5e raadsvergadering 6 juni 2024

2024 NOTULEN VERGADERING GEMEENTERAAD UTRECHT 5e vergadering – 6 juni 2024 Vergadering van de gemeenteraad, gehouden op donderdag 6 juni 2024 te 10.00 uur. Voorzitter: mevrouw Dijksma, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: Aït Daoua, Al-Saqaff, Bode, Bos, Bosch, Claasen, Dada-Anthonij, Dekkers, Deldjou Fard, Dijkstra, Fattal, Van der Graaf, Heijne, Hessel, Van Heuven, Te Hoonte, Hornsveld,

Kleinrensink, Koning, Maas, Meerding, Nolten, Paalman, De Pagter, Peters, Ramaker, Raaijmakers,

Sasbrink, Smit, Snijder, Stam, Van Steeg, Stellinga, Stylianou, Sungur, Vasters, Vermeulen, Van Vliet, De Vries, Zwanenberg, Van der Zweth en Zwinkels.

Afwezig zijn de leden: Chirino, Talhaoui en Van der Wilt. Aanwezig zijn de wethouders: Van Hooijdonk, Oosters, Schilderman, Streefland, Voortman en De Vries.

Griffier: mevrouw Van Hall.

1. Opening. De voorzitter opent de vergadering en heet de aanwezigen welkom. Bericht van verhindering is

ontvangen van de leden Chirino, Talhaoui en Van der Wilt. Zij zullen vanavond wel aanwezig zijn bij de stemmingen. De heer Peters komt later ter vergadering.

Afscheid Alyssa Uitdewilligen Bos als lid van de referendumcommissie. De voorzitter merkt op dat Alyssa Uitdewilligen Bos op 8 december 2016 werd benoemd tot lid van de Referendumcommissie. Zij was met haar juridische kennis en ervaring een welkome aanvulling.

Daarnaast had zij een drukke baan bij de IGJ. Van een echt referendum is het in haar zittingsperiode niet gekomen, maar zij is wel betrokken geweest bij adviezen van de commissie over een aantal

inleidende referendumverzoeken. Ook beoordeelde zij of bepaalde besluiten al dan niet referendabel waren alsmede de financiële spelregels rondom referenda. In de nieuwe commissie heeft zij haar

kennis kunnen overdragen. Van 2006 tot 2010 was zij PvdA-raadslid in Veenendaal en voorzitter van de Jongerenraad in Veenendaal. In die tijd heeft zij diverse prijzen in de wacht gesleept. Zij is

erudiet, scherpzinnig en betrokken. Zij is zich bewust van de politieke context en heeft oog voor het belang van de inwoners om invloed te kunnen uitoefenen op politieke zaken. De voorzitter dankt Alyssa voor haar inzet.

Raadsvergadering van 6 juni 2024

2

(De voorzitter overhandigt daarop, onder applaus van de aanwezigen, een fles wijn en een wensboom aan Alyssa Uitdewilligen Bos.) Beëdiging tijdelijke raadsleden. De voorzitter deelt mee dat Titus Stam tijdelijk mevrouw Assen zal vervangen in de fractie van de PvdA, en dat Veerle Smit tijdelijk mevrouw Passier zal vervangen in de fractie van Volt.

Proces-Verbaal van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven van nieuw benoemde raadsleden.

Mevrouw Vermeulen (voorzitter commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven) leest het procesverbaal voor. Zij heeft met de raadsleden Stylianou en Bosch onderzoek gedaan naar de geloofs-

brieven van Titus Stam en Veerle Smit. Titus Stam is op 8 mei 2024 benoemd verklaard als lid van de gemeenteraad en Veerle Smit is op 6 juni 2024 benoemd verklaard als lid van de gemeenteraad. De commissie is tot de conclusie gekomen dat zij voldoen aan de wettelijke eisen voor het raadslidmaatschap. Ook hebben zij geen functies die onverenigbaar zijn met het raadslidmaatschap. De

commissie adviseert de raad daarom Titus Stam en Veerle Smit toe te laten als lid van de raad van de gemeente Utrecht.

De voorzitter dankt de commissie voor het advies en stelt voor overeenkomstig te besluiten. Bij acclamatie wordt overeenkomstig het advies van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven besloten.

De heer Stam en mevrouw Smit leggen daarop in handen van de voorzitter de in de Gemeentewet voorgeschreven belofte af.

De voorzitter feliciteert Titus Stam en Veerle Smit van harte met hun benoeming en wenst hun veel succes.

(Applaus.) 4. Raadsvoorstel Benoeming commissieleden 6 juni 2024. Proces-verbaal van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven van nieuw benoemde commissieleden.

Mevrouw Vermeulen (voorzitter commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven) leest het procesverbaal voor. Zij heeft met de raadsleden Stylianou en Bosch onderzoek gedaan naar de geloofsbrieven van Aziz Kawak, Joop Mulderij, Jacoline Kool en Patrick Jansen. De commissie is tot de

conclusie gekomen dat zij voldoen aan de door de raad in de Verordening op de raadscommissies

gestelde vereisten voor het commissielidmaatschap. Ook hebben zij geen functies die onverenigbaar zijn met het commissielidmaatschap. De commissie adviseert de raad daarom Aziz Kawak, Joop Mulderij, Jacoline Kool en Patrick Jansen toe te laten als lid van de raadscommissies.

De voorzitter dankt de commissie voor het advies en stelt voor overeenkomstig te besluiten.

Raadsvergadering van 6 juni 2024

3

Bij acclamatie wordt overeenkomstig het advies van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven besloten.

De heer Kawak, de heer Mulderij, mevrouw Kool en de heer Jansen leggen daarop in handen van de voorzitter de in de Gemeentewet voorgeschreven belofte af.

De voorzitter feliciteert de benoemd verklaarden van harte en wenst hun veel succes.

(Applaus.)

5. Raadsvoorstel Aanwijzing plaatsvervangend griffier. De voorzitter deelt mede dat de heer E.T.L. Raemakers al is benoemd in zijn rol bij de griffie. Bij dezen wordt hij door de raad aangewezen als plaatsvervangend griffier. Bij acclamatie wordt overeenkomstig het raadsvoorstel besloten. De voorzitter overhandigt daarop de heer Raemakers, onder applaus van de aanwezigen, een boeket bloemen en een wensboom. 2. Vaststellen agenda. De agenda wordt zonder stemming ongewijzigd vastgesteld. 3. Ingekomen stukken. Over de ingekomen stukken wordt zonder stemming besloten overeenkomstig hetgeen daaromtrent is voorgesteld.

6. Algemeen debat Voorjaarsnota 2024. De voorzitter deelt mede dat de spreekvolgorde als volgt is: eerst de oppositie, dan de coalitie, om en om, van groot naar klein. De algemene beschouwingen vinden plaats in één termijn, waarin ook

moties en amendementen kunnen worden ingediend. Het debat zal in de commissies plaatsvinden. De besluitvorming vindt plaats in de raadsvergadering van 11 juli 2024. Zij geeft als eerste het woord aan mevrouw Meerding.

Mevrouw Meerding (VVD) zou haar algemene beschouwingen graag luchtig en positief willen

beginnen, maar daar is vandaag geen reden toe. De Voorjaarsnota is een dieptepunt. Het tekort dat

op Utrecht afkomt, is 97 miljoen. Nog nooit stond Utrecht er financieel zo slecht voor. De situatie is nog erger dan eerder was aangekondigd. Het geld is op en dus moet er flink bezuinigd worden. De

VVD heeft zich afgevraagd hoe het zo ver heeft kunnen komen. Het college geeft het Rijk de schuld,

maar de VVD vindt dat de gemeente ook naar zichzelf moet kijken. Uit de cijfers blijkt dat de korting vanuit het Rijk slechts een deel is van het totale tekort. Een groot deel wordt door het college zelf

veroorzaakt. Als voorbeeld noemt zij het behaalde resultaat over 2023, een tekort van 22 miljoen. In het afgelopen jaar heeft het college meer uitgegeven en minder ontvangen dan begroot was. Het

Raadsvergadering van 6 juni 2024

4

college wist allang dat de korting van het Rijk eraan kwam, maar koos er bewust voor dit voor zich uit te schuiven. Het ging vrolijk door met geld uitgeven.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) reageert dat het Rijk onvoldoende geld geeft om de nodige investeringen in de stad te doen. Is het niet veel belangrijker om te kijken hoe goed in de stad geïnvesteerd kan worden en om voorzichtig te zijn met bezuinigen?

