9e vergadering gemeenteraad 17 juni 2021.doc
Tekst van het document
2021 NOTULEN VERGADERING GEMEENTERAAD UTRECHT 9e vergadering - 17 juni 2021 Vergadering van de gemeenteraad, gehouden op donderdag 17 juni 2021 te 10.00 uur. Voorzitter: mevrouw Dijksma, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: El Abassi, Assen, Bakker, Bijsterbosch, De Boer, Bos, Van Corler, Van Dalen,
Dekker-Abdulaziz, Dekkers, Deldjou Fard, Van Deún, Van Dun, Gilissen, Heijne, Işik, Van Heuven, Te
Hoonte, Kaplan, Kleinrensink, Koning, De Koning, Van der Marel, Meerding, Oosters, De Pagter, Podt, Saiah, Sasbrink, Schers, Schilderman, Schipper, Schreuder, Van Steeg, Streefland-Driesprong,
Sturkenboom, Sungur, Virginia, Vonk, Weistra, Wijmenga, Zwanenberg, Van der Zweth en Zwinkels. Griffier: mevrouw Van Hall.
1. Opening van de vergadering. De voorzitter opent de raadsvergadering en heet alle raadsleden en de mensen die meekijken of
meeluisteren van harte welkom bij de raadsvergadering. Zoals bekend vergadert de gemeenteraad binnen de coronamaatregelen. 2. Vaststelling agenda. De voorzitter deelt mee dat bericht van verhindering is ontvangen van de heer Wiegant van de SP. De agenda wordt zonder stemming ongewijzigd vastgesteld. 3. Ingekomen stukken. Met betrekking tot de ingekomen stukken wordt zonder stemming besloten overeenkomstig hetgeen daaromtrent is voorgesteld.
4. Bekrachtiging geheimhouding. De voorzitter stelt voor om, conform artikel 25, lid 3 van de Gemeentewet, de door het college
opgelegde geheimhouding van de documenten zoals vermeld in de bij de agenda gevoegde bijlage, te bekrachtigen.
Zonder stemming wordt overeenkomstig het voorstel van de voorzitter besloten.
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota) 5. Notulen raadsvergadering, integrale voorbereidende vergadering en de stemraad van 20 mei 2021. Deze notulen worden zonder stemming ongewijzigd vastgesteld. 6. Notulen vragenuur van 29 april, 20 mei en 27 mei 2021. Deze notulen worden zonder stemming ongewijzigd vastgesteld. 7. Algemeen debat Voorjaarsnota 2021 c.a. De voorzitter legt de spreekvolgorde uit: eerst de oppositie, dan de coalitie, om en om, van groot
naar klein. De algemene beschouwingen vinden plaats in één termijn. Hierin kan men desgewenst ook moties en amendementen indienen. Deze zullen dan onderwerp van gesprek zijn in
achtereenvolgens de commissies van volgende week en de besluitvormende raadsvergadering op 8 juli 2021.
De heer Gilissen (VVD) memoreert dat iets meer dan een jaar geleden het coronavirus zich voor het eerst aandiende in Nederland en in Utrecht. Sinds dat moment hebben mensen moeten leren leven
met nieuwe, onverwachte en onvoorziene onzekerheden. Nog steeds heeft corona een grote impact op het leven van velen. Tegelijkertijd is hij dankbaar voor iedereen die Utrecht helpt om door deze
pandemie heen te komen. Zij zijn de stille helden en zij moeten worden bedankt voor hun inzet en volharding.
De heer Gilissen had graag gewild dat het college andere keuzes had gemaakt. De gebroken beloftes van het college beginnen zich op te stapelen. Hij licht er vandaag drie uit. De belofte van 4.500
woningen per jaar, niet gehaald, het college houdt Rijnenburg onterecht af en de propositie voor het Groeifonds zit op een doodlopend spoor. De belofte van meer zeggenschap voor bewoners is
eveneens verbroken. Het college kiest uiteindelijk zijn eigen weg. Bewonersparticipatie is in Utrecht ten grave gedragen. Als voorbeeld noemt hij de Maliebaan, de Weertsingel en de Zuidpoort.
Mevrouw De Boer (GroenLinks) stelt dat de heer Gilissen voorbeelden noemt waar juist vanuit
bewoners en ondernemers alternatieve plannen zijn aangedragen, die door het college zijn omgezet in alternatieven. Is de heer Gilissen het met haar eens dat participatie niet hetzelfde is als “iedereen krijgt wat hij wil”?
De heer Gilissen (VVD) is het daarmee eens. Maar als een grote meerderheid van de bewoners een
goed alternatief op tafel legt, wat even goed of soms zelfs beter scoort dan het plan dat het college voorbereid heeft, waarom zou het college dan alsnog zijn zin doordrukken? Mensen raken het
vertrouwen kwijt. Ze vragen zich af wat er nu werkelijk mee wordt gedaan als ze meepraten over een onderwerp.
Mevrouw De Boer (GroenLinks) is het eens met de VVD dat het duidelijker moet zijn wat er met de inbreng gebeurt, maar wat de heer Gilissen zegt over de Zuidpoort klopt echt niet. Ondernemers
hebben daar juist alternatieven aangedragen die in het collegeplan zijn gekomen. Het beeld dat de heer Gilissen hier schetst, is bezijden de waarheid.
De heer Gilissen (VVD) zou mevrouw De Boer willen uitnodigen om met de bewoners van de
2
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota) Maliebaan of Polder Rijnenburg te gaan praten. Zij voelen zich onvoldoende gezien en gehoord door het bestuur. Dat moet echt anders en beter.
De heer Sungur (DENK) vindt het een mooi pleidooi van de VVD. De Overvechters hebben sterk
geparticipeerd toen het ging over het nieuwe Zandpad. De VVD staat telkens achter het voorstel,
terwijl de Overvechters, de politie en het OM zeggen dat dit onveiligheid met zich meebrengt. Hoe rijmt de VVD haar steun voor het nieuwe Zandpad met hun betoog hier over het participeren?
De heer Gilissen (VVD) antwoordt dat de steun van het VVD voor het nieuwe Zandpad niet sterker is geworden de afgelopen periode, omdat het draagvlak in de buurt afbrokkelt. In de debatten is de
VVD heel kritisch geweest over het voorkomen van overlast in de buurt. De steun van de VVD voor
het Zandpad is allesbehalve zeker. Het zal afhangen van hoe de verschillende stappen worden gezet. De heer Sungur (DENK) ziet dat de VVD het op dit moment nog steunt, terwijl bijna alle hand-
havingscapaciteit straks richting het nieuwe Zandpad gaat. De vraag was hoe de VVD haar steun voor het nieuwe Zandpad rijmt met het betoog over het participeren?
De heer Gilissen (VVD) is het eens met de heer Sungur dat er gezorgd moet worden voor voldoende handhavingscapaciteit, dat de politie toegerust moet zijn om eventuele effecten en overlast van het
Zandpad te kunnen bestrijden. De VVD wil veilige omstandigheden voor de mensen die daar werken. Als niet aan die voorwaarden voldaan wordt, als het niet veilig kan, gebeurt het wat de VVD betreft niet.
De heer Van Steeg (CDA) had het idee om een aantal financiële middelen voor het Zandpad op een andere manier te gebruiken. Misschien is de VVD daarin geïnteresseerd?
De heer Gilissen (VVD) legt uit dat de VVD zeven jaar geleden het voorstel voor een nieuw Zandpad heeft gesteund onder de voorwaarde dat het veilig kan. Het weghalen van geld gaat daar niet aan bijdragen.
Hij gaat verder met zijn betoog. De derde gebroken belofte van het college is de belofte van de gemeentelijke lasten. De VVD vindt dat het college de rekening eenzijdig bij hardwerkende
Utrechters neerlegt. Wat het college niet doet, is kritisch kijken naar bestaande taken. De behoed-
zaamheid van de begroting wordt losgelaten door verwachte opbrengsten al in te gaan boeken. Niet
aanpakken, maar doorschuiven. Zijn vraag aan het college is of er besparingen in beeld gebracht zijn en hoe zijn deze gewogen.
