andere kindvoorzieningen (bijvoorbeeld in integrale kindcentra). Verder wordt voorgesteld om het verwijzen van scholen naar een tweede en derde locatie te vernieuwen.

In het voorstel houden we rekening met een efficiënte bedrijfsvoering van een school en een veilige route voor leerlingen. Tegelijkertijd blijven we kritisch kijken naar de doelmatige besteding van overheidsmiddelen én voorkomen we dat geld dat bedoeld is voor het geven van onderwijs moet worden ingezet voor de huisvesting van een school. Verbeteringen van de regelgeving De wijzigingsvoorstellen leveren de volgende verbeteringen op voor de Utrechtse leerlingen, scholen en gemeente:   

De rekenmethode om de omvang van een schoolgebouw te bepalen wordt vereenvoudigd, dat maakt de berekening voor iedereen begrijpelijk; Bij de totstandkoming van een tweede of derde locatie van een school wordt de maximale afstand tussen de twee locaties aangescherpt; De introductie van een aanvullende voorziening in nadere regels die het mogelijk maakt om voorzieningen te huisvesting die bijdragen aan de ontwikkeling van kinderen tussen 0-18 jaar.

Concrete wijzigingsvoorstellen Aanpassing 1

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

Vereenvoudigde rekenmethodiek: invoeren voor Netto kostenneutraal (alleen het primair onderwijs. afwijkingen individuele De vereenvoudigde rekenmethodiek kent een vast bouwprojecten). vloeroppervlak per leerling. De klassieke rekenmethodiek rekent het aantal leerlingen om naar een aantal leslokalen en een vloeroppervlak. Daardoor wordt de berekening eenvoudiger en kan een school de indeling van het gebouw bepalen, passend bij het onderwijsconcept en de doelgroep.

2A Maximale afstand tussen twee schoollocaties, Netto kostenneutraal (alleen scenario A – 1.000 m over een veilige looproute. afwijkingen individuele De afstand is gelijk aan de huidige afstand, alleen situaties). wordt er over de weg gemeten. Voor scholen heeft voor het onderwijs één unilocatie altijd de voorkeur. Bij derde locatie wordt gestreefd naar maximaal 300 meter over een veilige looproute van de hoofdlocatie.

Keuze college en gemeenteraad uit de scenario’s.

De ambtelijke vertegenwoordiging merkt op dat dit scenario niet eenduidig is, de definitie van veilig is lastig te objectiveren.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

12 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

2B Maximale afstand tussen twee schoollocaties, Kostenneutraal (huidige scenario B – 1.000 m hemelsbreed, anders wordt regel, kan besparing op vervoer vergoed. tijdelijke huisvesting 1.000 meter, gemeten hemelsbreed. Voor scholen opleveren). heeft voor het onderwijs één unilocatie altijd de voorkeur. Bij tijdelijke huisvesting dient gemeente bij een grotere afstand het vervoer te regelen. Hierdoor is het mogelijk om enkele wissellocaties te onderhouden, en het aantal tijdelijke huisvestingslocaties te verkleinen. Bij een derde locatie wordt gestreefd naar maximaal 300 meter hemelsbreed van de hoofdlocatie. 2C Maximale afstand tussen twee schoollocaties, scenario C – 1.000 m hemelsbreed. 1.000 meter, gemeten hemelsbreed. De meest eenduidige rekenmethodiek. Voor scholen heeft voor het onderwijs één unilocatie altijd de voorkeur. Bij een derde locatie wordt gestreefd naar maximaal 300 meter hemelsbreed van de hoofdlocatie.

Kostenneutraal (huidige regel).

3

Kostenneutraal (leidt niet tot meer huisvesting, maar tot een andere huisvestingslocatie).

Introductie mogelijkheid om op verzoek van de school af te wijken van de verwijsafstand. Soms kiest een school bewust voor een grotere afstand tussen twee schoollocaties, bijvoorbeeld

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

13 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

op verzoek van ouders. Op verzoek van een schoolbestuur afwijken van de verwijsafstand wordt altijd voorgelegd in een Op Overeenstemming Gericht Overleg. De nabijheid van scholen, de behoefte van ouders, de impact op andere scholen, en de impact op het Utrechtse onderwijsbeleid worden in het overleg afgewogen. Het college neemt het afwijkingsbesluit, maar weegt in zijn besluit de perspectieven uit het Op Overeenstemming Gericht Overleg af. 4

Voorzieningen voor 0-18-onderwijs. De werkwijze met betrekking tot de huisvesting van voorzieningen voor kinderen van 0 tot 18 jaar (onder andere school, voorschool, bso, internationale school, brede school en kinderopvang) wordt in nadere regels uitgewerkt. Uitgangspunt is altijd dat eventuele investeringen voor een private partij worden terugverdiend. Er wordt een werkgroep opgericht om dit verder te onderzoeken en te concretiseren.

5

Aanvullende voorzieningen in het kader van Opgenomen bij punt 4. gemeentelijk (onderwijs)beleid. Introductie aanvullende voorziening voor gebouwdelen die voortkomen uit onderwijsbeleid,

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

€ 2,0 mln structureel per jaar (eenzelfde dekking door middel van huurovereenkomst).

Vorming huisvestingsbeleid integrale kindcentra (deadline maart 2020).