Mevrouw Meerding (VVD) zegt dat al vanaf 2021 bekend is dat er bezuinigingen aankomen. De VVD heeft het college steeds gevraagd zich daarop voor te bereiden. Omdat het college dat niet wilde, is er nu een enorm tekort.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) wijst op de bijstelling en bezuinigingen van voorgaande jaren. Als je gaat bezuinigen, moet je dat voorzichtig en niet te snel doen.

Mevrouw Meerding (VVD) heeft niets tegen voorzichtig bezuinigen, maar meent dat dat in 2021 had

moeten gebeuren. Het college heeft dat niet gedaan en nu dit enorme tekort er is, wil het college de bezuinigingen weer doorschuiven naar 2026.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) maakt hierover een andere analyse. Zij ziet enorme bezuinigingen in de Voorjaarsnota, maar wel zonder dat er dingen kapot worden bezuinigd.

Mevrouw Meerding (VVD) zegt dat er al veel kapot is. Utrecht staat diep in de rode cijfers.

Zij vervolgt haar betoog. De struisvogelpolitiek van het college heeft absoluut niet geholpen. Het is

te makkelijk om alleen naar een ander te wijzen voor de oorzaak van het tekort, maar daar los je het probleem niet mee op.

Om het tekort op te lossen, kijkt het college in de eerste plaats naar de inwoners en naar de

gemeentelijke spaarpot. Steeds dezelfde inwoners krijgen de rekening gepresenteerd. Zij moeten

fors meer ozb gaan betalen om de gemeentekas met 18 miljoen aan te vullen. Zij betalen alle linkse hobby’s zonder daar iets voor terug te zien.

De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt de VVD de term “linkse hobby’s” te duiden. Mevrouw Meerding (VVD) wijst op een stop op de verkoop van sociale huur, die 5 miljoen per jaar kost en een burgerberaad over iets waarvan het college al weet wat het wil doen. Voorts zijn een aantal panden nog niet verkocht.

De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat 75% van het tekort wordt veroorzaakt door rijksbeleid. Naar wie moet je dan kijken voor een oplossing?

Mevrouw Meerding (VVD) ontkent dat het om 75% gaat. Voor 2024 wordt 30 miljoen veroorzaakt door de korting vanuit het Rijk, terwijl het totale tekort in 2024 97 miljoen is.

De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat er veel meer kortingen zijn dan nu in de boeken staan. Met het rijksbeleid, dat elk jaar lijkt te veranderen, is het moeilijk besturen.

Mevrouw Meerding (VVD) vindt het vervelend dat het Rijk dit jaar een korting oplegt van 30 miljoen,

Raadsvergadering van 6 juni 2024

5

maar wil ook naar de andere cijfers kijken, bijvoorbeeld naar het behaalde resultaat over vorig jaar, minus 22 miljoen. Dat komt door het eigen beleid van Utrecht.

De heer Koning (D66) reageert op de opmerking over de belastingverhoging die 18 miljoen oplevert. Dat is circa 20% van het tekort. Het college kijkt als eerste kritisch naar de eigen uitgaven.

Mevrouw Meerding (VVD) is blij dat er, weliswaar op de lange termijn, ook wordt gekeken naar de eigen organisatie. Op de korte termijn wordt vooral naar de inwoners gekeken.

De heer Koning (D66) zegt dat de verhoging van de ozb inwoners gemiddeld 4 euro per maand kost. Hij vindt dat sociaal.

Mevrouw Meerding (VVD) reageert dat de ozb vorig jaar ook al omhoog is gegaan. In combinatie met

bijvoorbeeld het invoeren van betaald parkeren zien bewoners de rekening stijgen. Zij hebben dit gat niet veroorzaakt, maar moeten er wel voor opdraaien.

De heer Koning (D66) zegt dat daarom voor 80% gekeken wordt naar het beperken van de eigen

uitgaven van de gemeente. Hij vindt het beeld dat door de VVD wordt geschetst niet correct. Van de inwoners wordt slechts een klein stukje gevraagd om bij te dragen.

Mevrouw Meerding (VVD) vindt 20% geen klein stukje, zeker niet in combinatie met al die andere

dingen die van de inwoners worden gevraagd. De inwoners moeten nu opdraaien voor het tekort dat door het wanbeleid van het college is ontstaan.

Mevrouw Nolten (BIJ1) ziet in de Voorjaarsnota dat eigenaren van woningen met een waarde van € 800.000 gemiddeld € 8 per jaar meer gaan betalen. Dat is toch een minieme verhoging in verhouding tot wat ermee gedaan kan worden?

Mevrouw Meerding (VVD) reageert dat dit elke keer gebeurt. Telkens wordt gezegd “het is maar € 8

per maand”, maar alle bedragen tellen bij elkaar op. De mensen die dat moeten betalen, zouden dan graag zien dat er een extra boa komt of dat de straat wordt vernieuwd, maar dat gebeurt niet, want daar gaat het college op bezuinigen.

Mevrouw Nolten (BIJ1) meent dat het geld gaat naar de meest kwetsbare inwoners, om die niet buiten de boot te laten vallen. Wat is € 8 per maand in vergelijking tot mensen die op straat slapen of honger hebben?

Mevrouw Meerding (VVD) wijst op heel veel ander beleid van het college dat niets te maken heeft met kwetsbare groepen. Zij noemt een burgerberaad, het niet verkopen van vastgoed en het financieel uit de hand lopen van projecten. Dat gaat over slecht financieel beleid.

Mevrouw Nolten (BIJ1) denkt dat een stad die leefbaar is voor iedereen niet mag worden afgedaan als een linkse hobby.

Mevrouw Meerding (VVD) reageert dat Utrecht volgens de overtuiging van de VVD op dit moment niet een stad is voor iedereen. Een deel van de Utrechters wordt geholpen door het college en dat is soms

Raadsvergadering van 6 juni 2024

6

goed te rechtvaardigen omdat zij die hulp nodig hebben. Een ander deel ziet echter geen positieve effecten en moet wél de rekening betalen.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) meent dat de rekening van de bezuinigingen per definitie bij de

stad komt te liggen. De vraag is bij wie je die gaat neerleggen. De VVD wil de mensen ontzien die het heel goed hebben en die door de bezuinigingen misschien een flesje wijn minder kunnen drinken, terwijl andere mensen niet rond kunnen komen en geen betaalbare woning kunnen vinden.

Mevrouw Meerding (VVD) denkt dat mevrouw Kleinrensink geen idee heeft van de groep waarover zij spreekt. Er zijn heel veel middeninkomens die er helemaal niet zo warmpjes bij zitten.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat de gemiddelde huurverhoging veel meer is dan de stijging van de ozb.

Mevrouw Meerding (VVD) huurt zelf een huis en is daarvan op de hoogte. Zij doelde in haar bijdrage niet specifiek op mensen die in een huis van € 800.000 wonen. Iedereen met een eigen huis wordt met een ozb-verhoging geconfronteerd.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vraagt welk beeld mevrouw Meerding heeft bij een midden-

inkomen. Volgens haar gaat het daarbij om mensen die in een middenhuurwoning wonen of iemand die een koopwoning heeft en € 5 meer gaat betalen. Bij mensen met een woning van € 800.000 denkt zij aan mensen met de sterkste schouders, die de zwaarste lasten kunnen dragen.

Mevrouw Meerding (VVD) denkt bij een middeninkomen aan een verpleegster en een politieagent die samen in een huis wonen.

Zij vervolgt haar betoog. Het grootste deel van het tekort lost het college op door de gemeentelijke

spaarpot, de reserves, stuk te slaan. Het college vergeet hierbij echter dat dit niet de spaarpot is van de gemeente of van het college, maar een spaarpot van alle Utrechters. Het leeghalen van de reser-

ves heeft gevolgen voor de toekomst. Met weinig spaargeld achter de hand neemt de gemeente een groot risico.

