6. Buurtaanpak Rivierenwijk en Transwijk - oktober 2020.pdf

BUURTAANPAK RIVIERENWIJK EN TRANSWIJK ZUID

COLOFON Projectgroep en betrokken medewerkers gemeente Utrecht: Marijn Kik, Maud van der Wauw, Lara Verhagen, Bert Coenen, Leon Peeters, Sebastiaan Bekker, Dirk van der Grift, Erwin Rebergen, Janny Straatsma, Jeroen Schenkels, Manon den Blanken, Ellen de Boer, Loog Landaal, Alex van der Vlist, Rik Kors, Kika Aalberts, Thomas van Elteren. Projectmanagement: Sandra Beenen Opdrachtgever: Margo Meijer (Ruimtelijk regisseur Merwedekanaalzone) + begeleidingsgroep van wijkbewoners Opdrachtnemer: URBANOS duurzame stedelijke ontwikkeling Grafische Realisatie: URBANOS duurzame stedelijke ontwikkeling Versiedatum: oktober 2020 Bestuurlijke besluitvorming: B&W als bijlage bij de Omgevingsvisie Merwedekanaalzone, deel 2

1. AANLEIDING 2. AANPAK VAN DE BUURTAANPAK 2.1. 2.2. 2.3. 2.4. 2.5. 2.6. 2.7.

INHOUD

STAPPEN VAN DE BUURTAANPAK COMMUNICATIE BETROKKENHEID EN BESLUITVORMING GRENS BUURTAANPAK RELEVANTE THEMA’S UITGANGSPUNTEN AANPASSINGEN IN HET PROCES VAN DE BUURTAANPAK

3. OPHALEN VAN VERWACHTINGEN EN WENSEN 4. MAATREGELEN IN DE RIVIERENWIJK EN TRANSWIJK

1 2

2 3 3 4 5 5 5

6 8

4.1. MAATREGELEN 4.2. RANDVOORWAARDEN, AANDACHTSPUNTEN EN VOORBEELDEN PER LOCATIE 4.2.1. WAALSTRAAT 4.2.2. ZIJLDIEPSTRAAT 4.2.3. INPASSING VAN BRUGGEN IN MERWEDEPLANTSOEN 4.2.4. RIJNLAAN 4.2.5. VERGROENEN RIVIERENWIJK 4.2.6. MAATREGELEN TRANSWIJK ZUID

8 11 12 14 16 18 20 22

5. PRIORITEITEN, FASERING EN MIDDELEN

24

6. PARTICIPATIE 7. MONITORING

26 28

BIJLAGE: RESULTATEN BUURTONDERZOEK

29

5.1. 5.2.

PRIORITERING EN FASERING MIDDELEN

1. BUURTAVONDEN 1.1. RIVIERENWIJK 1.2. TRANSWIJK ZUID 1.3. MERWEDE 2. STRAATINTERVIEWS EN ENQUÊTES 2.1. WIE HEBBEN DE ENQUÊTE BEANTWOORD. 2.2. WAT VINDEN BEWONERS FIJN AAN HUN BESTAANDE WIJKEN 2.3. WAT WETEN DE BEWONERS VAN DE NIEUWE ONTWIKKELING 2.4. MENING OVER DE NIEUWE WIJK 2.5. VERSCHILLEN TUSSEN BEWONERS 2.6. WAT VERANDERT NA DE KOMST VAN DE NIEUWE WIJK 2.7. WAT MISSEN BEWONERS EN WAT KAN BETER IN DE BESTAANDE WIJKEN

24 25

29 30 31 31 32 32 34 35 37 37 38 40

1.

AANLEIDING

Er gaat de komende jaren veel veranderen in de Rivierenwijk en Transwijk door de ontwikkeling van de Merwedekanaalzone. De gemeente en de bewoners hebben afgesproken om de effecten van de herontwikkeling op de bestaande wijken te onderzoeken. Het onderzoek moet leiden tot een buurtaanpak met maatregelen, waarbij zoveel mogelijk is rekening gehouden met de wensen van de huidige bewoners van de omliggende wijken. In maart 2019 heeft een bewonersgroep samen met de gemeente aan het stedenbouwkundig bureau URBANOS de opdracht gegeven voor de buurtaanpak. URBANOS heeft een Plan van Aanpak ontwikkeld hoe zij aan de slag willen gaan. Dit Plan wordt toegelicht in het tweede hoofdstuk. In de daaropvolgende hoofdstukken wordt beschreven wat bewoners vinden van de nieuwe wijk en hun eigen wijk en worden maatregelen beschreven om de Merwede plannen beter te integreren in de wijk. Afgesloten wordt met een enkele hoofdstukken over het vervolg. Het gaat over de fasering van de maatregelen, hoe bewoners worden betrokken bij de verdere uitwerking en de monitoring van de plannen.

RIVIERENWIJK MERWEDEKANAALZONE DEELGEBIED 5 TRANSWIJK ZUID

De buurtaanpak gaat over de gevolgen van de Merwedekanaalzone deelgebied 5 op de omliggende wijken.

1

2.

AANPAK VAN DE BUURTAANPAK

2.1. STAPPEN VAN DE BUURTAANPAK De buurtaanpak doorloopt een aantal stappen. Onderstaande afbeelding geeft inzicht in de stappen.

1. START

2.

WENSEN EN IDEEËN OPHALEN

3. MAATREGELEN

4.

PRIORITEITEN PARTICIPATIE MONITOREN

1. In de eerste stap is onderzocht wat speelt en zijn met de gemeente en de bewonersbegeleidingsgroep de kaders bepaald waar binnen de participatie kan plaatsvinden. Als conclusie is een startdocument opgesteld uitgangspunten.

reageren dus op wat bewoners verwachten dat gaat veranderen en zijn aangevuld met bewonerswensen on de wijk te verbeteren. Bij het formuleren van de maatregelen zijn verschillende gemeentelijke diensten betrokken om de haalbaarheid in de gaten te houden.

2. De plannen van de Merwedekanaalzone zijn de afgelopen jaren besproken met de omgeving. De gespreksverslagen geven een goed eerste beeld van de meningen van de bewoners. In de buurtaanpak zijn nog meer ideeën opgehaald over wat speelt in de wijk. Er zijn vooral verschillende soorten bewoners betrokken, van jong tot oud en van alleenstaand tot gezinnen. Om ze te bereiken zijn diverse communicatiemiddelen ingezet. Van heel eenvoudige reacties via een informatiepunt bij bijvoorbeeld de supermarkt en de stadsboerderij tot straatinterviews, online vragenformulieren en de aanwezigheid op buurtevenementen.

De maatregelen betreffen de aanpak van enkele gebieden. Er zijn aandachtspunten benoemd waar rekening mee moet gehouden worden als het concrete projecten worden. In Utrecht zijn al veel projecten uitgevoerd die goed als voorbeeld kunnen dienen. Daarom is ter inspiratie een aantal voorbeeldprojecten opgenomen in de buurtaanpak. Bewoners kunnen deze projecten bezoeken en ervaren hoe hun straat dan zou kunnen gaan worden.

3. Hoe mensen denken over de wijk en welke veranderingen zij verwachten is na de eerste stappen duidelijk. Er zijn vervolgens maatregelen opgesteld om de negatieve gevolgen te verminderen en de wijk ook op andere belangrijke punten aan te pakken. De maatregelen

4. De buurtaanpak sluit af met het vervolg. De buurtaanpak geeft duidelijkheid wanneer welke maatregelen worden genomen en uit welk budget de financiën komen. Bij de uitwerking van de maatregelen worden bewoners betrokken en de uitgangspunten voor de participatie zijn beschreven. Het laatste hoofdstuk beschrijft hoe de verandering van de wijk wordt gemonitord.