14 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

samenwerking met commerciële partners en die bijdragen aan de ontwikkeling van kinderen van 0 tot 18 jaar (denk aan kinderopvang, voorschool, of een zorgpartner). Deze voorziening zal een financieel plafond, buiten het plafond van het huisvestingsprogramma om. Er wordt een werkgroep opgericht om dit verder te onderzoeken en te concretiseren. 6A Maatwerk voor passend onderwijs. Op te lossen binnen de Wanneer sprake is van aanpassingen voor passend beschikbare financiële onderwijs vindt overleg tussen schoolbestuur en middelen voor het MPOHV. gemeente plaats. Het belang van het kind staat voorop. Voor structurele oplossingen voor passend onderwijs stellen we het oordeel van het samenwerkingsverband leidend. Het nadeel van dit scenario is dat er relatief veel overleg nodig is, vanwege het maatwerk. 6B Vaste verhoging ruimte met 5% voor passend onderwijs. In plaats van per situatie maatwerk leveren, kan voor iedere school 5% extra ruimte toegekend worden, waardoor een school de mogelijkheid heeft om binnen vaste kaders passend onderwijs te huisvesten. Het nadeel van dit scenario is dat

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

€ 1,0 mln structureel per jaar.

15 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

iedere school een gemiddelde verhoging krijgt, en dat de verhoging slechts deels terecht komt bij de scholen waar de noodzaak aanwezig is. Dit voorstel heeft niet de voorkeur van de gemeente en enkele schoolbesturen.

1

7

Actualisatie gewichtenregeling. Kostenneutraal (volgen van De gewichtenregeling is een subsidieregeling voor VNG-voorstel). scholen voor primair onderwijs die bedoeld is voor het voorkomen en verminderen van onderwijsachterstanden die het gevolg zijn van de thuissituatie van een kind. De landelijke gewichtenregeling wordt gewijzigd. De verordening moet daarop worden aangepast. We volgen de voorstellen van de VNG tot aanpassing van de verordening.

8

Vaste voet, ook voor grotere dislocaties. Introductie van de vaste voet1 (vloeroppervlak) bij een tweede of derde locatie van scholen voor primair onderwijs. Voorwaarde is wel dat de twee locaties meer dan 500 meter uit elkaar liggen en de dislocatie meer dan 200 leerlingen heeft.

Volgen van de actualisatie van de VNGmodelverordening.

Op te lossen binnen de beschikbare financiële middelen voor het MPOHV.

De vaste voet omvat ruimtes die een school nodigt heeft als basis. De vaste voet is onafhankelijk van het aantal leerlingen van een school.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

16 van 48

Thema 3 –Schoolgebouwen voor het (voortgezet) speciaal onderwijs De scholen voor speciaal onderwijs zijn van groot belang voor de meest kwetsbare groep kinderen in Utrecht. Hoewel er in Utrecht slechts een aantal scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs zijn, bestaat er een grote verscheidenheid in doelgroepen en stromingen binnen het speciaal onderwijs. In de versimpelde methodiek die wordt voorgesteld, wordt niet meer gerekend met leslokalen en eisen we niet meer dat ieder gebouw hetzelfde wordt ingedeeld. Op basis van het aantal leerlingen van een school kan de school zelf bepalen hoe het gebouw er uit ziet, passend bij de doelgroep en de stroming. Dat geeft scholen de ruimte om het gebouw op het onderwijs af te stemmen. We stellen voor om zorgvuldiger om te gaan met het verwijzen van een school voor (voortgezet) speciaal onderwijs naar een tweede locatie. Niet zo zeer de afstand is relevant, maar veel meer de bereikbaarheid van de school (voor leerlingenvervoer) en het creëren van een zelfstandige functionerende school met alle voorzieningen die nodig zijn voor de leerlingen voorhanden. Daarnaast streven we naar passend onderwijs voor ieder kind en iedere situatie. Passend onderwijs kan leiden tot aanpassingen aan schoolgebouwen. Maatwerk is in deze situaties nodig.

Verbeteringen van de regelgeving De wijzigingsvoorstellen leveren de volgende verbeteringen op voor de Utrechtse leerlingen, scholen en gemeente:   

Vergroting van het vloeroppervlak voor een school voor speciaal onderwijs, noodzakelijk om speciaal onderwijs te kunnen geven; Iedere school voor (voortgezet) speciaal onderwijs en speciaal basisonderwijs heeft voortaan alle noodzakelijke voorzieningen voor deze kwetsbare leerlingen (vaste voet voor iedere locatie); Passend onderwijs krijgt een plek in de verordening, zodat we mogelijk maken dat meer kinderen op een reguliere school onderwijs kunnen volgen.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

17 van 48

Concrete wijzigingsvoorstellen Aanpassing

Financiële consequenties

1

Vereenvoudigde methodiek en verhoging max. € 0,34 mln structureel ruimtenorm: invoering in het (voortgezet) per jaar. speciaal onderwijs. De vereenvoudigde rekenmethodiek kent een vast vloeroppervlak per leerling. De klassieke rekenmethodiek rekent het aantal leerlingen om naar een aantal leslokalen en een vloeroppervlak. Daardoor wordt de berekening eenvoudiger en kan een school de indeling van het gebouw bepalen, passend bij het onderwijsconcept. Deze rekenmethodiek leidt in het speciaal onderwijs tot meer vloeroppervlak per school.

2

Vervangen maximale afstand tussen twee schoollocaties door een bereikbaarheidscriterium. Veel leerlingen in het (voortgezet) speciaal onderwijs worden met leerlingenvervoer naar school gebracht. De afstand tussen twee schoollocaties is daarbij niet relevant, maar wel de bereikbaarheid van een schoollocatie met leerlingenvervoer en de verkeersafwikkeling rond een schoollocatie.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

Nog onbekend.

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

Uitwerking van de gevolgen van dit wijzigingsvoorstel (deadline maart 2020).

