5e vergadering gemeenteraad 8 april 2021.doc

2021 NOTULEN VERGADERING GEMEENTERAAD UTRECHT 5e vergadering - 8 april 2021 Vergadering van de gemeenteraad, gehouden op donderdag 8 april 2021 te 12.15 uur. Voorzitter: mevrouw S.A.M. Dijksma, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: El Abassi, Assen, Bakker, Bijsterbosch, De Boer, Bos, Van Corler, Van Dalen, Dekker-Abdulaziz, Dekkers, Deldjou Fard, Van Deún, Van Dun, Ferket, Gilissen, Heijne, Işik, Van Heuven, Te Hoonte, Kleinrensink, Koning, De Koning, Van der Marel, Meerding, Oosters, De Pagter, Podt, Saiah, Sasbrink, Schers, Schilderman, Schipper, Schreuder, Van Steeg, Streefland-Driesprong, Sturkenboom, Sungur, Virginia, Vonk, Weistra, Wiegant, Wijmenga, Zwanenberg, Van der Zweth en Zwinkels. Griffier: mevrouw Van Hall. 1. Opening van de vergadering. De voorzitter opent de vergadering en heet alle raadsleden en de mensen die meekijken of meeluisteren van harte welkom bij de raadsvergadering. Er wordt nog steeds volgens de coronamaatregelen vergaderd. Stemmingen zullen plaatsvinden in een aansluitende digitale vergadering. Er zijn twee mededelingen. Het KRO/NCRV-programma Pointer volgt de heer Işik, vandaar de grote camera die aanwezig is. Anne-Marijke Podt wil graag melden hoe het gaat met de gemeenschappelijke kaartjesactie.

Mevrouw Podt (D66) vertelt dat afgelopen week de actie "Wie stuur jij een kaartje" gestart is om de vele stille helden die Utrecht rijk is, in het zonnetje te zetten. Raadsleden bezoeken helden in de hele stad om zelf kaartjes langs te brengen. Maar de ook de stad wordt opgeroepen om hun helden in het zonnetje te zetten. Mocht men niet weten hoe het kaartje bij de gekozen held te krijgen, dan kan het kaartje bij het stadhuis worden afgeleverd. Zij zorgen dan dat de kaartjes op de juiste plek komen. Er is ook een website www.utrecht.nl/bedankt waar men meer informatie kan vinden. De hoop is dat vele kaartjes zullen worden verstuurd. De voorzitter stelt vast dat er geen berichten van verhindering zijn ontvangen. 2. Vaststelling agenda. De agenda wordt zonder stemming ongewijzigd vastgesteld. 3. Ingekomen stukken. Met betrekking tot de ingekomen stukken wordt zonder stemming besloten overeenkomstig hetgeen daaromtrent is voorgesteld. 4. Bekrachtiging geheimhouding. De voorzitter stelt voor om, conform artikel 25, lid 3 van de Gemeentewet, de door het college opgelegde geheimhouding van de documenten zoals vermeld in de bij de agenda gevoegde bijlage, te bekrachtigen. Zonder stemming wordt overeenkomstig het voorstel van de voorzitter besloten.

Raadsvergadering van 8 april 2021 5. Notulen vragenuur van 11, 18 en 25 maart 2021. De notulen worden zonder stemming ongewijzigd vastgesteld. 6. Actuele moties. Er zijn geen actuele moties ingediend. 7. Raadsvoorstel Zienswijzen en instemming AVU-begroting 2022, toetreding WGSO en uittredingsplan Vijfheerenlanden. De voorzitter geeft het woord aan de heer Van Heuven voor een stemverklaring. De heer Van Heuven (PvdD) legt uit dat de Partij voor de Dieren, als het om afvalververwerking gaat, voorstander is van gedifferentieerde tarieven, waarbij de vervuiler betaalt. Dat ziet hij niet terug in de begroting van de AVU. Hij realiseert zich dat hij dit niet in een zienswijze opgenomen zou hebben gekregen, maar dat is wel reden om tegen deze zienswijze te stemmen. Hierna wordt zonder stemming overeenkomstig het voorstel besloten. De leden van de PvdD-fractie verkrijgen op hun verzoek aantekening in de notulen dat zij zich met de genomen beslissing niet hebben verenigd. De voorzitter schorst hierop de vergadering. Na hervatting van de vergadering stelt de voorzitter aan de orde: 8. Initiatiefvoorstel Krijgen waar je recht op hebt. De voorzitter vraagt of het debat in de voorbereidende vergadering aanleiding heeft gegeven om een motie of een amendement in te dienen. Dat is niet het geval.

Dat betekent dat er geen bijdrage meer wordt verwacht en dat besluitvorming straks kan plaatsvinden in de digitale vergadering. 9. Raadsvoorstel Wijziging Verordening U-pas. De voorzitter vraagt of het debat in de voorbereidende vergadering aanleiding heeft gegeven om een motie of een amendement in te dienen. De heer Van der Zweth (PvdA) dient twee moties in. Motie 61 "Grens U-pas verhogen in crisistijd" wordt ingediend door de PvdA, DENK, SP en Partij voor de Dieren. Deze motie draagt het college op om de grens om aanspraak te mogen maken op de U-pas te verhogen van 125% naar 135% van het wettelijk minimumloon voor de duur van de coronacrisis. De tweede motie 62 "Verdere verkenning U-pas voor iedereen" wordt ingediend door PvdA, VVD, Student & Starter en SP. In het debat ging het er vooral over dat de financiering uit de werk- en inkomensgelden zou komen. Om dat te ondervangen stelt de PvdA voor om het onderzoek te doen vanuit Stadspromotiegelden. Daar lijken meer partijen oren naar te hebben. De heer Van Heuven (PvdD) had al een motie aangekondigd in de voorbereidende vergadering, waarvan de wethouder zei dat ze hierover graag een oordeel van de raad wil. Hij dient motie 63 "Hengelen uit de U-pas" in, samen met DENK en Stadsbelang Utrecht.

Het college wordt opgedragen om de voorwaarden van de U-pas zo aan te passen dat hengelen geen onderdeel meer kan uitmaken van het aanbod van Utrechtse U-pas gebruikers. Mevrouw Voortman (wethouder) beperkt zich in haar reactie tot de drie moties. Het oprekken van de grens van de U-pas lijkt haar een te ongerichte maatregel. De pas is al uitgebreid voor de Tozo. Mensen die een beroep doen op de TONK zullen worden gewezen op de mogelijkheid van maatwerk, waarmee mogelijk een U-pas verkregen kan worden. Maar om dit voor deze hele groep uit te breiden, lijkt ongericht en er is geen budget voor. Er was afgelopen jaar ook al een tekort op de

2

Raadsvergadering van 8 april 2021 armoedebegroting. De motie wordt dus ontraden. Motie 62 wordt ook ontraden. Eind 2018 is een brief gestuurd waarin de mitsen en maren rondom een pas voor iedereen werden aangegeven. Het is aan de raad om kenbaar te maken waar de behoefte ligt rondom onderzoek naar uitbreiding. Inmiddels is het tweeënhalf jaar later en is er een heel andere situatie. Bij Motie 63 laat zij het oordeel graag aan de raad. De voorzitter verklaart hiermee de beraadslaging over het voorstel voor geëindigd. 10. Debat Wilhelminawerf. De voorzitter geeft als eerste het woord aan de agenderende fracties, de PvdA en Stadsbelang Utrecht. De heer Işik (PvdA) kijkt terug op wat er gebeurd is in het project Wilhelminawerf. Op 16 april 2018 publiceerde journalist Louis Engelman bij Nieuws 030.nl het artikel "Schimmigheid rond plan Wilhelminawerf". Te lezen is dat raadsleden met ontwikkelaars van Kondor Wessels Projecten in onderhandeling zijn gegaan. Dit is ongebruikelijk. Ze kregen een toezegging van de ontwikkelaar, waardoor het plan in de raad werd gesteund. Later kwamen verschillende financiële constructies naar voren. De toenmalige wethouder was verantwoordelijk, maar wist niets van deze constructies, zo wordt in het artikel beweerd. Na de goedkeuring van het bestemmingsplan "Kanalenweg 59, Transwijk" werd het project uitgevoerd.