Pas vanaf 2026 durft het college zelf te bezuinigen. In dat jaar zijn er verkiezingen en treedt een

nieuw stadsbestuur aan. De bezuinigingen zullen dus pas gevoeld worden als het college vertrokken is en daar dus geen verantwoordelijkheid voor hoeft te dragen. Dat is niet sterk.

De VVD zou fundamenteel anders bezuinigen. Het college wil vooral zijn eigen ambities uit het

coalitieakkoord hoog houden. Daarnaast heeft het college vooral oog voor de kwetsbare Utrechters.

Wat doet het college voor alle Utrechters die zich niet per se kwetsbaar voelen? Zij zijn heel waardevol voor de stad. Ze gaan iedere dag naar hun werk, halen hun kinderen uit school en zijn actief als vrijwilliger bij de sportclub. Wat doet het college voor de ondernemers?

Mevrouw Nolten (BIJ1) maakt uit deze tegenstelling op dat kwetsbare Utrechters niet kunnen werken of vrijwilliger kunnen zijn. Zij hoopt dat mevrouw Meerding dat niet bedoelt.

Mevrouw Meerding (VVD) wil niet alle kwetsbare Utrechters over één kam scheren. In de Voorjaars-

nota ziet zij vaak de term “de kwetsbaarste Utrechters”. Waarom spreekt het college niet over al die andere Utrechters die op hun manier iets bijdragen?

De effecten van de Voorjaarsnota op de inwoners zijn dat er wordt bezuinigd op handhaving en

Raadsvergadering van 6 juni 2024

7

boa’s in hun wijk, dat de verkeersveiligheid in hun wijk achteruitgaat en dat de aanleg van sport-

velden en een zwembad wordt uitgesteld. Daarnaast gaat de ozb omhoog en moet betaald worden voor het parkeren van de auto.

De heer Koning (D66) denkt dat de VVD een en ander te simpel voorstelt. De VVD zou zelf 90

miljoen willen besparen, maar dan wordt het echt een kaalslag. Dan is Utrecht nog veel slechter af. Mevrouw Meerding (VVD) zegt dat de VVD al vanaf 2021 maatregelen wilde nemen. Het college heeft het probleem vergroot door niet eerder in te grijpen.

De heer Koning (D66) ziet in de Voorjaarsnota dat het college blijft investeren in mobiliteit die noodzakelijk is om nieuwe woningen te bouwen. Kan de VVD die keuze steunen?

Mevrouw Meerding (VVD) kan dat steunen, maar vindt tegelijkertijd dat er wel degelijk wordt

bezuinigd op mobiliteit, namelijk 3 miljoen per jaar. De bewoners van de Castellumlaan in De Meern hebben bericht gekregen dat die weg niet meer vervangen wordt, terwijl de weg verkeersonveilig is. De heer Koning (D66) zegt dat bij bezuinigingen keuzes moeten worden gemaakt. Als de VVD geen ozb-verhoging wil, leidt dat tot meer ingrijpende maatregelen. De VVD moet daar eerlijk over zijn.

Mevrouw Meerding (VVD) komt daar straks op terug. De VVD komt met een eigen toekomstscenario, waarin zij haar keuzes toelicht.

De heer Snijder (Student & Starter) vindt het jammer dat op het punt van betaald parkeren alleen de lasten worden benadrukt maar niet de baten. Welke positieve effecten ziet de VVD?

Mevrouw Meerding (VVD) ziet niet veel positieve effecten. Zij vindt het positief dat in ieder geval op de lange termijn keuzes worden gemaakt.

De heer Snijder (Student & Starter) noemt als voordelen minder auto’s, het bestrijden van de klimaatcrisis, het creëren van meer groen, het realiseren van terrassen en het bieden van duurzame opties. Erkent de VVD die voordelen niet?

Mevrouw Meerding (VVD) denkt dat de achterban van de heer Snijder dat misschien als voordelen ziet, maar de mensen die zij spreekt, willen graag hun auto voor de deur.

De heer Snijder (Student & Starter) zegt dat een groot deel van de Utrechters voor betaald parkeren is.

Mevrouw Meerding (VVD) lijkt het goed om daar eens een referendum over te houden.

De VVD vindt dat de inwoners en ondernemers die Utrecht draaiende houden, daar iets voor mogen

terugzien. De VVD komt met een eigen toekomstscenario met andere keuzes. In dat scenario staan al die hardwerkende Utrechters voorop en zien zij iets terug van hun belastinggeld. De VVD zal die plannen bij het slotdebat aan de raad presenteren.

Hoewel deze Voorjaarsnota een dieptepunt markeert, is het voordeel daarvan dat je daarna alleen

nog maar omhoog kunt. Het college moet zijn verantwoordelijkheid pakken, keuzes durven maken

Raadsvergadering van 6 juni 2024

8

en stoppen met de struisvogelpolitiek en het eeuwige wensdenken! Dan komt Utrecht er hopelijk weer bovenop.

De heer Van der Zweth (PvdA) vindt het positief dat er een toekomstscenario komt van de VVD. Het tekort is nu 90 miljoen en volgens de VVD moeten de ozb en betaald parkeren eruit. Komt er dan een voorstel waarmee de VVD het gat van ruim 150 miljoen gaat dichten?

Mevrouw Meerding (VVD) verzoekt de heer Van der Zweth geen onwaarheden te verspreiden. De VVD wil inderdaad betaald parkeren terugdraaien en zal daar een oplossing voor zoeken.

De heer Van der Zweth (PvdA) heeft nooit een sluitend tegenvoorstel van de VVD gezien. Hij vraagt nogmaals of de VVD het gat gaat dichten.

Mevrouw Meerding (VVD) zegt toe dat de voorstellen in het toekomstscenario bij het slotdebat

worden voorgelegd. De VVD wil het invoeren van betaald parkeren terugdraaien en zal daarvoor een dekking zoeken. De VVD wil ook kijken hoe de ozb-verhoging teruggedraaid kan worden.

De heer Van der Zweth (PvdA) reageert dat, als dat zou lukken, misschien een derde van het probleem is opgelost.

Mevrouw Meerding (VVD) zegt nogmaals dat de VVD bij het slotdebat met een sluitend toekomstscenario komt.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat vandaag keuzes worden gemaakt voor de stad, terwijl de inwoners een keuze maken over de koers van Europa. Dat is democratie, dubbel en dwars. Zij

roept iedereen op om te gaan stemmen, omdat de waarde van de democratische rechtstaat gekoesterd moet worden. In Nederland is een partij aan de macht gekomen die antidemocratisch is en op allerlei manieren afbreuk wil doen aan de rechtstaat. Dat baart haar zorgen. De keuzes die in het

land worden gemaakt, zijn niet de keuzes van GroenLinks. In Utrecht blijft GroenLinks staan voor

ieders rechten. Met de gure radicale wind die in Nederland waait, is het belangrijker dan ooit om je uit te spreken.

De heer Sungur (DENK) zegt dat er landelijk wordt bezuinigd op de aanpak van discriminatie. Deze coalitie stelt ook voor om te bezuinigen op inclusie en diversiteit en op schoolmaaltijden.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) wil juist die bezuinigingen niet doorvoeren in deze periode. Mevrouw Zwinkels (CDA) zegt dat nu de keuze wordt gemaakt om daarop te bezuinigen. Het is niet uit te leggen als dit wordt doorgeschoven naar een volgende periode. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vindt dat goed uit te leggen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt wat GroenLinks vindt van het feit dat de bezuinigingen van 30 miljoen tot 40 miljoen op het sociaal domein worden afgewenteld op kwetsbare inwoners.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vindt dat pijnlijk. De coalitie heeft geprobeerd de kwetsbare

Raadsvergadering van 6 juni 2024

9

inwoners zo veel mogelijk te ontzien. De heer Dijkstra (EenUtrecht) zegt dat de bezuinigingen wél worden doorgevoerd. Hoe gaat GroenLinks dat uitleggen aan de stad?

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) reageert dat 90 miljoen moet worden gevonden. Deels wordt dat opgelost door de reserves aan te spreken, door de belastingen te verhogen en door verstandiger te ramen. Je ontkomt echter niet aan bezuinigingen. De coalitie probeert de armoederegelingen te

ontzien. Dat lukt niet helemaal en dat doet pijn. Zij is benieuwd hoe de heer Dijkstra de 90 miljoen gaat vinden.