2

2.2. COMMUNICATIE

2.3. BETROKKENHEID EN BESLUITVORMING

In de buurtaanpak is het belangrijk om een goed beeld te krijgen van wat in de wijk speelt. Daarom zijn verschillende soorten mensen en organisaties betroken. Er is een communicatieplan gemaakt met middelen hoe in gesprek wordt gegaan met verschillende bewoners. Er is een onderscheid gemaakt in bewoners die meer online of offline willen participeren en hoe actief zij mee willen doen. Sommige mensen willen bijvoorbeeld actief meedenken en meedoen, anderen vinden een like-button of digitaal vragenformulier voldoende. actief

Voor de buurtaanpak is besloten om bewoners op meerdere manieren te laten participeren. Er zijn verschillende groepen met een eigen taken en met een eigen beslissingsbevoegdheid. Begeleidingsgroep: Een groep bestaand uit wijkbewoners van de twee wijken. De groep is betrokken geweest bij de selectie van het bureau dat de buurtaanpak gaat uitvoeren en is tijdens het proces op de hoogte gehouden. Gemeente Utrecht: Adviseurs vanuit groen, verkeer, stedenbouw en financiën dragen bij met het gemeentelijk beleid, voorbeelden en de haalbaarheid. Kerngroep: In de Kerngroep bespreken de Gemeente en de Begeleidingsgroep de voortgang van de buurtaanpak. De uiteindelijke besluitvorming vindt plaats in de gemeentelijke organisatie en politiek.

digitaal

fysiek

Bredere groep: op verschillende plekken en manieren zijn bewoners uitgenodigd om mee te denken. De meningen zijn verwerkt in de maatregelen.

passief

DOELGROEP EN MATE PARTICIPATIE

Er zijn verschillende communicatiemiddelen gebruikt:

KERNGROEP Buurtevenementen

Straatgesprekken

Enquêtes

Online

Op meerdere buurtevenementen konden bewoners aangeven wat zij van de nieuwe wijk vonden. Het ging dan om de gevolgen van de nieuwe wijk voor de bestaande wijken en welke kansen zij zagen voor hun eigen wijk. Via straatinterviews zijn willekeurige bewoners gevraagd over de nieuwe wijk. Dezelfde vragenformulieren konden bewoners invullen bij scholen, supermarkt en stadsboerderij. Als laatste is via een online vragenformulier opgehaald wat bewoners van de nieuwe wijk en hun eigen wijk vinden.

- Begeleidingsgroep met buurtbewoners - Gemeente Utrecht (mee) beslissen / adviseren

BREDERE GROEP Alle bewoners, met aandacht voor: - Kinderen en ouders - Senioren - Bewoners met migratie achtergrond raadplegen en adviseren

3

2.4. GRENS BUURTAANPAK In de buurtaanpak staan de wijken Transwijk-Zuid en Rivierenwijk centraal. Onderstaande kaart heeft de begrenzingen weer van de buurtaanpak. Voor de omliggende wijken worden ook plannen gemaakt. Voor Dichterswijk is er, naar aanleiding van de participatie en inspraak een aparte aanpak gemaakt. De gevolgen en de maatregelen voor de gehele Transwijk en Kanaleneiland worden meegenomen in de participatie en met betrokkenen verder uitgewerkt in het kader van de omgevingsvisie Kanaleneiland en Transwijk.

DICHTERSWIJK

TRANSWIJK NOORD

TRANSWIJK ZUID

MERWEDEKANAALZONE

RIVIERENWIJK

KANALENEILAND

Overzichtskaart met de grenzen van de buurtaanpak 4

2.5. RELEVANTE THEMA’S De Merwedekanaalzone heeft negatieve en positieve gevolgen voor de Rivierenwijk. In de buurtaanpak worden maatregelen geformuleerd om negatieve effecten te verminderen en wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met bewonerswensen. De gemeente heeft al meerdere informatieavonden en gesprekken gevoerd met de buurt. Uit de buurtgesprekken en Concept Nulmeting Rivierenwijk Transwijk van 17 mei 2019 en definitieve Nulmeting Rivierenwijk/ Transwijk/ Dichterswijk (mei 2020) bleek dat in de wijken verschillende meningen waren over de gevolgen van de Merwedekanaalzone. De verschillende meningen zijn samengevat in onderstaande diagrammen. De Rode teksten geven een probleem aan, de groene teksten wat bewoners positief ervaren in hun wijk.

TRANSWIJK

RIVIERENWIJK

Groen:

Grootte groen

Tekort en kwaliteit

Mobiliteit:

Verbinding centrum

Parkeren en fiets veiligheid

Cohesie onveiligheid:

Onveilig

Diversiteit

Voorzieningen:

Culturelevoorzieningen Culturelevoorzieningen vs vs Maatschappelijke- en onderwi- Maatschappelijke- en onderwijksvoorzieningen jksvoorzieningen

De belangrijkste thema’s zijn het groen in de wijk, de mobiliteit, de sociale cohesie en de voorzieningen. Opvallend is dat de wijken complementair aan elkaar lijken. Er is bijvoorbeeld in de Rivierenwijk een tekort aan groen, terwijl Transwijk een groot park heeft.

2.6. UITGANGSPUNTEN Bij de start van de buurtaanpak was nog onduidelijk hoeveel nieuwe bruggen gepland waren. In november 2019 bleek uit een bruggenstudie dat 5 nieuwe bruggen wenselijk waren. Dat betekent dat in deelgebied 5 twee fiets-

wandelbruggen zouden komen tussen Merwede en Rivierenwijk. Alhoewel de besluitvorming nog moet plaatsvinden of al deze bruggen gerealiseerd worden, is in de buurtaanpak wel van de twee bruggen uitgegaan. Hetzelfde geldt voor het invoeren van betaald parkeren. Momenteel kan nog gratis geparkeerd worden in een deel van de Rivierenwijk en Transwijk. Om te voorkomen dat beide wijken vol komen te staan met auto’s vanuit de nieuwe wijk en bewoners niet meer kunnen parkeren moet betaald parkeren worden ingevoerd. Het besluit hierover vindt gelijktijdig plaats met besluitvorming over de omgevingsvisie en buurtaanpak. Invoeren van betaald parkeren is daarom ook dit als uitgangspunt meegenomen in de buurtaanpak.

2.7. AANPASSINGEN IN HET PROCES VAN DE BUURTAANPAK Het proces van de buurtaanpak is anders gelopen dan eerder was bedacht. Dit had veelal te maken met de ontwikkeling van Merwede en de momenten waarop de plannen met de buurt werden besproken. Gedurende het proces is de buurtaanpak dan ook gewijzigd. Een verandering betreft ook bijvoorbeeld de reikwijdte van de buurtaanpak. Bij de start van de aanpak zouden voor Transwijk-Zuid en Rivierenwijk maatregelen geformuleerd worden. Voor Transwijk is echter in het voorjaar van 2020 gestart met het maken van een omgevingsvisie. De omgevingsvisie is breder dan de buurtaanpak. Omdat de nieuwe wijk wel invloed heeft op Transwijk zijn op hoofdlijnen maatregelen geformuleerd voor Transwijk-Zuid. Door de buurtaanpak onderdeel te maken van de Omgevingsvisie is het voor bewoners makkelijker om te begrijpen wat speelt en hoeven zij niet in beide trajecten te participeren. Aan het einde van de buurtaanpak hebben de Corona-maatregelen verhindert dat samen met de buurtbewoners een pakket aan maatregelen is opgesteld. Deze maatregelen zijn uiteindelijk alleen met gemeentelijke diensten opgesteld en voorgelegd aan de begeleidingsgroep met bewoners. Andere buurtbewoners worden na het collegebesluit geïnformeerd. Bij de verdere uitwerking van de maatregelen in projecten is er nog meer gelegenheid voor betrokkenen om mee te denken.

5

3.

OPHALEN VAN VERWACHTINGEN EN WENSEN

Om een goed beeld te krijgen van wat in de wijk speelt is op veel manieren en plekken met bewoners gecommuniceerd. Op verschillende evenementen voor de buurt konden bewoners op een kaart aangeven welke gevolgen zij verwachten en wat zij zouden willen veranderen aan hun wijk. Daarnaast is via straatenquêtes en online vragenformulieren meer informatie opgehaald over wat bewoners van hun wijk vinden en hoe hun wijk beter zou kunnen worden. In de bijlage is een overzicht te vinden van de resultaten. Hieronder staan de belangrijkste uitkomsten. De meerwaarde van de buurtaanpak is dat op meerdere plekken bewoners hebben kunnen reageren. Door de verschillende communicatiemiddelen, zoals online, straatgesprekken, enquêtes en buurtevenementen, hebben veel mensen gereageerd die eerder niet betrokken waren. De buurtaanpak geeft dus een breed beeld wat speelt in de twee wijken. Hierbij is misschien het meest opvallend dat bewoners niet persé tegen de bruggen zijn, maar vooral de verwachting hebben dat dit het parkeerprobleem in de wijk gaat versterken. Het bleek dat een merendeel van de mensen redelijk tot goed op de hoogte is van de plannen. De volgende vraag was wat zij van de plannen vonden.

Er is een groep tegen de plannen en zij zouden deze plannen het liefst per direct stoppen, een groep is positief en zij zouden misschien morgen al willen dat de eerste paal in de grond gaat, het merendeel heeft echter twijfels bij delen van de plannen. Hierbij is opvallend dat de jongere leeftijdsgroepen en de diegene die het kortst in de wijk wonen het meest positief zijn over de nieuwe wijk. In algemene zin zijn bewoners best wel tevreden over hun wijken. Ze waarderen hun wijken om de rust, de goede sfeer en contacten met de buren, de centrale ligging en het groen. Uit alle gesprekken, interviews en enquêtes komen een aantal punten steeds weer terug. • Bewoners willen meer groen in hun wijk. Het interessante is dat het huidige groen één van de sterke punten is, maar als gevraagd wordt wat beter kan, dan is het groen het meest genoemde thema. Transwijk heeft relatief veel groen en bewoners willen vooral meer aandacht voor de kwaliteit van het groen en het beheer.

