6 - PWE Inwonersonderzoek naar schone energieopwek in Utrecht

Ik weet hoe het de leefbaarheid aantast.” “Geluidsoverlast van een windmolen heeft te grote gevolgen op de kwaliteit van leven en aantal mensen die deze overlast krijgen zo laag mogelijk houden!” Andere deelnemers die aangeven dat ze geluidsoverlast tegen willen gaan, doen dit uit principe. Zij zijn van mening dat geluidsoverlast altijd zoveel mogelijk moet worden voorkomen: “Het is belangrijk dat duurzaamheid geen effect zou hebben op het normale leven van bewoners.” “Geluid van windmolens kan erg storend zijn. De voorkeur gaat natuurlijk dan uit naar plekken waar mensen er geen of veel minder last van hebben, buiten de stad langs wegen.” “Er is al zoveel herrie, laten we zuinig zijn op stilte” “Overlast tot een minimum beperken (alles aan doen)”

34 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

Sommige deelnemers zijn van mening dat geluidsoverlast nooit acceptabel is. Een aantal van hen trekt hieruit de conclusie dat er daarom geen windmolens in de gemeente geplaatst zouden moeten worden. Deze personen pleiten vrijwel altijd voor maximale aandacht voor het voorkomen van geluidsoverlast. “Keiharde voorwaarde” “Bewoners van de stad mogen natuurlijk geen last hebben van het geluid van windmolens, dat geluid is er namelijk altijd als de wind waait, dag en nacht en zomer en winter.” “Overlast mag in het geheel niet voorkomen. Dan heb ik nog liever een kerncentrale op het industrie terrein” “Windmolens geven geluidsoverlast en horen niet thuis in en rond stedelijk gebied.”

De natuur zoveel mogelijk beschermen Het beschermen van de natuur wordt door veel deelnemers als uiterst belangrijk ervaren. Ruim drie kwart (76%) adviseert om meer rekening te houden met deze waarde, waarbij bijna de helft (46%) pleit voor ‘’veel meer rekening houden’ met natuurbescherming. Eén op de vijf deelnemers (19%) adviseert om het huidige beleid te handhaven, terwijl slechts 4% adviseert om minder rekening te houden met natuurbescherming. De prioriteit die deelnemers hechten aan verschillende manieren om rekening te houden met de natuur varieert sterk. De antwoorden op deze vraag zijn weergegeven in figuur 3-6. Het beschermen van bijzondere dieren en planten wordt door veel deelnemers als belangrijk tot redelijk belangrijk beschouwd. Er komen geen sterke voorkeuren voor of tegen deze optie naar voren op groepsniveau. Er zijn wel aanzienlijke verschillen in opvattingen over of windmolens en zonnevelden in de buurt van natuurgebieden mogen staan en of de natuur al wordt beschermd door de energietransitie.. Er lijkt een tegenstrijdigheid te bestaan in de manier waarop deelnemers denken dat windmolens en zonnevelden zelf een manier zijn om rekening te houden met natuur en groen.

Sommige mensen stellen: "De natuur is belangrijk, dus je plaatst windmolens." Anderen redeneren: "De natuur is belangrijk, dus je plaatst zo min mogelijk windmolens en zonnevelden in de buurt van natuurgebieden." Het beschermen van bijzondere planten en bomen wordt door deelnemers als minder belangrijk beschouwd.

35 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%

Bijzondere Bijzondere soorten dieren soorten planten en beschermen, zoals bomen weidevogels en beschermen vleermuizen Zeer belangrijk

Belangrijk

Stille gebieden behouden

Redelijk belangrijk

We beschermen Zo min mogelijk natuur door windmolens of schone energie op zonnevelden in of te wekken voor een dichtbij betere toekomst natuurgebieden Enigszins belangrijk

Onbelangrijk

Figuur 3-4: Rangschikking manieren om rekening te houden met natuur en groen

Veel deelnemers benoemen het feit dat de natuur onder druk staat en de beperkte hoeveelheid aan (Utrechtse) natuur als de belangrijkste redenen om natuurbescherming te prioriteren. Bijna allemaal adviseren deze deelnemers om zoveel mogelijk rekening te houden met natuurbescherming. Het behouden van stille gebieden sluit bij dit argument. “er is relatief weinig natuur/groen in en rondom de stad binnen de gemeente grenzen, laat deze zo veel mogelijk onaangetast” “Belangrijke waarde, natuur. Er is niet veel van.” “Zoals eerder gezegd, natuur is extra belangrijk als je in de stad woont. Er is gewoon minder natuur, dus wat er is moet beschermd worden.” “De natuur heeft al genoeg te verduren” Voor veel deelnemers is het behoud van natuur ook van belang voor de leefbaarheid en de leefomgeving van Utrechters: “Natuur is super belangrijk voor de gezondheid van de inwoners en is een kostbaar goed, wat beschermd moet worden. Zeker ook voor Het bevorderen van de biodiversiteit zou er veel meer groen en Natuur in de stad moeten komen dan nu. Hierbij moet voorkomen worden dat Natuur ten koste gaat van duurzame energie opwekking” “Natuurlijk zorgt voor schone lucht en een leefbare woonomgeving.”

36 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

“Er is weinig natuur in dit deel van de stad en wat er is wordt goed gebruikt om te ontspannen en voor natuurindicatie. Dit is een armere wijk dus bewoners kunnen niet ver weg om te recreëren en de meesten ook niet op vakantie dus de natuur in dit gebied is extra belangrijk.” “De natuur is ons leven, die mag nooit (meer) de dupe worden van dit soort ambities” Andere deelnemers benadrukken dat natuurbehoud het uiteindelijke doel is van de energietransitie. Dit is terug te zien in de score voor ‘We beschermen de natuur door schone energie op te wekken voor een betere toekomst’. Zij vinden dat de natuur er daarom niet onder mag lijden: “Wat schieten we er anders mee op: we wekken groene stroom op, ook in het belang van de natuur (c.q. de consequenties voor de natuur); dat moeten we dan niet doen op een manier waardoor we de natuur nog meer te 'beschadigen'.” “Minder natuur is ook niet groen” “De natuur beschermen is het primaire doel van het verminderen van de co2 uitstoot. Als we de natuur vervolgens inperken voor duurzame energie schieten we ons doel voorbij.” “Hier is het toch om te doen, de natuur?

De uitzichten en het landschap rond Utrecht zoveel mogelijk beschermen Het behoud van het landschap rondom Utrecht vinden veel deelnemers belangrijk. M Meer dan de helft van de deelnemers (56%) wil hier meer rekening mee houden, terwijl ruim een derde (36%) aangeeft hier veel meer rekening mee te willen houden. Een kwart van de deelnemers (26%) adviseert om het huidige beleid te volgen, terwijl 18% minder rekening wil houden met het behoud van uitzichten en het landschap. In figuur 3-7 hieronder is beschreven hoe belangrijk deelnemers manieren vonden om rekening te houden met uitzichten en het landschap. Opvallend aan de volgorde waarop deelnemers manieren om rekening te houden met uitzichten en het landschap beoordelen, is dat relatief veel mensen aangeven dat ze windmolens als een verslechtering van uitzichten en het landschap ervaren. Aan de andere kant vindt een kleinere groep dat windmolens juist geen verslechtering zijn voor uitzichten en het landschap. Zij beschouwen dit vaak als extreem tot zeer belangrijk. Ook is er verdeeldheid over de stelling dat uitzichten en het landschap juist beschermd worden door schone energie op te wekken; dit wordt door de meeste deelnemers óf als extreem tot zeer belangrijk óf als onbelangrijk tot heel onbelangrijk gevonden.