18 van 48

Aanpassing

2

Financiële consequenties

3

Aanpassen teldatum speciaal basisonderwijs € 1,44 mln gedurende 10 jaar en (voortgezet) speciaal onderwijs naar 1 (daarna vervanging iedere februari. 40 jaar ca. € 1,44 mln). In het speciaal basisonderwijs (SBO) en (voortgezet) speciaal onderwijs vindt de instroom doorgaans plaats ná de reguliere teldatum (1 oktober). Om tot de werkelijke benodigde capaciteit te komen, hanteren we als teldatum 1 februari. Daardoor huisvesten we alle leerlingen van de school gedurende het schooljaar.

4

Vaste voet, ook voor grotere clusters op een Op te lossen binnen de dislocatie. beschikbare financiële 2 Introductie van de vaste voet (vloeroppervlak) middelen voor het MPOHV. bij een tweede of derde locatie van een school voor (voortgezet) speciaal onderwijs en speciaal basisonderwijs. De locatie heeft meer dan 50 leerlingen per cluster voor een vaste voet.

5

Actualisatie clusters. Het speciaal onderwijs is ingedeeld in clusters. De clusters in het speciaal onderwijs zijn gewijzigd van meerdere categorieën naar 4

Kostenneutraal (volgen van VNG-voorstel).

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

Volgen van de actualisatie van de VNGmodelverordening.

De vaste voet omvat ruimtes die een school nodigt heeft als basis. De vaste voet is onafhankelijk van het aantal leerlingen van een school.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

19 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

clusters (Wet op de expertisecentra). We volgen de voorstellen van de VNG tot aanpassing van de verordening om de geactualiseerde clusters te kunnen hanteren. Met deze wijziging bieden we ieder kind passende huisvesting.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

20 van 48

Thema 4 – Toekomstbestendige schoolgebouwen voor de Utrechtse middelbare scholen Utrecht groeit, en daarmee ook het aantal schoolgaande kinderen. De komende jaren zullen er vooral in Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern veel kinderen van de basisschool naar de middelbare school doorstromen. Als gevolg van die groei, moet een school soms uitwijken naar een ander schoolgebouw. Voor een middelbare school wordt voorgesteld om de regels voor het verwijzen van scholen naar een tweede en derde locatie aan te passen. In het nieuwe voorstel houden we rekening met de bedrijfsvoering van de school en een veilige route voor de leerlingen. Tegelijkertijd blijven we kritisch kijken naar de doelmatige besteding van overheidsmiddelen én voorkomen we dat geld bedoeld voor onderwijs wordt ingezet voor de huisvesting van een school. Door groei en krimp en het verouderen van schoolgebouwen, zijn verhuisbewegingen niet altijd te voorkomen. Met een verhuizing zijn kosten gemoeid. Daarom wordt voorgesteld om een verhuisvergoeding te introduceren voor middelbare scholen, net als voor basisscholen. Verbeteringen van de regelgeving De wijzigingsvoorstellen leveren de volgende verbeteringen op voor de Utrechtse leerlingen, scholen en gemeente:  

De huisvesting van geïntegreerde huisvesting voor primair en voortgezet onderwijs wordt mogelijk gemaakt; De verhuizing van een school wordt voortaan betaald uit het huisvestingsbudget, in plaats van uit de onderwijsmiddelen van de school.

Concrete wijzigingsvoorstellen Aanpassing

Financiële consequenties

1A Maximale afstand tussen twee schoollocaties, Kostenneutraal. scenario 1: 2.000 m over een veilige fietsroute. 2.000 meter, gemeten over een veilige fietsroute (de facto zelfde afstand, nu over de weg, rekening houdend met de gevolgen voor het onderwijs). Voor scholen heeft voor het onderwijs één

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig Keuze uit de scenario’s door college en gemeenteraad.

21 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

unilocatie altijd de voorkeur. Bij derde locatie wordt gestreefd naar maximaal 1.000 meter vanaf de hoofdlocatie over een veilige fietsroute.

1B Maximale afstand tussen twee schoollocaties, scenario 2: 3.000 m hemelsbreed. 3.000 meter, gemeten hemelsbreed. De meest eenvoudige rekenmethodiek. Voor scholen heeft voor het onderwijs één unilocatie altijd de voorkeur. Bij een grotere, tijdelijke afstand dient de gemeente vervoer te regelen. Hierdoor is het mogelijk om enkele wissellocaties te onderhouden, en het aantal tijdelijke locaties te verkleinen.

Kostenneutraal (huidige regel).

2

Introductie verhuisvergoeding voortgezet €0,08 mln per jaar (alleen onderwijs. voortgezet onderwijs). Nu bestaat er alleen nog een verhuisvergoeding in het primair onderwijs. We introduceren ook een verhuisvergoeding voor het voortgezet onderwijs.

3

Actualisatie profielen vmbo. Actualisatie van de profielen in het vmbo naar de nieuwe profielen op basis van de Wet voortgezet

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

Raamovereenkomst uitvragen (deadline juni 2020).

Kostenneutraal (volgen van VNG-voorstel).

22 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

onderwijs en de Regeling profielen vmbo. We volgen de voorstellen van de VNG tot aanpassing van de verordening. Met deze wijziging bieden we ieder kind passende huisvesting.

3

4

Mogelijk maken huisvesting tienercollege. Nog onbekend. Creëer de mogelijkheid om integrale huisvesting voor primair en voortgezet onderwijs te realiseren.