• Er wordt aandacht gevraagd voor het parkeren. De parkeerdruk wordt momenteel als hoog ervaren en men verwacht dat veel bezoekers en bewoners van de Merwede in de omliggende wijken gaan parkeren. Er is een beperkt vertrouwen in de parkeeroplossingen in de Merwede en men is bang dat als deze niet functioneren of onvoldoende is de naastgelegen wijken vol komen te staan met auto’s uit de Merwede. Het gratis parkeren in delen van de wijk wordt gewaardeerd. In Transwijk maken bewoners zich druk om de handhaving van het parkeren. Er staan bijvoorbeeld auto’s op de stoep geparkeerd. • De autoverkeersdrukte gaat toenemen. Dit geldt voor het autoverkeer op de aanvoerwegen, de knooppunten en bij bijvoorbeeld de uitgangen van de nieuwe garages op de Europalaan. Een aantal knooppunten zoals het Europaplein en de entree vanaf de ’t Goylaan zijn nu al druk en men verwacht hier extra problemen. • Het aantal fietsers gaat toenemen. Men verwacht hierdoor drukte in de straten die liggen in het verlengde van de nieuwe fiets- en wandelbruggen en op de bestaande knooppunten richting het station en centrum. Er wordt aandacht gevraagd voor de verkeersveiligheid bij bijvoorbeeld de scholen. • De wijken hebben goede voorzieningen en die worden gewaardeerd. De levendigheid en de variatie aan winkels op de Rijnlaan zou wel kunnen verbeteren door kleine middenstanders en meer (dag)horeca te stimuleren.

• Het Merwedeplantsoen, de woonboten en de bruggen die daar komen worden vaak genoemd. Bewoners vinden dat de bruggen de kwaliteit van het plantsoen kapot maakt. Als laatste kan worden benoemd dat veel bewoners zich niet gehoord voelen door de gemeente. Zij vinden dat ze onvoldoende betrokken zijn geweest, geen goede informatie krijgen en dat niet wordt geluisterd naar hun mening.

6

WENSEN OPHALEN - SAMENVATTING DE MENING VAN DE BEWONERS OVER DE NIEUWE WIJK

WAT VERANDERT NA DE KOMST VAN DE NIEUWE WIJK Ik ben positief over de nieuwe wijk

17%

De grootste verandering die bewoners verwachten Parkeren vergunning/ Verkeers­ drukte drukte Drukte algemeen

23% 47%

WAT MISSEN BEWONERS IN HUN WIJK EN WAT KAN BETER

Ik ben ontevreden over bepaalde delen van het plan

De belangrijkste verbeterpunten

missen

Handhaving

Schaduw woonboten, plantsoen

Bruggen

BEWONERS WILLEN AANDACHT VOOR

Groen Fijne wijk, Voorzieningen weinig (Rijnlaan) verbeterpunten

Toegang tot water

verandering

Ik vind het geen goede ontwikkeling

13%

Parkeer­ ruimte

Groen

Aandacht voor

Ik weet het nog niet

Aandacht / luisteren

Parkeren Handhaving / politie

Autoluw /30km zone

7

4.

MAATREGELEN IN DE RIVIERENWIJK EN TRANSWIJK

4.1. MAATREGELEN In de maatregelen komen een drietal processen samen. Allereerst bleek uit het buurtonderzoek dat de bewoners verwachten dat de nieuwe wijk Merwede een aantal negatieve effecten heeft op hun wijk. Daarnaast hebben bewoners ook wensen om hun wijk te verbeteren. Voor de wijk is vanuit verschillende gemeentelijke diensten beleidsuitgangspunten geformuleerd. In de buurtaanpak worden de noodzakelijke maatregelen gecombineerd met de wensen van de bewoners en het gemeentelijk beleid om uiteindelijk een betere wijk te krijgen. Deze aanpak heeft geleid tot onderstaande maatregelen in relatie tot de Merwedekanaalzone: • Bewoners willen meer groen in Rivierenwijk. Maatregel is: > Er worden plannen gemaakt om de wijk groener te maken. Er lopen al verschillende projecten om de wijk groener te maken en bij de overige maatregelen van de buurtaanpak wordt steeds onderzocht hoe deze plekken groener kunnen worden. In samenspraak met bewoners worden ook andere plekken in de wijk aangepakt. • Er wordt aandacht gevraagd voor het parkeren. Maatregel is: > Invoeren van betaald parkeren voor de auto en het creëren van fietsparkeerplekken, zodat er voldoende parkeerruimte is voor bewoners. • Verlevendiging van de Rijnlaan. Maatregel is: > Aanpassingen aan de Rijnlaan om fietsers en voetgangers meer ruimte te geven.

Hierbij kan er mogelijk ook meer ruimte gecreëerd worden voor ontmoetingsplekken wat kan bijdragen aan de gewenste levendigheid.

• Het fietsverkeer door de nieuwe bruggen en over de bestaande bruggen. In het verlengde van de fiets- en wandelbruggen gaat het aantal fietsers vooral door de Zijldiepstraat en de Waalstraat toenemen. Maatregelen zijn: > Het herinrichten van de Waalstraat en Zijldiepstraat. De straten moeten heringericht worden zodat fietsers en voetgangers op een veilige manier door de wijk kunnen rijden en lopen. > Het aanpassen van de bestaande bruggen (Balijebrug en Socratesbrug) zodat fietsers en voetgangers veilig en gemakkelijk over de bruggen kunnen. • Het Merwedeplantsoen verandert door de bruggen. De twee nieuwe bruggen landen in het Merwedeplantsoen. Het gaat hierbij ook om de fiets- en wandelpaden die vanaf de bruggen door het groen naar de Waalstraat en Zijldiepstraat lopen. Maatregel is: > Het herinrichten van het Merwedeplantsoen ter hoogte van de nieuwe bruggen. • Bewoners willen meer betrokken zijn en geïnformeerd worden. Maatregel is: > Bewoners worden actief betrokken bij de verdere uitwerking van de maatregelen. In hoofdstuk 6 is beschreven hoe bewoners kunnen participeren.

8

In Transwijk worden ook maatregelen genomen. Het gaat vooral om het organiseren van het parkeren en het verkeer. Momenteel wordt er voor Kanaleneiland en Transwijk een omgevingsvisie gemaakt. Deze visie geeft de ambities weer voor de wijk voor de komende 10 tot 15 jaar. De omgevingsvisie is abstract qua karakter en geldt als toetsingskader voor nieuwe plannen voor de wijk. Naast de omgevingsvisie wordt er ook een omgevingsprogramma Kanaleneiland en Transwijk gemaakt. Hierin wordt gekeken naar de plannen voor de wijk die al een meer concrete vorm kunnen krijgen, omdat er (deels) budget voor beschikbaar is. Dit kunnen plannen van bijvoorbeeld woningbouwcorporaties zijn, maar ook de plannen en projecten die voornamelijk in Transwijk terecht zullen komen en het gevolg zijn van de realisatie en inpassing in de bestaande omgeving van de nieuwe wijk Merwedekanaalzone. Het gaat om de volgende maatregelen. • Bewoners verwachten dat de parkeerdrukte in vooral Transwijk-Zuid zal toenemen. Maatregel is: > Invoeren van betaald parkeren voor de auto en het creëren van fietsparkeerplekken, zodat er voldoende parkeerruimte is voor bewoners.

• Bewoners willen de kwaliteit en toegankelijkheid van het groen in hun wijk verbeteren. Park Transwijk zal drukker worden doordat het aantal omwonenden gaat groeien. Maatregelen is: > Het toevoegen van kwaliteit aan het bestaande park. Er wordt onder andere gewerkt aan het meer toegankelijk maken van het park vanaf de Europalaan. • Bewoners willen meer betrokken zijn en geïnformeerd worden. Maatregel is: > Bewoners worden actief betrokken bij de verdere uitwerking van de maatregelen. Bewoners worden allereerst uitgenodigd om mee te werken aan de Omgevingsvisie Kanaleneiland en Transwijk. Bij de verdere uitwerking worden bewoners betrokken via een participatieproces. Daarnaast wordt er in het kader van de verkeerstudie Zuidwest nagedacht over maatregelen die verder nog nodig zijn, zoals aanpassingen aan de Balijelaan/Vondellaan, Socrateslaan en Wilhelminalaan.

• Door de nieuwe wijk zal het fietsverkeer tussen Kanaleneiland en Merwede enigszins toenemen door de Lanslaan en Koeriersterlaan en in mindere mate door de Westdijklaan. Maatregel is: > Het realiseren van herkenbare en fietsvriendelijke routes door de wijk. • De Europalaan-noord wordt de centrale ontsluiting van de nieuwe wijk en hier komt ook ruimte voor het openbaar vervoer, fietsers en voetgangers. Het is van belang om te zorgen dat de Europalaan veilig is over te steken voor voetgangers en fietsers. Maatregel is: > Het herinrichten van het noordelijke deel van de Europalaan zodat het openbaar vervoer, langzaam- en snelverkeer door de laan kunnen en voetgangers en fietsers veilig kunnen oversteken.