Verder valt op dat manieren om ervoor te zorgen dat windmolens af en toe zichtbaar zijn tijdens het fietsen, rijden of wandelen rond de stad door veel deelnemers als belangrijk tot enigszins belangrijk worden beschouwd. Ten slotte vinden deelnemers het beperken van zicht op windmolens belangrijker dan het beperken van zicht op zonnevelden.

37 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% We Windmolens Windmolens Zorgen dat je Zorgen dat je Zorgen dat je Zorgen dat je beschermen de en zijn geen windmolens af windmolens of windmolens zo zonnevelden uitzichten en zonnevelden verslechtering en toe ziet als zonnevelden min mogelijk zo min het landschap zo min van uitzichten je rond de stad zo min ziet als je rond mogelijk ziet door schone mogelijk laten en het fietst, rijdt, of mogelijk ziet de stad fietst, als je rond de energie op te opvallen in het landschap wandelt vanuit rijdt, of stad fietst, wekken voor landschap woningen wandelt rijdt, of een betere wandelt toekomst Extreem belangrijk

Zeer belangrijk

Belangrijk

Enigszins belangrijk

Onbelangrijk

Heel onbelangrijk

Redelijk belangrijk

Figuur 3-5: Rangschikking manieren om rekening te houden met de uitzichten en het landschap rond Utrecht

Als belangrijkste reden om landschappen te behouden, noemen veel deelnemers het belang van landschappen voor de leefbaarheid en gezondheid van bewoners. Zij ervaren windmolens als een verslechtering van het landschap. Dit argument verklaart waarom deelnemers het belangrijk vinden dat windmolens zo min mogelijk zichtbaar zijn en zo min mogelijk opvallen. “Aantrekkelijkheid van de stad is belangrijk voor de leefbaarheid. En je bent als stadsbewoner voor de natuur afhankelijk van de gebieden rondom de stad. Daarom vind ik het belangrijk om hier rekening mee te houden (voor zover dat kan).” “Utrecht is zo mooi en fijn om te wonen juist door de ruimte eromheen” “Vanuit de optiek van een stadbewoner is het belangrijk om de natuur en ruimte die we hebben te koesteren. Een stad is al een overprikkelde setting. Willen we in harmonie kunnen blijven wonen dan is de invloed van natuur, ruimte, en rustgevende plekken essentieel. Windmolens en Zonnevelden doen daar geen goed aan. Bovendien zijn lang nog niet alle daken benut met zonnepanelen.” “Niemand wil leven in een opgesloten ruimte”

38 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

Zoals eerder genoemd, geven veel deelnemers aan dat ze windmolens en zonnevelden als onaantrekkelijk ervaren en dat ze niet willen dat hun uitzicht hierdoor wordt aangetast: “Het is erg suf als we welke kant je ook uit kijkt, alleen maar tegen die molens staat te koekeloeren” “Utrecht is nu mooi en aantrekkelijk, laten we dat zo houden. Het is te makkelijk om het lelijk te maken. Bescherm de mooiheid.” “Vrij uitzicht is belangrijk en windmolens maken het uitzicht veel minder mooi. Zonnepaneelvelden blijven laag en hebben dit probleem niet” “Windmolens verpesten de vergezichten in de stad. Dit zorgt voor een erg onrustig beeld. En verstoort hierbij het welzijn voor mens en dier. Hierbij is geluidsoverlast nog niet eens meegenomen.” Deelnemers die adviseren dat de gemeente het huidige beleid handhaaft of minder rekening houdt met het behouden van landschappen, zijn vooral van mening dat landschappen niet worden aangetast door windmolens of zonnevelden. Anderen vinden dat landschappen niet ontzien kunnen worden in de energietransitie of dat windmolens en zonnevelden in de toekomst een integraal onderdeel van het landschap zullen worden. “Ontwikkeling betekent ook verandering. Hoort er bij.” “Ik denk dat windmolens en zonnenparken een prima toevoeging zijn aan het utrechtse landschap.

Krijg toch een beetje een warm hart als ik zie hoe hard we met het klimaatprobleem aan de slag zijn.” “Het landschap gaat hoe dan ook veranderen. Windmolens en zonnevelden zijn nu eenmaal nodig.” “Ik vind uitzicht op windmolens of zonnevelden niet storend. Ze hebben iets van deze tijd.”

Dat we nog steeds woningen kunnen bouwen Veel deelnemers vinden het belangrijk rekening te houden met het bouwen van woningen. Drie op de vijf deelnemers (61%) adviseert de gemeente om meer rekening te houden met dat woningen nog steeds gebouwd kunnen worden. 29% van de deelnemers adviseert om het huidige beleid wat betreft het rekening houden met dat er nog steeds woningen gebouwd kunnen worden te volgen. 11% wil dat de gemeente minder rekening houdt met het bouwen van woningen bij het maken van keuzes over windmolens en zonnevelden. Als reden om hier extra rekening mee te houden noemen veel deelnemers het woningtekort als een groot probleem dat opgelost moet worden. “Door het plaatsen van windmolens zullen er tienduizenden woningen decennia later pas gebouwd kunnen worden. Ga dat maar vertellen als je al 16 jaar op de wachtlijst staat of een statushouder bent!”

39 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

“Kunnen we niet omheen, de vraag naar woningen is groot in onze regio. Moeten we dus rekening mee houden.” “De woningnood is enorm. Er wonen mensen illegaal in tuinhuisjes, (sta)caravans, bootjes enz. Sommige mensen slapen dan weer eens bij de ene kennis op de bank, dan weer bij de andere. "Jongere"wonen nog thuis. Dit heeft een enorme impact op mensen. In Rijnenburg moet NU!! gebouwd worden niet pas in 2035. Mijn 27-jarige nog thuiswonende dochter wil NU een huis. Niet pas in 2035! Laat die zonnepanelen en windmolens maar even zitten.” “De woningnood is enorm, energie kan van elders komen” Sommige deelnemers schrijven expliciet dat ze het bouwen van woningen belangrijker vinden dan de energietransitie. Zij adviseren de gemeente bijna allemaal om zoveel mogelijk rekening te houden met woningbouw. “Woningen bouwen is absoluut het belangrijkste! Veel belangrijker dan schone energie opwekken” “Er zijn vooral woningen nodig. Die hebben prioriteit boven in zo’n dicht l bevolkte gemeente windmolens neer te zetten. Dat is belachelijk. Zet windmolens op zee en investeer daar in. Meer rendement en niet de overlast voor je bewoners!” Andere deelnemers vinden woningbouw belangrijk, maar schrijven dat er vooral bepaalde soorten woningen gebouwd moeten worden. Deelnemers noemen met name dat er duurzame woningen (‘nul op de meter’) of betaalbare woningen gebouwd moeten worden.