De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt hoe GroenLinks de bezuinigingen op de bijzondere bijstaand en op de dagondersteuning verkoopt, terwijl er nagenoeg niets wordt bezuinigd op riool, werfkelders, mobiliteit en wegen? Dat verhoudt zich niet tot elkaar.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat er flink wordt bezuinigd op mobiliteit. Over de bijzondere bijstand zal in de commissie nog gesproken worden.

Mevrouw Meerding (VVD) vraagt of het college zich niet veel eerder op de tekorten had moeten voorbereiden. Dan zou nu de spaarpot niet hoeven te worden aangesproken.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat het college al bezuinigingen heeft doorgevoerd. Er moet echter niet worden bezuinigd als dat nog niet nodig is. Er moet in het hele land bezuinigd worden omdat er te weinig geld van het Rijk naar de gemeenten komt.

Mevrouw Meerding (VVD) wijst op de gemeente Amsterdam, die een overschot heeft en dat overschot in de reserves stort om zich voor te bereiden op de korting die vanuit het Rijk komt. Utrecht staat er veel slechter voor dan andere gemeenten.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat de reserves die Amsterdam opbouwt, dezelfde reserves zijn die Utrecht nu gaat aanspreken. Bovendien wordt er in Amsterdam ook gekeken naar parkeerbelasting en ozb om dit soort gaten te dichten.

Mevrouw Meerding (VVD) reageert dat Amsterdam als linkse stad de financiën wél op orde heeft. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) wijst op de overschotten die Utrecht jaar op jaar heeft gehad. Daar is kritisch naar gekeken. De accountant zegt keer op keer dat het financieel beleid goed is.

De heer Sungur (DENK) zegt dat de keuzes inzake schoolmaaltijden, ook al wordt de bezuiniging pas in 2027 ingevoerd, nu wel worden gemaakt.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) reageert dat er gezocht is naar een sluitende begroting. Zij is blij dat dat voor deze periode gelukt is, maar had liever gehad dat het niet nodig was.

De heer Sungur (DENK) meent dat je er dan niet voor moet kiezen. Er wordt bezuinigd op het bestaansrecht van mensen.

Raadsvergadering van 6 juni 2024

10

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) wijst nogmaals op de eis van een sluitende begroting. De coalitie moet daarin haar verantwoordelijkheid nemen en moet daarom pijnlijke keuzes maken. 90 miljoen op de begroting is geen sinecure.

De heer Bosch (UtrechtNu!) ziet dat het college wel nog steeds miljoenen aan Tivoli Vredenburg geeft.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat er ook flinke bezuinigingen op cultuur in de Voorjaarsnota staan. Zij is benieuwd wat het sluitende plaatje is van de partijen die nu zo tegen de voorgestelde bezuinigingen gekant zijn.

De heer Bosch (UtrechtNu!) noemt als voorbeeld ’t Hoogt, waar weer € 300.000 heen gaat. Hoe

verhoudt zich dat tot de bezuinigingen voor mensen die in hun bestaansrecht worden aangetast? Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) denkt dat cultuur toegankelijk moet blijven voor mensen die het niet zelf kunnen betalen. Dat is het uitgangspunt.

Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) vindt het treurig dat er wel wordt bezuinigd op de amateurkunst. Wat vindt GroenLinks van de aankoop door de gemeente van een stuk grond voor 20 miljoen om oude stoeptegels op te slaan?

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vermoedt dat mevrouw Hessel wijst op het toepassen van actief

grondbeleid om betaalbare woningen te realiseren. Dat komt ten goede aan alle mensen in de stad. Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) vindt 20 miljoen om oude stoeptegels, lantaarnpalen en wipkippen op te slaan heel veel.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) blijft bij haar antwoord. De heer Van Heuven (PvdD) begrijpt niet dat er € 800.000 wordt bezuinigd op Utrecht Marketing,

waarvan € 100.000 op het bevorderen van toerisme en € 700.000 op het bevorderen van cultuurparticipatie.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat de keuze om te bezuinigen op stadsmarketing een al langer bestaande wens is.

De heer Van Heuven (PvdD) vraagt waarom niet de volledige € 800.000 wordt bezuinigd op toerisme. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vindt dat een terechte vraag en wil daar in de commissie op doorgaan.

De heer Van Heuven (PvdD) vraagt hoe GroenLinks dit heeft kunnen missen in de voorbereidingen. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) is ook kritisch op de bezuinigingen op cultuur. GroenLinks gaat daar zeker aandacht voor vragen in de commissie.

Raadsvergadering van 6 juni 2024

11

Mevrouw Nolten (BIJ1) vraagt of GroenLinks het verder verhogen van de toeristenbelasting als mogelijkheid ziet om de bezuinigingen op het sociale domein op te vangen.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zou zich daarin kunnen vinden, maar in een coalitie is het altijd een zoektocht om aan ieders wensen te voldoen.

Zij vervolgt haar betoog. De nieuwe landelijke coalitie kiest qua bezuinigingen niet voor een andere lijn dan de vorige. De gevolgen hiervan zijn enorme tekorten bij de gemeenten. Bij Utrecht is dat

tekort 90 miljoen en dat noodzaakt om moeilijke keuzes te maken. De bezuinigingen zullen overal in de stad pijn doen.

Mevrouw Meerding (VVD) weerspreekt dat het tekort alleen door het Rijk komt. Over het vorige jaar is door het college een negatief resultaat geboekt van 22 miljoen. Hoe verklaart mevrouw Kleinrensink dat?

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) memoreert dat de VVD ook telkens aangaf dat geen geld op de

plank moest blijven liggen. Er is vorig jaar een overschrijding geweest, maar ook die heeft te maken met te weinig geld voor de taken die bij de gemeenten belegd zijn.

Mevrouw Meerding (VVD) zegt dat het om allerlei posten gaat waarin veel te veel geld is uitgegeven door de gemeente. Als er dan een tekort ontstaat, kun je dat niet het Rijk aanrekenen.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) reageert dat de inzet steeds was om de mensen te helpen die het het moeilijkst hebben.

Hoewel je op de fiets, haar favoriete vervoermiddel, soms tegenwind hebt, wordt je einddoel niet anders. Hetzelfde geldt nu. Er is tegenwind van rechts. De coalitie heeft doelen en prioriteiten gesteld: gelijke kansen, betaalbaar wonen en een groene en duurzame stad.

Mevrouw Zwinkels (CDA) is benieuwd op welke manier GroenLinks harder gaat trappen tegen die

tegenwind. GroenLinks zit al jaren in de coalitie en vindt altijd dat de gemeente slachtoffer is van het Rijk. Gaat Utrecht echt harder trappen of wordt de fiets in de bosjes gegooid?

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) gaat daar straks verder op in. De prioriteiten van de coalitie

blijven ook nu overeind. Daarom wordt bij de bezuinigingen getracht die zo veel mogelijk te ontzien. Het einddoel blijft hetzelfde: een eerlijke stad, waar iedereen prettig woont in een groene en

duurzame omgeving. In de Voorjaarsnota blijven de meeste armoederegelingen overeind, evenals

investeringen in duurzame en kwalitatieve woningen, en wordt de stad verduurzaamd waar dat de

meeste impact heeft. In de komende commissievergadering zal GroenLinks consequent kiezen voor

die prioriteiten. Het einddoel blijft hetzelfde. Een aantal plannen moet worden uitgesteld. Het college spreekt eerst een deel van de financiële reserves aan alvorens iets volledig weg te bezuinigen.

Wellicht waait de politieke wind over een tijdje weer anders. Bij tegenwind kun je ook zoeken naar een andere weg waarbij je minder wind vangt. Het college kiest voor een aantal hervormingen om

zaken slimmer te organiseren. GroenLinks zal in de commissie vragen stellen over de principes die bij die hervormingen gehanteerd worden. De bezuinigingen raken helaas iedereen in de stad. Als

voorbeelden noemt zij het Initiatievenfonds, de bijzondere bijstand en ondersteuning van mensen in

de kwetsbare wijken. Ook de bezuinigingen op groen, luchtkwaliteit en de energietransitie doen pijn.