Mevrouw De Boer (GroenLinks) vindt dat het college nu juist niet de rekening bij het volgende
stadsbestuur neerlegt en daar tekorten laat oplopen. Juist om te zorgen dat de structurele begroting blijft sluiten, wordt de OZB verhoogd. Ze wil graag weten welke belofte nu precies wordt verbroken. De heer Gilissen (VVD) antwoordt dat je eerst kijkt op welke andere structurele uitgaven bespaard kan worden, voordat je de belastingen gaat verhogen. Dat is ook in lijn met wat de ambtelijke
taskforce zegt: ga niet bezuinigen op dingen die het economisch herstel zouden kunnen raken. Hij verwacht dat het bestuur andere besparingsmogelijkheden concreet in beeld brengt. Zijn vraag is waarom nu de belastingen verhoogd worden en niet vorig jaar al?
3
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota) Mevrouw De Boer (GroenLinks) legt uit dat het nu gebeurt, omdat het Rijk minder geld geeft, terwijl
er meer taken komen. Het is dus niet meer mogelijk om met de gemeentebegroting rond te komen. De heer Gilissen (VVD) zegt dat dit een bekend debat is. De VVD vindt nog steeds dat er lokaal de
verantwoordelijkheid is om de zaken op orde te krijgen. De VVD zou dit niet willen bereiken door het verhogen van de OZB, maar door besparingen op andere taken.
Mevrouw De Boer (GroenLinks) wil graag horen welke voorzieningen de VVD wil afschaffen. De heer Gilissen (VVD) antwoordt dat in kaart is gebracht waar het misschien wat minder kan. Elke tegenbegroting bevat voorstellen daarvoor. Het uitgangspunt is duidelijk volgens de VVD: het
economisch herstel moet niet geschaad worden. Het geld moet eerst worden verdiend, voordat je het kunt uitgeven.
De heer Van Der Zweth (PvdA) vindt dat de VVD zich er nu wel heel makkelijk vanaf maakt. De
tegenbegroting van de VVD bestaat uit het Broerspand drie keer verkopen. Welke taken gaat de VVD minder doen om die OZB-verhoging te dekken?
De heer Gilissen (VVD) antwoordt dat het uitgavepatroon moet worden aangepast. Alle organisaties zou eenmalig om een bijdrage gevraagd kunnen worden om de begroting sluitend te krijgen. De kosten van de crisis moeten eerlijker worden verdeeld.
De heer Van Der Zweth (PvdA) vraagt de heer Gilissen waar hij deze bijdragen verder vandaan gaat
halen. Wordt de armoederegeling weer verlaagd? Wordt de Wmo weer minder toegankelijk? Wordt de bijzondere bijstand ingewikkelder gemaakt?
De heer Gilissen (VVD) vindt dat je best een offer kunt vragen van organisaties in de stad, wat niet
betekent dat zij komend jaar minder te besteden hebben dan het afgelopen jaar. Door het geld nu bij Utrechters zelf weg te halen zorgt men ervoor dat het economisch herstel in gevaar gebracht wordt. Hij vindt de OZB-verhoging een uitermate onverstandige maatregel. Hij vraagt het college of mogelijke alternatieven hiervoor überhaupt in beeld zijn geweest.
Mevrouw Streefland (ChristenUnie) vat samen dat de VVD aan de knop van de sociale infrastructuur wil draaien in plaats van aan de belastingknop. Terwijl dit op de korte termijn gunstig zou kunnen lijken, maakt ze zich zorgen over de langetermijngevolgen. Betekent dit minder jeugdzorg?
De heer Gilissen (VVD) meent dat zijn suggestie geen vermindering tot gevolg hoeft te hebben. Hij ziet nog steeds veel initiatieven in de stad die weinig of geen effect opleveren. Daar moet naar gekeken worden. Er blijft ook geld op de plank liggen wanneer te optimistisch wordt begroot.
Mevrouw Schilderman (D66) zou graag concreet van de heer Gilissen willen horen waar de bezuiniging moet landen.
De heer Gilissen (VVD) antwoordt dat Utrecht elk jaar miljoenen overhoudt. Dat laat zien dat te
optimistisch begroot wordt. Deels wordt dit veroorzaakt doordat projecten later worden uitgevoerd,
maar nog steeds sluit elk jaar met een positief resultaat. Daarom vindt hij het onverantwoord dat de
4
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota) OZB wordt verhoogd. Hij wil graag van de andere fracties horen hoe zij dit uitleggen. Mevrouw Schilderman (D66) is blij dat er ook voor ondernemers gewerkt wordt aan een vorm van
compensatie. Ze hoort dat de heer Gilissen projecten smaller wil begroten. Maar de VVD wilde juist
voorkomen dat er overschrijdingen in projecten komen. Stelt de heer Gilissen echt voor om projecten goedkoper te budgetteren?
De heer Gilissen (VVD) zegt dat dat niet zo is. Er is een staand risicomodel, waarin wordt gekeken naar kostenstijgingen bij projecten zelf. Maar dan nog houdt de gemeente jaarlijks heel veel geld
over. Vanuit het compensatiepotje voor ondernemers is er geld beschikbaar, maar het is onduidelijk hoe het wordt besteed en het is eenmalig. Daarmee kun je de structurele OZB-verhoging niet compenseren.
Mevrouw Schilderman (D66) is het ermee eens dat die compensatie verder uitgewerkt moet worden. Daar hoort ze graag het college over. De heer Gilissen wil niet dat maatregelen de economie raken, maar als je probeert om projecten goedkoper te maken, raakt dat ook de economie en de ondernemers. Hoe ziet de VVD dat?
De heer Gilissen (VVD) antwoordt dat niemand voorstelt om projecten goedkoper te maken. Hij vindt het alleen raar dat, hoewel de gemeente elk jaar geld overhoudt, de belasting toch verhoogd wordt.
Mevrouw Sturkenboom (Student & Starter) zegt dat de heer Gilissen verwijst naar de tegenbegroting van andere partijen. In de begroting van Student & Starter staat al vier jaar dat zij de OZB wel willen verhogen. Dus zij zijn blij dat het nu gebeurt. Het is geen plezierige reden, maar het is nodig. Ze
vindt dat de heer Gilissen een eenzijdig beeld schetst door het alleen maar over de OZB te hebben.
Hij kijkt niet naar hoe de waarde van vastgoed stijgt momenteel. Ze sluit zich aan bij de vraag van de PvdA en ChristenUnie: wat gaat de heer Gilissen dan niet doen?
De heer Gilissen (VVD) zegt dat gedaan wordt alsof de VVD de hele sociale basisstructuur in Utrecht wil slopen, maar dat is helemaal niet zo. Hij stelt alleen voor om scherp te kijken waar het geld aan
wordt uitgegeven en dit aan te passen aan de huidige situatie. Iedereen kan om een bijdrage worden gevraagd, niet alleen de mensen die een woning hebben.
De heer Schipper (SP) is het niet eens met de heer Gilissen. Hij doet net alsof het om enorme
bedragen gaat bij de OZB, maar voor een gemiddelde woning gaat het over ongeveer € 4 per maand. Voor de villabewoners is het ongeveer € 8 per maand. De OZB is de afgelopen jaren alleen maar
verlaagd. Daarom vindt de SP het op dit moment helemaal terecht om daar een kleine bijdrage in te vragen.
Mevrouw De Boer (GroenLinks) zegt dat de VVD in haar laatste tegenbegroting € 3 miljoen
bezuinigde op armoederegelingen. Blijkbaar is de VVD daar inmiddels vanaf gestapt. Ze hoopt dat de VVD ook gaat zien dat de OZB-verhoging eigenlijk een goed en onafwendbaar idee is.
De heer Gilissen (VVD) antwoordt dat dit het grote verschil laat zien tussen GroenLinks en de VVD. De VVD investeert in haar tegenbegroting zodat mensen daadwerkelijk aan de slag komen. De mensen komen niet aan het werk als de economie kapot bezuinigd wordt.
5
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota)
Mevrouw De Boer (GroenLinks) denkt dat er iets misgaat als de VVD nog steeds het idee heeft dat het comfortabel is in de bijstand. Dit college doet heel veel om mensen weer aan het werk te helpen. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) wil een fabel de wereld uit helpen. In absolute zin is het
gebruikersdeel van de OZB ten opzichte van 2018 gestegen met 217%. Het gaat over honderden euro’s.
De heer Gilissen (VVD) voegt hieraan toe dat dit niet de enige belasting is die gestegen is. De parkeerbelasting en andere belastingen zijn ook ongelooflijk gestegen.