De deelnemers die dit schrijven geven minder prioriteit aan de doelstelling om woningen te kunnen blijven bouwen dan deelnemers die andere argumenten geven. Zij willen vaak het huidige beleid volgen (maar met name duurzame woningen bouwen) of een beetje meer rekening met dit doel houden (en met name betaalbare woningen bouwen). “Woningen is eerste prio. Liefst met nul op de meter. Heb je ook geen extra opwek voor nodig. Ga eerst bestaande bouw aanpakken zodat oom dat nul op de meter wordt.” “Er is een woningsnood en hier kunnen wij niet omheen, wel moeten wij zorgen dat die woningen zelfvoorzienend zijn en het liefste ook extra bijdragen aan de energiebehoeften van de stad. “Het gaat mij daarbij vooral om sociale woningbouw.” “Extra betaalbare woningen zijn hard nodig, nu het bijna onmogelijk is voor jongelui om een woning te kopen of huren. Denk vooral ook aan ouderenwoningen vlakbij alle voorzieningen zodat eengezinswoningen vrij komen voor gezinnen.”

40 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

Andere deelnemers die aangeven woningbouw minder belangrijk te vinden schrijven vooral dat ze vinden dat de stad niet verder moet uitbreiden. Zij vinden vooral dat de stad moet worden ‘verdicht’. Anderen vinden dat het woningtekort op een andere manier moet worden opgelost zonder meer woningen te bouwen, bijvoorbeeld door woningen te splitsen of leegstaande (kantoor)panden voor woningen te gebruiken. “Rekening meehouden maar ik denk dat er nog steeds mogelijkheden zijn om bestaande gebouwen beter te gebruiken voor woningen. En binnen de stad land beter in te zetten.” “Woningen inbreiden. Hoogbouw en duurzaam” “Meer thuiswerken en de bedrijven omturnen naar woningen. Op alle fronten de beste oplossing Minder files, minder CO2 uitstoot, etc. Dit is al weer achterhaalt. Het mag binnenkort al niet meer. En terecht” “Het gaat wel veel over woningnood, maar er is veel tekort doordat men steeds meer vierkante meters per persoon wil. Dat is niet echt nood. Verzin allerlei manieren om met meer mensen in een huis te kunnen wonen, zonder last van elkaar te hebben, maar wel als een soort inbreiding.” Ten slotte schrijven deelnemers ook dat ze vinden dat Utrecht al groot of vol genoeg is. “Utrecht is behoorlijk groot geworden. Veel mensen. Hoe meer er bijgebouwd wordt hoe drukker het wordt. Dus wat mij betreft zijn we groot genoeg.

Als ik dan hoor dat het electriciteitsnet het al niet eens meer aan kan (met de uitbreidingen erbij). Wat betekent dat dan?” “Utrecht is al groot genoeg, hoeven niet veel woningen bij”

Dat we in een paar (grote) gebieden veel windmolens en zonnevelden bij elkaar zetten Over het clusteren van windmolens en zonnevelden in (grote) gebieden zijn deelnemers erg verdeeld. Zo’n twee op de vijf deelnemers wil een beetje meer (20%) of veel meer rekening (19%) hiermee houden. 28% van de deelnemers adviseert om het huidig beleid te volgen en een derde (33%) wil dat de gemeente hier juist minder rekening mee houdt. In figuur 3-8 hieronder is beschreven hoe belangrijk deelnemers manieren om verdeling van windmolens en zonnevelden zo eerlijk mogelijk te maken vonden. Figuur 3-9 geeft weer hoe belangrijk de deelnemers manieren om rekening te houden met of mensen windmolens en zonnevelden willen vonden. Veel deelnemers zijn erg voor het clusteren van windmolens en zonneparken. Veel deelnemers geven aan dat ze het niet of maar een beetje belangrijk vinden om gebieden waar al veel windmolens en zonnevelden zijn niet te kiezen. Dit is ook terug te zien aan de score op ‘we zetten in een paar gebieden windmolens en zonnevelden, zodat er op andere plekken minder kan’. Veel deelnemers vinden dit zeer belangrijk. Daar staat tegenover dat deelnemers het wel heel belangrijk vinden om inwoners die windmolens en zonnevelden in hun omgeving hebben te compenseren.

Wat opvalt is dat de meningen relatief verdeeld zijn over of windmolens en zonnevelden zoveel mogelijk gelijk verdeeld moeten worden over de gebieden. Tot slot vinden deelnemers het redelijk belangrijk om rekening te houden met kwetsbare inwoners bij het kiezen van een locatie.

41 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Gebieden waar al veel Gebieden waar windmolens en kwetsbare inwoners zonnevelden zijn niet wonen niet of minder kiezen kiezen

Zeer belangrijk

Belangrijk

Inwoners die windmolens en zonnevelden in hun omgeving hebben compenseren

Redelijk belangrijk

We zetten in een paar Windmolens en gebieden windmolens zonnevelden zoveel en zonnevelden, zodat mogelijk gelijk verdelen er op andere plekken over de gebieden minder kan

Enigszins belangrijk

Onbelangrijk

Figuur 3-6: Rangschikking manieren om de verdeling van windmolens en zonnevelden eerlijk te maken Deelnemers vinden het voornamelijk belangrijk dat de gemeente inzet op het mogelijk maken van energie coöperaties, zodat inwoners zelf hun eigen energie kunnen maken, en op het helpen van inwoners die medeeigenaar willen worden. Alleen inzetten op gebieden waar mensen windmolens of zonnevelden willen vinden veel deelnemers onbelangrijk. Een deel van de deelnemers vindt het ook onbelangrijk of gebieden worden gekozen waar mensen geen windmolens en zonnevelden willen. Echter, is er ook een deel van de deelnemers (bijna 30%) dat dit zeer belangrijk vindt. Of het belangrijk is dat we rekening houden met inwoners door schone energie op te wekken voor een betere toekomst, zijn de deelnemers het niet over uit. 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Alleen windmolens Gebieden niet Groepen inwoners Inwoners helpen die We houden rekening en zonnevelden in kiezen waar mensen (energiecoöperaties) mede-eigenaar willen met inwoners door gebieden waar geen windmolens en hun eigen schone worden schone energie op te sommige mensen het zonnevelden willen energie laten maken wekken voor een willen betere toekomst Zeer belangrijk

Belangrijk

Redelijk belangrijk

Enigszins belangrijk

Onbelangrijk

Figuur 3-7: Rangschikking manieren om rekening te houden met of mensen windmolens en zonnevelden willen

42 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

Van de deelnemers die voorstander zijn van het clusteren van windmolens en zonnevelden schrijven vaak dat ze denken dat clustering voor minder overlast zorgt en dat het efficiënter zou zijn. Concentratie geeft in mijn ogen over het geheel minder overlast. Beter veel overlast op 1 plek dan overlast op veel verschillende plekken Energie opwek moet zoveel mogelijk lokaal vanwege beperken van transport en om overlast en nut bij elkaar te brengen. Daarnaast zijn er in de regio stad Utrecht nauwelijks grote gebieden geschikt voor een groot windpark. Zon zoals gezegd niet in velden, maar op versteende oppervlakken. Liever op een paar gebieden geconcentreerd dan overal verspreid en overal hinder Dit is effecienter en daarmee kun je ook kwetsbare gebieden ontzien Veel deelnemers vinden dat er in Utrecht geen plek is voor een gebied met veel windmolens of zonnevelden. Zij willen vaak minder rekening met het clusteren van windmolens houden. Sommige deelnemers adviseren wel om windmolens en zonnevelden te clusteren, maar niet in de gemeente Utrecht. “Ik denk dat het beter is om dit zoveel mogelijk bij elkaar te doen om overlast te voorkomen. De vraag is echter of dit in de Gemeente Utrecht moet, is er in andere gebieden niet veel meer ruimte voor de opwek van groene energie.” “ja, maar dan buiten de gemeentegrenzen.