In de achterliggende jaren hebben diverse fracties in deze raad schriftelijke vragen ingediend om opheldering te vragen over de schimmigheden. Dit heeft niet geleid tot het verbeteren van deze zaak met de ontwikkelaars. Ondanks alle signalen heeft het college nooit serieuze stappen ondernomen om het probleem boven water te krijgen. De raad wordt geconfronteerd met het niet nakomen van afspraken met KWP. In een raadsbrief van 22 oktober 2020 schrijft het college dat KWP zich niet aan de gemaakte afspraken houdt en verwijst het naar huurprijzenafspraken die genoemd zijn in de brief van 6 december 2016. Naar aanleiding van de raadsbrief van 22 oktober 2020 heeft de PvdA, samen met collega’s in de raad, een motie ingediend die unaniem is aangenomen. De motie gaf de opdracht aan de wethouder om de ontwikkelaar KWP en de belegger te sommeren om zich aan de afspraken te houden. Dit houdt in dat de huurprijzenafspraken worden uitgevoerd. In het eerste debat vond de PvdA de werkwijze van het college amateuristisch en onprofessioneel. Waarom heeft het college de gemaakte afspraken niet in juridische documenten vastgelegd? In de brief van 26 maart 2021 geeft het college aan dat de gesprekken met de ontwikkelaar niets hebben opgeleverd. Dit betekent dat de ontwikkelaar de gemaakte afspraken ontkent. Het college is geneigd om juridische stappen te ondernemen.

De PvdA betreurt deze gang van zaken ten zeerste. Ze betreurt daarnaast dat de ontwikkelaar de prijzen van 54 woningen in blok P op de KWP-website heeft geplaatst met hoge huurprijzen, zoals € 1.880. In de raadsbrief van 26 maart 2021 schrijft het college: "KWP blijft van mening dat de brieven uit 2016 informatief bedoeld zijn en geen bindend karakter hebben". Het college kijkt hier heel anders tegenaan en ziet zich dan ook genoodzaakt om juridische stappen te ondernemen. Dit wordt gesteund door de fractie van de PvdA. Door deze gang van zaken verslechtert het vertrouwen in de overheid en in de politiek. Mensen in de samenleving zeggen vaak dat de gemeente bij de gebiedsontwikkelingen de belangen van ontwikkelaars vooropstelt en hen beschermt, in plaats van de samenleving. De heer Işik geeft met twee voorbeelden aan dat er een trend gaande is in deze stad, dat afspraken niet worden nagekomen. Er is nu een uitgelezen kans om deze trend te breken, het vertrouwen te herstellen en aan iedereen te laten zien dat de gemeente voor het belang van de woningzoekende kiest. Dat moet gedaan worden door in deze zaak door te pakken. Het doel van dit debat is dat de raad zich unaniem uitspreekt richting samenleving en ontwikkelaars dat hij niet aan zulke zaken wil meedoen. Mevrouw Zwinkels (CDA) kan de hartenkreet van de heer Işik grotendeels onderschrijven.

Ze refereert aan de vraag die het CDA samen met D66 heeft gesteld over het tussentijdse inzicht van de gemeente. De gemeente heeft toen aangegeven dat de transacties die daar plaatsvinden geen consequenties hebben voor het bouwplan. Er is volledig inzicht in alle afspraken en alles is op orde. Is de heer Işik het met haar eens dat de gemeente het ook zichzelf moet aanrekenen dat ze geen grip, geen regie heeft op haar eigen informatie en sturing richting die marktpartij?

3

Raadsvergadering van 8 april 2021 De heer Işik (PvdA) antwoordt dat de raad de informatie vanuit het college krijgt. Natuurlijk zijn de raadsleden verplicht om proactief informatie op te vragen. Wanneer het college aangeeft dat de gemaakte afspraken met deze ontwikkelaar niet worden nagekomen, gaat hij ervanuit dat er afspraken zijn. Dat staat ook in de brief. De brief van de ontwikkelaar heeft als onderwerp "aanvullende afspraken Wilhelminawerf". Daarmee wordt duidelijk aangegeven dat er aanvullende afspraken gemaakt zijn. Als volksvertegenwoordiger gaat hij er dan vanuit dat dit een onderdeel is van de besluitvorming. Maar nu zegt de projectontwikkelaar dat hij het zo niet bedoeld heeft. Dan is de raad aan zet om daar een andere mening over te hebben. Mevrouw Zwinkels (CDA) is het met de heer Işik eens dat volksvertegenwoordigers een controlerende rol hebben. Maar is hij het met haar eens dat de gemeente steken heeft laten vallen en dat de afspraken niet hard genoeg zijn geweest en geen plek hebben gekregen in de overeenkomsten? De heer Işik (PvdA) is het daarmee eens. Daarom heeft hij ook gezegd dat hij de handelwijze van het college afkeurt. Maar alleen die mening hebben is niet voldoende. Hij voelt de verplichting om in deze zaak door te pakken en te laten zien wie de baas is in deze stad. Dat is deze raad. De heer Te Hoonte (VVD) maakt een punt van orde.

Als dieper wordt ingegaan op het duiden van de juridische overeenkomsten tussen deze partij en de gemeente, stelt hij voor dit in een geheime vergadering te doen, omdat de juridische positie van de gemeente mogelijk in het geding zou kunnen zijn als er nu over gesproken wordt. De voorzitter ziet dat er non-verbale steun is voor dit punt. De heer Diepeveen (wethouder) is het eens met wat de heer Te Hoonte opmerkt. De informatie is in beslotenheid verstrekt en hier moet secuur mee worden omgegaan. De heer Işik (PvdA) reageerde op de vraag van mevrouw Zwinkels. Hij constateert op basis van de voorliggende feiten dat het college op een bepaalde manier nalatig is geweest. De heer Van Deún (PVV) wil de heer Işik eraan herinneren dat de PvdA in alle voorgaande colleges in het college heeft gezeten en daar dus mede voor verantwoordelijk is. De heer Işik (PvdA) antwoordt dat sommige raadsleden in het verleden leven; hij leeft graag in de toekomst. De PvdA heeft hier niet haar handtekening onder gezet, dat waren andere partijen. De heer Van Deún (PVV) stelt dat het college een en ondeelbaar is. Het college is verantwoordelijk. De heer Işik (PvdA) vindt het relevant wie de handtekening heeft gezet om dit project tot uitvoering te brengen. De voorzitter wijst de heer Işik erop dat zijn fractie in deze vergadering nog 41 seconden spreektijd heeft.

De heer Işik (PvdA) dient daarop motie 64 "Wij pakken door om het vertrouwen te herstellen" in. Deze heeft als doel de zakelijke relatie met deze ontwikkelaar tijdelijk stop te zetten totdat het juridische geschil in het project Wilhelminawerf opgelost is. Dit heeft onder andere betrekking op het Archimedeslaanproject. De voorzitter kondigt aan dat er drie interrupties zijn. Mevrouw Oosters (Student & Starter) begrijpt de frustraties van de PvdA en het punt dat de heer Işik probeert te maken. Maar ze vraagt zich af of de PvdA het risico ziet dat er minder woningen gerealiseerd zullen worden door dit soort maatregelen en dat juist de woningzoekenden hier de dupe van zullen zijn. De heer Işik (PvdA) stelt dat wanneer de raad het belang van de woningzoekende wil waarborgen,

4

Raadsvergadering van 8 april 2021 moet zorgen dat deze ontwikkelaar onder druk wordt gezet om de afspraken na te komen. Het gaat hier om de geloofwaardigheid van de Utrechtse politiek. Op de lange termijn is de woningzoekende gebaat bij deze actie. Mevrouw Oosters (Student & Starter) onderstreept dit. Zij ziet hoe de gemeente dit zou moeten aanpakken, maar ze ziet ook dat daar allemaal mensen mee bezig zijn op een secure manier. De vraag is wat met deze maatregel gewonnen wordt wanneer alleen de woningzoekende hier de dupe van wordt. De heer Işik (PvdA) antwoordt dat de raad de spelregels bepaalt, niet de ontwikkelaar. Hij wil naar de samenleving toe laten zien dat hier de grens wordt getrokken. De gemeente wil graag zakendoen met betrouwbare partners. Afspraak is afspraak. Mevrouw Sasbrink (PvdD) dacht ook dat het een goed voorstel was van de PvdA om de samenwerking even op pauze te zetten, omdat de ontwikkelaar zo onbetrouwbaar blijkt in het naleven van afspraken. Maar ook haar fractie vroeg zich af of de woningen dan later beschikbaar komen; komen ze überhaupt beschikbaar in de projecten die er nog zijn? Als het later is en de projecten lopen al, kan de ontwikkelaar dan niet zeggen dat de vertraging door de gemeente komt? Dan komt er nog een claim bij.