Het college en de coalitie leggen voor een termijn van bijna twintig jaar uitgangspunten en kaders vast in het RSU-mobiliteitsplan. En dat zo kort voor de komende verkiezingen. Het lijkt een
paniekreactie om toch nog iets van deze coalitieperiode te willen maken, maar het is niets anders dan pure machtspolitiek. Samen met de grote druk op de agenda van de raad maakt dit goede besluitvorming onmogelijk. Veel belangrijke voorstellen van de coalitie steunen op de kleinst
mogelijke meerderheid in deze raad. Hij vraagt waar de beloofde samenwerking en verbinding met de oppositie is.
Een breed gedeelde visie op de groei van de stad is voor het herstel van Utrecht na corona harder
nodig dan ooit. Buiten corona woedt de wooncrisis en is er een opgave op het gebied van energie-
transitie en het klimaatadaptief maken van de stad. Deze Voorjaarsnota is de laatste kans om op te
staan en de hand uit te reiken naar andere fracties. Liever ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald, is zijn boodschap. Alleen ga je harder, maar samen kom je uiteindelijk verder. De VVD kijkt uit naar een uitgestoken hand en is bereid deze aan te nemen.
Als liberaal denkt hij dat er betere tijden aankomen, dat de mensheid corona zal overwinnen en dat Utrecht sterker uit de crisis zal komen, op weg naar 900 jaar Utrecht volgend jaar.
Mevrouw De Boer (GroenLinks) begint haar bijdrage met de uitspraak dat de afgelopen anderhalf jaar de coronacrisis de samenleving op zijn kop heeft gezet. De zorg draaide overuren, de economie kwam bijna tot stilstand en de overheid zocht tastend haar weg in de nieuwe werkelijkheid. Het
begon met een zogenaamde intelligente lockdown en uiteindelijk volgde een volledige sluiting van
scholen, horeca, musea, theaters, sportclubs en zelfs een avondklok. Nu gaat de samenleving weer
langzaam van het slot. GroenLinks begrijpt het verlangen naar normaal, maar de pauzestand van de afgelopen tijd biedt ook een kans om te reflecteren. Om gezonder en veerkrachtiger uit de crisis te komen zijn drie dingen nodig. Er moet worden geïnvesteerd, er moet voor worden gezorgd dat
Utrecht een stad voor iedereen is en blijft door te investeren in groen en duurzaamheid voor een
gezonde stad van de toekomst. Er moet worden behouden, er moet worden gekeken wat er tijdens corona juist wel goed ging en dat moet een plek krijgen in het nieuwe anders. En er moet worden geleerd, er moet goed worden gekeken welke lessen getrokken kunnen worden uit de afgelopen periode zodat de grote uitdagingen van deze tijd beter het hoofd geboden kunnen worden.
De heer Gilissen (VVD) vraagt wat het denken over hoe dingen anders gedaan moeten worden tot nu toe bij GroenLinks heeft opgeleverd.
Mevrouw De Boer (GroenLinks) antwoordt dat ze daar in de rest van haar verhaal op terugkomt.
De verschillen in de samenleving zijn tijdens de coronacrisis groter geworden. Daarom moet worden geïnvesteerd in mensen. Gezondheidsverschillen werden groter. Kwetsbare kinderen liepen extra
6
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota) onderwijsvertraging op. De zwaarste klappen kwamen terecht bij mensen met lagere inkomens en mensen met weinig of met een praktische opleiding. Niets voor niets zette de raad bestaans-
zekerheid op 1 tijdens de coronacrisis. Voor GroenLinks blijft dat de komende tijd zo. Het college investeert extra om mensen aan het werk te helpen. Er liggen kansen voor werk en onderwijs, de
zorg, de energietransitie en de bouw. Ook ondernemers kregen klappen en hadden regelingen als Tozo en TONK hard nodig om te overleven. Niet alle bedrijven zullen het redden als die onder-
steuning wegvalt en zij moeten dus geholpen worden om onnodige faillissementen te voorkomen. De heer Van der Zweth (PvdA) deelt de analyse van GroenLinks dat er grote verschillen zijn geslagen en dat dit de komende jaren problemen gaat geven. Wat wordt volgens GroenLinks gedaan in deze
Voorjaarsnota om de problemen die mevrouw De Boer noemt het hoofd te bieden voor de komende jaren?
Mevrouw De Boer (GroenLinks) antwoordt dat er al beleid in gang is gezet, dat wordt voortgezet. Er is extra geld voor bijvoorbeeld de jeugdzorg en het aan het werk helpen van mensen. Er kan altijd meer gedaan worden, maar zij denkt dat goede stappen zijn gezet in deze Voorjaarsnota.
De heer Van der Zweth (PvdA) stelt dat het budget voor de jeugdzorg van het Rijk komt en dat de
budgetten om mensen aan het werk te helpen volgend jaar aflopen, waarschijnlijk wanneer mensen massaal beginnen hun werk te verliezen. Er is budget om schuldhulpverlening beter op te zetten,
maar daar werden al bezuinigingen in geboekt. Dus hij stelt nogmaals de vraag aan GroenLinks: wat wordt er in deze Voorjaarsnota gedaan om de komende jaren de problemen die mevrouw De Boer schetst het hoofd te bieden?
Mevrouw De Boer (GroenLinks) antwoordt dat ook het geld dat van het Rijk komt door de gemeente
wordt geïnvesteerd. De keuze voor extra investeringen in de jeugdzorg is gemaakt door dit college.
Er zijn nu al heel veel mensen hun baan kwijt en daar worden nu stappen in genomen. Ze is het met de heer Van der Zweth eens dat je voor ver in de toekomst meer maatregelen zou kunnen nemen, maar ze denkt dat het goed is om eerst te kijken wat het effect is van wat nu gedaan wordt.
De heer Van der Zweth (PvdA) deelt de zorgen die GroenLinks schetst, maar daarom is de Voorjaarsnota volstrekt onvoldoende, want die doet er niets aan. Hierdoor wordt de opgave de komende maanden heel groot.
Mevrouw De Boer (GroenLinks) zegt dat het geld voor schuldhulpverlening structureel verhoogd is. In de woningmarkt wordt ook geïnvesteerd, juist voor groepen die moeilijker een betaalbare woning vinden. Zij ziet het wat minder somber in dan de heer Van der Zweth.
De heer Gilissen (VVD) vraagt hoe mevrouw De Boer de inzet om mensen aan het werk te krijgen met het extra belasten van ondernemers rijmt?
Mevrouw De Boer (GroenLinks) denkt dat een deel van de ondernemers dat prima kan. Het geld is juist voor de ondernemers die het nu moeilijk hebben in deze crisis. Dat is gelukkig niet elke
ondernemer. Een deel van het geld gaat naar het ondernemingsfonds, dat zij zelf kunnen investeren.
Ze denkt dat het goed is om mensen toe te leiden naar de sectoren die mensen nodig hebben, vooral de zorg, het onderwijs en de bouw. Dat heeft niet zo veel te maken met de ondernemers die extra
7
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota) OZB moeten betalen. De heer Gilissen (VVD) stelt dat het grote nadeel van het OZB-instrument is dat het iedereen raakt. Het raakt alle ondernemers, ook degenen die met moeite hun hoofd boven water kunnen houden. Waarom ontziet GroenLinks de ondernemers niet?
Mevrouw De Boer (GroenLinks) legt uit dat zowel huiseigenaren als ondernemers die een pand in
bezit hebben extra betalen voor de OZB. GroenLinks denkt dat met deze maatregel de lasten goed verdeeld worden. Voor de ondernemers die daardoor in de problemen komen, is er een bijdrage, zodat deze geholpen kunnen worden.
De heer Van Steeg (CDA) denkt dat de rekening hoger wordt dan de eventuele bijdrage uit het potje. Hij heeft dezelfde vraag als de PvdA: op welke manier levert deze Voorjaarsnota een ander perspectief na corona in vergelijking met de voorgaande begroting?
Mevrouw De Boer (GroenLinks) antwoordt dat deze Voorjaarsnota veel extra investeringen bevat. Zij denkt dat de stad daarmee uit de crisis kan komen. Ze wil niet bezuinigen, maar blijven investeren om de samenleving op gang te houden.