Ik vind dit meer een provinciale kwestie.” “Als het op de noordzee komt prima Goeie plek naar mijn mening Maar niet in natuurgebieden en langs woonplaatsen” “Ik ben tegen zonnevelden. En daarnaast tegen windmolens in stedelijke gebieden” Sommige deelnemers stellen vooral voorwaardes aan een eventueel (groot) windpark of zonnepark. Zij adviseren meestal om niet meer of minder rekening met clustering te houden dan op dit moment gedaan wordt. “Dit kan alleen als aan alle geluids-, veiligheids-, gezondheids-, natuur- en woonvoorwaarden gehouden wordt. In de kleinste provincie van NL en zeer dichtbevolkt vallen daarmee windmolens af. De zee is een goed gebied om te clusteren.” “Nederlands landschap is kleinschalig, pas het goed in en houdt hier rekening mee.” “Liever geen zonneparken en (extra) windmolens. Zonneparken eventueel wel langs alle snelwegen (smal en lang dus) of op industrieterreinen. Absoluut NIET op ‘de grond’ waar ook (circulaire) landbouw kan, natuur of woningen.”

43 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

“Als het ver van de stad komt kan het misschien als het geen overlast en lelijkheid oplevert”

Zo min mogelijk landbouwgrond gebruiken voor zonnevelden Het behouden van landbouwgrond (in plaats van de grond te gebruiken voor zonnevelden) is minder belangrijk voor deelnemers. Eén derde van de deelnemers wil een beetje meer (12%) of veel meer (21%) rekening houden met het zo min mogelijk gebruik maken van landbouw voor zonnevelden. Bijna de helft van de deelnemers (43%) zou hier juist minder rekening mee willen houden. Een kwart van de deelnemers (24%) adviseert om het huidige beleid te volgen. Van de mensen die juist meer rekening wil houden met het behoud van landbouwgrond vindt vooral dat landbouwgrond belangrijk is voor de voedselvoorziening. “Landbouwgrond is nodig. Wat als Nederland in oorlog komt en er kan nergens meer eten verbouwd worden?” “Landbouwgrond is ook natuur en we moeten als stad ook een beetje zelf voorzienend zijn. Anders denken ze in de toekomst dt alles uit de fabriek komt.” “Utrecht zet veel te veel in op duurzame energie. Straks hebben we een koelkast die het doet, maar geen eten om monden te voeden.” Veel deelnemers die meer rekening willen houden met behoud van landbouwgrond benoemen dat er nog veel onbenutte ruimte op daken is. Zij vinden dat hier eerst gebruik van gemaakt moet worden, voordat er landbouwgrond wordt gebruikt voor zonnevelden.

“Zonnepanelen op landbouwgrond zetten is echt de grootste verspilling van oppervlak die je je kan bedenken. Gooi ze op gebouwen, op parkeergarages, genoeg andere opties mogelijk.” “Er zijn nog zoveel daken onbenut! Dus beter dat we die eerst vol leggen voordat we goede grond gebruiken.” “Zonnevelden maken het land onbruikbaar voor elke andere toepassing. Beter eerst alle dakoppervlaktes volleggen, zo worden ruimtes dubbel gebruikt.” “Bescherm de landbouwgronden. Gebruik gebouwen voor zinnebeelden of overdek parkeerplaatsen met zonnepanelen” Deelnemers die vinden dat er minder rekening gehouden zou moeten worden met behoud van landbouwgrond zien vaak kansen om de energietransitie te koppelen aan het verminderen van landbouwgrond om de uitstoot van stikstof te beperken. “Met het uitkopen van boeren, en de vraag naar groene stroom groot is. Is het zeker handig om deze velden om te zetten naar zonnevelden. Aan een Zonnevelden is geen overlast zoals een windmolen en zou daarom altijd moeten kunnen.”

44 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

“Land van boeren die worden uitgekocht vanwege stikstof uitstoot kan gebruikt worden zonnevelden” “Ik zie hier een win-win situatie. Boeren uitkopen vanwege de Co2 uitstoot en er vervolgens een zonneveld plaatsen.”

Gebieden die we gebruiken voor recreatie zoveel mogelijk beschermen Over het beschermen van recreatiegebieden zijn deelnemers verdeeld. Een kleine meerderheid vindt dat de gemeente een beetje meer (26%) of veel meer (28%) rekening moet houden met het beschermen van recreatiegebieden. Bijna één op de drie deelnemers (31%) adviseert de gemeente om het huidige beleid te blijven volgen. 15% van de deelnemers vindt dat de gemeente minder rekening zou moeten houden met recreatiegebieden. Deelnemers die het behoud van recreatiegebieden belangrijk vinden benoemen met name het belang (in hun ogen) van recreatiegebieden voor de leefomgeving en het welzijn van inwoners. Deelnemers die dit schrijven adviseren de gemeente vaak om veel meer rekening te houden met recreatiegebieden. “het is belangrijk dat mensen uit de stad ruimte hebben om in de natuur te zijn, dat is de beste ontstresser” “Recreatie hebben we nodig voor ons welbevinden, met name als daar samen gaat met natuur.” “Recreatiegebieden zijn daarentegen zeer belangrijk in een stad waar steeds meer mensen op elkaar gestapeld wonen. Dit brengt stress met zich mee zoals bij dieren in megastallen.

Je hebt dan vrije uitloop ruimte nodig om niet gek te worden.” “Recreatie is belangrijk voor bewegen en naar buiten kunnen en dus voor de gezondheid” Andere deelnemers vinden dat er op dit moment juist al weinig recreatiegebieden zijn en dat die daarom behouden moeten worden. “Is ook belangrijk, op zonnige dagen ontploffen de recreatieplekken al.” “Recreatie gebieden zijn in en om de stad al schaars, dus deze moeten zeer zeker behouden worden” “Utrecht is dichtbebouwd, daarom moeten recreatiegebieden beschermd worden” “Natuurlijk! Zoveel ruimte om te recreëren is er niet rond Utrecht. Je loopt al gauw tegen weer een woonkern aan. En recreëren tussen de zonnepanelen wil toch niemand!” Deelnemers die vinden dat er minder rekening gehouden moet worden met recreatiegebieden vinden vooral dat de energietransitie het gebruik van recreatiegebieden niet in de weg staat. “Recreatie en schone energie kan vast wel samen”

45 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

“Recreatiegebieden kunnen mede worden ingezet voor energievoorziening, zonder teveel af te doen aan hun bestaande gebruik.” “Je kunt ook nog recreëren onder windmolens en met zonnevelden. We moeten ergens ruimte maken, en dit zou samen kunnen gaan.”