Heeft de heer Işik daarover nagedacht en hoe moet dit worden meegewogen? De heer Işik (PvdA) wil graag zakendoen met ontwikkelaars die betrouwbaar zijn. Hij wil graag de belangen van de woningzoekenden beschermen. Het zou kunnen zijn dat wanneer de raad zich unaniem uitspreekt tegen deze ontwikkelaar, deze in beweging komt. Dan zou dit sneller afgehandeld kunnen zijn dan wanneer gewacht wordt op wat de juridische procedure gaat opleveren. De heer Wijmenga (ChristenUnie) steunt het idee dat de raad de regie moet nemen in de stad. Maar de raad heeft zich ook aan de wet te houden. De Aanbestedingswet zegt dat terughoudend moet worden opgetreden met uitsluiten totdat een ernstige beroepsfout onherroepelijk is vastgesteld. Dat is nu precies de juridische procedure die loopt. Is het niet verstandiger om te wachten tot die zaak is afgerond en dat dan wordt bepaald welke stappen richting KWP gezet moeten worden? De heer Işik (PvdA) antwoordt dat hij dan geen stok meer heeft om mee te slaan. Wanneer het Archimedeslaanproject achter de rug is, heeft deze ontwikkelaar geen andere projecten meer. Dan heeft de ontwikkelaar zijn zin gekregen. Het is ook een signaal dat de raad geeft richting andere ontwikkelaars. De heer Te Hoonte (VVD) heeft een punt van orde.

Kan er geschorst worden totdat de motie er is? Het is voor hem belangrijk of specifiek verwezen wordt naar alleen deze BV of naar het concern waar het toe behoort. De voorzitter schorst hierop de vergadering. Na hervatting van de vergadering geeft de voorzitter het woord aan mevrouw Zwinkels voor een interruptie. Mevrouw Zwinkels (CDA) is benieuwd naar de praktische uitwerking van het beëindigen van het project aan de Archimedeslaan. Kan dat überhaupt wel? KWP is daar de grondeigenaar. De heer Işik (PvdA) bevestigt dat het kan. De vraag is of de Utrechtse politiek het wil en of deze wethouder het wil. Hij gelooft oprecht dat, wanneer de motie wordt aangenomen en de wethouder gaat praten met de ontwikkelaar, er een goede oplossing zal komen. Mevrouw Zwinkels (CDA) begrijpt dat er een verschil is tussen kunnen en willen. Zij zou willen weten hoe realistisch dit voorstel nu werkelijk is. Volgens haar behoort het niet tot de mogelijkheden. De heer Işik (PvdA) zegt dat het wel realistisch is, anders had hij het niet gedaan. Op het moment dat een ervaring bij een ander project laat zien dat de gemaakte afspraken niet nagekomen worden, kan de gemeente zeggen dat ze betwijfelt of ze zaken moet doen met deze partij.

5

Raadsvergadering van 8 april 2021 De heer Wijmenga (ChristenUnie) vraagt aanvullend of het in de zin van de realiteit van de PvdA kan of ook juridisch. Is het juridisch gecheckt? Als een grondeigenaar bij de gemeente komt met een vergunningaanvraag, kan de gemeente niet zomaar zeggen dat ze het niet in behandeling neemt omdat ze het geen leuke partij vinden. De heer Işik (PvdA) verheldert dat de projectvoorstellen en plannen waar hij het net over had naar de raad moeten worden gestuurd. De raad kan de keuze maken om voorlopig even geen beslissing te nemen of nodigt de partij uit voor een overleg over de standpunten inzake Wilhelminawerf en vraagt of ze deze alsnog willen herzien. Mevrouw De Koning (GroenLinks) deelt de frustratie van de PvdA dat KWP zich niet aan de afspraken houdt. Maar bij het voorstel dat nu gedaan wordt om te stoppen met de samenwerking met Kondor Wessels en VolkerWessels Projecten maakt ze zich ernstige zorgen dat dit het woningtekort juist verder laat oplopen. Alleen al bij de Archimedeslaan gaat het om 2.000 woningen die fors worden vertraagd. Heeft de heer Işik onderzocht hoeveel meer projecten er van het moederbedrijf zijn? Heeft hij onderzocht hoeveel woningen hierdoor vertraging zouden oplopen? De heer Te Hoonte (VVD) sluit hierbij aan. Hij heeft het wel onderzocht en gekeken wat er allemaal onder valt. Groenewoud is van VolkerWessels.

Ze zitten ook in de Merwedekanaalzone. Er zijn nog heel veel claims. Ze leggen duizenden woningen stil. Is dat nu echt wat de PvdA wil om de woningnood in deze stad aan te pakken? De heer Işik (PvdA) legt uit dat op het moment dat deze ontwikkelaar zijn lessen niet leert van de Wilheminawerf, hij bereid is om een serieus gesprek met ze te voeren. Het college geeft duidelijk aan in de Ruimtelijke Strategie Utrecht dat een bepaalde volgorde wordt gekozen voor de verdichting van de locaties. Wanneer deze volgorde wordt losgelaten, kan zo snel mogelijk gebouwd worden waar dat kan. Mevrouw De Koning (GroenLinks) zegt dat er nu concrete bouwprojecten liggen van enkele duizenden woningen. De heer Işik is zich niet eens bewust van welke projecten door zijn motie niet door zouden gaan en zouden vertragen. Als de afspraken bij deze projecten spijkerhard juridisch verankerd kunnen worden op alle mogelijke manieren, wil de heer Işik dan nog steeds de bouw van betaalbare woningen op al die locaties tegenhouden? De heer Işik (PvdA) wil graag zakendoen met de ontwikkelaar, maar de raad is de baas van de stad en er zijn spelregels. Afspraak is afspraak. De ontwikkelaar dient de afspraken na te komen. Hij zal altijd zijn steun geven voor het bouwen van extra woningen. De heer Te Hoonte (VVD) steunt de juridische stappen van harte. De VVD hoort graag wat de rechter ervan vindt.

Hij vraagt concreet aan de PvdA of zij nu echt de ontwikkeling van Groenewoud - die deels gaat plaatsvinden op grond van de asfaltcentrale van dit bedrijf, die daar weggaat – stil willen leggen ten gunste van dit punt. De heer Işik (PvdA) legt uit dat het pijn mag doen bij deze ontwikkelaar. Hij moet voelen en weten dat het belangrijk is dat de gemaakte afspraak wordt nagekomen. Dat bepaalde projecten eventueel een vertraging gaan oplopen, kan de PvdA accepteren. De heer Te Hoonte (VVD) vat samen dat de PvdA inderdaad de ontwikkeling van Groenewoud, met ongeveer 1.700 woningen plus een uitbreiding die daar nog bij gaat komen, stil zou leggen om dit punt te maken, terwijl de wethouder al heeft toegezegd een juridische procedure te starten. De heer Işik (PvdA) herhaalt dat de ontwikkelaar moet voelen dat op deze manier geen zaken kunnen worden gedaan met deze gemeente, met dit college. De ontwikkelaar moet weten wat zijn verantwoordelijkheid is. Als hij zijn verantwoordelijkheid niet nakomt, is hij bereid om risico’s te nemen. De heer Koning (D66) stelt dat woningzoekenden in Utrecht het heel moeilijk hebben. Er zijn weinig betaalbare huizen te vinden. Vooral voor midden- en lage inkomens is het lastig en de gemeente

6

Raadsvergadering van 8 april 2021 doet er alles aan om veel nieuwe huizen te laten bouwen en goed te reguleren dat ze betaalbaar zijn. Sinds 2016 is er een kader Middenhuur en worden afspraken goed geborgd. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) heeft een punt van orde. Hij stelt dat de heer Koning met zijn inbreng bezig is. De volgorde der dingen moet gevolgd worden. Laat een interruptie kort zijn en de reactie ook kort. De voorzitter is het daar hartgrondig mee eens. De heer Koning (D66) stelt dat, als je een bestuurlijke maatregel wilt opleggen, daar een juridisch verhaal onder moet liggen. Dat juridische verhaal is er niet. De wethouder moet zich ook aan de wet houden en kan hierin dus niet besluiten om deze ontwikkelaar te bestraffen. De heer Işik zegt dat de raad geloofwaardig moet zijn, maar hoe geloofwaardig is hij nu eigenlijk zelf door te suggereren dat de wethouder dit wel zou kunnen? De heer Işik (PvdA) antwoordt dat in deze raad unaniem een motie is aangenomen waarin allen erkennen dat deze ontwikkelaar de afspraken niet nagekomen is. Dat betekent dat je tegen deze ontwikkelaar moet zeggen "tot hier en niet verder". De heer Koning (D66) zegt dat de positie van de raad helder is, deze is vastgelegd in een motie. Het college handelt naar die motie. Als de heer Işik deze ontwikkelaar wil sanctioneren, is daar toch echt meer voor nodig dan wat er nu ligt.