De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) zegt dat mevrouw De Boer precies verwoordt wat zijn
kritiek is op de Voorjaarsnota, namelijk dat er aandacht is om van Utrecht een klimaatadaptieve stad te maken en dat mensen moeten uit de crisis moeten worden gehaald. Daarin gaat ze volledig
voorbij aan het feit dat er een klimaatcrisis is en dat geïnvesteerd wordt in het oplossen van die
crisis. Het programma Duurzaamheid groeit niet. Bestaanszekerheid voor mensen staat op 1, maar er zijn nog zo veel andere dingen om aan te denken. Wat vindt mevrouw De Boer daarvan?
Mevrouw De Boer (GroenLinks) vindt het belangrijk dat bestaanszekerheid op 1 staat. Ze vindt het
zelf jammer dat het programma Duurzaamheid geen extra geld krijgt. Ze ziet wel dat er op andere manieren geïnvesteerd wordt in een duurzame stad.
De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) zegt dat € 1,6 miljard aan schade door klimaat-
veranderingen wordt voorspeld tot 2050. Zouden mensen niet samen met het klimaat en de natuur op 1 moeten staan?
Mevrouw De Boer (GroenLinks) legt uit dat dat precies is wat hier gebeurt. Er wordt voor gekozen om te investeren in sectoren die de klimaatverandering tegengaan en op die manier schep je ook werk
voor mensen in die sectoren. Dit neemt niet weg dat ook GroenLinks teleurgesteld is dat er niet meer geld in duurzaamheid en de energietransitie geïnvesteerd wordt.
De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) zegt dat dat hem ook teleurstelt. GroenLinks is de
grootste partij in deze raad en werkt niet aan het vergroten van het programma Duurzaamheid.
Mevrouw De Boer zegt dat geïnvesteerd wordt in onderwijs, jeugd, zorg en bouw, maar daarmee
wordt de klimaatcrisis niet opgelost. Hij hoort haar bijvoorbeeld niet over het feit dat er geïsoleerd moet worden. Hij wil graag horen wat mevrouw De Boer daarvan vindt.
Mevrouw De Boer (GroenLinks) is het ermee eens dat er geïsoleerd moet worden. In de nieuwbouw
8
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota) kun je veel doen voor het tegengaan van klimaatverandering. Als huizen circulair gebouwd worden, energieneutraal zijn en veel groen in de omgeving hebben, helpt dat wel degelijk. Het investeren in schone mobiliteit helpt ook hierbij.
Ze vervolgt haar betoog met de culturele sector, die hard getroffen is in de stad. GroenLinks wil er
alles aan doen om deze sector te helpen er weer bovenop te komen. GroenLinks is enthousiast over de aandacht voor cultuur en makers in de Voorjaarsnota. Zij is ook blij met de aandacht voor het
wegwerken van onderwijsachterstanden en de investeringen in het mbo, waar veel jongeren tegen
barrières aanlopen, bijvoorbeeld door stagetekorten. Ze vindt het goed dat er geïnvesteerd wordt in jeugdzorg en jongerenwerk en vraagt om daarbij niet alleen aandacht te hebben voor uitwassen, maar juist ook voor de problemen van stille groepen.
Naast bestaanszekerheid en het verkleinen van ongelijkheid wil GroenLinks investeren in maat-
regelen die de woningcrisis aanpakken en het klimaatbeleid versterken. Daarom is ze voorstander van de 10-minutenstad, die in de RSU is uitgewerkt. Door minder en andere mobiliteit, standaard
aandacht voor groen, voorzieningen in de buurt en het toevoegen van veel woningen rond bestaande en nieuwe OV-knooppunten gaan de transitie naar een duurzame stad en het aanpakken van het
woningtekort hand in hand. Er komt de komende periode bijna € 14 miljoen extra voor betaalbare woningen in de stad. Daarmee kan een stap gezet worden, maar er is krachtig beleid nodig om
woningen beschikbaar en betaalbaar te houden voor mensen met lage- en middeninkomens en om de enorme macht van beleggers en investeerders aan te pakken. GroenLinks wil dat er de komende periode meer grip komt op de woningmarkt.
In het kader van het klimaatbeleid is GroenLinks enthousiast over de keuze om forst te investeren in groen en meer ruimte te maken voor voetgangers en fietsers. Het college kiest er dus uitdrukkelijk voor om te blijven investeren. GroenLinks ondersteunt die lijn van harte.
De afgelopen jaren kreeg Utrecht er taken bij van het Rijk terwijl de rijksbijdrage juist werd gekort. Daardoor is er nu een structureel geld tekort. Dan moet of worden bezuinigd op belangrijke
voorzieningen, zoals bibliotheken, zwembaden en cultuur; of gezorgd worden voor extra inkomsten. Gelukkig blijven de voorzieningen op pijl. Het college kiest ervoor om een extra bijdrage te vragen aan huis- en vastgoedeigenaren via de OZB. Dit levert structureel bijna € 13 miljoen op. Voor de
meeste huiseigenaren gaan de kosten met enkele tientjes omhoog. Hoe meer een huis waard is, hoe
hoger de stijging. Verhoging van de OZB is daarmee een maatregel waarbij de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen.
De heer Gilissen (VVD) vraagt of mevrouw De Boer het met hem eens is dat ook kritisch gekeken
moet worden waarin wordt geïnvesteerd. Vindt ze niet dat iedereen een bijdrage zou moeten leveren aan het herstel van de stad?
Mevrouw De Boer (GroenLinks) antwoordt dat culturele instellingen die een eigen pand hebben ook door de OZB getroffen zullen worden. Daarnaast vindt ze niet dat iedereen evenredig zou moeten
investeren. Huiseigenaren hebben hun bezit meer waard zien worden. Ze hebben ook meestal een
lagere rente, dus ze hebben de kosten zien dalen. Natuurlijk moet er altijd kritisch gekeken worden of uitgaven die je doet effectief zijn. De afgelopen jaren is de begroting al een aantal keren goed doorgelicht en daarom heeft GroenLinks niet de illusie dat er bezuinigd kan worden zonder dat wezenlijke voorzieningen geraakt worden.
De heer Gilissen (VVD) stelt dat Utrecht toch elk jaar geld overhoudt. Hij vraagt waarom de rekening eenzijdig bij ondernemers wordt neergelegd.
9
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota)
Mevrouw De Boer (GroenLinks) antwoordt dat GroenLinks het niet eenzijdig vindt. Ze vinden het evenwichtig. De VVD en GroenLinks gaan het hier niet over eens worden.
Veel mensen willen graag de rust, de sociale cohesie, het thuiswerken en meer tijd in het groen, dingen die ze hebben ervaren tijdens de lockdown, op zijn minst deels behouden. Duidelijk is gebleken hoe belangrijk genoeg groene buitenruimte is. De waardering van groen zal blijven.
Daarom is het belangrijk groen te behouden en uit te breiden. Aan het begin van de coronacrisis werd de lucht opeens gezonder, omdat er zo veel minder gereden werd. Wat GroenLinks betreft wordt de schone lucht behouden door plaats te maken voor voetganger en fiets.
Dan het deel waar de heer Gilissen benieuwd naar was: wat kan geleerd worden van de afgelopen crisis? Helaas zal de coronacrisis niet de laatste uitdaging zijn waar Utrecht mee te maken krijgt.
Klimaatverandering bonkt steeds harder op de deur. De biodiversiteit neemt af. Er zullen verande-
ringen in de rest van de wereld plaats blijven vinden, die hun weerslag hebben op de stad. Gelukkig heeft de gemeente geleerd dat ze zich snel kan aanpassen, dat verandering mogelijk is. Uit de
afgelopen periode kan geleerd worden dat om nieuwe uitdagingen het hoofd te bieden vertrouwen, veerkracht en durf nodig zijn.
Het vertrouwen in de overheid is de afgelopen tijd door onder andere de toeslagenaffaire en de
coronamaatregelen verder afgenomen. Het nieuwe anders vraagt om een overheid die eraan werkt om het vertrouwen te herstellen. Vertrouwen herstellen betekent met mensen in gesprek gaan en
daadwerkelijk geïnteresseerd zijn in wat ze te vertellen hebben. Dat betekent niet dat je altijd doet
wat mensen willen, maar wel dat je duidelijk bent waarom bepaalde keuzes worden gemaakt en wat je gedaan hebt met de ideeën en zorgen die mensen hebben. Het betekent dat je deur altijd open
staat en het betekent dat je als overheid soms durft te leunen op de kracht en ideeën van mensen. De heer Gilissen (VVD) zegt dat mevrouw De Boer vooral de verandering bij anderen lijkt te zoeken in plaats van ook kritisch te zijn op de eigen rol. Wat gaat er dan anders worden? En wat is daar de komende weken en maanden van te merken?