Raadsvergadering van 6 juni 2024

12

Bij tegenwind trapt degene met de beste conditie het makkelijkste door. Zo worden de anderen ontzien om te zorgen dat niemand achterop raakt. Daarom is het verstandig dat de sterkste

schouders de zwaarste lasten dragen. De verhoging van de ozb is relatief. Voor mensen in dure huizen gaat het om circa € 10 per maand, maar voor de meeste huizenbezitters nog geen € 5.

De coalitie had bij aanvang van haar bestuursperiode op enige tegenwind gerekend, maar nu is Utrecht in een zware storm terechtgekomen. In tijden van storm helpt het om koers te houden. GroenLinks trapt door met een blik naar de toekomst.

Mevrouw Nolten (BIJ1) zegt dat BIJ1 zich grote zorgen maakt over het feit dat de LVV en de rijksfinanciering daarvoor ophouden. Hoe denkt GroenLinks dit te kunnen opvangen?

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) weet dat de wethouder bij het Rijk lobbyt om dit anders te doen. Met de nieuwe coalitie zal dat ook lastig zijn.

Mevrouw Zwinkels (CDA) zegt dat het CDA een visie voor Utrecht heeft. Een schitterende en groene

stad, een fantastische plek om te wonen en te bezoeken, met gezellige wijken, waar mensen elkaar

waarderen en omzien naar elkaar. Iedereen hoort erbij en doet mee. Veel inwoners zijn betrokken en

ideeën krijgen gehoor. De stad groeit door met behoud van de onderlinge verbondenheid. Dat vraagt iets van het gemeentebestuur.

Ten eerste moet de basis op orde zijn met financieel degelijk beleid, ook voor de lange termijn. De

ondernemers weten waar zij aan toe zijn en durven daardoor te investeren. Iedereen kan zich veilig voelen in Utrecht. De gemeente is makkelijk bereikbaar en dienstbaar.

Ten tweede voelen Utrechters zich samen verantwoordelijk. Mensen zijn trots op hun buurt. Geen zwerfafval op straat. Verenigingsleven, cultuur, sport en vrijwilligerswerk worden gekoesterd. De gemeente leert loslaten en geeft ruimte aan lokale initiatieven en netwerken.

Ten derde moet Utrecht een stad zijn op mensenmaat. De gemeente kijkt niet naar verschillen. Dan ontstaat op een natuurlijke wijze solidariteit. De gemeente neemt mensen mee in veranderingen en houdt maatregelen proportioneel.

De realiteit van dit college is echter anders. De Voorjaarsnota staat haaks op het ideaalbeeld dat net

is geschetst. De bezuinigingen zorgen voor veel paniek in de stad. Door de kaasschaafmethode moet op alles worden ingeleverd, maar er is geen sprake van een achterliggende visie. Het CDA ziet dit als een resultaat van de afgelopen zes jaar, waarin dit college en het vorige veel te veel geld hebben uitgegeven.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) deelt het idee van de kaasschaaf niet. In de Voorjaarsnota wordt getracht om de drie prioriteiten overeind te houden. Dat getuigt van visie.

Mevrouw Zwinkels (CDA) ziet een willekeur van bezuinigingen en geen visie. Er worden vage keuzes gemaakt zonder achterliggende gedachte.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) kan zich voorstellen dat het CDA andere keuzes maakt, maar zij vindt het belangrijk dat de armoederegelingen grotendeels intact blijven en dat blijvend wordt

ingezet op betaalbaar wonen en een groene en duurzame stad. Dat zijn beleidskeuzes vanuit een visie.

Mevrouw Zwinkels (CDA) bedoelt met visie de manier waarop je naar de stad kijkt. GroenLinks heeft

Raadsvergadering van 6 juni 2024

13

het alleen over bepaalde onderwerpen, zoals sociale huur en aankoop van vastgoed. Dat zijn niet de juiste maatregelen. Het maken van verwijten richting het Rijk getuigt evenmin van visie.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) reageert dat de visie is dat de meest kwetsbare mensen worden ontzien en dat de inzet op betaalbare woningen gehandhaafd wordt. Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt dat geen visie, maar kortzichtigheid.

Het CDA vindt het opvallend dat het college niet ingrijpt op eigen wensenlijstjes, plannenmakerij en personele kosten. Waarom is niet eerder begonnen om de ambtelijke organisatie slimmer te laten

werken, zoals nu wordt voorgesteld? In de commissie zal het CDA met voorstellen komen om een en ander bij te sturen. Er moet eindelijk een streep door de zelfbedachte en megalomane mobiliteits-

projecten. De Voorjaarsnota is onverantwoord. Het CDA ziet graag meer visie, echte keuzes en oog voor de samenleving.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat een goede mobiliteit cruciaal is voor het realiseren van betaalbare woningen.

Mevrouw Zwinkels (CDA) erkent dat bij de groei van Utrecht een goede infrastructuur hoort. Het opknappen van de Maliebaan of de knip bij het Ledig Erf gaan echter niet bijdragen aan meer woningen.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat deze zaken belangrijk zijn voor de mobiliteitstransitie.

Utrecht kan meer blijven bouwen omdat het minder last heeft van de stikstof, door de lage parkeernormen en de mobiliteitstransitie. Er is dus wel een link.

Mevrouw Zwinkels (CDA) zegt dat de parkeergarages van de gemeente alleen maar duurder worden. Dat is een foute keuze, want daardoor willen mensen op straat parkeren, recht voor de deur. Om

mensen mee te nemen in dat soort transities, moet je een aantrekkelijk alternatief bieden met de parkeergarages.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vindt het belangrijk om de mobiliteit te waarborgen om mensen mee te nemen in de transitie. De tarieven worden weliswaar verhoogd, maar de parkeergarages blijven een aantrekkelijk alternatief in de stad.

Mevrouw Zwinkels (CDA) zegt dat de parkeergarages grotendeels leeg staan en dus geen aantrekkelijk alternatief zijn. Het beeld dat GroenLinks schetst, is onjuist.

De heer Koning (D66) benadrukt dat Utrecht door roerige tijden gaat. De oorlog in Oekraïne woedt

voort en tal van demonstraties vinden plaats tegen de agressie in Gaza. Er is een demonstratie voor de rechten van transmensen, maar ook een tegendemonstratie. Utrecht is de plek waar 310 jaar

geleden de vrede van Utrecht werd getekend. Utrecht bouwt voort aan de traditie van een vreedzame stad, waarin mensen, ongeacht hun afkomst of kenmerken, samenwerken en samenleven. Voor veel problemen, zoals klimaatverandering en milieuvervuiling, ligt de oplossing in een sterk Europa. Hij

roept op om vandaag te gaan stemmen. Europa ondersteunt Utrecht met verschillende subsidies. Is het college bereid om een inventarisatie te maken van mogelijke subsidiepotten waarop aanspraak gemaakt kan worden?

Raadsvergadering van 6 juni 2024

14

D66 zet zich ook in de stad in voor een sterke samenwerking. Cultuur en onderwijs gaan in Utrecht

hand in hand. Afgelopen week vierden Tivoli Vredenburg en DOMunder hun tienjarig bestaan. In april opende de nieuwe school van Academie Tien en afgelopen week was er de pride.

De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt hoe D66 aan de kiezers uitlegt dat er op participatie wordt bezuinigd, zoals het burgerberaad en het initiatievenfonds.

De heer Koning (D66) bestrijdt de uitspraak dat het burgerberaad wordt afgeschaft. Er is in de toekomst ruimte voor, maar op dit moment is er geen geld voor gereserveerd.

De heer Dijkstra (EenUtrecht) vindt dat de heer Koning moet toegeven dat er gewoon wordt bezuinigd op participatie.

De heer Koning (D66) zegt dat eenmalig een burgerberaad is georganiseerd. In de toekomst is dat

zeker weer mogelijk. Wegens de grote financiële uitdaging is daar echter op dit moment geen geld voor gereserveerd.

De heer Dijkstra (EenUtrecht) concludeert dat het burgerberaad wordt afgeschaft. D66 moet ook eerlijk zijn over de andere bezuinigingen.