D66 zal niet meegaan met een motie die flinterdun is ten opzichte van de feiten. De heer Işik (PvdA) vraagt wat de heer Koning nog meer wil. De geloofwaardigheid van de Utrechtse politiek staat op het spel. De heer Koning (D66) concludeert dat er juridische stappen ondernomen worden door het college en dat die afgewacht zullen moeten worden. Pas daarna kan een conclusie worden getrokken of een bestuurlijke maatregel op zijn plek is. De heer Işik (PvdA) vindt dat men zich niet moet verschuilen achter de juridische procedure. De raad heeft een verplichting naar de samenleving toe om in deze zaak door te pakken. Mevrouw Sasbrink (PvdD) heeft nog een andere vraag. In zijn agendering kondigt de heer Işik aan om suggesties te willen meegeven om de huurders van Wilhelminawerf in blok A en B te beschermen. Zij zou graag de suggesties horen die de heer Işik hiervoor bedacht heeft. De heer Işik (PvdA) zou de wethouder willen vragen of hij bereid is om de huurders van de Wilhelminawerf proactief te informeren dat zij de huurprijzen waarvoor ze nu getekend hebben kunnen laten toetsen door de huurcommissie. De voorzitter geeft de heer Bos het woord, aangezien Stadsbelang Utrecht de tweede agenderende fractie is.

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) begint zijn inbreng als volgt: je zal maar Kees Diepeveen zijn, die ziet dat de collegebelofte betreffende Middenhuur woningen niet zal worden waargemaakt. Je zal maar Kees Diepeveen zijn, die op zijn hoogst jaarlijks zo’n 250 Middenhuur woningen kan toevoegen waar Utrecht wel grip op heeft. Je zal maar Kees Diepeveen zijn, die onder invloed van marktontwikkelingen bestaande betaalbare huurwoningen in een rap tempo ziet verworden tot dure huurwoningen. Geen instrumenten heeft om huren in de bestaande vrijesectormarkt te kunnen temperen. Je zal maar Kees Diepeveen zijn en denken dat je op basis van een briefje aan Kondor Wessels er wel van uit kan gaan dat het compartiment betaalbare huurwoningen in het project De Wilhelminawerf ook echt betaalbare huurwoningen zijn. Zijn er geen lessen getrokken uit het echec in Zijdebalen, waar zogenaamde betaalbare woningen zijn verworden tot vrijesectorwoningen voor de elite? De huurprijzen op het Wilhelminawerf gaan binnen drie jaar door het dak. Utrecht gaat het juridisch gevecht aan, maar heeft geen juridische poot om op te staan. Toezeggingen zijn boterzacht. Afspraken over middenhuurwoningen moeten in

7

Raadsvergadering van 8 april 2021 beton beklonken zijn. Zo niet, dan nemen eindbeleggers een loopje met je. Het enige wat je kunt is voortaan keiharde afspraken maken op schrift. Trek nu die les en laat een juridische procedure varen! De juridische basis op grond waarvan de gemeente wil gaan procederen, is flinterdun. De gemeente moet zich niet voor de derde keer aan dezelfde steen stoten. Wat Stadsbelang Utrecht betreft, hoeft Kondor Wessels niet op het strafbankje te komen. Zij maken immers gebruik van de ruimte die het college ze gegeven heeft. Tegelijkertijd dienen dit soort praktijken de volkshuisvestelijke opdracht niet. Het maakt Utrecht onbetrouwbaar naar haar bouwpartners. Het college moet in overleg met Kondor Wessels over de ideale woningmix bij andere projecten en moet het voortaan beter doen. De voorzitter merkt op dat de heer Bos zelf over zijn inhoud gaat, maar dat collegeleden hier niet als personen zitten, maar als wethouders namens het college en dus ook zo aangesproken moeten worden. Mevrouw Oosters (Student & Starter) is het niet eens met de heer Bos over de juridische procedure. Student & Starter zag in de agendering van de heer Bos dat hij pleitte voor een onafhankelijke juridische toets vanuit de gemeenteraad.

Heeft de heer Bos hier een voorstel voor en wat zijn zijn ideeën hierbij? De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) legt uit dat hij na het bestuderen van de dossiers hiervan afziet. Voorts zegt hij dat hij het altijd in beschouwelijke zin over het college heeft gehad en niet in persoonlijke zin. De heer Wijmenga (ChristenUnie) zegt: je zal maar de heer Bos zijn, die in 2016 heeft ingestemd met dit raadsvoorstel. Heeft de heer Bos nog een beschouwing op zijn rol destijds? Zou hij met de kennis van nu anders gestemd hebben? De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) heeft moeten constateren dat de raad toen in een proces zat om te komen tot afspraken in de raad om middenhuurwoningen ook feitelijk middenhuurwoningen te laten zijn. Dit project viel daar net buiten. Er waren contracten vanuit het verleden. Het project liep al meer dan tien jaar en dan is het moeilijk om achteruit te onderhandelen. Hij begrijpt dat het college toentertijd, onder aanvoering van Paulus Janssen, heeft gedacht dat wat er op schrift werd aangeleverd een toezegging was waaraan de partij gehouden zou kunnen worden. Hij heeft die documentatie onderzocht en geconcludeerd dat die geen juridische doorzettingskracht heeft. De heer Wijmenga (ChristenUnie) beaamt dat dit destijds inderdaad niet in het middenhuurkader viel. Nu is dat wel het geval.

Is de heer Bos het met hem eens dat de situatie nu wat rooskleuriger is met betrekking tot middenhuurwoningen? De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) heeft al eerder aangegeven dat het feit dat de partijen bij de Merwedekanaalzone zich conformeren aan het Actieplan Middenhuur en dat dit expliciet vastgelegd wordt in afspraken, betekent dat de gemeente op de goede weg is. Hij denkt dat het nu goed afgehecht is naar de toekomst toe. De heer Van Deún (PVV) hoort met verbazing de heer Bos zeggen dat de gemeente de juridische procedure niet moet voeren. Is hij het met de PVV eens dat juist een juridische procedure helderheid geeft? Dat betekent niet dat de gemeente haar gelijk haalt, maar dat een onafhankelijke rechter zegt wat verkeerd is gedaan. Dat kan dan in de toekomst beter worden gedaan. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) houdt vol dat dat helemaal niet hoeft. Wanneer naar deze casus wordt gekeken of naar andere projecten, blijkt dat het college al geleerd heeft. Het wordt nu anders gedaan. De voorzitter inventariseert of andere fracties ook een bijdrage willen leveren. Mevrouw De Koning (GroenLinks) stelt dat projectontwikkelaar Kondor Wessels zich niet houdt aan de huurprijzen die zij zelf aan de raad hebben gestuurd om de raad over te halen om in te stemmen met het bouwplan. De huurprijzen worden wel 15% hoger en ook na unaniem aangenomen moties

8

Raadsvergadering van 8 april 2021 van de gemeenteraad en veel gesprekken van de wethouder is er nog steeds geen vooruitgang. De ontwikkelaar heeft blijkbaar lak aan de raad en lak aan de enorme woningnood in Utrecht. GroenLinks vindt het dan ook goed dat de wethouder het er niet bij laat zitten en juridische stappen zet. Dat is precies waar de raad om heeft gevraagd. Ook is het goed dat er nu strakkere afspraken zijn, zoals het Actieplan Middenhuur in 2017 en de Woonvisie uit 2019. Afspraken met alle ontwikkelaars moeten spijkerhard vastgelegd worden en ook goed doorgelegd worden via kettingbedingen naar de toekomst. De heer Işik vraagt nu om de onderhandelingen met Kondor Wessels over nieuwbouw bij de Archimedeslaan en vele andere projecten in de stad stil te leggen. Dat lijkt GroenLinks onverstandig. Allereerst omdat de gemeente nu naar de rechter gaat om te beoordelen of wat Kondor Wessels hier doet wel mag. Door nu straffen op te gaan leggen aan de ontwikkelaar, gaat de raad zitten op de stoel van de rechter en maakt de gemeente zich kwetsbaar voor enorme planschadeprocedures. Ten tweede, en belangrijker, is dat de raad hiermee zelf de woningnood verergert. Het project bij de Wilhelminawerf gaat over iets meer dan honderd woningen die te duur worden. Als het plan van de heer Işik door zou gaan, zou de bouw van misschien wel 20.000 betaalbare woningen kunnen vertragen.