Mevrouw De Boer (GroenLinks) denkt dat er iets te winnen is op participatie. Het gaat nog lang niet
overal goed. Er wordt veel met mensen gesproken, via bijvoorbeeld stadsgesprekken, maar dat zou
nog meer kunnen. Ook moet duidelijker zijn waarop mensen wel en niet invloed kunnen hebben. Bij voorzieningen die ergens moeten komen, gaat het gesprek vooral over hoe die zo goed mogelijk ingepast kunnen worden. Soms kan er nog nagedacht worden over alternatieven.
De heer Gilissen (VVD) vraagt hoe de waarde van vertrouwen hierbij past. De VVD krijgt feedback dat er wel wordt geluisterd, maar dat men niet hoort wat de mensen zeggen.
Mevrouw De Boer (GroenLinks) antwoordt dat dit voor een deel zit in duidelijker aangeven wat men
gehoord heeft en wat daar mee gedaan wordt en wat niet, en waarom dan niet. Dat moet echt beter. Er moet ook meer ruimte worden gegeven aan mensen om dingen zelf te doen in plaats van dat het door de overheid gedaan moet worden.
De heer Van der Zweth (PvdA) noemt de Maliebaan, de Croeselaan, speelplaats De Kameleon. Is
mevrouw De Boer het niet met hem eens dat geconcludeerd moet worden dat het de afgelopen vier jaar onvoldoende was. De komende vier jaar moet echt richting worden gegeven aan een nieuwe agenda, die ruimte maakt om bewoners een positie te geven om mee te denken over hun stad.
10
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota) Vraagt dit niet om een grote cultuurverandering, die de komende vier jaar waargemaakt moet worden, omdat het nu niet is gelukt?
Mevrouw De Boer (GroenLinks) is het niet eens met de heer Van der Zweth dat het nu niet is gelukt.
Bij de Maliebaan waren initiatieven van bewoners, maar vervolgens waren de bewoners het allemaal
niet met elkaar eens. Het is de kunst om vervolgens als gemeente en als raadsleden al die belangen
tegen elkaar af te wegen en dan te laten zien wat er met de ideeën is gedaan. Er moet ruimte worden gegeven aan initiatieven vanuit de stad, maar er moet ook worden gekeken hoe dit binnen de kaders past die de gemeente heeft.
De heer Sungur (DENK) stelt dat de Overvechters wel eensgezind waren over het nieuwe Zandpad. Ze werden daarin ondersteund door het OM en de politie. Wat was de afweging van GroenLinks om de Overvechters links te laten liggen?
Mevrouw De Boer (GroenLinks) legt uit dat dit een voorbeeld is van een voorziening waarvan
GroenLinks, en een grote meerderheid in de raad tot nu toe, vindt dat dit ergens in de stad een plek moet krijgen. Dan wordt gekeken met bewoners hoe dit op een zo goed mogelijke manier gedaan kan worden. Daar is in de uitwerking van de plannen, zowel qua veiligheid als qua inrichting, wel degelijk rekening mee gehouden.
De heer Van Steeg (CDA) hoorde mevrouw De Boer voorstellen doen ter verbetering van de
participatie. Wat is er volgens haar misgegaan in de afgelopen drie jaar, dat nu beter moet? Mevrouw De Boer (GroenLinks) denkt dat nog vaker initiatieven vanuit de stad kunnen worden
gestimuleerd en opgehaald dan dat nu gebeurt. Er moet ook beter gecommuniceerd worden welke ruimte er is aan de voorkant en vervolgens wat er met de gegeven input is gedaan.
Zij vervolgt haar betoog. Als laatste heeft de gemeente het afgelopen jaar kunnen leren dat
veerkracht en durf nodig zijn. Daarbij denkt ze meteen aan klimaatverandering. De enorme impact
daarvan zien veel mensen nog steeds onvoldoende onder ogen. GroenLinks mist extra investeringen
in klimaat en duurzaamheid, maar door deze mee te nemen in andere programma’s, zoals mobiliteit en economie, kunnen gelukkig toch stevige stappen worden gezet. GroenLinks is daarnaast blij dat er vanuit het Rijk extra geld is gekomen voor schone lucht. Wat GroenLinks betreft, gaat de
gemeente nog harder aan de slag om die nieuwe toekomst, het nieuwe anders, ook op het gebied van een groen milieu en duurzaamheid vorm te geven.
De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) zegt dat mevrouw De Boer het heeft over veerkracht en durf en daarna over klimaatverandering. Hoe trots is zij op het feit dat er nog steeds geen grootschalig energielandschap is in de stad?
Mevrouw De Boer (GroenLinks) is uiteraard teleurgesteld dat dit er nog niet is. Het lastige is dat je daarvoor afhankelijk bent van initiatiefnemers vanuit de stad. GroenLinks had het liefst al eerder windmolens op Lage Weide neergezet, maar daar was toen geen meerderheid voor. Voor de
windmolens in Rijnenburg is tot nu toe wel een meerderheid, zodat die er hopelijk zo snel mogelijk zullen komen.
De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) stelt dat GroenLinks al zo’n tien jaar in het lokale college
11
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota) zit en dat er nog steeds geen grootschalig energielandschap is. Wat zegt dit over de veerkracht en de durf van de lokale GroenLinks fractie?
Mevrouw De Boer (GroenLinks) vindt dat dit niet aan de GroenLinks fractie ligt. Zij heeft keer op keer dit aangewakkerd en gestimuleerd en overal voor gestemd waar duurzame energie zou kunnen komen. Het zegt meer over de durf van de meerderheid in deze raad tot nu toe.
De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) zegt dat het ook iets zegt over de compromissen die GroenLinks bereid is te sluiten met andere fracties. Ze kunnen de kar trekken, want ze zijn de
grootste. Ondertussen is de ambitie om klimaatneutraal te zijn uitgesteld tot 2050. Wat zegt dat over GroenLinks? Hoe serieus neemt GroenLinks het klimaatprobleem?
Mevrouw De Boer (GroenLinks) antwoordt dat GroenLinks het heel serieus neemt. Maar GroenLinks is ook realistisch. Er moet gekeken worden wat in zo’n korte tijd mogelijk is. Ze zou graag
klimaatneutraal willen zijn in 2030, maar zelfs als je de hele raad en alle mensen in de stad hierin mee zou krijgen, is dat gewoon niet haalbaar op zo’n korte termijn.
De heer Gilissen (VVD) vat samen dat het dus de schuld is van iedereen behalve GroenLinks zelf. Hij stelt dat in de wijde omgeving van Rijnenburg een grote meerderheid van omwonenden gekant zal zijn tegen de plannen zoals ze nu vorm krijgen. Hoe gaan deze omwonenden bij het vernieuwde GroenLinks hiervoor een luisterend oor vinden?
Mevrouw De Boer (GroenLinks) stelt dat ze al een luisterend oor hebben. GroenLinks neemt deel aan alle bijeenkomsten en er wordt wel degelijk iets gedaan met de input die wordt ontvangen.
Grootschalige duurzame energieopwekking is een voorziening die de stad niet kan missen, die echt nodig is. Dan moet gekeken worden hoe dit vormgegeven kan worden zodat mensen er zo min mogelijk last en hinder van hebben. Dat is precies wat er in het plan gebeurd is.
De heer Gilissen (VVD) zegt dat dit dan een moeilijk gesprek blijft. De bewoners kunnen alleen
meepraten over de inpassing zelf. Het energielandschap gaat overlast veroorzaken. Volgens hem gaat er niets veranderen.
Mevrouw De Boer (GroenLinks) denkt dat dit een voorbeeld is dat laat zien dat er goed geluisterd
wordt. Maar dat betekent niet dat mensen vervolgens krijgen wat ze willen. GroenLinks denkt dat ook windmolens nodig zijn om in de buurt te komen van de klimaatdoelen. Het doel wordt niet
gehaald met alleen fietspaden en zonnepanelen. Volgens GroenLinks betekent participatie niet dat je altijd je zin krijgt.
Ze hoopt dat de gemeente gaat investeren, behouden en leren, zodat Utrecht een gezonde stad is en blijft voor iedereen.