9

MAATREGELEN IN DE RIVIERENWIJK EN TRANSWIJK

BALIJEPLEIN/BALIJELAAN: Onderzoek naar welke maatregelen nodig zijn

KONINGIN WILHELMINALAAN:

BALIJEBRUG: Verbeteren op- en afritten

Onderzoek naar welke maatregelen nodig zijn

RIJNLAAN: Verbeteringen voor fiets en voetganger, groener en levendiger

EUROPALAAN NOORD:

Herinrichten met meer ruimte voor openbaar vervoer, fietser, voetganger, oversteekbaarheid en verblijfskwaliteit

WAALSTRAAT: Herinrichten met aandacht voor fiets, voetganger, auto, betaald parkeren, veilgheid en groen

LANSLAAN:

INPASSSING BRUGGEN IN MERWEDEPLANTSOEN: Inpassen van de nieuwe fiets- en wandelbruggen en mogelijk verdere herinrichting naar aanleiding van bewonerswensen (zie vergroening Rivierenwijk)

Beter geschikt maken voor fietsers en mogelijk vergroenen

WESTERDIJKLAAN:

Beter geschikt maken voor fietsers in relatie tot park

VERGROENING RIVIERENWIJK: Straten en pleinen vergroenen

PARK TRANSWIJK: Herinrichten park vanwege de toename van het aantal bezoekers uit de nieuwe wijk KOERIERSTERLAAN: Inpassing van fietsers in relatie tot park

ZIJLDIEPSTRAAT: Herinrichten met aandacht voor fiets, voetganger, auto, betaald parkeren, veilgheid en groen INVOEREN VAN BETAALD PARKEREN: in Rivierenwijk en Transwijk Zuid

JUTFASEWEG: Verbeteringen voor fiets en voetganger, mogeljik in combinatie met vergroening SOCRATESBRUG: Verbeteren op- en afritten

BENEL UXLAAN/SOCRATESLAAN:

Onderzoek naar welke maatregelen nodig zijn 10

4.2. RANDVOORWAARDEN, AANDACHTSPUNTEN EN VOORBEELDEN PER LOCATIE Paragraaf 4.1 geeft een overzicht van de maatregelen in relatie tot de Merwedekanaalzone. In de volgende paragrafen is per locatie benoemd wat het doel is en welke aandachtspunten van belang zijn vanuit de bewonerswensen en vanuit beleid. Voor elke maatregel zijn daarnaast inspiratievoorbeelden opgenomen uit voornamelijk Utrecht om een beeld te geven hoe het gebied zou kunnen veranderen. De buurtaanpak geeft niet een overzicht van randvoorwaarden en aandachtspunten bij alle maatregelen. Er zijn namelijk lopende projecten die een relatie hebben met de buurtaanpak en de buurtaanpak kunnen versterken. De fietsroute over de Jutfaseweg kan bijvoorbeeld bijdragen aan de buurtaanpak als deze extra aandacht besteed aan het groen en het fietsverkeer in de Rivierenwijk beter verspreid. Informatie over de Jutfaseweg is dan te vinden bij het desbetreffende project. Bij andere maatregelen is nog meer onderzoek nodig voordat deze uitgewerkt kunnen worden. Voor het aanpassen van de Balijelaan is bijvoorbeeld nog onderzoek nodig naar de verkeersstructuur in Utrecht Zuidwest. En, als laatste, een aantal maatregelen worden uitgewerkt in andere beleidsstukken, zoals de vormgeving van de open afritten van de Balijebrug en Socratesbrug en de maatregelen in Transwijk.

Maatregel

Meer informatie/uitwerking in

Invoeren betaald parkeren en fietsparkeerplekken

Parkeerregime Merwede en omgeving, dat gelijktijdig met de Omgevingsvisie Merwedekanaalzone wordt vastgesteld in de gemeenteraad

Uitwerking maatregelen in Transwijk

Omgevingsvisie Kanaleneiland Transwijk

Maatregelen op de Socrateslaan en Balijelaan

Actualisatie van het mobiliteitsplan Slimme Routes, Slim Regelen, Slim Bestemmen (SRSRSB)

Aanpassingen van de op- en afritten van de Socratesbrug en Balijebrug

Omgevingsvisie MWKZ

Uitwerking maatregelen in Dichterswijk

Buurtagenda Dichterswijk

11

4.2.1.

WAALSTRAAT

De maatregelen in de Waalstraat hebben te maken met de toename van het aantal fietsers en voetgangers. De grootste toename van het wandelen fietsverkeer is tussen de nieuwe brug over het Merwedekanaal en de Rijnlaan. Herinrichting van dit deel van de straat is noodzakelijk om het de fietsers en voetgangers van de nieuwe wijk veilig door de wijk te loodsen. Het tweede deel van de Waalstraat, tussen Rijnlaan en Jutfaseweg, zou idealiter ook heringericht worden. Er zijn in het eerste deel van de Waalstraat drie aandachtspunten: 1. Een belangrijk aandachtspunt is het fiets- en autoverkeer bij de Gertrudisschool. Vooral bij het brengen en halen van de kinderen van/naar school is het druk met ouders en kinderen. Eén van de mogelijkheden is om de straat ten hoogte van de school eenrichtingsverkeer te maken of (deels) af te sluiten. 2. Een tweede aandachtspunt is de aansluiting met de Rijnlaan en hoe het fietsverkeer richting de Rijnlaan of verder in de Waalstraat kan. De huidige rotonde moet misschien anders worden ingericht om veilig en efficiënt het verkeer door de straat te loodsen. Het parkeerterrein dat op de hoek van de Rijnlaan en Waalstraat ligt kan misschien meer groen krijgen. 3. De aansluiting van de nieuwe brug tussen het Merwedeplantsoen en de Waalstraat.

Dit betreft een zorgvuldige inpassing van het wandelen fietspad in het Merwedeplantsoen en het oversteken van de Merwedekade.

Voordat het project gestart kan worden moet de gemeente duidelijkheid scheppen over: • Het minimaal aantal parkeerplaatsen dat nodig is om bewoners en bezoekers te laten parkeren. • De mogelijkheden om (delen van) de straat eenrichtingsverkeer te maken om de verkeersveiligheid te vergroten. • Inzichtelijk maken waar mogelijkheden zijn om de straat te vergroenen en waterberging te realiseren. Dit hangt o.a. samen met de aanwezige kabels en leidingen. In het eerste deel van de Waalstraat zijn een plantsoen en een parkeerplaats. Bij de herinrichting en/of de vergroening van de wijk kunnen deze plekken misschien vergroend worden en/of meer kwaliteit krijgen. De middelen die nodig zijn om extra kwaliteit op het plantsoen te realiseren en/of te de parkeerplaats te vergroenen kan onderdeel worden zijn van vergroening van de wijk en de hiervoor beschikbare middelen. Het aanpassen van het tweede deel van de Waalstraat, tussen Rijnlaan en Jutfaseweg, is ook wenselijk. Welke maatregelen er voor dit deel van de Waalstraat nodig zijn, moet nog blijken uit onderzoek in het kader van de verkeerstudie Zuidwest.

12

WAALSTRAAT

HERINRICHTEN MET RUIMTE VOOR FIETSEN EN GROEN Kans om kwaliteit toe te voegen en te vergroenen als onderdeel van vergroening Rivierenwijk

Rijnlaan

Merwedekanaal

Verkeersveilige aansluiting Waalstraat tussen Rijnlaan en Juftaseweg: maatregelen zijn afhankelijk van de resultaten van verkeersstudie Zuidwest

Waalstraat

Verkeersveiligheid rondom de Gertrudisschool

Wa al

stra at

Inpassen brug en verkeer VOORBEELDEN

Everard Meijsterlaan

Roerplein

Juft asew eg

Cremerstraat

Mogelijk eenrichtingsverkeer bij Gertrudischool om meer ruimte te geven aan fietsers en schoolkinderen

Fietsstraat met tweerichtingsverkeer, parkeren aan beide zijden en meer ruimte voor groen

Met de buurt een plein of straat vergroenen

13

4.2.2. ZIJLDIEPSTRAAT De maatregelen in de Zijldiepstraat hebben te maken met de toename van het wandel- en fietsverkeer. Het doel is om de straat te herinrichten zodat fietsers en voetgangers veilig door de straat kunnen. Voordat gestart wordt met de herinrichting moet ook hier onderzoek worden gedaan naar het minimaal aantal parkeerplekken, de mogelijkheden voor eenrichtingsverkeer of het afsluiten van de straat en de vergroeningskansen. In onderstaand beeld is aangeven welke aandachtspunten belangrijk zijn voor het herinrichten van de straat. De belangrijkste aandachtspunten zijn: • Het zorgvuldig inpassen van het fiets- en wandelpad in het Merwedeplantsoen en het veilig oversteken Merwedekade. • Het inpassen van het wandel- en fietsverkeer in de Zijldiepstraat waarbij de mogelijkheden van autoverkeer, parkeren en vergroening aandacht moet krijgen. • Het oversteken van de Rijnlaan en het herinrichten van het pleintje bij de Hunzestraat zodat fietsers door kunnen steken richting Jutfaseweg. • Vergroenen van de straat.