Dat is onverstandig. Daarom stemt GroenLinks niet in met dat voorstel. Mevrouw Zwinkels (CDA) is het met mevrouw De Koning eens dat het project niet stopgezet moet worden. Maar zou er niet strenger moeten worden opgetreden? Zij zal zelf met een voorstel komen. Mevrouw De Koning (GroenLinks) zegt dat de wethouder heeft toegezegd dat waar met deze partij onderhandeld wordt, eigenlijk ook met alle andere partijen, er spijkerharde afspraken gemaakt worden over voldoende betaalbare woningen. Ze ziet daarom nu geen noodzaak om dat opnieuw te doen. De heer Schipper (SP) zegt dat hij in het commissiedebat de suggestie opgeworpen had om Kondor Wessels en alle projecten een poosje op het reservebankje te zetten. Dat lijkt niet meer de juiste weg. Er kan iets geleerd worden van de uitkomst van deze juridische procedure. Het lijkt erop dat het bij de Merwedekanaalzone een stuk beter is vastgelegd. Hij vindt het nog steeds schandalig wat Kondor Wessels heeft gedaan. Kondor Wessels staat als partner onder het Stadsakkoord. Wat is dat Stadsakkoord waard als dit soort clubs hun afspraken niet nakomen? Bij hem is het vertrouwen dat het Stadsakkoord meer is dan een stukje papier flink geslonken. De heer Koning (D66) beaamt dat het inderdaad heel kwalijk is dat de afspraken waarvan de raad meent dat die zijn gemaakt, niet goed zijn opgevolgd.

Dat is in de commissie op 10 december 2020 en in motie 451 door de raad stevig onderschreven. Het moet hem van het hart dat wat de PvdA hier vandaag doet wat populistisch is. Feit is dat er op dit moment geen enkele juridische grond is om tegen deze ontwikkelaar te zeggen dat hij een ander project op een andere locatie zou moeten stoppen. D66 steunt deze motie niet. De heer Işik (PvdA) wil een korte reactie geven, omdat hij aangesproken wordt. Hij is niet populistisch. Hij roept iedereen op zijn verantwoordelijkheid te nemen. Mevrouw Oosters (Student & Starter) zegt dat het gebruik maken van de schaarste door grote ontwikkelaars hier allesbehalve goed te praten is. De gemeente heeft hier echter ook een aandeel in gehad, in het mogelijk maken hiervan. Voor Student & Starter is het hoofddoel dat er uiteindelijk meer betaalbare woningen komen voor de Utrechters. Ze vindt het daarom het belangrijkste dat de gemeente leert van dit soort fouten en deze in de toekomst zal voorkomen. De wethouder is daar voortvarend mee aan de slag gegaan. De andere projecten die KWP in Utrecht heeft, verdienen wel de aandacht. Daarom zal zij de motie die het CDA straks gaat indienen positief overwegen. Een integrale bespreking over overeenkomsten met grote ontwikkelaars lijkt haar noodzakelijk.

Mevrouw Zwinkels (CDA) beaamt het ongenoegen over de handelwijze van de projectontwikkelaar bij de Wilhelminawerf. Ze steunt de hartenkreet van de PvdA, maar dat betekent niet dat ze de motie zal steunen. Zij acht de motie niet realistisch. Zij dient mede namens de PVV, motie 65 "Heldere afspraken Archimedeslaan 16 en waarborgen actieplan Middenhuur" in.

9

Raadsvergadering van 8 april 2021 De heer Schipper (SP) zegt dat volgens hem het project Archimedeslaan 16 pas gerealiseerd kan worden op het moment dat de A27 is verbreed en de geluidsmaatregelen getroffen zijn. Dat gaat natuurlijk nog lang niet gebeuren. Hoe denkt het CDA dat het college deze zomer al afspraken hierover kan maken? Mevrouw Zwinkels (CDA) antwoordt dat die afspraken er zeker al zijn. Op de website van de gemeente staat dat er nu financiële onderhandelingen plaatsvinden. Dit lijkt dus het uitgelezen moment om deze situatie aan te grijpen. Het project is al vertraagd. Daarom moet juist de komende tijd worden gekeken hoe een goed plan kan ontstaan met betaalbaar wonen. Zij wil zeker stellen dat de raad bij een volgend project op tijd geïnformeerd wordt. De heer Schipper (SP) legt uit dat daarvoor het Actieplan Middenhuur is. Daar kan het college de gesprekken mee ingaan. De raad is er dan bij om te kijken of het nagekomen wordt. Hij snapt de oproep en gaat die mogelijk ook steunen, maar volgens hem zijn de instrumenten er al om dit te doen. Hij vraagt zich af of het niet overbodig is. Mevrouw Zwinkels (CDA) reageert dat het niet overbodig is. Toentertijd had de gemeente ook haar kaders en toen dacht men ook dat dit goed geregeld was. Het Actieplan Middenhuur is er sinds 2017.

Voorkomen moet worden dat straks blijkt dat het ook met het Actieplan Middenhuur niet helemaal gelukt is in de praktijk. De heer Koning (D66) zegt dat het op hem ook overbodig overkomt. Wat is de meerwaarde van deze motie volgens mevrouw Zwinkels ten opzichte van waar het college al aan werkt? Mevrouw Zwinkels (CDA) ziet inderdaad positieve ontwikkelingen vanuit het college, maar de raad is er ook om het college aan te sporen en om de scherpte op te zoeken in het instrument dat daarvoor ingezet kan worden. Zij wil er juist bij zo’n project als Archimedeslaan 16 op tijd bij zijn en zorgen dat de raad op die manier geïnformeerd wordt. Dat mist ze nog vanuit het college. De heer Wijmenga (ChristenUnie) ziet dat het eerste punt van het dictum gaat over het Actieplan Middenhuur en de waarborg ervan evalueren. De raad heeft 8 maart 2021 een brief ontvangen van het college dat die evaluatie loopt. Is de motie een aanmoediging om dat nog meer te gaan doen? Volgens hem had de wethouder al toegezegd om andere projecten van KWP onder de loep te gaan nemen bij het vorige debat. Hij zoekt wat de motie toevoegt. Mevrouw Zwinkels (CDA) heeft de brief ten aanzien van het Actieplan Middenhuur gemist. Graag een reactie vanuit het college hoe het daarmee staat. Wellicht is dat punt dan niet nodig. Ze heeft net al beargumenteerd wat de toegevoegde waarde is.

De heer Te Hoonte (VVD) vindt het prima om de raad te informeren over de stand van zaken bij de Archimedeslaan. Maar ten aanzien van het onder de loep nemen van contracten die gesloten worden met ontwikkelaars zou hij de raad willen uitdagen om een extra stap te zetten. Bij de stukken die er nu liggen voor de Merwedekanaalzone ligt de kans om de grootste woningbouwopgave die er in deze raadsperiode gesloten gaat worden, goed te controleren en vast te leggen. Dan kan deze motie ingetrokken worden. Mevrouw Zwinkels (CDA) kan het punt ten aanzien van de Merwedekanaalzone van harte ondersteunen, maar wil deze motie niet intrekken. Het komt te vaak voor dat de raad plannen voorgeschoteld krijgt en dan hoort dat dit er in 2016 nog niet was en dat men het dus hier maar mee doen, dus daarom minder sociale huurwoningen en minder middenhuurwoningen. Zij vindt dat de raad in een meer proactieve houding komen om die kaders tijdig met elkaar vast te zetten. De heer Te Hoonte (VVD) stelt dat wanneer dit ter sprake komt mevrouw Zwinkels altijd doet alsof de grond van de gemeente is. Volgens hem is dat in veel van deze gevallen niet zo. Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt het niet goed dat, als de eerste transactie ooit een keer begonnen is in 2006, in 2021 de kaders van 2006 moeten worden gebruikt.