De heer Koning (D66) geeft toe dat er op het initiatievenfonds een beperkte bezuiniging plaatsvindt. In de lijst met bezuinigingen stonden opties die veel verder gingen. D66 kan onder aan de streep leven met de voorgestelde bezuinigingen.

De heer Van Heuven (PvdD) vindt 25% geen beperkte bezuiniging. De heer Koning (D66) spreekt over denkbare bezuinigingen van 50% of 75% en vindt daarom 25% beperkt.

De heer Van Heuven (PvdD) meent dat D66 aan het snijden is in de eigen kroonjuwelen. De heer Koning (D66) erkent dat er pijnlijke bezuinigingen zijn. De opgave is echter heel groot en daaro moet kritisch worden gekeken wat de gemeente zelf kan doen.

Het succes van de stad kent ook een nadeel, namelijk dat ruimte voor bedrijven en ondernemers moeilijk te vinden is en dat huizen schaars en duur zijn. Utrecht maakt echter plek voor 1.000 betaalbare woningen.

D66 vindt dat kinderen het verdienen om op te groeien in buurten waar ze veilig op straat kunnen spelen en waar ze goed onderwijs krijgen. D66 wil dat 30 km/u de norm wordt en dat de nieuwe

stadswijken autoluw worden. De meest kwetsbare scholen krijgen schoolmaaltijden. Het is jammer

dat het toekomstige kabinet daar geen geld voor beschikbaar stelt. D66 verzoekt de wethouder om door te gaan met het aanhaken van private partijen.

De heer Sungur (DENK) vindt het bijzonder dat D66 bezuinigt op schoolmaaltijden en vervolgens

verwijst naar het kabinet. Voorts vindt hij dat kinderen gelijke kansen verdienen. Hoe rijmt de heer Koning de bezuinigingen op inclusie daarmee?

Raadsvergadering van 6 juni 2024

15

De heer Koning (D66) erkent dat niet alle bezuinigingen makkelijk zijn. Utrecht is gestart met

schoolmaaltijden met het idee dat dit landelijk uitgerold zou worden. Helaas wordt dat rijksbeleid de nek omgedraaid en daardoor is het nodig om hierop in te zetten.

De heer Sungur (DENK) meent dat D66 nu in het college zit en er dus voor had kunnen kiezen. De heer Koning (D66) wijst op het feit dat het beleid voor schoolmaaltijden voor 2025 en 2026 overeind blijft.

De heer Sungur (DENK) denkt dat D66 zich bij het afbouwen heeft laten inspireren door de PVV. De heer Koning (D66) werpt dat verre van hem en maakt er verder geen woorden aan vuil. De heer Sungur (DENK) vindt een landelijke bezuiniging op schoolmaaltijden juist een reden om het in Utrecht anders te doen.

De heer Koning (D66) zegt dat dit precies de reden is dat dit beleid in latere jaren overeind blijft. D66 staat ervoor dat ook na deze periode de schoollunches gehandhaafd blijven.

De heer Van Heuven (PvdD) vindt dat dit soort zaken over de schutting worden gegooid voor een nieuw college. Gaat D66 bij het slotdebat een amendement op dit punt indienen? De heer Koning (D66) gaat dat niet doen. De heer Van Heuven (PvdD) vindt dat D66 dan nu ook geen grote broek moet aantrekken. De heer Koning (D66) zegt dat de financiële opgave gigantisch is. Er moeten moeilijke keuzes gemaakt worden. Hij verwacht dat de gemeente er over twee jaar beter voor staat door de voorgestelde ingrepen.

De heer Van Heuven (PvdD) vindt het te makkelijk om te zeggen dat iets over twee jaar wordt geregeld.

Mevrouw Zwinkels (CDA) zegt dat D66 nu in de coalitie zit en nu besluit te stoppen met school-

lunches, met als reden het nieuwe hoofdlijnenakkoord van het Rijk. Na alle moties in de raad moet D66 een keer boter bij de vis doen, zodat het wordt geregeld.

De heer Koning (D66) is blij dat de komende jaren de schoollunches overeind blijven. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt of er de komende tijd dan weer allerlei moties over gezonde

schoollunches kunnen worden verwacht. Het is nu het moment om het te regelen. Het gaat om de volgende generaties.

De heer Koning (D66) wijst nogmaals op de moeilijke opgave door het niet compenseren van de opschalingskorting.

Raadsvergadering van 6 juni 2024

16

Mevrouw Zwinkels (CDA) concludeert dat de heer Koning in 2026 tegen zichzelf gaat strijden. De heer Maas (Volt) zegt dat de onderwijsimpulsregeling stopt. Hoe rijmt de heer Koning dat? De heer Koning (D66) verwijst naar het totaal van de opgaven, waardoor moeilijke keuzes moeten worden gemaakt.

De heer Maas (Volt) vindt het tegenvallend dat D66 als onderwijspartij gaat bezuinigen op een regeling waarmee de jongeren in de stad meer kansen krijgen. Had D66 geen andere keuzes kunnen maken?

De heer Koning (D66) antwoordt ontkennend.

Hij vervolgt zijn betoog. D66 steekt haar nek uit voor de nachtcultuur en meer coffeeshops in de stad om eventuele overlast te spreiden. D66 is voor betaalbare woningen voor starters en door-

stromers. Er wordt geïnvesteerd in duurzaam vervoer en in de fiets, waardoor tegen de landelijke

trend in het aantal dodelijke verkeersslachtoffers in Utrecht daalt. Met de windmolens in het noorden van Rijnenburg levert de stad haar bijdrage aan de energietransitie. De verbreding van de A27 bij Amelisweerd lijkt van tafel en hopelijk wordt het alternatief van de regio omarmd.

Zonder het nodige geld van het Rijk moet Utrecht de broekriem aantrekken. Er moet meer geld

komen voor de uitvoering van taken. Met de voorstellen in de Voorjaarsnota worden de gemeente-

financiën weer solide en gezond. Het college bakt geen warme broodjes en deelt geen gratis bier uit. Er worden keuzes gemaakt, die weliswaar pijn doen maar die wel nodig zijn. D66 zal in Utrecht

tegensturing geven op het beleid van een extreemrechts kabinet en zal opstaan tegen de uitsluiting van mensen en tegen stikstofstilstand.

Mevrouw Meerding (VVD) vindt het betoog van de heer Koning positief, maar vraagt of hij wel beseft dat Utrecht financieel op het randje van de afgrond staat en de rekening doorschuift naar 2026.

De heer Koning (D66) vindt dat op die manier een karikatuur van de situatie wordt gemaakt. Er is een groot financieel gat te dichten. Daarvoor doet de Voorjaarsnota een voorstel, waarin vooral kritisch wordt gekeken naar de uitgaven van de gemeente.

Mevrouw Meerding (VVD) zegt dat het over 97 miljoen gaat, het allerslechtste resultaat van Utrecht. De heer Koning (D66) heeft meermaals gezegd dat de opgave groot is, maar vindt dat een groot deel

daarvan wordt veroorzaakt door de rijksoverheid. Het college zet daarvoor een goed financieel beleid neer.

Mevrouw Zwinkels (CDA) heeft een punt van orde. De heer Koning spreekt heel veel over het

hoofdlijnenakkoord. Landelijk zit D66 in de oppositie, maar in Utrecht zit D66 in de coalitie. Welke verantwoordelijkheid neemt D66 voor Utrecht?

De voorzitter bestempelt deze inbreng als een interruptie en niet als een punt van orde. De heer Koning (D66) wijst op de investeringen in onderwijs en cultuur, werkgelegenheid en mobiliteit. Al die zaken spelen een grote rol in de stad.

Raadsvergadering van 6 juni 2024

17

De heer Sungur (DENK) vraagt waarom de heer Koning, die zo tekeergaat tegen de landelijke aanpak en het nieuwe kabinet, wil bezuinigen op inclusie-aanpak.

De heer Koning (D66) herhaalt dat het eerlijke verhaal is dat er moeilijke keuzes moeten worden gemaakt. D66 neemt daarin haar verantwoordelijkheid.

De heer Sungur (DENK) wijst op de keuze tussen een bezuiniging van € 300.000 op ’t Hoogt en een bezuiniging van € 300.000 op inclusie.