14

ZIJLDIEPSTRAAT

HERINRICHTEN MET RUIMTE VOOR FIETSEN EN GROEN

ekanaal Merwed

raat Hunzenst

raat Zijldiepst

Alle plekken benutten voor groen bijvoorbeeld met geveltuinen

Aansluiten op Rijnlaan Inpassen brug en verkeer

VOORBEELDEN

Troelstralaan

Fietsstraat met eenrichtingsverkeer, parkeren aan beide zijden en meer ruimte voor groen

Hogelanden Westzijde Fietsstraat met eenrichtingsverkeer, parkeren aan een zijde 15

4.2.3. INPASSING VAN BRUGGEN IN MERWEDEPLANTSOEN Het Merwedeplantsoen is een belangrijke groenvoorziening in de wijk. De twee fiets- en wandelbruggen landen in het plantsoen. Het belangrijkste aandachtspunt is: • Het zorgvuldig inpassen van de bruggen met zo veel als mogelijk behoud van het groen. Bewoners zouden ook graag de kwaliteit van het Merwedeplantsoen verbeteren, bijvoorbeeld door het water meer toegankelijk te maken, meer activiteiten te laten plaatsvinden en/of het realiseren van een recreatieve wandelroute via de nieuwe bruggen Daarnaast verwachten zij een ander uitzicht, geluidshinder en schaduw van de nieuwe wijk. De kwaliteitsverbetering van het Merwedeplantsoen kan onderdeel worden van de maatregel om te wijk groener te maken. In samenspraak met de bewoners worden de wensen voor vergroening en de prioriteiten bepaald. In paragraaf 4.2.5 staat beschreven hoe de verbetering van het groen mogelijk kan worden.

16

INPASSING VAN BRUGGEN IN MERWEDEPLANTSOEN VOORBEELDEN KWALITEIT TOEVOEGEN AAN HET GROEN Natuurspeelplaats EN DE KADE Cremertuin

Aureliahof

Kans om kwaliteit aan het groen toe te voegen als onderdeel van vergroening Rivierenwijk. Bij eventuele herinrichting inspelen op de verandering als gevolg van Merwede. (Zie vergroening Rivierenwijk) Inpassen brug en verkeer

VOORBEELDEN BRUGGEN

straat

raat

estraat Zuiderze

Hunzest

traat Zijldieps

Inpassen brug en verkeer

Fietsbrug De Oversteek, Rijswijk

Gouwe

traat Waals

kanaal

Merwede

Fietsbrug Willem III, Assen

17

4.2.4. RIJNLAAN De Rijnlaan is de belangrijkste doorgaande weg in de wijk met o.a. een buslijn. Op de laan zijn de meeste winkels gevestigd. Er zal een toename komen van het aantal fietsers door de laan vanaf de nieuwe wijk richting het centrum en de stations. De drukte zal vooral toenemen tussen de Balijelaan en Waalstraat. Er is door de bewoners aangegeven dat de Rijnlaan meer kwaliteit zou krijgen als de laan levendig is en het aanbod aan winkels en (dag)horeca meer divers is. Voor de aanpak van de Rijnlaan zijn diverse mogelijkheden; het huidige straatprofiel zou behouden kunnen blijven of de straat zou meer autoluw gemaakt kunnen worden door fietsers samen met auto’s over de hoofdrijbaan te laten rijden en op de stoepen meer ruimte te maken voor voetgangers, terrassen en groen. Belangrijke aandachtspunten zijn: • De aansluitingen met de Waalstraat en de Zijldiepstraat. Vanuit deze straten komen de fietsers en voetgangers die vanaf de nieuwe bruggen komen. • Een kwalitatieve herinrichting van de straat vergroot de belevingswaarde van de Rijnlaan als boodschappen, wandel en ontmoetingsplek, door bijvoorbeeld het toevoegen van koffietentje en meer ruimte om buiten te zitten. • De mogelijkheden om de straat te vergroenen. Een verkeerskundig onderzoek moet uitwijzen wat de mogelijkheden zijn om het snel- en langzaamverkeer met elkaar te combineren.

Daarnaast moet onderzocht worden welke parkeerbehoefte er in de straat is. Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek kan een keuze worden gemaakt over de aanpassingen van de straat.

18

RIJNLAAN

MEER RUIMTE VOOR FIETSERS EN VOETGANGERS, MEER LEVENDIGHEID EN VERGROENEN

Adriaen van Ostadelaan

Adriaen van Ostadelaan

30km-inrichting en fietsstroken

Verbeteren ruimtelijke kwaliteit en vergroenen

lars traa t Dol

Gre veli nge nst raa t

Aansluiting Waalstraat op Rijnlaan (zie Waalstraat)

raat

Ams telst raat Groen rondje Maasplein (zie Vergroening Rivierenwijk)

Waa lst

Aansluiting Zijldiepstraat op Rijnlaan (zie Zijldiepstraat)

Aansluiting Balijelaan: onderzoek naar welke maatregelen genomen moeten worden loopt in het kader van de verkeersstudie Zuidwest

Maasplein

Hun

pstraat Hoendie

zest raat

VOORBEELDEN

Impressie vergroening Nachtegaalstraat

19

4.2.5. VERGROENEN RIVIERENWIJK Uit het buurtonderzoek bleek dat bewoners meer groen in de wijk willen. Er zijn een aantal lopende projecten om de wijk groener te maken. Lopende projecten zijn bijvoorbeeld het Groen Rondje Maasplein. Daarnaast onderzoekt de gemeente momenteel waar extra groen mogelijk is. Er is hiervoor een overzicht gemaakt van de vergroeningskansen van de Rivierenwijk en de Omgevingsvisie beschrijft het Groenblauw raamwerk. Eén van de hindernissen is de aanwezigheid van kabels en leidingen en de verplichting om minimaal 3 meter afstand te houden. Er worden een aantal stappen genomen om de mogelijkheden van vergroening verder te onderzoeken: Duidelijkheid over de mogelijkheden om binnen 3 meter van leidingen en rioleringen groen te mogen realiseren. Het zouden bijvoorbeeld struiken en bloemen zonder diepe wortels kunnen zijn of planten in bakken bovenop de kabels en leidingen. 1. Duidelijkheid over de mogelijkheden om binnen 3 meter van leidingen en rioleringen groen te mogen realiseren. Het zouden bijvoorbeeld struiken en bloemen zonder diepe wortels kunnen zijn of planten in bakken bovenop de kabels en leidingen. 2. Inzicht in de behoefte aan parkeerplekken na invoering van betaald parkeren. Is er minder behoefte dan het huidige aanbod, dan kunnen parkeerplekken beplant worden, waardoor de vergroeningskansen vergroot worden. 3.

Inzicht in de ontsluiting van de wijk en de mogelijkheid om straten (deels) af te sluiten voor autoverkeer. Deze mogelijkheden zouden bijvoorbeeld via experimenten zoals de leefstraten getest kunnen worden. In Utrecht is al met de leefstraten geëxperimenteerd. 4. Naast het overzicht van het Groenblauw raamwerk en de Vergroeningskansen zouden bewoners kunnen meedenken over waar nog meer kansen zijn om de wijk te vergroenen. Deze mogelijkheden zouden toegevoegd moeten worden aan het overzicht van vergroeningskansen.

5. Een analyse van de kansen en de hindernissen. Uit deze analyse komt een overzicht van plekken die technisch het meest haalbaar zijn. 6. Een globaal inzicht in de kosten en de beschikbare middelen zodat de vergroening ook financieel haalbaar is. 7. Een prioritering van de vergroening. In de prioritering kunnen bewoners een rol krijgen. Er zijn verschillende manieren om te prioriteren, bijvoorbeeld: a. De wenselijkheid van bepaald soort groen. Er zijn verschillende soorten vergroeningskansen zoals het vergroten van boomspiegels of sedumdaken. Met bewoners zou een prioritering gemaakt kunnen worden op welke vergroening ingezet moet worden. b. Het inzetten van Buurtbudgetten en stemmen over welk groen aangelegd moet worden. c. Wie de grootste inzet toont, die krijgt prioriteit. Dus als meer mensen mee willen doen en zich willen inzetten voor bijvoorbeeld aanleg en beheer, dan krijgt hun project de prioriteit. Vergroenen van de wijk is een wens van de bewoners. Vergroening is ook belangrijk om in te spelen op de gevolgen van de klimaatverandering. Er komen meer pieken in de regenval en de toename van de hitte kan in de stad tot problemen leiden. Een toename van het groen kan bijdragen aan de retentie van het regenwater zodat het langzamer richting de riolering stroomt en de hittestress verminderen.