Ze pleit er juist voor om het momentum in het project Archimedeslaan aan te grijpen om de huidige kaders echt te waarborgen

10

Raadsvergadering van 8 april 2021 in zo’n project. De heer Te Hoonte (VVD) zegt dat het klinkt alsof het CDA het eigendomsrecht ter discussie wil stellen. Zo kent hij het CDA het niet. Mevrouw Zwinkels (CDA) weet niet waar de heer Te Hoonte dit uit concludeert. Ze heeft al aangegeven dat ze het punt van de PvdA onrealistisch acht omdat de grond al in eigendom is van KWP. Zij zoekt juist naar een manier waarop de raad zijn kaders onder de loep kan nemen in zo’n project. De heer Van Deún (PVV) vindt het voorstel van de PvdA ongeoorloofde dwang in een lopende juridische procedure en hoort graag een reactie van de wethouder. De PVV steunt de CDA-motie, omdat zij die ziet als een oproep aan het college om extra voorzichtig te zijn met deze ondernemer en nog eens extra goed te kijken naar de afspraken die al gemaakt zijn en nog gemaakt gaan worden. Mevrouw Sasbrink (PvdD) heeft in dit dossier sterk het gevoel dat de gemeente zich volledig laat inpakken en overrompelen door een gewiekste ontwikkelaar. Een ontwikkelaar die, verblind door eurotekens in zijn ogen, alle redelijkheid laat varen en niet meer handelt met het doel huisvesting te realiseren, maar alleen maar zo snel mogelijk zo veel mogelijk geld wil verdienen. Dat is overigens niet in lijn met de intenties uit het Stadsakkoord Wonen. Een debat over hoe dit heeft kunnen gebeuren is in december al gevoerd.

De Partij voor de Dieren betreurt het dat het sindsdien nog steeds niet gelukt is om de ontwikkelaar tot inkeer te brengen en diens verantwoordelijkheid te laten nakomen. Zij vindt het daarom een goed signaal dat de wethouder het er niet bij laat zitten en een juridische procedure start. Het voorstel van de PvdA lijkt op zich een goed signaal, maar de hoeveelheid woningen die vertraging zou kunnen oplopen maakt het lastig om hiermee in te stemmen. De voorzitter geeft wethouder Diepeveen het woord voor de beantwoording. De heer Diepeveen (wethouder) dankt iedereen voor de uitvoerige inbreng, van alle kanten belicht. Eind vorig jaar is met elkaar over deze ernstige zaak gedebatteerd. Uit dit debat kwam een drievoudige lijn naar voren. 1. Een oproep aan het college om te verbeteren, scherper te worden waar het gaat om boetebedingen, kettingbedingen, standaardovereenkomsten en dergelijke. Hij hoort vandaag van de raad dat het college hiermee verder is dan in 2016. Er is een Actieplan Middenhuur, een Stadsakkoord en een Woonvisie. Ook procesmatig is er een aanzienlijke verbetering. 2. Een juridische procedure. De raad heeft het college door middel van motie 451 unaniem opgeroepen om de ontwikkelaar te sommeren om alsnog aan de aanvullende afspraken uit de brief van 6 december 2016 te voldoen. De raad heeft daarbij aangegeven dat het college al het mogelijke moet doen.

Al het mogelijke mondt nu uit in nieuwe gesprekken die gevoerd zijn in het voeren van een juridische procedure. Hij ervaart daar vandaag nog steeds brede steun voor. Het college gaat de juridische procedure voeren. Er wordt een oordeel gevraagd van een onafhankelijke rechter in dit geschil. 3. In motie 452 heeft de raad het college opgedragen om in volgende projecten van deze ontwikkelaar alles op alles te zetten om minimaal de percentages uit de Woonvisie gestalte te geven. Voor dit punt zou hij aandacht willen vragen. Dit was een motie waar de heer Işik als eerste ondertekenaar onder stond. Hij begrijpt niet goed dat de heer Işik van deze lijn wil afwijken. Als de motie van de heer Işik gevolgd wordt, gaan de vervolgprojecten vertraging oplopen. Dat betekent niet alleen iets voor de productie, maar het betekent ook iets voor de positie die de gemeente aan het opbouwen is om deze ontwikkelaar juist iets extra’s te laten doen. Het gaat om grote aantallen betaalbaar wonen. De gemeente heeft een sterke zaak en is ervan overtuigd dat met deze partij juist ook op die locatie echt aantallen betaalbaar wonen kunnen worden gerealiseerd. Motie 64 van de heer Işik ontraadt hij dan ook zeer. Hij voegt daar nog aan toe dat het college met Kondor Wessels Projecten ten aanzien van de Archimedeslaan in oktober 2020 een intentiedocument heeft getekend en ook een plankostenovereenkomst.

De gemeente wil zich houden aan die afspraken. Er is een Stadsakkoord Wonen en de gemeente opereert juist met al die marktpartijen vanuit een sterke inhoudelijke basis. Die lijn wordt

11

Raadsvergadering van 8 april 2021 de komende tijd voortgezet. De gemeente wil niet aangesproken worden op wanprestatie, maar wil een betrouwbare partner zijn. Het college zal uiteraard huurders desgevraagd verwijzen naar de huurcommissie. Dat is vanzelfsprekend. Reagerend op motie 65 van mevrouw Zwinkels, verwijst hij ook hier naar de drievoudige lijn. In motie 452 heeft de raad het college gevraagd om uiterlijk 2021 te rapporteren over de stand van zaken. Die lijn zou hij graag willen vasthouden. Hij roept mevrouw Zwinkels op om aan die motie vast te houden en nu niet overhaast de termijn met een halfjaar te vervroegen. Het college heeft een brief gestuurd over de evaluatie van het Actieplan Middenhuur evaluatie en gaat daar dit jaar volop mee aan de slag. Mevrouw Oosters (Student & Starter) wijst op de motie van mevrouw Zwinkels. In dat kader zijn de vragen over de Archimedeslaan, namelijk over de grond en wanneer de afspraken die de heer Schipper noemt relevant worden, interessant. De heer Diepeveen (wethouder) antwoordt dat de ontwikkelaar eigenaar is van het vastgoed en erfpachter van de grond. Met betrekking tot de afspraken waarover de heer Schipper sprak, is het tracébesluit een belangrijke factor, maar er wordt ook naar andere mogelijkheden gekeken. De voorzitter inventariseert of er behoefte is aan een tweede termijn.

Mevrouw Zwinkels (CDA) zal nog overwegen of zij de motie intrekt. Zij is blij met de beantwoording van de wethouder en gaat na welke toegevoegde waarde de motie nog heeft. De voorzitter verklaart hiermee de beraadslaging over dit onderwerp voor geëindigd. De voorzitter schorst hierop kort de vergadering. Na hervatting van de vergadering stelt de voorzitter aan de orde: 11. Debat Selectiebesluit Energielandschap Rijnenburg en Reijerscop. De heer Koning (D66) is niet duidelijk hoe moet worden omgegaan met de bijlage bij dit stuk, een juridisch advies waarvan de inhoud wellicht vertrouwelijk is. De griffier verduidelijkt dat het een intern beraadstuk is en dat de inhoud in het betoog gebruikt kan worden, zonder de jurist letterlijk te citeren. Het is geen geheim stuk, maar wel vertrouwelijk. Het is een advies aan de raad om bij de woordvoering op inhoud te gebruiken. De heer Te Hoonte (VVD) reageert dat de raad al eerder juridische adviezen heeft gevraagd en dus bekend is met de wijze om daarmee om te gaan. De VVD-fractie geeft er de voorkeur aan om het stuk openbaar te maken, maar heeft begrepen dat zulks in de opdrachtverlening had moeten worden opgenomen. Mevrouw Zwinkels (CDA) verzoekt in het vervolg bij de opdrachtverlening duidelijker te zijn. De voorzitter geeft de heer Te Hoonte het woord voor zijn eerste termijn.

De heer Te Hoonte (VVD) zegt dat de VVD-fractie verbaasd was over de brief van het college aan de raad met de mededeling over te willen gaan tot het sluiten van een samenwerkingsovereenkomst met Rijne Energie voor het realiseren van windmolens in de polder Rijnenburg. Rijne Energie heeft immers geen geldige bieding gedaan en initiatiefvoorstellen en vergunningsaanvragen die niet passen binnen het uitnodigingskader worden niet in behandeling genomen. Dat een der partijen geen geldige bieding zou hebben gedaan, wordt door het college afgedaan met een verwijzing naar een level playing field. De VVD-fractie heeft daarom extern juridisch advies aangevraagd. Door Rijne Energie de mogelijkheid te geven om hun bieding aan te passen, is het uitgangspunt van een level playing field losgelaten, met het risico dat het gelijkheids- en transparantiebeginsel dat geldt voor selecties en aanbestedingen, is geschonden. Daarmee ontstaat het risico op willekeur en voortrekken van partijen. Hoe beoordeelt de wethouder dit?