Wat te zien is van de geschiedenis in Utrecht zoveel mogelijk beschermen (cultureel erfgoed) Ook over het behoud van geschiedenis zijn deelnemers verdeeld. Een kleine meerderheid kiest ervoor om een beetje meer (26%) of veel meer (26%) rekening te houden met de bescherming van geschiedenis in Utrecht. Een derde van de deelnemers (33%) adviseert de gemeente om het huidig beleid voort te zetten en 16% wil juist minder rekening houden met de geschiedenis. De antwoorden op de vraag hoe belangrijk verschillende manieren om rekening te houden met de resten van de geschiedenis in Utrecht zijn weergegeven in figuur 3-10. Beschermen van hoe het landschap eruit ziet vinden deelnemers zeer belangrijk. Ook het beschermen van hoe bijzondere dorpen eruitzien is relatief belangrijk voor de deelnemers. Daarentegen is het beschermen van ondergrondse erfgoed en de Nieuwe Waterlinie relatief onbelangrijk voor de deelnemers. Resten van geschiedenis van Utrecht beschermen door energie op te wekken is ook iets waar verdeeldheid over is. Deelnemers vinden dit veelal onbelangrijk of juist zeer belangrijk. 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Bescherming van hoe bijzondere dorpen eruitzien

Bescherming van Bescherming van Niets dichtbij de We beschermen de hoe het landschap ondergronds erfgoed Nieuwe Hollandse resten van de eruitziet (e.g. Romeinse resten Waterlinie plaatsen geschiedenis van in de grond) (e.g. forten, Utrecht door schone schootsvelden en energie op te wekken inundatievelden) voor een betere toekomst

Zeer belangrijk

Belangrijk

Redelijk belangrijk

Enigszins belangrijk

Onbelangrijk

Figuur 3-8: Rangschikking manieren om rekening te houden met de resten van de geschiedenis in Utrecht

Deelnemers die vinden dat de gemeente meer rekening moet houden met de geschiedenis vinden met name dat deze belangrijk is voor de identiteit van de stad en wijzen erop dat je deze niet meer terugkrijgt als die is afgebroken.

46 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

“Hopelijk overleeft "de geschiedenis in Utrecht" (u bedoelt waarschijnlijk: historisch erfgoed) de huidige groene waanzin. Als het weg is, is het weg. Komt niet meer terug. Zonnepanelen verwelken, molens vergaan, maar het historisch erfgoed in Utrecht zal hopelijk blijven bestaan.” “Heel belangrijk om het karakter van Utrecht beschermen.” “De identiteit van Utrecht zijn hem voor een groot deel in zijn geschiedenis. De geschiedenis moet daarom "zichtbaar" blijven. Anders krijg je daar later weer van.” “Belangrjjk onderdeel om de identiteit van de stad te bewaren. Als mensen geven om hun omgeving gaan ze er ook duurzamer om.” Andere deelnemers vinden dat de energietransitie prioriteit heeft boven het behoud van de geschiedenis. “Niet wenselijk maar blijkbaar moeten er concessies worden gedaan, dus dan vind ik dit belangrijk.” “Wat zie je als geschiedenis? Niks in Utrecht is wat het 2000 jaar geleden was. Als alles een monumentenstatus krijg kan je niks meer. Ik vind schone energie belangrijker dan wat we nu als geschiedenis gelabeld.” “Heeft geen prioriteit, windmolens en zonnevelden zullen later ook horen bij een stukje geschiedenis. 'dankzij die uitvindingen bleef klimaatverandering binnen perken'” “De toekomst is belangrijker dan geschiedenis.” Sommige deelnemers denken dat de geschiedenis niet zou leiden onder het aanleggen van windmolens en zonnevelden.

“Zo'n fort gaat echt niet kapot als je er een mooi zonnepark of windmolen plaatst.” “Het is belangrijk om de geschiedenis te bewaren. En het zou mooi zijn als energie opwekken samen kan gaan met behoud van geschiedenis.” “Niet elke plek leent zich hiervoor, maar oud en nieuw kunnen op gepaste afstand soms heel goed gaan.”

Dat er nog steeds bedrijven bij kunnen komen Deelnemers vinden het minder belangrijk dat er nieuwe bedrijven bij kunnen komen. Bijna drie kwart van de deelnemers vindt dat de gemeente zoveel als nu (38%) of minder (35%) rekening zou moeten houden met de mogelijkheden van nieuwe bedrijven. Een veel kleiner deel vindt dat de gemeente wel meer (18%) of veel meer (9%) rekening moet houden met de mogelijkheden voor bedrijven. Van de mensen die hierop inzetten benoemen veel het belang van bedrijven voor de economie en werkgelegenheid in de buurt.

47 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

“We moeten aan de werkgelegenheid blijven denken. Niet teveel uitbreiden deeze commerciele terreinen. Er zijn er heel wat overbodig of staan leeg. Moderniseren en benutten die oude wijken” “Bedrijven zijn nodig om mensen een bestaansrecht te kunnen geven. Ze verdienen geld door er te werken. Bedrijven in of dichtbij de stad zorgt dat bewoners niet ver hoeven te reizen wat weer energie en CO2 uitstoot beperkt.” “Bedrijven brengen welvaart en werkgelegenheid” “We groeien nog steeds en daarom zal er ook werkgelegenheid nodig zijn. Werkgelegenheid zo dichtbij mogelijk is efficiënter, prettiger en milieuvriendelijker.” Andere deelnemers die mogelijkheden voor bedrijven minder belangrijk vinden vinden dat er al (meer dan) genoeg bedrijven zijn of dat de huidige bedrijfsruimte beter benut kan worden. “Ik vind dat er al heel veel bedrijven en industrie in utrecht stad zit.” “Vul eerst maar eens de leegstaande bedrijfsgebouwen op de bedrijfsterreinen.” “Bedrijven zijn niet meer nodig en zelfs ongewenst in de stad Utrecht. Er is ruime leegstand in kantoren en industrie geeft vaak overlast en past niet in een dicht bevolkt gebied.” “Er staan zoveel kantoorpanden leeg, laat ze daar eens wat mee doen.” Sommige deelnemers vinden dat bedrijven minder prioriteit hebben op de energietransitie.

“Dit is belangrijk maar we moeten prioriteiten stellen” “Er is in Utrecht weinig woonruimte als we iets moeten opofferen voor nog meer schone energie dan liever niet nog meer woningen of bedrijven die die stroom ook moeten gaan gebruiken” “Mag geen reden zijn om de ontwikkeling van duurzame energie in de weg staan” Ten slotte vinden sommige deelnemers dat er met name voorrang en ruimte moet zijn voor duurzame bedrijven. “Bedrijven zelfvoorzienend laten zijn door zonnepanelen en eigen energie opslag” “We zullen ergens ons geld mee moeten verdienen. Je kan natuurlijk eisen stellen aan nieuwe bedrijven. Dat ze bijvoorbeeld zelf energie neutraal zijn. Dan hoeft ee voor hun geen extra opwek capaciteit te komen.” “Tenzij het duurzame bedrijven zijn met negatieve co2 uitstoot.”