De heer Van der Zweth (PvdA) begint zijn betoog met de uitspraak dat Utrecht beter verdient. De
kansenongelijkheid in de stad neemt toe en er gebeurt onvoldoende om het tij te keren. Er zijn grote zorgen bij bewoners. Zij verwachten van de politiek een antwoord hierop. Terug naar het oude normaal is voor veel Utrechters minder hoopgevend. Veel kinderen hebben leervertragingen
opgelopen. Veel mensen hebben nog werk, maar vrezen dat ze hun baan gaan verliezen nu de
reorganisaties worden aangekondigd. Voor mensen uit de opvang van de Maliebaan betekent terug
12
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota) naar normaal weer slapen op straat. Dit is dan ook het moment om te kiezen voor een nieuw en beter normaal. Dat vraagt om een overheid die ongelijk durft te investeren voor gelijke kansen.
De PvdA heeft de mensen gevraagd wat hun wensen zijn. Door die gesprekken word je met je neus op de feiten gedrukt. Mensen verliezen het vertrouwen in de overheid en ze hebben het gevoel dat wordt beslist over de stad in plaats van met de stad. Dit moet de politiek zich aantrekken. Er moet
nu iets veranderen. Stop de verkoop van sociale huurwoningen. Maak gebruik van actief grondbeleid, voorkom speculatie. Stop zakendoen met ontwikkelaars, die de gemeente bespelen over de rug van woningzoekenden.
De heer Gilissen (VVD) vindt dat veel van wat de heer Van der Zweth noemt gevolgen zijn van beleid dat door de PvdA in het verleden gesteund is. Zal de PvdA de hand in eigen boezem steken en misschien andere keuzes maken de komende tijd?
De heer Van der Zweth (PvdA) had het over de woningmarkt en de woningnood in de stad. Daarvoor
kan niet verwezen worden naar de periode acht jaar geleden. De problemen die er nu zijn, hadden de afgelopen acht jaar voor een groot deel opgelost kunnen worden. Als zes jaar terug de verkoop van
sociale huurwoningen was gestopt, had dat nu het verschil gemaakt. Het is te makkelijk dat de VVD verwijst naar meer dan acht jaar geleden. De afgelopen acht jaar heeft de VVD ook vier jaar aan het roer gezeten.
De heer Gilissen (VVD) wil het over mobiliteit hebben. De PvdA was er altijd voor om verkeersstromen om te leggen en de stad verder op te knippen. Erkent de heer Van der Zweth dat de
verkeersproblemen er mede zijn doordat de PvdA altijd de mobiliteitsplannen heeft ondersteund? De heer Van der Zweth (PvdA) meent dat bewoners voornamelijk bezorgd zijn over verkeers-
veiligheid. De PvdA, en volgens hem ook de VVD, is al een hele tijd bezig om te kijken hoe dit beter gedaan kan worden in de stad. Het vraagstuk waar de VVD nu over begint is een prima vraagstuk, maar niet wat de PvdA hoorde in de gesprekken met bewoners.
Mensen hebben het over bestaanszekerheid. Je moet een baan hebben om mee te kunnen doen. Er moet meer geld worden besteed aan armen en kinderen die het moeilijk hebben. Deze stad moet
streven naar volledige werkgelegenheid. Niemand zou op de voedselbank aangewezen moeten zijn en geen kind zou moeten opgroeien in armoede. Mensen hebben het ook over verbinding. De stad zou minder gesegregeerd moeten worden. Er is tweedeling met een peperduur centrum en buitenwijken.
De gemeente moet hier iets mee en daar heeft het de afgelopen acht jaar stelselmatig aan ont-
broken. De woningmarkt is compleet ontspoord en een verdienmodel geworden voor ontwikkelaars
en beleggers. Geen woningzoekende komt er nog normaal tussen. Het aantal mensen dat langdurig in de bijstand zit, blijft onverminderd hoog. Utrecht is een van de weinig steden die er niet in is
geslaagd om banen te creëren voor die groep. Leervertragingen in het onderwijs zijn toegenomen. Het bereik van de voorschoolse educatie is teruggelopen van bijna 100% naar 68%, met een bezuiniging van het college.
In deze Voorjaarsnota gebeurt er opnieuw te weinig. Het college gaat door op de eerder ingeslagen weg. De taskforce zegt dat er nu meerjarig iets aan deze problemen gedaan moet worden. Het
college en ook GroenLinks herhalen de woorden, maar doen er geen euro bij. Het gat tussen wat er
op papier staat en wat er gedaan wordt de komende jaren is gigantisch. De afgelopen jaren hadden moeten worden benut om de ontwikkelingen in Utrecht, een stad waar de tweedeling groeit en een
13
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota) stad die onbetaalbaar wordt, te keren. Dat is niet gedaan en ook in deze Voorjaarsnota ziet hij dat niet.
Mevrouw Schilderman (D66) vraagt welke bezuinigingen de heer Van der Zweth bedoelt. De heer Van der Zweth (PvdA) antwoordt dat hij het had over de voorschoolse educatie. Mevrouw Schilderman (D66) meent dat de gemeente dit budget al jarenlang hoog houdt, ook toen
hier door het Rijk op werd gekort. Ze deelt dat de coronacrisis hier een deuk in heeft geslagen. Welke inzet had hij graag willen zien, die hij nu niet ziet?
De heer Van der Zweth (PvdA) antwoordt dat er werd herverdeeld op de voorschoolse educatie, daar
zat een flinke korting bij. Dit is door het college niet volledig gedekt. Daar komt bij dat het bereik is
teruggelopen van 95% tot 68%. Een groot deel van de kinderen wordt niet meer bereikt. Deze kinderen moeten worden bereikt om te voorkomen dat ze achterstanden gaan oplopen in het onderwijs. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) zegt dat de reden waarom dit zo gebeurd is vaak besproken is.
Utrecht had liever iets anders gewild, maar dit had te maken met dat het feit dat het een wettelijke regeling was voor de harmonisatie bij de Kinderopvang. Nu heeft het te maken met een andere
herverdeling en dat is complex. Maar ze deelt niet de mening dat dit door de gemeente verkeerd werd gedaan.
De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat er een herverdeling was en dat die niet helemaal gecompenseerd is door dit college. De PvdA vond het cruciaal dat dit wel zou gebeuren. De wethouder antwoordde dat zij niet dacht dat dat nodig was, omdat het met minder zou kunnen.
Mevrouw Streefland (ChristenUnie) beaamt dat dit in de raad is besproken en dat de verdeling anders
werd, namelijk via de Kinderopvangtoeslag. Daar is voor gekozen, hoe ingewikkeld dat ook is, omdat dat in de wetgeving stond.
De heer Van der Zweth (PvdA) vindt het nodig dat het volledig wordt gecompenseerd en dat is niet gebeurd.
Landelijk zwaait een rechtsliberaal blok al de scepter. De verzorgingsstaat wordt uitgekleed en het vertrouwen daalt naar het nulpunt. Voorkomen moet worden dat dat in Utrecht ook gebeurt, dat publieke voorzieningen worden uitgekleed onder het mom van degelijke financiën.
Utrecht staat op een tweesprong: hoe gaat Utrecht veranderen de komende jaren? Er moet gezorgd worden voor gelijke kansen en dat vraagt om ongelijk te investeren voor die gelijke kansen op een beter normaal dat voor iedereen werkt.
Mevrouw Schilderman (D66) is blij dat in Utrecht langzaam de lichten weer aan gaan. Utrecht klimt uit een dal geklommen na bijna anderhalf jaar coronacrisis. Gelukkig zijn er al meer dan een half
miljoen prikken gezet in de regio. Binnenkort zullen bussen de meest kwetsbare wijken ingaan om te zorgen dat ook mensen daar beschermd worden tegen het virus. D66 juicht dat van harte toe. Nu de gezondheidscrisis minder zal worden, gaat ook de economie weer van het slot. Veel ondernemers kunnen eindelijk weer aan de slag.
14
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota) De heer Gilissen (VVD) meent dat de bussen allang de wijken hadden moeten ingaan. De raad heeft daar enkele weken geleden vragen over gesteld. De vaccinatiebereidheid in sommige wijken is te laag. Utrecht is toch rijkelijk laat met die prikpunten op locatie en die bussen? Deelt mevrouw Schilderman die mening?