5

Vaste voet, ook voor grotere dislocaties. Op te lossen binnen de 3 Introductie van de vaste voet (vloeroppervlak) bij beschikbare financiële dislocaties van scholen voor voortgezet onderwijs. middelen voor het MPOHV. Voorwaarde is dat de twee locaties meer dan 500 meter uit elkaar liggen en de dislocatie meer dan 200 leerlingen heeft.

Uitwerking beleid tienercolleges (deadline juni 2020).

De vaste voet omvat ruimtes die een school nodig heeft als basis. De vaste voet is onafhankelijk van het aantal leerlingen van een school.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

23 van 48

Thema 5 – Vergroten mogelijkheden voor bewegingsonderwijs op school We vinden het belangrijk dat kinderen in Utrecht veel bewegen. Bewegen is gezond en leert kinderen andere vaardigheden dan het reguliere lesprogramma. Tegelijkertijd constateren we ook dat we beperkte middelen hebben om alle ambities waar te maken. Daarom zoeken we naar slimme oplossingen die bijdragen aan meerdere ambities. We verkennen de mogelijkheid om extra bewegingsonderwijs (naast het bewegingsonderwijs in de gymzaal) te kunnen geven op het schoolplein. We verkennen wat de ruimtelijke behoefte en mogelijkheden daarvan zijn, en hoe we hiermee ook tegemoet kunnen komen aan andere ambities, zoals natuurlijke schoolpleinen en klimaatadaptatie. Hoewel de gemeente en veel schoolbesturen constateren dat het niet haalbaar en betaalbaar is om meer gymzalen te realiseren, pleit het schoolbestuur KSU, ondersteund door de andere schoolbesturen, er wel voor om bij iedere school voortaan een gymzaal te realiseren. De scholen staan positief tegenover het dubbelgebruik van gymzalen buiten schooltijden. Uit de praktijk blijkt dit lastig te zijn, omdat de gemeentelijke locaties onder de kostprijs worden verhuurd. De schoolbesturen kunnen niet concurreren met dit gesubsidieerde tarief.

Bovendien liggen de gemeentelijke gymzalen voldoende gespreid over de stad en bieden deze gymzalen voldoende capaciteit om aan de behoefte te voldoen. Verbeteringen van de regelgeving De wijzigingsvoorstellen leveren de volgende verbeteringen op voor de Utrechtse leerlingen, scholen en gemeente:  

De maximale afstand tot een gymzaal wordt voor iedere leerling per onderwijssoort gelijk; Het onderhoud van gymzalen wordt vereenvoudigd door het budget over te dragen aan de schoolbesturen.

Concrete wijzigingsvoorstellen Aanpassing 1A Bewegingsonderwijs scenario A: het principe is een gymzaal bij ieder schoolgebouw, tenzij dat niet haalbaar is.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

Financiële consequenties €5,25 mln structureel per jaar.

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig Keuze uit de scenario’s door college en gemeenteraad.

24 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

Bij ieder nieuw schoolgebouw, vervangende nieuwbouw of renovatie gaan we uit van de realisatie van een gymzaal. Op die manier worden vrijwel alle scholen in 40 jaar voorzien van een gymzaal. Dit biedt iedere school toegang tot een eigen gymzaal. 1B Bewegingsonderwijs scenario B: een gymzaal € 9,8 mln incidenteel, daarna binnen 500 m hemelsbreed. € 0,5 mln structureel per jaar. Versimpeling van de huidige maximale afstand tussen gymzaal en school. De hogere afstanden bij kleine leerlingaantallen wordt afgeschaft. 1C Bewegingsonderwijs scenario C: een gymzaal € 4,2 mln incidenteel, daarna binnen 1.000 m hemelsbreed. € 0,3 mln structureel per jaar. Versimpeling van de huidige maximale afstand tussen gymzaal en school. De hogere afstanden bij kleine leerlingaantallen wordt afgeschaft. 1D Bewegingsonderwijs scenario D: een gymzaal Kostenneutraal (geen extra binnen 1.500 m hemelsbreed. kosten door verkorten Versimpeling van de huidige maximale afstand afstand, gezien huidige tussen gymzaal en school. De hogere afstanden bij afstanden tussen scholen en minder kinderen wordt afgeschaft. Vrijwel alle gymzalen). scholen vinden dit een onaanvaardbaar scenario, omdat het verlies van onderwijstijd relatief groot is.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

25 van 48

Aanpassing 2

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

Decentralisatie onderhoud bewegingsonderwijs. Kostenneutraal (betreft Het is wenselijk dat de eigenaar van het gebouw uitsluitend een verschuiving ook het onderhoudsbudget beheert. Voor van het budget van gymzalen in eigendom van een schoolbestuur gemeente naar beheert de gemeente het onderhoudsbudget. De schoolbesturen). gemeente draagt dit budget in dit voorstel over aan de schoolbesturen.