12

Raadsvergadering van 8 april 2021 De VVD-fractie is van mening dat de grondeigenaar onderdeel hoort te zijn van het consortium en constateert dat minimaal één grondpositie in eerste instantie is aangeboden en daarna is afgevallen. Deelt het college de mening dat één windmolen op een eigen grondpositie bij het aanbieden van twee windmolens op eigen grond geen 60% eigenaarschap is? Wat is nu de status van het raamwerk? Als er sprake is van 3 windmolens, waarvan 2 op gemeentegrond, is dat dan het maximumaantal windmolens? Ook bij de zonnevelden zijn vragen te stellen, met name de vraag of de zonnevelden indicatief mogen worden aangegeven. De VVD-fractie is benieuwd hoe het college het voorstel voor het gebruik van veenmos plaatst binnen de gestelde eisen (inheems en gebiedseigen). Een zorgvuldige beantwoording van deze vragen speelt een belangrijke rol in de weging door de VVD-fractie van wat er is gebeurd. Bij een heel belangrijk onderwerp wordt immers afgeweken van het door de raad vastgestelde uitnodigingskader. Ook binnen de coalitie is dit een onderwerp van discussie, zo blijkt uit de maandenlange vertraging. Het is kwalijk om niet via een raadsvoorstel maar via een raadsbrief af te wijken van het uitnodigingskader. Het college had deze afwijking actief aan de raad moeten voorleggen.

De VVD-fractie wil graag weten waarom deze keuze is gemaakt en wat er tussen november en februari is gebeurd. Is er overleg geweest met Rijne Energie over de aanpassingen? Kwam de suggestie om de bieding aan te passen van de gemeente of van Rijne Energie? Een en ander past in de trend waarin het college plannen heel ver uitwerkt en afwacht of de raad gaat piepen. Het college is verantwoordelijk om raadsbesluiten te vragen waar dat noodzakelijk is en als dat niet gebeurt, wordt de raad buitenspel gezet. De VVD-fractie vraagt het college daarom toe te zeggen dat het afziet van de samenwerkingsovereenkomst en de inschrijvingen ongeldig verklaart. Het uitnodigingskader moet worden geëxpliciteerd op de kwetsbaar gebleken punten en ter besluitvorming worden voorgelegd aan de raad. In het raadsbesluit moet staan of en hoe selectie wordt hervat. De VVD-fractie zal hiervoor afhankelijk van de beantwoording een motie indienen. De heer Koning (D66) hoort de heer Te Hoonte vragen stellen die nog beantwoord moeten worden, maar hij kondigt ook al aan wat het college moet gaan doen. De heer Te Hoonte (VVD) is van mening dat het college geen samenwerkingsovereenkomst kan sluiten op basis van de nu uitgevoerde selectie. De wethouder wordt gevraagd om, na beantwoording van de vragen, de toezegging te doen dat het college de bedenkingen accepteert en afziet van de samenwerkingsovereenkomst.

De heer Koning (D66) concludeert dat de heer Te Hoonte argumenteert op basis van aanbevelingen uit de juridische toets, terwijl de vraagstelling daarin ging over het aanbestedingsrecht. De juristen zeggen echter dat er feitelijk geen sprake is van een aanbesteding en doen dus alleen een uitspraak over de wijze waarop een gemeente zich moet verhouden tot een selectie-uitvraag. De heer Te Hoonte (VVD) meent dat selecteren ook raakt aan het aanbestedingsrecht. De juristen concluderen dat op basis van het uitnodigingskader de gemeente ervoor heeft gekozen om geen Europese aanbesteding te doen en het dus niet als zodanig te beoordelen is. Dat doet niets af aan het feit dat al het aanbestedings- en selectierecht in Nederland relevant is. De heer Koning (D66) memoreert de hamvraag in het onderzoek: hoe verhoudt het aanbestedingsrecht zich tot deze casus? Op welke punten gaat het volgens de VVD-fractie fout en is dat aan de raad om te bespreken? Volgens hem is dat aan de partijen die hier belang bij hebben. De heer Te Hoonte (VVD) meent dat er wel degelijk sprake is van een selectie, waarbij alle principes volgens het normale gangbare recht gevolgd moeten worden. Als een van de partijen wordt gevraagd om de aanbieding aan te passen, wordt daarvan afgeweken.

Partijen die hebben besloten om geen aanbieding te doen op basis van de conclusie dat ze maar één of geen grondpositie hadden, zijn a priori uitgesloten. Vervolgens is aan één partij de mogelijkheid geboden om het voorstel te wijzigen. Als raadslid is het zijn taak om toezicht te houden op het college. Daarom heeft hij na het juridisch advies direct een raadsdebat aangevraagd.

13

Raadsvergadering van 8 april 2021 De heer Van Heuven (PvdD) vraagt waarom de VVD-fractie dit nu agendeert. Is het doel om af te zien van deze initiatiefnemer, om überhaupt af te zien van het energielandschap of om de boel zodanig te vertragen dat deze ontwikkeling niet doorgaat en er ruimte komt voor woningbouw? De heer Te Hoonte (VVD) memoreert dat de raad heeft geconstateerd dat het lastig zou worden om een partij te vinden die voldoet aan de eisen in het uitnodigingskader. Nu wordt er, nadat de aanbiedingen er zijn, gemarchandeerd met de regels. Het voorstel voorziet nu in maximaal drie windmolens en dat is inderdaad een grote opoffering ten opzichte van het aantal woningen dat daar zou kunnen worden gebouwd. De heer Van Heuven (PvdD) heeft begrepen dat het consortium van grondeigenaren niet wil bewegen omdat er wordt gestuurd op woningbouw. Stel dat het college de intentieverklaring met Rijne Energie niet tekent, dan zou de raad volop kunnen inzetten op windmolens. Is dat de insteek van de VVD-fractie? Zou de VVD-fractie tevreden zijn geweest als het selectieproces goed was doorlopen en had geresulteerd in een plan met veel wind- en zonne-energie? De heer Te Hoonte (VVD) heeft steeds een energielandschap met zonne-energie bepleit, maar ook op dat punt zijn al vraagtekens te zetten.

De VVD-fractie heeft zich al vroeg in het proces afgevraagd of men hier op een slimme wijze bezig is met planologie. De heer Van Deún (PVV) reageert op de heer Van Heuven. Inderdaad wil een aantal fracties graag woningbouw, maar de heer Van Heuven doet met de A27 niets anders, namelijk alle mogelijkheden aangrijpen om iets te bereiken. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) heeft recentelijk vragen gesteld over de aanbesteding van Utrechtse bushokjes. Utrecht heeft volgens een gerechtelijke uitspraak de opdracht gegund aan een partij die is afgeweken van het bestek. Een partij die niet is afgeweken van het bestek en die de opdracht niet is gegund, zegt omzetschade te lijden die moet worden vergoed. Deze partij is in het gelijk gesteld door de rechtbank. Het uitvoeren van een selectieprocedure luistert nauw. Ook in het voorliggende geval moet een bieding die niet voldoet aan het uitnodigingskader terzijde worden geschoven. Anders ontstaat de mogelijkheid van juridische stappen voor andere partijen. Daarom dient de fractie van Stadsbelang Utrecht de motie van de VVD-fractie mede in. De fractie van Stadsbelang Utrecht vindt windmolens in Rijnenburg een ongewenste ontwikkeling. Die horen in de zee en niet op het land. De heer Van Deún (PVV) meent dat er complexe constructies worden bedacht om het college in staat te stellen zijn idealen te realiseren.