48 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

3.5. Aandachtspunten voor onderzoek naar aardwarmte in de gemeente Figuur 3-11 laat zien hoe deelnemers denken over aardwarmte. Het gemiddeld aantal punten dat deelnemers geven is 83,7. Bijna 80% van de deelnemers geeft 76-100 punten. Slechts 3,4% scoort een beetje negatief (26-50 punten) en 5,8% scoort erg negatief (0-25 punten).

Figuur 3-9: Hoe denken deelnemers over aardwarmte? Positief = 100 punten, negatief = 0 punten. Nadat deelnemers punten hadden verdeeld werd ze gevraagd om hun antwoord toe te lichten. Uit de antwoorden die deelnemers gaven blijkt dat de meeste deelnemers positief staan ten opzichte van aardwarmte om de volgende redenen: duurzaamheid, onuitputtelijkheid en beperkte negatieve impact op mens en natuur. “Geen impact op het landschap en vergezichten die NL rijk is. Dus prima.” “Ik ben overtuigd van het nut en de noodzaak, daarnaast is het een schone en hernieuwbare energiebron, groot voorstander” “Het gebruik van natuurlijke bronnen is mijn inziens de beste oplossing.” “Duurzame energiebron, waarbij geen of beperkte zichtvervuiling optreedt. Daarnaast lijkt het meteen stabiele bron niet afhankelijk van zon of wind” “Relatief schone en weinig hinder gevende manier om aan warmte te komen.” Andere deelnemers zijn ook erg positief, maar wel onder voorwaarden. Voorwaarden die worden genoemd zijn met name dat er niks wordt ingeleverd wat betreft comfort en kosten, dat het veilig is en dat inwoners keuzevrijheid behouden. “Aardwarmte gaat lang mee, heeft weinig negatieve gevolgen voor de natuur, is betrouwbaar, en grotendeels onzichtbaar.

Wel belangrijk om het grondwater goed te blijven monitoren, vooral als er gekraakt wordt.” “We kunnen de energietransitie niet realiseren zonder, wel moeten het open warmtenetten worden” “Mits de pompen geluidsarm en of goed geïsoleerd word is dit een goede oplossing”

49 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

“Mits het geen hele grote installaties vergt” “Als het een verbetering/toevoeging is voor schonere energie, doen, maar wel met keuze voor bewoners, niet gedwongen via woningen” “mits het daadwerkelijk economisch haalbaar is op de lange termijn en geen negatieve effecten heeft op leefomgeving.” Deelnemers hebben ook zorgen over aardwarmte. Sommigen vinden dat er nog te weinig over bekend is, met name over wat er op de lange termijn gebeurt als er in de grond geboord wordt. “Het lijkt veelbelovend. Zijn er breuklijnen in de ondergrand rond Utrecht? Misschien eerst aan de rand van de stad proberen?” “Goed plan, als door deze methode maar geen zeer waardevol en belangrijk zoet water verloren gaat. Bovendien moet het systeem zo ingericht zijn dat dit niet weer tot aardbevingen/bodemdalingen etc gaat leiden” “Beter dan warmte van fossiele bronnen. Maar we kennen de consequenties op lange termijn nog niet van het onttrekken van warmte uit de aarde en dus het afkoelen van de aarde..” “Ik weet er nog te weinig van, maar Groningen heeft bewezen dat iets uit de aarde halen best wel gevolgen heeft… Dat eerst goed onderzoeken.” “Een bedrijf zoals Geotherm heeft aangegeven dat de gevolgen voor aanboren van bronnen in het geheel niet bekend zijn op de langere termijn.

70 jaar geleden wist de NAM de gevolgen in Groningen ook niet” “We zien in andere gebieden waar iets uit de grond gehaald wordt dat dit uiteindelijk tot andere problemen leidt (verzakkingen, aardbevingen) we kunnen niet de bodem uitputten” Sommige deelnemers zijn bang voor een monopolypositie bij de warmteleverancier en hoge kosten. “Ben in principe groot fan, heb wel negatieve verhalen gehoord over de (hoge) kosten die meestijgen met gasprijzen.” “Veel,te duur voor de gewone man zelfs met subsidies” “Het enige wat mij tegenstaat is de monopoly dat een bedrijf krijgt als zij als enige het aanbieden. Daarnaast is de koppeling aan de gasprijs niet ok. 2 redenen waardoor de prijs onnodig hoog wordt. Dit gebeurt al in Nieuwegein.”

50 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

Wat vinden deelnemers belangrijk om te onderzoeken over aardwarmte? We hebben ook deelnemers gevraagd wat ze belangrijk vinden om te onderzoeken als gemeente. In de vraagstelling werd aangegeven dat er op dit moment al een aantal dingen worden onderzocht: hoeveel geluid aardwarmte veroorzaakt, wat de gevolgen zijn voor de natuur en het landschap, wat de gevolgen zijn voor andere plannen in een gebied, waar aardwarmte gebruikt kan worden en hoe energiecoöperaties mee kunnen doen. Deelnemers kwamen met meerderen zaken die zij belangrijk vinden om ook nog te onderzoeken. Veel genoemd zijn de gevolgen van grondboringen voor de bodem en het drinkwater, ook op de lange termijn. “Levert het boren naar aardwarmte risico’s op als de zeespiegel stijgt?” “Wat zijn de gevolgen van zo diep boren in de aarde?” “wat levert het op? schadelijke kanten?(voor de aarde, verzakkingen, afkoelen van het binnenste van de aarde door onttrekking?” “Gevaar van verstoring van belangrijke lagen, zoals waterhoudende lagen die ook gebruikt worden voor de winning van drinkwater.” “Verstoring van het bestaande evenwicht in de onderaardse stromingen van water etc. Kijk naar bijv het GRIFTPARK Wordt de vervuiling verplaatst ondanks dat het afgeschermd is door stalen damwanden. Nedereindse plas vuilstort.

Diverse vuilstorten die nu een park zijn met een verhoging” “Consequenties voor de (toekomstige) drinkwaterwinning.” “misschien of het stinkt (in IJsland stinkt verwarmd water naar zwavel, dat zou ik in Utrecht liever niet willen om eerlijk te zijn)” Veel deelnemers willen ook vooral weten wat de kosten zijn. Ze zouden graag zien dat de gemeente inzichtelijk maakt wat de kosten van aardwarmte zijn ten opzichte van andere (fossiele en duurzame) energiebronnen, hoe de kosten zijn verdeeld in de tijd en wie de kosten zouden gaan dragen. “Wat zijn de kosten voor de aanleg Wie gaat dat (uiteindelijk) betalen” “Hoe effectief is het? Is er voldoende warmteopbrengst? Is het niet te kostbaar?” “Hoe kan het de bewoners helpen, zeker de mensen met een kleinere portomonnee” “Ook hier zal er vast zoiets zijn als een kantelpunt waarbij het wel of geen zin heeft om door te zetten. Wat is dat dan?” “Economische haalbaarheid op de lange termijn (40 jaar plus).”