Flexibele wanden tussen de gemeenschappelijke speelzalen maken het mogelijk een heel grote ruimte te creëren bij OBO Spoorzicht en de Cleophasschool in Overvecht. Foto: SPO Utrecht.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

26 van 48

Thema 6 – Spelen, bewegen en ontspannen in de buitenruimte rond de school De omgeving van een school heeft meerdere functies. Kinderen hebben ruimte nodig om buiten te spelen. Door middel van buiten spelen ontwikkelen kinderen andere vaardigheden dan tijdens het reguliere lesprogramma. In de omgeving van de school is ook ruimte nodig voor het parkeren van fietsen, de opslag van speeltoestellen en groen. Daarom wordt voorgesteld om de normen in de verordening ook daadwerkelijk te benutten als effectieve speelruimte. Ook wordt voorgesteld om te onderzoeken of de buitenruimte verder vergroend kan worden, om een natuurlijk en uitdagend schoolplein te realiseren. We stellen voor om in ieder geval de verplichting tot verharding van het schoolplein te schrappen. De keuze om al dan niet te verharden ligt dan bij de scholen. Daarnaast stellen we een stimuleringsregeling voor om gefaseerd bestaande schoolpleinen natuurlijk en uitdagend in te richten. Onderdeel daarvan is het open stellen van de schoolpleinen voor kinderen uit de buurt. Het combineren van deze beleidsdoelen kan leiden tot een effectievere inzet van de schoolpleinen, ook voor de buurt. Daarvoor zijn wel aanvullende afspraken (en mogelijk financiële middelen) over onderhoud, beheer en exploitatie nodig.

Verbeteringen van de regelgeving De wijzigingsvoorstellen leveren de volgende verbeteringen op voor de Utrechtse leerlingen, scholen en gemeente:    

De waarborg dat het schoolplein voldoende groot is om te kunnen spelen, wordt versterkt; Voor middelbare scholen wordt ook buitenruimte gereserveerd (nu nog niet het geval); De verplichting om te verharden wordt geschrapt om de weg vrij te maken om een schoolplein groener te kunnen inrichten; De ontwikkeling van een Utrechtse standaard voor een natuurlijk en uitdagend schoolplein.

Concrete wijzigingsvoorstellen Aanpassing 1

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

Buitenruimte is effectieve speelruimte. Op te lossen binnen de De norm voor de buitenruimte voor scholen voor beschikbare financiële primair onderwijs en speciaal onderwijs betreft de middelen voor het MPOHV.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

27 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

effectieve speelruimte is. Op basis van de parkeernorm wordt bepaald welk aanvullende buitenruimte nodig is. 2

Introductie buitenruimte bij een middelbare €0,10 mln per jaar. school. Op dit moment kent de verordening geen buitenruimte toe aan scholen voor voortgezet onderwijs. De introductie van een norm voor de buitenruimte van een nieuwe school voor voortgezet onderwijs is noodzakelijk. De norm voor de buitenruimte voor scholen voor voortgezet onderwijs wordt 300 m2 bvo per school en aanvullend 0,75 m2 per leerling. Op basis van de parkeernorm wordt bepaald welk aanvullende buitenruimte nodig is.

3

Groene schoolpleinen mogelijk maken door verplichting tot verharding te schrappen. De verplichting tot verharding van de buitenruimte wordt geschrapt. Het normbedrag voor de buitenruimte blijft gelijk. Dit budget kan naar eigen inzicht van de school worden ingezet voor de inrichting van de buitenruimte.

Kostenneutraal.

4

Stimuleren van natuurlijke en uitdagende schoolpleinen.

€0,55 mln per jaar.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

Bedrag ophalen in de voorjaarsnota 2020.

28 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

Voor het stimuleren van natuurlijk en uitdagende schoolpleinen wordt in nadere regels een stimuleringsregeling opgenomen. In deze nadere regels wordt een regeling opgenomen om schoolpleinen te verbeteren op de volgende terreinen:  Combineren van openbare ruimte/groen en schoolplein; en  Draagt bij aan klimaatadaptief, rainproof; en  Draagt bij aan het vergroenen van de wijk; en  Draagt bij aan het bewegen op het schoolplein en in de omgeving; en  Toevoegen van openbaar toegankelijke speelruimte in een wijk.

De Rietendakschool in Ondiep heeft een groen plein ontwikkeld, dat kinderen uitdaagt om te bewegen en te spelen. Foto: SPO Utrecht.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

29 van 48

Thema 7 – Duurzame schoolgebouwen als voorbeeld voor de stad Schoolgebouwen zijn belangrijke gebouwen in de stad. In iedere wijk liggen meerdere schoolgebouwen. Het is belangrijk dat de gemeente en de scholen het goede voorbeeld geven als het gaat om het verduurzamen van het vastgoed. We geven op die manier een belangrijk signaal af naar de schoolgaande kinderen, hun ouders, buurtbewoners en andere Utrechtse organisaties. Minder energieverbruik en minder verspilling van materialen vormen de belangrijkste uitgangspunten. We verhogen de lat: nieuwe gebouwen of gerenoveerde gebouwen moeten voldoen aan de normen voor bijna energieneutrale gebouwen (BENG) en krijgen geen gasaansluiting meer. Daarnaast wordt renovatie geïntroduceerd als aan te vragen voorziening, naast vervangende nieuwbouw. Door meer hergebruik van bestaande schoolgebouwen reduceren we de impact van ons bouwproces op het klimaat. In de afweging tussen renovatie en vervangende nieuwbouw spelen de kwaliteit van de hoofdconstructie, de gezondheid, de functionaliteit van het huidige gebouw en de huidige locatie een rol. De eisen om voor deze voorzieningen in aanmerkingen te komen zijn gelijk. Daardoor zal de omvang van het huidige Meerjarenperspectief Onderwijshuisvesting (MPOHV) niet veranderen.

Verbeteringen van de regelgeving De wijzigingsvoorstellen leveren de volgende verbeteringen op voor de Utrechtse leerlingen, scholen en gemeente:   

Nieuwe gebouwen voldoen aan het Bouwbesluit 2020, inclusief de hogere lat voor bijna energieneutrale schoolgebouwen (BENG); Renovatie wordt geïntroduceerd als een aan te vragen voorziening, met dezelfde eisen als de voorziening vervangende nieuwbouw; Nieuwe schoolgebouwen worden zonder gasaansluiting gerealiseerd.