De PVV-fractie is het daar niet mee eens en sluit aan bij de vragen van de VVD-fractie. Is er daadwerkelijk onderzoek gedaan door het college naar de grondposities? Wil het college de beoogde samenwerkingsovereenkomst straks ter inzage geven? Alleen dan kan de raad vaststellen in welke mate de inhoud afwijkt van het uitnodigingskader. Vorig jaar is in de raad uitgebreid gesproken over de uitspraak van het Europese Hof van Justitie over de MER-plicht. Een en ander is ook voorgelegd aan de Raad van State. Is het college bereid om geen onomkeerbare stappen te nemen totdat de Raad van State uitspraak heeft gedaan? De heer Wijmenga (ChristenUnie) concludeert dat het college op 19 februari 2021 een selectiebesluit heeft genomen. Het is dan aan de belanghebbende partijen om daarop te reageren. Hij is benieuwd naar de beantwoording van de vragen, maar wijst op de mogelijkheid voor partijen om bezwaar in te dienen. Kan de wethouder de raad informeren of dat het geval is? Als dat niet het geval is, staat het besluit dan vast? Mevrouw Heijne (GroenLinks) sluit aan bij de heer Wijmenga en hoort graag een reactie van de wethouder. Als partijen zich in dit proces benadeeld voelen, is het aan hen om naar de rechter te stappen. Mevrouw Zwinkels (CDA) hoort graag van het college hoe de beoordeling van de initiatiefvoorstellen is verlopen.

Hoe ziet het college de grondposities en de indicatieve niet-concrete locaties? Ook hoort zij graag een reactie op het aanpassen van de aanbieding. Voor de Nedereindse Plas hebben zich

14

Raadsvergadering van 8 april 2021 twee partijen gemeld en nu volgt een aanbesteding in samenwerking met andere overheden. Kunnen andere partijen daar dan niet meer op inschrijven? De heer Koning (D66) wil graag windturbines en zonnevelden in de polder. Het is goed om te zien dat een consortium zich heeft gemeld. Op den duur zal er ook gebouwd kunnen worden in de polder. Het college zet de eerste stappen daartoe met een grote ontwerpstudie, in samenspraak met Rijk en provincie. Dat kan prima samengaan met het tijdelijke energielandschap. Hij is benieuwd hoe het staat met het idee om drijvende zonnepanelen te realiseren. De heer Te Hoonte (VVD) vraagt wat het standpunt is van de D66-fractie. De heer Koning (D66) wil grootschalige hernieuwbare energieopwekking en ziet de mogelijkheid om op den duur een stadswijk van de toekomst te realiseren. Die belangen sluiten elkaar niet uit. De heer Van Heuven (PvdD) is teleurgesteld over de geringe opwekking van wind- en zonne-energie in het bod van het consortium. In hoeverre is er met deze deal nog toekomst voor meer wind- en zonne-energie? Mevrouw Zwinkels (CDA) meent dat de gemeente bij een eenmaal genomen besluit, dat ook met de bewoners is gedeeld, moet blijven. De heer Van Heuven (PvdD) reageert dat het uitnodigingskader ruimte biedt voor acht windmolens en 230 hectare zonne-energie.

Dat besluit en die ruimte moeten worden genomen om de klimaatcrisis te bestrijden. Mevrouw Sturkenboom (Student & Starter) vraagt zich af wat het doel is van dit debat. Haar fractie is geen voorstander van vertraging van het proces. In het rapport staan interessante punten waar de raad scherper op moet zijn. Zij sluit aan bij de vraag van de PvdD of er meer ruimte is voor de toekomst. Hoe sluit dit aan bij de Regionale Energiestrategie? Mevrouw Van Hooijdonk (wethouder) gaat over tot de beantwoording. Het proces is begonnen met de wens van de raad om grootschalige energieproductie in deze polder te realiseren. Dat is geëvolueerd tot een energielandschap en de raad heeft daar kaders voor gesteld. De gemeente heeft slechts beperkt eigen grondposities. Er is een consortium gezocht dat de planologische ruimte die de gemeente biedt, wil invullen. Dat is geen aanbesteding, maar een selectieproces, vormvrij en zonder stevige juridische verankering. Het is dan ook belangrijk dat alles transparant en eerlijk verloopt en dat er geen partijen worden benadeeld. De gemeente heeft zich hierin juridisch laten bijstaan. Er is een vergelijking gemaakt tussen drie aanbiedingen, die heel verschillend waren. Rijne Energie had een heel compleet verhaal. Aanvankelijk was het uitgangspunt dat het initiatief uit de markt moest komen. Gaandeweg was de wens dat de gemeente meer regie ging nemen.

Op de vraag of het besluit nog aangepast kan worden, antwoordt zij dat dit mogelijk is. De kaders die de raad heeft gesteld, blijven staan en het voorstel kan binnen die kaders uitgewerkt of aangepast worden. Vervolgens wordt een overeenkomst gesloten, die als basis dient voor een bestemmingsplanwijziging, waarover de raad besluit. Het maken van een selectie is een bevoegdheid van het college. Er is geen formeel bezwaarschrift ontvangen, alleen een brief, die met juridische ondersteuning beantwoord is. Wel is besloten om de brievenbus nogmaals open te zetten tot mei. De Raad van State zou dan inmiddels een uitspraak gedaan moeten hebben. De raad heeft eerder de concept RES goedgekeurd. Daarin staat dat Utrecht transparant maakt wat er in de pijplijn zit. De ruimte in Rijnenburg is steeds aangemerkt als planologische ruimte die wordt beschouwd als een bruto aanbod, waarbinnen initiatieven worden getoetst. Het is dus onderdeel van de RES, maar wat precies gerealiseerd wordt, is een kwestie van afwachten. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt of naar het regionale platform wordt gecommuniceerd wat er in dit selectiebesluit staat. Mevrouw Van Hooijdonk (wethouder) is hierover altijd transparant geweest naar de collega’s in de regio. De RES houdt rekening met het feit dat in Rijnenburg niet de volledige ruimte wordt ingevuld.

15

Raadsvergadering van 8 april 2021 De heer Te Hoonte (VVD) vraagt naar de juridische adviezen die door het college zijn ingewonnen. Kunnen die aan de raad worden gezonden? Mevrouw Van Hooijdonk (wethouder) zegt dit toe. Het college heeft contact gehad met Rijne Energie, maar niet meer of minder dan met andere partijen. De grondposities van Rijne Energie zijn later bijgeleverd, nadat er ambtelijk op was gewezen dat die niet waren bijgevoegd, waarna een aanpassing is doorgevoerd door Rijne Energie. Voor drie plekken zijn er voldoende grondposities. Er zijn twee grondposities van de gemeente. Rijne Energie ziet acht molens als stip op de horizon, als ambitie. De heer Te Hoonte gebruikt het juridisch advies om dit af te schieten, maar de gemeente is op zoek naar een partner die hier energieproductie kan realiseren. De heer Te Hoonte (VVD) meent dat een constatering dat het af te schieten is, betekent dat het terug moet. Iedereen moet gelijk worden behandeld. Mevrouw Van Hooijdonk (wethouder) reageert dat het om een vormvrije procedure gaat. Het consortium gaat iets uitwerken conform het uitnodigingskader. De heer Te Hoonte (VVD) wil graag de juridische adviezen, ook ten aanzien van de brief, kunnen inzien. Mevrouw Van Hooijdonk (wethouder) zegt het juridisch rapport toe. De raad heeft de brief al ontvangen.

De stukken inzake de grondpositie zullen volgens afspraak niet openbaar zijn, maar kunnen wel vertrouwelijk gedeeld worden. Er zal een toetsing moeten plaatsvinden of veenmos is toegestaan. Als dat niet zo is, zal er overleg plaatsvinden over een aanpassing. Ten aanzien van de zonnepanelen is in het uitnodigingskader ruimte gegeven voor indicatieve plekken. Er is gevraagd om 80% scherp te hebben en dat is het geval. Over de Nedereindse Plas vindt nog beraad plaats met de andere betrokken overheden. Er zijn minstens twee gegadigden. Het college is van mening dat goed is getoetst aan het uitnodigingskader en dat er geen raadsvoorstel nodig is. Zij ziet geen reden om het besluit ongeldig te verklaren. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt hoe de beoordeling van de initiatieven is gegaan. Mevrouw Van Hooijdonk (wethouder) reageert dat de voorstellen zijn getoetst aan de onderdelen van het uitnodigingskader. Eén voorstel kwalificeerde niet, een ander voorstel betrof een klein stukje en het derde voorstel omvatte het hele verhaal. De heer Te Hoonte (VVD) vraagt of de samenwerkingsovereenkomst al gesloten is. Zo niet, hoe lang is er vanuit het college nodig om die overeenkomst te sluiten. Kan de raad in de tussentijd de juridische stukken nog bestuderen? Mevrouw Van Hooijdonk (wethouder) antwoordt dat de overeenkomst nog niet is gesloten.