51 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

“Wat is de opbrengt van aardwarmte versus de impact.” “Wat wordt de prijs, in vergelijking met andere duurzame bronnen” Ook het draagvlak en het (financieel) betrekken van inwoners worden genoemd als iets om te onderzoeken. “Waar kan aardwarmte gebruikt worden en willen bewoners daaraan bijdragen?” “Is er op de gekozen locaties lokaal draagvlak voor het project” “Wie mag aardwarmte ophalen. Ook een vve? Of gebouw of woning? Of ksn iedereen verzoek indienen bij gemeente? Wie heeft recht op aanvraag aardwarmte?” “Negatieve gevolgen voor bodem (verzakking ed), vervuiling (onder andere water), natuur, geluid, collectief bezit, dus geen privatiseringen (bij voorkeur nutsvoorziening, dus ook. Iet per se collectieven, maar à la, als dat alle vormen van privatisering uitsluit)” “Hoe kunnen we inwoners organiseren in energiecooperaties zodat de winsten niet naar aandeelhouders in het buitenland gaan” Sommige deelnemers noemen ook het belang van het onderzoeken van gevolgen, schade en overlast voor inwoners, het milieu en bestaande bouw. “Heeft het gevolgen voor bestaande bouw?” “Hoeveel energie en grondstoffen het kost om installaties te maken, te laten draaien en te onderhouden. Of het wel echt op alle manieren schone energie is dus.” “Trillingen en laag frequent geluid” “Waar kan het gebruikt worden. gevolgen voor andere plannen en mogelijke risico's veiligheid en geluid” “Kosten.

Gevolg voor bodem op langere termijn. Heeft het invloed op gezondheid (geluid, evt. gassen die vrijkomen)” “Vnl welke hinder dir specifiek geeft op de lange termijn, qua overlast binnen en in de tuin” “Overlast in algemene zin. Bereikbaarheid / hoeveelheid verkeer. En zorg dat je vooraf een plan klaar hebt voor als zaken onverhoopt niet goed gaan en schade veroorzaken aan eigendommen van anderen.”

52 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

Andere dingen die genoemd worden om te onderzoeken zijn leveringszekerheid, keuzevrijheid voor bewoners, welke aanpassingen er aan (oude) woningen gedaan moeten worden, hoe lang de aardwarmte bruikbaar is en hoe de infrastructuur gebouwd moet worden. “Wegen de kosten wel op tegen de baten? Houden afnemers wel vrije keuze tussen energieleveranciers, of zitten ze vast aan 1 leverancier?” “Waar kun je het meest efficient winnen? Waar wordt de infrastructuur gebouwd (zowel de winning als de leidingen)?” “Hoe verzorgen we duurzame energie in de winter.” “Gevolgen voor bestaande/toekomstige andere gebruikers van aardwarmte in de buurt (bijv woningen met grond warmtepomp)” “Hoe lang kan de bron worden benut. Wat zijn de mogelijkheden na deze periode als dit kort is.” Daarnaast hebben we deelnemers ook gevraagd hoe zij zouden willen worden geïnformeerd over aardwarmte en hoe zij hierover zouden willen meedenken. Deelnemers zouden het liefst geïnformeerd willen worden via een brief of folder in de brievenbus, een (online) informatieavond, de gemeentelijke website of via e-mail. Deze vormen van communicatie, of een combinatie hiervan, worden het vaakst genoemd door deelnemers.

“Een brief of mail en informatieavonden in buurthuizen of andere lokale centra.” “Via de site en e-mails” “informatiebijeenkomsten (fysiek en online)” “Dan is het fijn als we een brief in de bus krijgen met uitleg, infoavond en mogelijkheden.” “De buurt vooraf informeren over de plannen, informatieavonden en iedere woning een brief sturen hierover” “Website waar je vragen kunt stellen (soort forum)” Andere vormen van communicatie die deelnemers fijn zouden vinden zijn via (lokale) media, sociale media, wijkberichten, animatiefilmpjes, nieuwsbrief, door de wijk in te gaan en dingen in de openbare ruimte zoals posters en infostands. “Nieuwsbrieven, bewonersenquetes voor input, lokale media” “Webinars en dit soort onderzoeken/enquettes”

53 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

“Wijkberichten, dan kunnen mensen laagdrempelig meedoen.” “Sociale media, internet en nieuwskanalen” “Informeren over risico's, voordelen en nadelen middels een video en evt (online) bijeenkomst” “Kleine campagne met folder en eventueel infostand in de buurt. Ook iets met billboards of info bij de trein. Digitaal via de nieuwsbrief. Alleen heb te veel afleidingen...” “Pro actief de wijk in en burgers informeren” Wat betreft inspraak en participatie schrijven deelnemers dat ze graag zouden meedenken via een laagdrempelige inspraakavond of een enquête. Andere manieren die worden genoemd zijn een burgerberaad of investeren via een energiecoöperatie. “Goede digitale informatie, en inspraakavond in ons wooncomplex. Invloed op bestaande warmtenetaansluiting.” “Organiseren participatie of bewonersgroep met energiecooperatie.” “Via de post informeren en via bijeenkomsten om mee te denken en vragen te kunnen stellen” “Inspraakavonden, enquetes, huis-aan-huis-folders” “Betrekken vanaf het begin in de vorm van een burgerberaad.” “Zoals nu, met informatie brief/mail en een digitale vragenlijst.” “Via een brief, met een website, informatie-avond en vooral mee laat denken in het voorkomen van overlast” Ten slotte geven sommige deelnemers ook aan dat ze het belangrijk vinden dat plannen omtrent aardwarmte tijdig worden gecommuniceerd, zodat huiseigenaren hierop kunnen anticiperen.

“al in vroeg stadium. als woningeigenaar ben ik nu al bezig met keuze voor wel/niet warmtepomp en ik hoor dus graag zo snel mogelijk als er aardwarmte zou komen” “Met de juiste informatie en met goede timing om de burgers mee te krijgen.M.a.w. ter voorkoming dat een nieuwe CV wordt aangeschaft voor 15- 20 jaar die dan geheel overbodig is.” “Ik zou graag zo vroeg mogelijk geinformeerd willen worden. De straten in de buurt gaan letterlijk open nu voor het verbeteren van stadsverwarming en dus voorbereiding op aardwarmte. Het feit dat ik niet weet wat dat nu precies betekent dat vind ik niet prettig.”