Als laatste is vergroening een kans om de biodiversiteit te vergroten door extra aandacht te besteden aan de flora en fauna bij de aanleg van het groen. Bij alle eerder genoemde maatregelen is vergroening genoemd. Dus ook bij de andere maatregelen wordt gezocht naar mogelijkheden om meer groen te realiseren en/of de kwaliteit van het bestaande groen te verhogen.

20

VERGROENING RIVIERENWIJK

Reitdiepstraat Verbetermogelijkheden Merwedeplantsoen (zie 4.2.3)

VOORBEELDEN

Vergroenen stoepen en vergroten boomspiegels Verbetermogelijkheden pleintjes Waalstraat (zie 4.2.1)

Maasplein

Vergroten boomspiegels

Zambesiedreef

Groene Rondje Maasplein

Balijelaan Vergroenen stoepen, hoeken en pleinen

VOORBEELDEN Vergroenen stoepen, hoeken en pleinen Groenblauw raamwerk Vergroeningskansen

Middenbermen aanplanten

21

4.2.6. MAATREGELEN TRANSWIJK ZUID In paragraaf 4.1 zijn de maatregelen geformuleerd om in Transwijk een verbeterslag te maken. Deze maatregelen worden meegenomen in de participatie rondom de omgevingsvisie Kanaleneiland en Transwijk en uiteindelijk opgenomen in het omgevingsprogramma bij de Omgevingsvisie Kanaleneiland en Transwijk. Vervolgens wordt dan een concreet en uitgewerkt plan gemaakt met een eigen projectplan, participatieplan en een uitvoeringsplan.

22

TRANSWIJK ZUID

EUROPALAAN NOORD: Herinrichten met meer ruimte voor openbaar vervoer, fietser, voetganger, oversteekbaarheid en verblijfskwaliteit

an Oversteekbaarheid

LANSLAAN:

Herkenbare en fietsvriendelijke route

kanaal

Fiets- en wandelroute richting Kanaleneiland

jklaan

di Wester

Oversteekbaarheid en ecologische verbinding tussen Merwedepark en Park Transwijk

Merwede

Lansla

Toegang tot park verbeteren

PARK TRANSWIJK: Herinrichten met aandacht voor de bewonerswensen, biodiversiteit, waterverbinding tussen Merwedekanaal en Park Transwijk en wandel- en fietsroutes

Oversteekbaarheid

aan

Fiets- en wandelroute richting Kanaleneiland

l ter s r e

ri

e Ko

23

5.

PRIORITEITEN, FASERING EN MIDDELEN

In de vorige hoofdstukken zijn maatregelen, uitgangspunten en randvoorwaarden geformuleerd om in Transwijk en Rivierenwijk een verbeterslag te maken. Deze maatregelen worden de komende jaren omgezet in projecten waaraan concreet gewerkt kan worden. De maatregel is nu bijvoorbeeld om de Waalstraat fietsvriendelijk en groener te maken, dat wordt dan omgezet in een project “Waalstraat” met een eigen projectplan, participatieplan en een uitvoeringsplan. In dit hoofdstuk wordende prioriteiten bepaald, dus aan welke maatregelen wordt gewerkt in de komende 5 jaar en aan welke maatregelen op de lange termijn.

5.1. PRIORITERING EN FASERING Meerdere maatregelen worden genomen om de effecten van Merwede voor de omliggende wijken zo goed mogelijk in te passen, gelijk op te laten lopen met de uitvoering van de Merwedekanaalzone en zoveel mogelijk aan de wensen van huidige bewoners tegemoet te komen. Een aantal projecten lopen al: • • • •

Het aanleggen van de snelfietsroute aan de Jutfaseweg Het groene rondje Maasplein Nieuwbouw aan de Reitdiepstraat Het herinrichten van de Socrateslaan

In de eerste 5 jaar worden de volgende projecten gestart: • Het inpassen van de bruggen in het Merwedeplantsoen • Het herinrichten van de Waalstraat tussen de Merwedekade en Rijnlaan • Het herinrichten van de Zijldiepstraat • Het aanpassen van op- en afritten van de Balijebrug • Het aanpassen van op- en afritten van de Socratesbrug • Vergroeningsmaatregelen in Rivierenwijk • Het invoeren van betaald parkeren Onderstaande projecten worden in een tweede fase uitgevoerd. Voor deze projecten zijn op dit moment nog onvoldoende middelen. Er moeten voor

deze projecten in de komende jaren aanvullende middelen worden gezocht binnen de gemeentelijke begroting en/of via bijvoorbeeld subsidies. Projecten in de tweede fase betreffen: • Het herinrichten van de Rijnlaan • Het herinrichten van de Waalstraat tussen de Rijnlaan en de Jutfaseweg • Verdere maatregelen in het verkeersnetwerk, zoals aanpassingen aan Balijelaan/ Vondellaan, Beneluxlaan en de Wilhelminalaan Bij de prioritering geldt voor Transwijk-Zuid dat maatregelen worden opgenomen in de omgevingsprogramma bij de Omgevingsvisie Kanaleneiland Transwijk. Het project over de herinrichten van het noordelijke deel van de Europalaan loopt al. De komende 5 jaar worden de volgende projecten gestart: • Invoeren van betaald parkeren • Fietsvriendelijke route door het park via de Koeriersterlaan • Herkenbare en fietsvriendelijke route in de Lanslaan In de tweede fase, die afhankelijk is van de beschikbaarheid van middelen, wordt Park Transwijk verbeterd. Onderdeel van deze verbetering is dat de Westerdijklaan beter geschikt gemaakt wordt voor fietsers en wordt gecombineerd met een ecologische verbinding. 24

5.2. MIDDELEN Om de voorgestelde maatregelen mogelijk te maken zijn middelen nodig om de maatregelen te bekostigen. Er is daarbij onderscheid gemaakt in prioritering en fasering zoals in de vorige paragraaf is geduid. Voor de projecten die in de komende 5 jaar starten is er dekking. Voor de maatregelen na 5 jaar is de dekking nog niet rond. De ontwikkeling van de Merwedekanaalzone draagt voor een belangrijk deel bij aan de kosten. Zo heeft de gemeente afspraken hierover vastgelegd in de samenwerkingsovereenkomst tussen de Gemeente Utrecht en de marktpartijen uit het Eigenarencollectief van Merwede. Daarnaast heeft de gemeente zelf middelen gereserveerd die specifiek gekoppeld zijn aan de ontwikkeling van de Merwedekanaalzone en de directe omgeving. Daarnaast wordt geprobeerd zoveel mogelijk combinaties te zoeken, zoals met bestaande onderhoudsbudgetten voor de wegen (werk-met-werk) en gemeentelijk beleid met bijbehorende bekostigingsmogelijkheden. Voorbeelden hiervan zijn:

• Uit het initiatievenfonds van de gemeente kunnen bijvoorbeeld geveltuinen worden aangelegd of budget worden verstrekt voor het opwaarderen van een speeltuin of voor een buurtactiviteit o.i.d. Voor de maatregelen waar nog niet voldoende middelen voor beschikbaar zijn, wordt gezocht naar aanvullende dekking. Naast bijvoorbeeld subsidies van medeoverheden, kijkt de gemeente jaarlijks naar intern beschikbare middelen binnen de gemeentebegroting. Wanneer er ruimte is, kan hier aanspraak op gedaan worden. Deze aanvragen worden afgewogen binnen de totale gemeentelijke begroting.

• Bijdrage uit groenprogramma als er bomen worden toegevoegd; • Bijdrage uit het rioleringsprogramma voor verbetering van klimaatadaptatie (bijvoorbeeld minder of meer open verharding ten behoeve van waterafvoer). Er zijn ook verschillende subsidies voor bewonersinitiatieven: • Waterproof030 heeft tips en subsidies om in te spelen op de toename van regenval. Door bijvoorbeeld tegels te vervangen voor groen of groene daken aan te leggen stroomt het water langzamer richting de riolering. • Het Hoogheemraadschap heeft subsidie beschikbaar voor ‘blauwe’ bewonersinitiatieven. • Er is een ophaalactie voor stenen uit de tuin, om de tuin groener te kunnen maken.

25

6.