Concrete wijzigingsvoorstellen

1

Aanpassing

Financiële consequenties

Bouwbesluit 2020 is vereist. Bijstelling van de normen naar het Bouwbesluit

€ 6,9 mln structureel per jaar (al opgenomen in begroting).

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig Bedrag in de voorjaarsnota 2019 opgenomen.

30 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

2020 op het gebied van duurzaamheid voor nieuwbouw, renovatie en uitbreiding. 2

Introductie voorziening renovatie. € 1,72 mln structureel per jaar Renovatie wordt opgenomen als voorziening, tot en met het jaar 2025. naast de voorziening vervangende nieuwbouw (100% normbudget). Beide voorzieningen kennen dezelfde eisen en randvoorwaarden. Uitgangspunt is een levensduur van 40 jaar.

3

Aardgasloos bouwen en bijna energieneutraal gebouw (BENG) verplicht bij nieuwbouw, renovatie en uitbreiding. De verordening schrijft voor dat het normbedrag inclusief een vergoeding voor “gasloos bouwen” en “bijna energieneutraal” is.

Kostenneutraal (zie voorstel 1, al opgenomen in Voorjaarsnota 2019).

Bedrag in de voorjaarsnota 2019 opgenomen.

4A Bestaande basisscholen tot 2030 afkoppelen van € 2,2 mln extra per jaar tot het aardgasnetwerk. 2030. Op basis van het onderzoek naar het afkoppelen van de bestaande schoolgebouwen van het gasnetwerk, wordt een planning gemaakt om bestaande basisscholen van het gasnetwerk te halen. 4B Bestaande basisscholen tot 2040 afkoppelen van € 1,26 mln extra per jaar tot het aardgasnetwerk. 2040 van de gemeente, € 0,5

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

31 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

Op basis van het onderzoek naar het afkoppelen van de bestaande schoolgebouwen van het gasnetwerk, wordt een planning gemaakt om bestaande basisscholen van het gasnetwerk te halen.

mln per jaar van de schoolbesturen.

5

Werkwijze opnemen om een energieneutraal Kostenneutraal. gebouw (ENG) te realiseren in plaats van bijna energieneutraal gebouw (BENG). We stellen in nadere regels een werkwijze en procedure op om bij ieder project door middel van maatwerk te onderzoeken of het mogelijk is om de ambitie te vergroten naar een energieneutraal gebouw (ENG).

6

Inspanningsplicht om klimaatadaptieve Kostenneutraal. schoolgebouwen te stimuleren. In nadere regels wordt vastgesteld dat de bouwheer in haar keuzes rekening houdt met de mogelijkheden om het lokale klimaat te benutten, zodat er minder installaties nodig zijn in het gebouw om een leefbaar binnenklimaat in een schoolgebouw te realiseren.

7

Uitgangspunt: total cost of ownership. Bij elk verbetering van een schoolgebouw (nieuwbouw, renovatie, onderhoud) worden

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

Kostenneutraal.

32 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

maatregelingen (energiebesparing, verbeteren kwaliteit, aardgasloos, enzovoort) – en de daarmee gepaard gaande investeringen – altijd bekeken in het meerjarenperspectief van eigenaar en gebruiker: de totale kosten van de gezamenlijke maatschappelijke partners. Verlenging van de afschrijvingstermijn na een kwaliteitsimpuls en kan meegenomen worden in de afweging.

Aan de Teun de Jagerdreef staat sinds 2018 een multifunctioneel schoolgebouw voor OBO Overvecht en de Cleophasschool. Het betreft een van de eerste bijna energieneutrale schoolgebouwen (BENG) in Utrecht. Foto: gemeente Utrecht.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

33 van 48

Thema 8 – Processen die aansluiten bij de praktijk en daadkrachtig projectmanagement De wet- en regelgeving op het gebied van onderwijshuisvesting maakt een goede samenwerking tussen de gemeente en de schoolbesturen essentieel. Alleen als we met elkaar samenwerken, kunnen we zorgen voor kwalitatief hoogwaardige schoolgebouwen. Daarvoor zijn heldere en logische processen nodig. We maken onze processen helder door definities te verhelderen en door in demarcatielijsten af te spreken wat de taken van het schoolbestuur zijn en wat de taken van de gemeente zijn. Daarnaast vernieuwen we processen, zoals de schadeprocedure, om ze logischer te maken en aan te laten sluiten bij de praktijk. Op die manier zorgen we ook voor daadkrachtige uitvoering van de bouwprojecten. Verbeteringen van de regelgeving De wijzigingsvoorstellen leveren de volgende verbeteringen op voor de Utrechtse leerlingen, scholen en gemeente:    

De verouderde demarcatielijsten worden geactualiseerd; Diverse procedures (o.a. bij schade, verhuur of spoed) worden geactualiseerd zodat ze weer aansluiten bij de moderne en digitale werkwijze; De kwaliteit van de leerlingprognose wordt verbeterd; De introductie van een procedure om af te wijken van de leerlingprognose in gerechtvaardigde situaties.

Concrete wijzigingsvoorstellen Aanpassing

Financiële consequenties

1

Vooruitblik van 7+15 naar 7+7 jaar. Termijn waarop huisvesting noodzakelijk moet zijn om aanspraak te maken op uitbreiding verschuift van 22 (7+15) jaar naar 14 (7 + 7) jaar.

Op te lossen binnen de beschikbare financiële middelen voor het MPOHV.

2

Drempelwaarden voor uitbreiding schoolgebouw verlagen.