De heer Koning (D66) vindt dat het een het ander niet uitsluit. Ook op cultuur wordt flink ingegrepen.

De heer Sungur (DENK) vraagt hoe moeilijk die keuze is. De heer Koning (D66) vindt subsidies aan cultuurinstellingen ook belangrijk.

Tot slot zegt hij dat de roerige tijd nog wel even zal aanhouden. D66 wil eraan bijdragen dat Utrecht ten goede verandert. Daarom is juist nu een navolgbare overheid nodig, die de financiën op orde brengt. Dan kunnen Utrechters betaalbaar wonen in een stad waar onderwijs, cultuur en werkgelegenheid volop aanwezig zijn.

De voorzitter schorst hierop de vergadering. Na hervatting van de vergadering geeft de voorzitter het woord aan de heer Van Heuven. De heer Van Heuven (PvdD) verwacht dat het de komende jaren grimmig gaat worden, nu ook Europa naar verwachting een ruk naar rechts maakt. In Utrecht wordt het de komende tijd ook niet beter.

Het college staat voor een gigantische bezuinigingsklus en vult die in door te snijden in uitgaven en door de inkomsten te verhogen. Het is goed dat niet overal de kaasschaaf is gehanteerd, maar de gemaakte keuzes zijn niet die van de PvdD. Het college zegt te blijven investeren in wonen en

ongelijk investeren voor gelijke kansen, maar andere urgente crises delven het onderspit. Na de flop van aardgasvrij in Overvecht-Noord, het niet verduurzamen van het eigen vastgoed en het perma-

nente uitblijven om iets te doen met plantaardig eten, is de ambitie om te investeren in klimaat niet

meer serieus te nemen. Bovendien wordt op de jaarlijkse programmering energietransitie een bedrag van 1,7 miljoen bezuinigd.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) wijst op windmolens in Rijnenburg, verduurzaming van daken en alsnog van het gas afgaan, allemaal investeringen op klimaatgebied.

De heer Van Heuven (PvdD) zegt dat het besluit over Rijnenburg vandaag wordt genomen en dat het in de Voorjaarsnota over de komende jaren gaat. In de Voorjaarsnota staat geen extra geld voor Rijnenburg.

Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) reageert dat er geld is om dingen te blijven doen op het gebied van duurzaamheid.

Raadsvergadering van 6 juni 2024

18

De heer Van Heuven (PvdD) ziet ook dat het programma Energie procentueel harder wordt getroffen dan andere programma’s.

Ook zijn er veel bezuinigingen op biodiversiteit en de gezonde leefomgeving, zoals minder beleid voor bodembiodiversiteit, de vergroening buitenruimte en emissieloos vervoer. De leefomgeving

wordt ongezonder. In de parken in Utrecht bestaat stadsnatuur wel degelijk, maar het gaat slecht

met de biodiversiteit. Als volop wordt ingezet op bouwen zonder daarbij te vergroenen, zal de stad verder verhitten en ontstaat er bio-armoede. Je kunt niet de ene crisis oplossen door de andere te

vergroten. Alles wat leeft, moet kunnen wonen en om te kunnen wonen, moet de omgeving leefbaar zijn. De PvdD mist het integrale denken in de Voorjaarsnota.

Hij noemt voorts een bezuiniging van € 51.000 op de dierenweides, maar het is de vraag wat er met die dieren gebeurt als de gemeente niet meer meebetaalt. Het college investeert 1 miljoen structureel om de financiële afdeling te versterken om reken- en begrotingsfouten te voorkomen. Die bureaucratische keuze begrijpt de PvdD niet.

De wereld warmt op door klimaatverandering en er zijn conflicten in Gaza, Myanmar, Sudan en

Oekraïne. De PvdD heeft niet de illusie dat alle crises vanuit Utrecht kunnen worden opgelost, maar vindt dat Utrecht wel zo goed mogelijk met de gevolgen moet omgaan, bijvoorbeeld door klimaatadaptieve en biodiversiteitsbevorderende maatregelen, een barmhartige opvang van en zorg voor ontheemde mensen en dieren en door het gedrag zo aan te passen dat de crises niet worden

vergroot. Het is aan de raad om het tij te keren en te laten zien hoe het ook kan. De PvdD zal in de commissies daarop terugkomen.

De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat er na decennia van stevig neoliberaal beleid nu een wind van extreemrechts waait, in Nederland en waarschijnlijk ook in Europa. De overheid wordt stevig

uitgekleed, in alle gemeenten. Jaar op jaar zijn er taken naar de gemeenten gegaan, terwijl er geen

budget bij werd gegeven. Het gevolg is dat het sociaal domein onder druk staat, dat er steeds meer

mensen geen woning kunnen vinden en afhaken. Het tekort waar Utrecht mee geconfronteerd wordt, is meer dan een derde van de beïnvloedbare ruimte die de raad heeft. Het komende extreemrechtse kabinet gaat nog meer taken naar de gemeenten schuiven.

De voorzitter zegt dat dergelijke kwalificaties niet door iedereen gewaardeerd worden. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vindt dat de raad moet bespreken hoe in Utrecht zaken beter kunnen worden gedaan in plaats van alles af te wentelen op de rijksoverheid.

De heer Van der Zweth (PvdA) meent dat in de raad de kwalificatie “extreemrechts” breed wordt gedeeld. Wat zou een alternatief voor die kwalificatie kunnen zijn?

De voorzitter vindt dat het aan de raad zelf is om een alternatief te zoeken. Mevrouw Meerding (VVD) meent dat in het toekomstige kabinet partijen zitten die de PvdA

kwalificeert als “extreemrechts”, maar ook partijen die zich aan de rechterkant bevinden. Die willen dan ook graag zo benoemd worden.

De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat het een bont gezelschap is van rechtse partijen, met een grootste partij die zeker extreemrechts is.

Raadsvergadering van 6 juni 2024

19

De heer Sungur (DENK) vindt “extreem” een normaal Nederlands woord. Hij hecht eraan om de

vrijheid te hebben om in de raad deze woorden te gebruiken. Hij zal de term ook in zijn bijdrage gebruiken.

De voorzitter zegt dat het een goede gewoonte in de raad is om rekening met elkaars gevoelens te houden. Mevrouw Meerding heeft uitgelegd waarom zij vindt dat de gebruikte kwalificatie niet helemaal rechtdoet aan de nieuwe regering. Het is haar rol om de raad daarop te wijzen.

De heer Sungur (DENK) snapt dat bepaalde uitingen mensen kunnen raken. Zo wordt hij geraakt door het feit dat de VVD meegaat met een extreemrechtse partij als de PVV, dat weekendscholen van moskeeën onder toezicht komen te staan en dat gebedsoproepen worden ingeperkt.

De heer Van der Graaf (ChristenUnie) valt de voorzitter bij en vindt dat de raadsleden naar elkaar

moeten luisteren en moeten proberen om tot verbinding te komen en het goede debat te voeren. De voorzitter verzoekt de heer Van der Zweth zijn betoog te vervolgen. De heer Van der Zweth (PvdA) zal gehoor geven aan de uitspraak van mevrouw Meerding. Hij verwijst tot slot naar de heer Bosma, die doodenge boeken heeft geschreven.

De heer Sungur (DENK) vindt dat op deze wijze juist wordt genormaliseerd wat de PVV en de heer

Bosma aan het doen zijn. Je moet juist bij je eigen woorden blijven en durven stellen dat bepaalde uitingen van partijen extreemrechts zijn.

De heer Van der Zweth (PvdA) heeft te maken met de Utrechtse VVD, die zich hier heel anders opstelt.

Hij vervolgt zijn betoog. Er komen nog meer taken naar de gemeente, met nog meer kortingen,

waardoor minderheden hard worden geraakt. Er gaat een harde streep door de LVV en er komt weer

een bed-bad-broodregeling. Utrecht laat bij elke verkiezing een heel ander geluid horen en doet dat vandaag ook weer. Utrecht is een stad die gehoor geeft aan wie niet voor zichzelf kan opkomen. Als voorbeelden noemt hij mensen die kwetsbaar zijn, natuur en milieu en mensen die zichzelf willen zijn maar dagelijks te maken hebben met intimidatie. Daarom moet Utrecht koers houden. De heer Maas (Volt) vraagt hoe de PvdA denkt over de bezuinigingen op het plan Einstein. De heer Van der Zweth (PvdA) reageert dat de kortingen zo groot zijn dat je niet ontkomt aan bezuinigingen, die helaas soms ook kwetsbare mensen raken.