PARTICIPATIE

De komende jaren worden de maatregelen concreet gemaakt door het opzetten en het uitvoeren van projecten. De maatregel om bijvoorbeeld in de Waalstraat meer ruimte te maken voor fietsers wordt dan een project waarbij de gemeente een ontwerp gaat maken en het ontwerp daarna ook gaat aanleggen. De gemeente wil graag dat bewoners en andere belanghebbenden actief meedenken bij deze projecten. In “Samen stad maken op de Utrechtse manier” (2019) beschrijft de gemeente hoe zij belanghebbenden wilt laten participeren. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de participatie bij de verschillende projecten. Per project wordt het relevant beleid bepaald, aangegeven wie betrokken moet worden, hoe bewoners participeren en wordt aandacht gevraagd voor de communicatie. Voor Transwijk wordt een tussenstap gemaakt. De maatregelen worden verder besproken in de participatie rondom de Omgevingsvisie Kanaleneiland Transwijk.

Relevant beleid Voor een goede participatie moeten de kaders helder zijn. Het vigerend beleid is hierbij kaderstellend. Een nadere uitwerking moet op projectniveau worden gemaakt. Het gaat bijvoorbeeld om: • De parkeerbehoefte na invoering van betaald parkeren. • De vergroeningskansen; gekoppeld aan de leidingen, hittestress, vasthouden van regenval en de biodiversiteit. • De ontsluiting voor langzaam en snel verkeer en bijvoorbeeld de mogelijkheid om straten; eenrichtingsverkeer en/of autovrij te maken. • De mogelijkheid om andere functies ruimte te geven. Het gaat dan bijvoorbeeld om het type winkels, horeca of ander soort voorzieningen in de Rijnlaan. Wie betrekken en participatiegraad Bij participatie is het belangrijk dat de belanghebbenden duidelijkheid hebben over hun rol in het proces. Het gaat dan bijvoorbeeld om de kaders die gelden, zoals het beleid en de beschikbare middelen. Het gaat ook om de vraag welke verantwoordelijkheden en beïnvloedingsruimte zij hebben en hoe de besluitvorming tot stand komt. Voor ieder project wordt in het participatieplan gekozen welke graad van participatie het meest wenselijk is. Er wordt onderscheid gemaakt tussen raadplegen, adviseren en co-creëren.

26

Maatregel/project Waalstraat en aansluiting Rijnlaan

Belanghebbenden Bewoners straten en aangrenzende straten Gertrudisschool Houd Rivierenwijk Leefbaar Woonbootbewoners

Merwedeplantsoen

Bewoners Merwedekade en aangrenzende straten (Gertrudisschool)

Zijldiepstraat en verbinding naar overzijde Rijnlaan

Bewoners straat en aangrenzende straten

Vergroening Rivierenwijk

Actiegerichte projecten met direct belanghebbenden. Voor grotere projecten zal breder in de buurt uitgenodigd moeten worden. Winkeliersvereniging Rivieren & Dichters

Rijnlaan

Maaspleinschool U-Ov (bussen) Bewoners laan en aangrenzende straten

Invoeren van betaald parkeren in Rivierenwijk en Transwijk (onder voorbehoud van raadsbesluit)

Alle inwoners van deze wijken (geen draagvlakmeting; wel overleg over hoe betaald parkeren het beste kan worden ingevoerd)

Communicatiemiddelen De gemeente maakt per project een communicatieplan hoe verschillende belanghebbenden worden betrokken gedurende het proces. Bewoners worden in een vroeg stadium uitgenodigd om mee te denken en gedurende het proces geïnformeerd over de tussenstand. Om zo veel mogelijk en breed bewoners te betrekken wordt ingezet op on- en offline communicatie en kunnen belanghebbenden op verschillende manieren participeren. Vooraf is duidelijk wie betrokken worden en welke communicatiemiddelen worden ingezet. Het is ook duidelijk wanneer bepaalde besluiten worden genomen zodat bewoners weten waar zij aan toe zijn en kunnen meedenken. Planning De planning van de maatregelen hangt samen met de ontwikkeling van de nieuwe wijk. Er kunnen dus vertragingen of versnellingen plaatsvinden. Daarnaast duurt het uitvoeren van de maatregelen vaak langer dan bewoners van tevoren denken. Tussen de eerste ideeën en de daadwerkelijke oplevering zit vaak enkele jaren. Het is daarom noodzakelijk om de verwachtingen te managen door een goede planning te maken waar duidelijkheid wordt gegeven over het tijdspad. Deze planning geeft samen met de communicatiemiddelen duidelijkheid aan bewoners wat zij kunnen verwachten. Samenhang tussen projecten en coördinatie van bouwoverlast Voor de projectoverstijgende communicatie en de samenhang tussen de projecten komt er een communicatieplan.

Hierin zal aandacht zijn voor maatregelen om de bouwoverlast te minimaliseren en voor de bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid in Rivierenwijk en Transwijk tijdens de bouw van de Merwedekanaalzone en de uitvoering van de projecten in de wijken zelf.

27

7.

MONITORING

De maatregelen in Rivierenwijk en Transwijk lopen zoveel mogelijk gelijk op met de uitvoering van Merwede om het hele stadsdeel wederzijds te laten profiteren van de verbeteringen en nadelen zo goed mogelijk in te passen. Voor Rivierenwijk, Transwijk en Dichterswijk, is mede op verzoek van bewoners, een Nulmeting gedaan op een veelheid aan leefbaarheidsindicatoren. Er is hierbij bijvoorbeeld ook specifiek ingezoomd op de effecten van nieuwe bruggen, door extra fiets-tellingen te doen. Periodiek (bijvoorbeeld 1 keer per 2 jaar) wordt een nieuwe meting uitgevoerd om verschillen met de Nulmeting in kaart te brengen. De gemeente zal deze resultaten delen met de omliggende buurten. Deze metingen kunnen aanleiding zijn om in gesprek te gaan over de resultaten van de meting. Bewoners zijn nu bijvoorbeeld bevreesd dat er in de toekomst overlast is door brommers over de bruggen. Metingen kunnen uitwijzen of dit zo is. Maar ook klachten kunnen aanleiding zijn om het gesprek te starten en te bekijken welke maatregelen genomen kunnen worden, zoals de inzet van extra handhaving of bebording.

28

BIJLAGE: RESULTATEN BUURTONDERZOEK Op verschillende buurtevenementen, via enquêtes en vragenformulieren is bij de bewoners van de Rivierenwijk en Transwijk opgehaald wat zij van de nieuwe wijk vinden, welke gevolgen zij verwachten, wat in hun wijk verbeterd kunnen worden. Hieronder een verslag van de resultaten.

1. BUURTAVONDEN Op meerdere buurtevenementen is aan bewoners gevraagd om hun mening. Het gaat dan om de informatievonden van de Merwedekanaalzone op 25 en 27 november 2019 en bij de nieuwjaarsbijeenkomsten in de Rivierenwijk (11 februari 2020) en Transwijk (13 januari 2020). De bezoekers is gevraagd wat zij dachten van de plannen. Ze konden aangeven welke gevolgen zij verwachten, welke kansen ze zien, welke ideeën ze hebben en of ze betrokken wilden raken. De bewoners konen op kaarten aangeven wat zij verwachten dat gaat veranderen in de wijk en welke kansen zij zagen als de nieuwe wijk wordt gebouwd. In de volgende paragrafen treft u een kort verslag aan.

29

1.1. RIVIERENWIJK De vraag op de buurtavonden was wat de gevolgen zijn voor de Rivierenwijk als de Merwede wordt ontwikkeld. Tijdens de avonden bleek dat bewoners voelen dat deze ontwikkeling ten koste gaat van de huidige bewoners. Op de aanwezige kaarten stonden twee bruggen ter hoogte van de Waalstraat en de Zijldiepstraat. Deze bruggen werden ook het vaakst genoemd waarbij de bezoekers twijfelden aan de noodzaak. De verwachte gevolgen zijn: • Extra fietsers in de woonstraten, bij de Gertrudisschool en de daaropvolgende kruispunten. Door de toename van het aantal fietsers verwacht men dat kinderen niet meer op straat of in het plantsoen kunnen spelen. • Minder groen in het plantsoen en het kappen van bestaande bomen. • De woonarken moeten weg op de plekken waar de bruggen komen. • Langs het Merwedeplantsoen wordt gedeald. Men verwacht een toename van klanten. • De doorvaarbaarheid voor roeiers en zeilboten is lastig of onmogelijk. • Men verwacht een waardedaling van de woningen ten hoogte van de bruggen. Het tweede aandachtspunt is de mobiliteit en parkeren. Er is geen vertrouwen in het mobiliteitsconcept van de Merwede. Men verwacht parkeeroverlast van de nieuwe bewoners en bezoekers die in de Rivierenwijk zouden gaan parkeren. Sommige bewoners denken dat een betaald parkeren in de Rivierenwijk deze overlast niet voorkomt. Er worden ook vraagtekens geplaatst bij het plan.