Kostenneutraal (in de praktijk is de drempel even hoog).

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

34 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

Drempel van minimale ruimte om uitbreiding van een schoolgebouw te realiseren wordt lager, te weten 55 m2 bvo voor het primair onderwijs, 50 m2 bvo voor het speciaal basisonderwijs en speciaal onderwijs en 10% van het vloeroppervlak van het gebouw voor het voortgezet onderwijs. Vanwege de vereenvoudigde rekenmethodiek komt dit in de praktijk neer op dezelfde drempel. 3

Demarcatielijsten worden geactualiseerd en Kostenneutraal (betreft een vastgesteld. verheldering, geen grote De demarcatielijsten worden apart vastgesteld in inhoudelijke wijziging). nadere regels:  Demarcatie voor de bouwfase;  Demarcatie voor de exploitatie van multifunctionele accommodaties;  Demarcatie voor de exploitatie van permanente en tijdelijke schoolgebouwen.

4

Utrechtse Standaard Toegankelijk wordt van toepassing. De toegankelijkheidseisen in de Utrechtse Standaard Toegankelijk (op basis van het VNverdrag Handicap) worden toegepast op nieuwe voorzieningen en bouwprojecten.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

Verdere uitwerking van de demarcatielijsten (deadline zomer 2020).

Kostenneutraal (sluit aan bij Bouwbesluit).

35 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

5

Invoering afwijkingsmogelijkheid leerlingprognose. De procedure om afspraken te maken die afwijken van de leerlingprognose wordt in de verordening verankerd. Dit biedt een juridische oplossing voor de VO-groeiopgave en de POwijkanalyse.

Afhankelijk van toepassing kostenverhogend of – verlagend.

6

Invoering mogelijkheid scenarioprognose. De mogelijkheid om door het college een scenarioprognose vast te laten stellen bij bijzondere omstandigheden wordt verankerd in de verordening (bijvoorbeeld bij nieuwe gebieden).

Kostenneutraal.

7

Actualisatie schadeprocedure. De vernieuwde schadeprocedure wordt opgenomen in de verordening.

Kostenneutraal.

8

Actualisatie verhuurprocedure. De vernieuwde verhuurprocedure wordt opgenomen in de verordening.

Kostenneutraal.

9

Verkorting van behandeltermijn spoedprocedure. De behandeling van een spoedaanvraag wordt verkort naar 6 weken (nu: 12 weken).

Kostenneutraal.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

36 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

10 Verruimen behandeling spoedprocedure door college. Op dit moment is het college verplicht een spoedaanvraag afwijzen als er gegevens ontbreken. Een spoedaanvraag kan alsnog door het college in behandeling worden genomen als er gegevens ontbreken.

Kostenneutraal.

11 Heldere definitie constructiefout. De definitie van een constructiefout wordt verhelderd en opgenomen in de definitielijst.

Kostenneutraal.

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

12 Herijking deadlines voor Kostenneutraal. huisvestingsaanvragen. De deadlines voor huisvestingsaanvragen en het huisvestingsprogramma worden licht aangepast.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

37 van 48

Thema 9 – Financiële wijzigingen Om alle ambities waar te maken in een schoolgebouw, is een realistisch budget nodig. We stellen voor om de verhuisvergoeding voor het primair onderwijs aan te passen aan de kosten die we in de praktijk tegenkomen. Daarnaast vinden we het logisch om ook voor andere scholen een verhuisvergoeding te introduceren. Daarnaast willen we afspraken maken over hoe we aanvullende voorzieningen, zoals ouderlokalen, VE-lokalen en multifunctionele ruimtes, verrekenen. Door een standaard werkwijze te introduceren, kost dat alle partners minder tijd. Verbeteringen van de regelgeving De wijzigingsvoorstellen leveren de volgende verbeteringen op voor de Utrechtse leerlingen, scholen en gemeente: 

Door de financiën aan te laten sluiten bij de praktijk, wordt de uitvoerbaarheid van huisvestingsprojecten vergroot.

Concrete wijzigingsvoorstellen Aanpassing

Financiële consequenties

1

Aanpassen verhuisvergoeding primair onderwijs € 0,03 mln structureel per naar realistisch prijsniveau. jaar. Een verhoging van het budget voor verhuizingen van scholen voor primair onderwijs met 37% is, op basis van een aantal recente verhuizingen, nodig om de kosten te dekken.

2

Onderzoeken raamovereenkomst verhuizingen. €0,13 mln structureel per jaar Verkenning van de mogelijkheid om te werken (primair en (voortgezet) met een raamovereenkomst voor verhuizingen. speciaal onderwijs €0,03 mln,

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

Offertes uitvragen (deadline maart 2020).

38 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

Indien dat niet mogelijk blijkt te zijn, wordt aan de voortgezet onderwijs €0,10 hand van 3 offertes een nieuw bedrag voor de mln). verhuisvergoeding primair onderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs vastgesteld. 3

Introductie vergoeding voor het onderhoud van € 0,56 mln structureel per monumenten. jaar. Het onderhoud van gemeentelijke en Rijksmonumenten kost meer geld dan reguliere schoolgebouwen. Subsidies van de Rijksoverheid en andere organisaties dekt deze kosten niet. Daarom wordt een vergoeding geïntroduceerd voor de meerkosten van het onderhoud van monumenten.

4

Standaard proces verrekening exploitatie en onderhoud schoolgebouw en gymzaal. Opstellen van een standaard werkwijze ter verrekening van de exploitatie en het onderhoud van schoolgebouwen en gymzalen.

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

Kostenneutraal.