54 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

4. Wat vonden deelnemers van deze PWE? Aan het einde van de PWE hebben we deelnemers een aantal vragen gesteld over het onderzoek. Het merendeel van de deelnemers is positief over de PWE. Figuur 4-1 laat zien dat meer dan 70% van de deelnemers schone energie een heel erg belangrijk onderwerp vindt om je mening over te geven. Slechts 0,9% van de deelnemers vindt het niet echt of helemaal geen belangrijk onderwerp om je mening over te geven. Deelnemers zijn verdeelder over of ze erop vertrouwen dat dit een eerlijk onderzoek is. Desondanks meer dan de helft van de mening dat dit wel een eerlijk onderzoek is. Het onderzoek was niet moeilijk te begrijpen voor bijna 80% van de deelnemers. Ongeveer 10% vond het onderzoek een beetje moeilijk en 1% vond het onderzoek heel erg moeilijk. 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Vind je dit een belangrijk onderwerp Vertrouw je erop dat dit een eerlijk om je mening over te geven? onderzoek is?

Ja, heel erg

Ja, een beetje

Neutraal

Nee, niet echt

Vond je het moeilijk te begrijpen?

Nee, helemaal niet

Figuur 4-1: Stellingen over de raadpleging

De deelnemers hechten evenveel waarde aan het advies van inwoners en het advies van experts. Figuur 4-2 geeft dit weer. Bijna de helft van de deelnemers vindt het advies van inwoners even belangrijk dan het advies van experts. Er zijn bijna geen deelnemers die het advies van inwoners ofwel het advies van expert helemaal niet belangrijk vinden.

55 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

1,3%

4,0%

Alleen het advies van inwoners is belangrijk, het advies van experts is niet belangrijk 20,4%

26,4%

Het advies van inwoners is belangrijker dan het advies van experts Het advies van inwoners is even belangrijk als het advies van experts Het advies van inwoners is minder belangrijk dan het advies van experts Het advies van inwoners is helemaal niet belangrijk, alleen het advies van experts is belangrijk 46,6%

Figuur 4-2: Welk advies vinden deelnemers het belangrijkste?

Figuur 4-3 laat zien of deelnemers eerder hun mening hebben gegeven over het opwekken van schone energie in Utrecht. Het overgrote deel (63,0%) had dat niet eerder gedaan. Deelnemers die wel eerder mee hadden gedacht deden dat meestal via een enquête.

Ja, ik ben actief betrokken bij een belangenorganisatie Ja, via een fysieke of online bijeenkomst Ja, via een enquête

Nee 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

Figuur 4-3: Hebben deelnemers eerder hun mening gegeven over het opwekken van schone energie in Utrecht?

Tot slot hebben we gevraagd welk rapportcijfer de deelnemers aan het onderzoek geven (zie figuur 4-4). Van alle deelnemers geeft het ruimte merendeel (83,9%) een voldoende (6 of hoger) en het gemiddelde cijfer dat deelnemers aan de PWE geven is een 6,7.

56 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% 1

2

3

4

5

6

Figuur 4-4: Welk rapportcijfer geven deelnemers aan dit onderzoek?

57 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

7

8

9

10

Bijlage A: Effectinschattingen PWE De tabel hieronder geeft de waarden aan wanneer voor deelnemers het schuifje helemaal rechts staat. Als deelnemers het schuifje niet helemaal naar rechts zet is de waarde een percentage van het totaal. Dus bij schuifjespositie ‘extra rekening mee houden’, staat het schuifje op 60% van de slider en is de waarde 60% van het maximum. De cijfers zijn berekend op basis van de PlanMER studie Klimaatvisie uit 2022. Omdat er onzekerheid is over de uiteindelijke waardes hebben we ook een 80% en een 120% scenario gemaakt (zie de laatste twee kolommen). De percentages zijn afgerond op hele cijfers.

Beschrijving berekenen uitgangsscenario

Maximum

Maximum

Maximum

waarde bij

waarde bij

waarde bij

uitgangsscenario

80% scenario

120% scenario

Dat inwoners zo min mogelijk last hebben van geluid van windmolens

Alle windgebieden behalve Lage Weide vallen grotendeels (50%) af als de slider helemaal rechts staat. Dat is maximaal 21 procentpunt minder schone stroom van het huidige gebruik.

21%

17%

26%

De natuur zoveel mogelijk beschermen

In NNN gebieden komen er geen windmolens en zonnepanelen. In een extreem geval vallen alle gebieden nabij NNN gebieden helemaal af, dat zijn USP, Noorderpark, Ockhuizen en Haarzuilens en Dorpeldijk voor zonnepanelen.

35%

28%

43%

De uitzichten en het landschap rond Utrecht zoveel mogelijk beschermen

De gebieden Rijnenburg en Reijerscop, Voordorpse Veld en Ockhuizen zijn open landschappen. We gaan in het uitgangscenario vanuit dat die grotendeels (70%)afvallen.

27%

22%

33%

Dat we nog steeds woningen kunnen bouwen

In Rijnenburg en Reijerscop en bij Utrecht Science Park wil men in de toekomst mogelijk woningen bouwen. We gaan ervanuit dat als je hier maximaal rekening mee houdt en nergens waar je zou willen bouwen windmolens meer zet, dan valt USP bijna helemaal af (er waarschijnlijk plek voor 1 turbine) en een deel tot 30% van Rijnenburg valt af.

14%

11%

16%

Dat we in een paar (grote) gebieden veel windmolens en zonnevelden bij elkaar zetten

Rijnenburg en Reijerscop, Lage Weide en Haarzuilens zijn gebieden waar mogelijk 5 of meer windmolens en meerdere zonnevelden zouden passen. Dit zijn de gebieden die overblijven in een extreem geval. De rest valt dan af.

28%

23%

34%

Zo min mogelijk landbouwgrond gebruiken voor zonnevelden

In een aantal gebieden waar mogelijk zonnevelden mogen komen zijn er landbouwgronden, dat zijn: Ockhuizen, Rijnenburg en Reijerscop, Utrecht Science Park, Voordorpse Veld, en Poldergebied Overvecht. Als die gebieden volledig afvallen voor zonne-energie dan is dat maximaal 17% van het aandeel stroom.

21%

17%

25%

58 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

Gebieden die we gebruiken voor recreatie zoveel mogelijk beschermen

In het uitgangscenario vallen gebieden Noorderpark en Haarzuilens (beide in recreatiegebieden) helemaal af voor zon en wind. Bijna alle andere zoekgebieden (behalve Lage Weide) zouden minder inzetbaar zijn (we gaan uit van 10% minder) bijvoorbeeld als er een contour van 200 meter extra afstand van recreatiegebieden wordt gehanteerd.

21%

17%

25%

De geschiedenis in Utrecht zoveel mogelijk beschermen

In het uitgangsscenario vallen alle Nieuwe Hollandse Waterlinie gebieden helemaal af. De gebieden Utrecht Science Park, Voordorpse Veld, Noorderpark en Poldergebied Overvecht liggen hierin. En de gebieden in Haarzuilens en Ockhuizen vallen grotendeels af vanwege beschermde dorpsgezichten (50%)

29%

24%

35%

Dat er nog steeds bedrijven bij kunnen komen

In USP en Lage Weide wil men meer bedrijven. We gaan er vanuit dat USP bijna helemaal af valt (er blijft plek voor 1 turbine) en er in Lage Weide 20% minder windmolens kunnen om hier ruimte voor te bieden.

11%

9%

13%

59 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht

60 Resultaten van een inwonersonderzoek over schone energie opwek in Utrecht