Mevrouw Schilderman (D66) deelt met de heer Gilissen dat het hele vaccinatiebeleid rijkelijk te laat is. Ze had graag veel eerder vaccinaties gezien. Dat neemt niet weg dat ze alsnog blij is dat er een extra inzet komt, juist op de plekken waar nu duidelijk wordt dat het niet automatisch goedkomt.
De heer Gilissen (VVD) vraagt of mevrouw Schilderman weet wanneer die bus gaat rijden. Want hij weet het niet.
Mevrouw Schilderman (D66) antwoordt dat er op dit moment geen inschattingen zijn. Wellicht kan daar straks op geantwoord worden.
Nu het licht weer aan gaat, wordt duidelijk zichtbaar dat de kansen soms ongelijk verdeeld zijn.
Verschillen tussen zij die mee kunnen doen en zij die niet mee kunnen doen zijn groter geworden. Op school, op de arbeidsmarkt en op de woningmarkt zijn de verschillen soms heel erg groot. Dat
schept verplichtingen voor de komende tijd. Utrecht is door de moeilijkste periode sinds de Tweede Wereldoorlog gegaan. Het heeft een flinke wissel getrokken op de bewoners in de stad en op de saamhorigheid.
Maar er blijkt ook veel mogelijk te zijn in een korte tijd. Online werk en lesgeven hebben een
gigantische boost gekregen. Er zijn prachtige initiatieven ontstaan van ondernemers en maat-
schappelijke organisaties die elkaar door deze moeilijke periode geholpen hebben. Wat niet gedaan moet worden, is gaan bezuinigen op wat Utrecht zo fijn maakt. Een veilige en sociale stad met
toegankelijke voorzieningen en hulp voor kwetsbare Utrechters. D66 kijkt met trots naar de snelheid waarmee de vier coronasteunpakketten van in totaal € 116 miljoen tot stand zijn gekomen en ten
uitvoer worden gebracht. Waar andere gemeenten ervoor kiezen om de bibliotheek of het zwembad
te sluiten of om te bezuinigen op jeugd of sport, kiest Utrecht voor de toekomst. Dat kan mede door de groei van de stad. D66 wil blijven investeren in een groeiende stad die bereikbaar en groen is.
De heer Gilissen (VVD) stelt dat er ook veel gemeenten zijn die geen zwembaden sluiten, maar die ook de lasten niet substantieel verhogen. Hoe rijmt D66 dat?
Mevrouw Schilderman (D66) antwoordt dat er vele zaken zijn waar gemeenten in kunnen snijden. Het verschilt per gemeente hoe hard ze geraakt worden door bepaalde maatregelen. Utrecht heeft veel
cultuur, evenementen en horeca. Dat zijn de plekken die juist heel hard geraakt zijn. Dat is de reden dat D66 wil investeren. Daarnaast zijn er ook veel gemeenten die minder investeren in groen of werkgelegenheid. D66 vindt het van groot belang dat dat wel gebeurt.
De heer Gilissen (VVD) raadt mevrouw Schilderman aan om te gaan kijken in Enschede, waar de OZB niet substantieel wordt verhoogd. Zijn vraag gaat over de ondernemers. Eerst wordt het geld
weggehaald bij hen en daarna geeft de gemeente een doekje voor het bloeden voor de mensen die het echt nodig hebben. Wat vindt mevrouw Schilderman daarvan?
Mevrouw Schilderman (D66) stelt dat de OZB in Enschede veel hoger was dan in Utrecht. D66 zou ook liever de lasten niet verhogen. Maar als er een moment is om het te doen, dan moet het nu
15
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota) gedaan worden om te blijven investeren. Utrecht zat onder het gemiddelde qua OZB-tarief. Dat
neemt niet weg dat het een maatregel is die je pas neemt als het niet meer anders kan. Zij denkt dat dat nu het geval is.
De heer Gilissen (VVD) vraagt of dat voor D66 betekent dat dit teruggedraaid of gematigd zal worden als de situatie is verbeterd?
Mevrouw Schilderman (D66) is het daar in principe mee eens. Het verhogen van de OZB is hopelijk eenmalig. Het zijn nu bijzondere omstandigheden.
Het gaat D66 juist om bestaanszekerheid, werkgelegenheid en over voorzieningen op het gebied van cultuur, sport en evenementen. Daarmee wordt geïnvesteerd in het cement van de samenleving.
Door de effecten van corona en de gebrekkige bekostiging vanuit het Rijk is de Voorjaarsnota geen eenvoudige opgave. Met het verhogen van de OZB wordt ook iets van de inwoners gevraagd.
Onderaan de streep komt D66 tot de conclusie dat Utrecht nu op een beslissend punt staat. Juiste politieke keuzes vlak na een crisis bepalen de toekomst en schrijven de historie van Utrecht.
Bezuinigen zou de bijl daarin zetten en zou meer kapotmaken de komende jaren. Daarom kiest D66 toch voor de OZB-verhoging. Ze is wel blij dat er mogelijkheden zijn voor ondernemers die het moeilijk hebben door deze verhoging, zoals het compensatiefonds.
Door de coronamaatregelen was ondersteuning bieden aan mensen die dat nodig hadden ineens veel ingewikkelder. Gelukkig kwamen er creatieve oplossingen hiervoor. Ondanks de geweldige initia-
tieven zijn de gevolgen van de coronacrisis wel degelijk zichtbaar. De kansengelijkheid wordt kleiner. Dat vraagt om actie. D66 wil dat Utrecht een stad is waar men omkijkt naar elkaar. Voor het centrale aanmeldbeleid van de basisscholen is nu budget vrijgemaakt. D66 zal de komende tijd voorstellen
doen om meer zicht te krijgen op de nieuwe armen, ontlezing, laaggeletterdheid en het tegengaan van gezondheidsverschillen.
Ondanks de coronacrisis is het Utrecht gelukt om te blijven bouwen en door te gaan. Maar nu moet de gemeente met volle kracht vooruit. Er wordt al een tijd gepraat over waar en hoe dit te doen.
Hopelijk komt de raad er de komende week uit met de Ruimtelijke Strategie. Wat D66 betreft wordt die dan zo snel mogelijk uitgevoerd. Ze wil graag bevestiging vanuit het college dat het investeringen hierin nog steeds als een echte topprioriteit ziet.
De stad groeit. De stad is vele talenten rijk en steeds meer nieuwe Utrechters komen naar Utrecht om zichzelf te ontwikkelen. Voor D66 is het van groot belang dat deze mensen kunnen wonen zoals zij willen. Ook de mensen die hier zijn komen wonen zijn de Utrechtse buitenruimte meer gaan
waarderen. D66 zal werken aan meer voorstellen op dit gebied, omdat buiten kunnen zijn voor iedereen van groot belang is.
Het blijft ook van belang om de inwoners te steunen in hun inzet voor de openbare ruimte, maar ook in de inzet voor bijvoorbeeld de verduurzaming. Welke keuzes kunnen zij maken? En hoe zorgt de gemeente dat dat zo makkelijk mogelijk gaat? Zo is er een grote inzet nodig is om geothermie te
realiseren. D66 maakt zich zorgen dat hier nog te weinig aandacht voor is, dit terwijl de systeemomslag om hele grote stappen vraagt.
De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) herinnert zich de Tweede Kamercampagne waarin D66 Sigrid Kaag profileerde als een klimaatactivist. Nu wijdt D66 niet veel meer woorden aan de
klimaatcrisis dan geothermie en zon op daken. Wat zijn de plannen van D66 om de klimaatcrisis te bestrijden?
16
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota) Mevrouw Schilderman (D66) denkt dat er meerdere zaken zijn. Vergroening is een belangrijke stap om de gedeeltelijk onvermijdelijke gevolgen van klimaatverandering tegen te gaan. Het gaat deels
om omgaan met de gevolgen, maar het gaat deels ook om voorkomen. Wat D66 betreft kan de inzet
voor zon op daken nog veel groter, wordt heel snel werk gemaakt van het energielandschap en moet meer gewerkt worden aan geothermie. De omslag in warmte moet gebeuren en dat staat nog niet altijd even goed op het netvlies.
De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) stelt dat ook D66 de deadline voor klimaatneutraal laat verwateren tot 2050. En dat terwijl D66 zogenaamd een klimaatpartij is. D66 kwam als eerste met
het idee om niet in te zetten op elf windmolens, maar op acht. En ondertussen worden het er maar drie in Rijnenburg. In hoeverre durft D66 zich nog een klimaatpartij te noemen?