39 van 48

Thema 10 – Toegankelijkheid van de verordening en de maatschappelijke context De verordening is geen doel op zich, maar is bedoeld als middel om het proces soepel te laten verlopen. De verordening regelt de verantwoordelijkheden van gemeente en schoolbestuur en zorgt voor een gelijke behandeling van scholen in gelijke situaties. Daarom is het van belang om bij een wijziging van de verordening ook te kijken hoe de verordening goed aansluit op andere regelgeving en beleid (bijvoorbeeld op het gebied van ruimtelijke ordening). Om dat mogelijk te maken, is een aantal wijzigingen noodzakelijk aan de procedure voor het Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO). Er worden geen inhoudelijke wijzigingen voorgesteld, het gaat alleen om wijziging van terminologie en verwijzingen. Daarnaast wordt voorgesteld om de integrale tekst van de verordening, naast de reguliere plaats op www.overheid.nl, op de website van de gemeente Utrecht te plaatsen. De website biedt de mogelijkheid om een begrijpelijke toelichting te geven bij complexe passages, of om hyperlinks te maken naar formulieren en webpagina’s waar in de verordening naar wordt verwezen.

Verbeteringen van de regelgeving De wijzigingsvoorstellen leveren de volgende verbeteringen op voor de Utrechtse leerlingen, scholen en gemeente: - Door de verordening met toelichting en verwijzingen te plaatsen op de website, wordt de verordening toegankelijk voor schooldirecties, ouders en bewoners; - De procedure tot overleg, bedoeld voor de OOGO, sluit aan op de nieuwe moderne en toekomstgerichte verordening. Concrete wijzigingsvoorstellen Aanpassing 1

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

Verordening met uitleg op de website plaatsen. Kostenneutraal. Op de website wordt de integrale tekst van de verordening geplaatst. Op de website zorgen we voor toelichting bij de meest complexe delen en voegen we hyperlinks toe naar de genoemde

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

40 van 48

Aanpassing

Financiële consequenties

Draagt bij aan

Noodzaak

Actie nodig

formulieren en webpagina’s. Op de website houden we ook bij hoe onderwijsbeleid wordt vertaald in de verordening. 2

Procedure overleg aanpassen om bij de nieuwe verordening aan te sluiten. Procedure overleg: aanpassen terminologie om aan te sluiten bij de nieuwe verordening.

Kostenneutraal.

3

Opstellen van referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen. Vaststellen van referentienormen voor onderwijsvoorzieningen in nieuwe en bestaande woonwijken.

Kostenneutraal

4

Versimpelen van de naam van de verordening De huidige naam ‘Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Utrecht’ wordt vervangen door de simpelere naam ‘Verordening huisvesting scholen Utrecht’.

Kostenneutraal

Advies wijziging verordening huisvesting scholen 2021

Gemeente stelt referentienormen op (actie loopt al).

41 van 48

4 - Proces en besluitvorming Voorafgaand het college een voorstel neer neerlegt bij de gemeenteraad, is bespreking in het Op Overeenstemming Gerichte Overleg (OOGO) tussen gemeente en schoolbesturen een wettelijk verplichte stap. De verordening is een belangrijk instrument voor de gemeente én de schoolbesturen. We hebben daarom gekozen voor een uitgebreider participatieproces, waarbij schoolbesturen en gemeente vóór het OOGO intensief met elkaar overleggen en voorbereidend werk doen.

zijn of gedurende het proces zijn aangedragen, zijn nog niet behandeld en meegenomen in dit advies. Een overzicht van alle voorstellen is te vinden in bijlage II.

In dit adviesdocument is de visie die de stuurgroep voorstelt omschreven, evenals de concrete wijzigingsvoorstellen. Aangegeven is ook aan welke onderdelen van onze visie op onderwijshuisvesting deze voorstellen bijdragen.

De werkgroep heeft voorstellen geformuleerd die kunnen rekenen op een zo breed mogelijk draagvlak onder de belanghebbenden (leerlingen, scholen en gemeente). De werkgroep heeft voor uiteenlopende onderwerpen een advies opgesteld. Bij de voorstellen is aangegeven wat het draagvlak van een voorstel is. Per voorstel is aangegeven waar overeenstemming is bereikt en waar niet. Soms is bij een voorstel geconstateerd dat verdere uitwerking of onderzoek nodig is. Ook heeft de werkgroep gekeken wat de financiële gevolgen zijn van een voorstel. Aan de hand van deze besprekingen doet de werkgroep een voorstel voor een nieuwe verordening.

Stuurgroep

Participatie

De stuurgroep bestaat uit de schoolbestuurders en ambtelijke vertegenwoordiging (zie bijlage I). De stuurgroep is 5 keer bijeen gekomen om het adviseringsproces aan te sturen. De stuurgroep geeft dit advies aan het college van B&W door middel van dit document.

3 oktober 2019 heeft het college van B&W in samenwerking met de werkgroep een collegeinformatiebijeenkomst (CIB) georganiseerd. In deze bijeenkomst hebben we de gemeenteraad geïnformeerd over: 1

Werkgroep De werkgroep, bestaande uit de huisvestingsadviseurs van de schoolbesturen en de gemeente, heeft in 14 bijeenkomsten verschillende thema’s doorgenomen. Bij ieder thema zijn de voorstellen besproken die door de schoolbesturen en de gemeente hebben ingediend en gezamenlijk hoog geprioriteerd zijn. De voorstellen die laag geprioriteerd

2

De voortgang van het proces en het doel van een moderne en toekomstbestendige verordening; De wijzigingsvoorstellen die tot nu toe zijn opgesteld.