De nieuwe hoogbouw zorgt voor schaduw en belemmering van het zicht. Eerder is blijkbaar toegezegd dat langs het kanaal geen hoogbouw komt en uit de gepresenteerde plannen blijkt deze wel te komen1. De voorzieningen die langs het kanaal komen

zorgen voor geluidsoverlast, want het geluid draagt ver over het water. Als laatste verwacht men dat de bouw van de wijk gepaard gaat met geluidsoverlast en problemen met de funderingen. Bij recente bouwontwikkelingen in de Merwedekanaalzone zijn hier problemen door ontstaan. Bewoners zagen ook kansen als de nieuwe wijk wordt gebouwd. Een aantal voorbeelden: • In de Merwede komt een nieuw mobiliteitsconcept. Wijkbewoners zouden dit systeem ook graag in hun wijk hebben, want Greenwheels en dergelijke systemen zijn niet optimaal. • Vergoenen van de wijk. Het Amerhof zou groener kunnen en parkeerplekken zouden voor groen ingeruild kunnen worden. • Er zijn meerdere ideeën voor het Merwedeplantsoen. Het plantsoen zou meer toegankelijker kunnen worden, waardoor het water meer zichtbaar is. Dit zou bijvoorbeeld kunnen door de heggen te verlagen. De kade kan ook rustiger worden door de doorgaande weg op te knippen. Er is ook behoefte aan minder parkeren, zodat er ruimte is voor kinderen en groen. Als laatste zouden meer activiteiten in het Merwedeplantsoen kunnen plaatsvinden, zoals een buurtpicknick. • De nieuwe bewoners zorgen voor meer draagvlak voor de winkels in Rijnlaan en misschien ontstaan hierdoor kansen voor nieuwe (dag) horeca. De nieuwe bewoners zijn een kans om het winkelaanbod en het gebruik van de straat te versterken.

• Aanpakken van bestaande verkeersknooppunten, zoals de Socrateslaan en de kruising van Balijelaan en Croesetraat. De verbetering van de leefbaarheid en verkeer kan hier goed samen gaan. • Mogelijkheden van woonerf onderzoeken, waardoor rustige straten ontstaan.

In het Definitief Ontwerp van het Stedenbouwkundig Plan is een aanpassing gemaakt naar aanleiding van deze reacties op de buurtavonden. 1

30

1.2.

TRANSWIJK ZUID

Transwijk is een kleinere wijk en dus kwamen er ook minder reacties op de verschillende buurtavonden. Bewoners vroegen vooral aandacht voor het verkeer. De oversteekbaarheid van de Europalaan is belangrijk om de nieuwe wijk en doorgaande fietspaden te bereiken. Men verwacht daarnaast dat bij de uitgangen van de nieuwe garages een grote verkeersdrukte ontstaat. Daarbij komt dat de bewoners veel extra parkeerders in de wijk verwachten. Park Transwijk zal als laatste een stuk drukker worden door de nieuwe bewoners en de passerende fietsers. De nieuwe wijk zorgt zeker ook voor kansen. Er ontstaan betere verbinding met Kanaleneiland en andere wijken. De verwachting is ook dat het park beter toegankelijk kan worden en dat bepaalde voorzieningen, zoals glasvezel, ook voor Transwijk beschikbaar komen. 1.3. MERWEDE De reguliere inspraak voor Merwede besteedt aandacht aan de vragen die bewoners hebben over de nieuwe wijk. Tijdens de buurtavonden konden de bezoekers voorstellen hoe de nieuwe wijk Merwede bij zou kunnen dragen aan de bestaande wijken. Onderstaand en samenvattend overzicht. • Leg bruggen gefaseerd aan. Test of ze wel of niet nodig zijn. • De bouwoverlast wordt groot; geef bewoners de kans om de herrie te ontsnappen via museumjaarkaart, wellnessday, etc. • Blijf bewoners informeren en betrek bewoners bij besluitvorming.

31

2. STRAATINTERVIEWS EN ENQUÊTES De Buurtaanpak was bedoeld om breed in de buurt bewoners te bevragen. Het gaat dan ook om bewoners die vaak minder aanwezig zijn op buurtavonden. Tussen december 2019 en maart 2020 is daarom op verschillende plekken en met willekeurige buurtbewoners op straat gesproken. Daarnaast hebben bewoners in de Coop in de Rijnlaan, op drie scholen in de Rivierenwijk, Buurttuin de Zandloper en bij de stadsboerderij in Park Transwijk enquêtes ingevuld. In februari 2020 konden bewoners ook online een enquête invullen. Bijna 500 mensen hebben vragen beantwoord. In de volgende paragrafen worden de resultaten besproken. De online enquête was niet gebonden aan een wijk, vandaar dat de informatie zowel Transwijk als Rivierenwijk betreft. 2.1.

WIE HEBBEN DE ENQUÊTE BEANTWOORD.

Er zijn 457 wijkbewoners geweest die de online enquête hebben ingevuld en circa 60 hebben de papieren enquête ingevuld. Er is gevraagd naar de leeftijd en hoe lang zij al in de wijk wonen.

Leeftijd van de geënquêteerden

Leeftijd De geënquêteerden is gevraagd naar hun leeftijd. Onderstaande tabel geeft de leeftijdsverdeling van de bewoners weer. Er wonen in de wijk meer jongeren (onder de 20 jaar), maar deze hebben nauwelijks deelgenomen aan de enquêtes. Er is wel vaak met de ouders van deze jongeren gesproken, want een groot deel van de respondenten gaf aan met partner en/of kinderen te wonen. Lengte woonduur De geënquêteerden is gevaagd hoe lang zij in de wijk wonen. Men kon aangeven of zij korter dan 5 jaar in de wijk wonen, tussen de 5 en 15 jaar of al langer. Een mix van bewoners heeft gereageerd. Onderstaande tabel geeft inzicht de woonduur.

Lengte woonduur van de geënquêteerden 32

Om gevoel te krijgen bij wie de enquêtes invullen is ook gevraagd naar het type woning, de gezinssamenstelling en in welke straat zij wonen. Onderstaande wordcloud geeft een globaal inzicht in welke straten iedereen woont. Er zijn relatief veel reacties van het Europaplein, Merwedeplantsoen en de Merwekade.

33

2.2. WAT VINDEN BEWONERS FIJN AAN HUN BESTAANDE WIJKEN De Rivierenwijk en Transwijk liggen aan het water en in het groen. Dat wordt gewaardeerd door de bewoners. Hetzelfde geldt voor de architectuur of bouwstijl van de woningen; niet te hoog en redelijk ruim opgezet. De belangrijkste positieve kenmerken waren de ligging; dichtbij de stad, station en de uitvalswegen. Bewoners zijn ook erg te spreken over de sfeer; fijne buren, mensen zeggen elkaar gedag en het voelt dorps aan. En de buurt is lekker rustig.

Rustig waardering

Bewoners waarderen ook de voorzieningen. Naast de winkels in de eigen wijk wordt ook de horeca vaak genoemd, dit is meestal de horeca in Rotsoord en bijvoorbeeld in de Merwedekanaalzone.

De grootste waardeing van de bewoners

Groen

Diversiteit

Sfeer/ sociaal

Ligging

Voor­zieningen

Wat vinden de bewoners fijn aan hun wijken

“Prettig dicht bij de binnenstad. Makkelijk bij station en bij snelweg. Winkels te voet. Variatie in huizen”.

“Leuke mix van gezinnen en culturen. Genoeg winkels en horeca in de omgeving en goede aansluiting met station Vaartsche Rijn”.

“Rust, ruimte, saamhorigheid, sociale wijk. Je wordt nog gemist als men je een poosje niet ziet”.

“Het is hier (nog) rustig en fijn wonen. Het gevoel wat hier heerst, is een dorp in een stad en daar voel ik mij prettig bij. Het is een rustige wijk, waar de mensen elkaar kennen. Ik kijk bijvoorbeeld elke zondag gezellig voetbal bij de buurman en bij mooi weer zitten de mensen voor het huis.”

“Het groen, de rust, gemêleerd, de mensen die er wonen, de mogelijkheid om op loopafstand boodschappen te doen, niet te ver van de stad, niet te ver van het station, kortom een fijne plek om te wonen. Het buurtgevoel, er zijn voor elkaar!!!”

“Het is gezellig, goed contact met de buren. Niet alleen maar yuppen. Paar ouderwetse bedrijfjes in de buurt. Fantastisch speelveld voor de deur. Scholen op loopafstand. Rust en stilte op het plein! Veilig is het ook. Al 5x mijn fiets met sleutel erin laten staan in de nacht, niks gebeurd. En het is lekker dicht bij stad en station”.

34

2.3. WAT WETEN DE BEWONERS VAN DE NIEUWE ONTWIKKELING IN DE MERWEDEKANAALZONE Op verschillende plekken is informatie beschikbaar over de nieuwe wijk, maar je moet deze informatie natuurlijk wel weten te vinden. De vraag was dan ook of men op de hoogte was van de ontwikkeling en wat men verwacht dat gebouwd gaat worden. Het viel op dat bij de straatinterviews de mensen het minst op de hoogte waren. Bij de informatieavonden en online enquêtes lijken bewoners beter te weten wat in de Merwede komt.