Mevrouw Schilderman (D66) antwoordt dat de drie windmolens niet de wens van D66 waren. Ze wil
het maximale halen wat daar past binnen de kaders die zijn vastgesteld, maar ze ziet ook dat er een spanning is. Er zijn ook andere ambities. D66 heeft ook de ambitie om sport te realiseren en vindt
het van groot belang dat het energielandschap zo wordt ingepast dat het past bij de mensen die daar omheen wonen.
De heer Van Heuven (Partij voor de Dieren) vraagt of D66 het idee zou steunen om wel in 2030 klimaatneutraal te zijn en daar de ambitie aan te koppelen om veel groene werkgelegenheid te creëren?
Mevrouw Schilderman (D66) antwoordt dat D66 zich zeker inzet voor veel groene werkgelegenheid. Dat combineert twee van de grote opgaven die er op dit moment zijn: mensen die door corona hun baan zijn kwijtgeraakt of nog kwijtraken en de opgave op het gebied van klimaat. D66 vindt dat er nu snelle stappen gezet moeten worden met dingen die al meteen voor besparing zorgen. Er moet begonnen worden met haalbare projecten. Daar sluit de inzet van dit college bij aan.
Ondanks de steunpakketten die uit het Rijk kwamen, zijn er ondernemers die in de problemen raakten. Voor veel mensen zal de zwaarste tijd nog komen als die steunpakketten worden
afgebouwd. Via de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht blijft de gemeente ondernemers bijstaan die dat nodig hebben. De economische cijfers geven hoop. D66 ziet graag dat de econo-
mische impuls breder over de stad uitgerold wordt met betrokkenheid van winkelverenigingen ook buiten het centrum. Want ook daar zit belangrijke werkgelegenheid. De komende tijd moet de
gemeente zich op alle manieren inzetten voor werk, voor mensen die al aan de zijkant stonden en
mensen die daar helaas zijn bijgekomen. Er wordt ingezet op stages, op mensen die net beginnen op de arbeidsmarkt, op omscholing richting nieuw werk en op banen van de toekomst, in de groene economie, in onderwijs en in zorg.
Iedereen heeft keihard gewerkt om Utrecht door de crisis heen te loodsen en D66 spreekt daar haar dank en bewondering voor uit.
De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) heeft een punt van orde. Hij constateert dat er een aantal keer van verkeerde partijen spreektijd is gebruikt door andere partijen. Hij neemt aan dat dit gecorrigeerd wordt.
De voorzitter antwoordt dat de griffier laat weten dat dat al gebeurd is.
17
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota) Hierop wordt de vergadering enkele minuten geschorst. Na hervatting van de vergadering meldt de voorzitter dat een aantal woordvoerders inmiddels geen
spreektijd meer heeft. Zij stelt voor om hun nog twee interrupties toe te staan, onder de voorwaarde dat het korte interrupties zijn, en constateert dat de raad het daarmee eens is.
De heer Van Steeg (CDA) vindt, nu Utrecht langzaam weer perspectief krijgt op een stad zonder beperkingen, het goed om stil te staan bij de vraag hoe de stad sterker uit deze moeilijke periode kan komen. De CDA-fractie staat voor een toekomstgerichte stad op mensenmaat, waar inwoners verantwoordelijkheid nemen voor hun omgeving, de eigen wijk en buurt. Basisvoorwaarde voor een goed functionerende gemeente is dat zij haar eigen beleid op orde heeft. Dat is in deze Voorjaarsnota minder het geval. De afgelopen periode heeft gezorgd voor extra uitdagingen en uitgaven en dat zal ook de komende tijd zo zijn. Corona moet echter niet als excuus worden gebruikt om moeilijke keuzes uit de weg te gaan. De verhoging van de lasten voor de inwoners is buitengewoon pijnlijk. De CDA-fractie heeft voorstellen gedaan om de lasten van de crisis eerlijker te verdelen. Het college moet ook keuzes maken en snijden in eigen beleid, maar dit wordt helaas doorgeschoven naar de volgende coalitie. De CDA-fractie wil dat keuzes worden gemaakt die de samenleving echt ten goede komen. Zij heeft de afgelopen jaren gepleit voor meer betrokkenheid van burgers bij besluitvorming, investeren in verenigingen en schone en leefbare buurten, met een betrouwbare overheid die zorgt voor een goede basis op het gebied van regelgeving, financiën en zekerheid.
Op de laatste twee onderwerpen schiet de Voorjaarsnota tekort. De financiën staan in het rood en er zijn veiligheidsuitdagingen die minder zichtbaar zijn, maar vragen om duidelijke grenzen van de overheid. De CDA-fractie vindt dat op een aantal vlakken minder moet worden uitgegeven, ook omdat de gemeente te veel hooi op haar vork neemt. Er worden veel kostbare plannen gemaakt, terwijl projecten uit de tijd lopen en te duur worden, zoals de NRU. De CDA-fractie roept op om duidelijke en haalbare keuzes te maken richting de samenwerkende partijen, Rijk en provincie, maar ook richting de eigen mensen in het stadskantoor. De CDA-fractie zal de komende tijd voorstellen doen om de samenleving te versterken, bijvoorbeeld op het gebied van burgerschap, communicatie richting inwoners, winkelgebieden in de buurt, een aantrekkelijke openbare ruimte en sport in de wijk. Ook zal zij voorstellen doen die de basis van financiën en veiligheid op orde brengen en waarmee wordt geïnvesteerd in de toekomst van Utrecht. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) is naar aanleiding van een vraag van een medewerker van het
stadhuis op zoek gegaan naar de Belg Paul Verhaeghe. Hij heeft een essay geschreven met de titel
“Houd afstand, raak me aan”. Het gaat over de vraag hoe de huidige crisis kan worden aangegrepen om andere keuzes te maken. Door de reislustigheid en de wereldwijde economie heeft het coronavirus zich over de hele wereld kunnen verspreiden. Het ligt in de aard van de mens om samen te
leven, te werken en elkaars nabijheid te zoeken. Tijdens de coronacrisis werd de samenleving weer
een echte samenleving, met initiatieven als Serve the City, Home-Start en FC Utrecht helpt vanuit het hart. Mensen leerden hun buren kennen, deden boodschappen voor elkaar en zagen het belang in van opvoeding, onderwijs, zorg en nabijheid. Je zou kunnen zeggen dat de mens zo autonoom is geworden dat hij de verbinding met de ander is kwijtgeraakt. Gelukkig zie je steeds vaker dat mensen daar afstand van nemen.
18
Raadsvergadering van 17 juni 2021 (behandeling Voorjaarsnota) De ChristenUnie-fractie vraagt zich af of je terug moet willen naar hoe het was. Focus op econo-
mische groei biedt geen redding, maar leidt mogelijk juist eerder tot een ecologische ondergang. Er
is een wegwerpmaatschappij, waarin mensen blijven consumeren. De belangrijkste ziekteverspreider
is misschien wel de smartphone, die de tegenstellingen groter maakt met overtuigingen die de mens echt ziek maken.
De ChristenUnie-fractie ziet de mens als sociaal wezen met als opdracht om het samen te doen. Mensen moeten zich verantwoordelijk voelen voor hun stad. Het is goed dat de coaches voor de
schone stad structureel worden gefinancierd. Er moet aandacht zijn voor eenzamen, voor wie je van betekenis kunt zijn. Initiatieven als Handje Helpen en EET met je hart maken de stad mooier en barmhartiger.
De heer Van Steeg (CDA) vraagt mevrouw Streefland op welke punten deze Voorjaarsnota het beleid na de coronacrisis verandert. Mevrouw Streefland (ChristenUnie) vindt het belangrijk dat niet wordt bezuinigd op de sociale infrastructuur, ook op de langere termijn.
De ChristenUnie-fractie vindt het voorts van belang om te investeren in de vroege kindertijd.
Kinderen moeten kunnen opgroeien in een rustige omgeving, waar zij zich op een normale manier kunnen ontwikkelen, waar de kansen gelijk zijn. Dat is ook economisch gunstig, want het levert minder problemen en dus kosten op voor de maatschappij.
Ook op het gebied van veiligheid ligt een gezamenlijke opdracht: het niet alleen aan de politie of boa overlaten, niet wegkijken of normaliseren. De ChristenUnie-fractie is blij met het extra geld dat