De heer Maas (Volt) zegt dat deze coalitie de keuze heeft gemaakt om te bezuinigen op het plan Einstein. Die keuze had ook anders kunnen zijn.

De heer Van der Zweth (PvdA) antwoordt dat dit helaas een pijnlijke keuze was.

De PvdA wil koers houden op de drie prioriteiten uit het coalitieakkoord: zorgen voor kansen-

gelijkheid, het lenigen van de woningnood en het tegengaan van klimaatverandering. Ondanks de

vele bezuinigingen gaan er nog steeds miljoenen meer dan eerder naar het bestrijden van schulden en armoede en naar investeringen in groen. De bezuinigingen op onderwijs zijn heel beperkt en

Raadsvergadering van 6 juni 2024

20

speculatie, leegstand of uitverkoop van woningen wordt stopgezet. Mevrouw Zwinkels (CDA) meent dat de coalitie ook had kunnen kijken naar de zelfbedachte plannen in het coalitieakkoord en het niet moet afschuiven op de samenleving.

De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat de bezuinigingen linksom of rechtsom bij de Utrechters

terechtkomen. De vraag is bij wie en hoe. Er is ook naar het coalitieakkoord gekeken. Je kunt niet iedereen ontzien.

Mevrouw Zwinkels (CDA) heeft dat niet gezegd. Er wordt echter geen streep gezet door gemeente-

lijke plannen. Er wordt vooral gestreept in de subsidies en de bijdragen aan maatschappelijke initiatieven. Je kunt ook een aantal collegeplannen schrappen.

De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat er over de hele begroting is gekeken naar mogelijkheden voor bezuinigingen, met als leidraad om de meest kwetsbaren te ontzien en met behoud van de drie

prioriteiten uit het coalitieakkoord. Als mevrouw Zwinkels specifieke voorbeelden heeft, moet zij die noemen.

Het college heeft eerlijke keuzes gemaakt en laat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen, zodat de meest kwetsbare Utrechters zo min mogelijk worden geraakt. Er zijn ingewikkelde keuzes gemaakt, die de bestaanszekerheid raken. In de bijzondere bijstand is de inrichting van je woning voortaan geen gift maar een lening. Het is een zware tijd en daarom moet het kompas voor wat

kwetsbaar is, stevig afgesteld staan. De PvdA gaat de Voorjaarsnota en alle voorstellen van raadsfracties met dat uitgangspunt beoordelen.

Tot slot citeert hij Henriëtte Roland-Holst: “de zachte krachten zullen het zeker winnen”. De heer Maas (Volt) ziet in Europa, Nederland en Utrecht een groeiend maatschappelijk protest. Groepen komen steeds vaker tegenover elkaar te staan. De structurele ongelijkheid neemt toe,

evenals een gevoel van onbehagen en wantrouwen in de politiek. Jongeren maken zich zorgen over de toekomst, de klimaatcrisis, oorlogen en armoede. De nieuwe generatie wil niet het slachtoffer worden van kortetermijnbeleid van de huidige generatie. Hij deelt die zorgen.

Volt maakt zich zorgen over de polarisatie in de samenleving en wil op zoek naar verbinding. Die

kun je bereiken door naar Utrechters te luisteren, hen serieus te nemen en hen te betrekken bij het beleid.

Utrecht behoort tot de 200 grootste steden van Europa. De EU is opgericht om de levensomstandigheden, werkgelegenheid, productiviteit en inkomens van de EU-bevolking te verbeteren en de

verschillen tussen landen te verkleinen. Utrecht heeft de kans om volledig mee te bloeien in Europa. Helaas zorgt het begrotingstekort ervoor dat er pijnlijke keuzes moeten worden gemaakt.

Volt vindt het belangrijk dat de ontwikkeling van de stad doorgaat. In de Voorjaarsnota maakt het college soms keuzes die Volt anders zou maken. Inkomsten moeten worden verhoogd, uitgaven

verlaagd en er moeten hervormingen worden doorgevoerd. Volt vindt de stappen die het college zet

in het verhogen van de leges te langzaam gaan. Toeristen mogen meer bijdragen aan de transities in de gemeente. Europa helpt daarbij door de data van sites als Booking en Airbnb verplicht te laten

delen met gemeenten. Volt zal in de commissies voorstellen doen voor verhoging van de toeristenbelasting en vermakelijkheidsretributie.

Volt is blij dat het besef dat realistisch geraamd moet worden, is doorgedrongen. Het college gaat de haalbaarheid van investeringen tegen het licht houden. Volt kiest echter voor een uitvoeringstoets en

Raadsvergadering van 6 juni 2024

21

zal daarvoor plannen indienen.

Volt roept het college op om te vernieuwen in plaats van de kaasschaafmethode te hanteren. Het

college moet afscheid nemen van projecten waarmee het bewoners tegen zich in het harnas jaagt. Als voorbeelden noemt het Park Oud Zuilen, de Maliebaan en het Ledig Erf.

Volt pleit ervoor om geld te geven om armoede tegen te gaan. Veel mensen hebben geldproblemen omdat hun inkomen lager is dan hun basisuitgaven. Om te helpen worden allerlei complexe regelingen opgetuigd, die mensen uiteindelijk niet helpen.

Volt maakt zich hard om binnen de grenzen van de gemeente klimaatverandering te voorkomen en te beheersen. Er moet een visie komen op watertransitie om de drinkwatervoorziening veilig te

stellen. Volt wil vasthouden aan de RSU2040 en kijkt met zorg naar de voorgestelde bezuinigingen op de toevoeging van vergroening en de omslag naar duurzame vormen van mobiliteit. Om de

doelen te behalen, is het van belang om juist nu in te zetten op extra groen en duurzame bereik-

baarheid. De nieuwe generatie maakt zich zorgen om oorlogen en veel jongeren maken gebruik van het demonstratierecht om hier aandacht voor te vragen.

Tot slot eindigt hij, vanwege de Europese verkiezingen die vandaag gehouden worden, met de tekst uit het Songfestivallied van Joost Klein: “Welkom in Europa, ik blijf hier tot ik doodga”.

De heer Koning (D66) reageert op de invoering van de vermakelijkheidsretributie. Volt wil echter tegelijkertijd geen nieuwe ingewikkelde regelingen.

De heer Maas (Volt) vindt een kleine bijdrage van mensen die een festival komen vieren, heel reëel. De heer Koning (D66) wijst op de landelijke btw-verhoging op tickets. Hoe legt Volt een lokale heffing op evenemententickets uit?

De heer Maas (Volt) denkt dat het om een beperkte verhoging gaat. De heer Koning (D66) vraagt Volt hier nog eens goed over na te denken. De heer Maas (Volt) beaamt dat keuzes vervelend zijn, maar Volt maakt de keuzes zo dat de bezuinigingen het minst terechtkomen bij de meest kwetsbaren.

De heer Snijder (Student & Starter) concludeert dat Volt in het kader van verbinding zegt: jammer, maar er komt extra btw op.

De heer Maas (Volt) heeft geen invloed op btw-verhogingen. De heer Snijder (Student & Starter) bedoelt de belastingen. De heer Maas (Volt) blijft bij zijn antwoord dat het gaat om keuzes maken. Hij maakt deze keuze om andere groepen in de samenleving te sparen.

De heer Snijder (Student & Starter) begint met een verhaal. Sem heeft net zijn vmbo-diploma gehaald

en is toegelaten tot de mbo-studie Vormgeving en Styling in Utrecht. In zijn eerste jaar verkent hij de stad met de fiets. Ook pakt hij zo nu en dan de tram. Hij heeft zich aangesloten bij een studentenvereniging. Hij moet drie uur reizen om te kunnen studeren. Het vinden van een kamer blijft een

Raadsvergadering van 6 juni 2024

22

enorme uitdaging, maar in zijn tweede studiejaar heeft hij een kamer: € 800 voor 8 m2. De huur is

hoog, zijn studieschuld neemt toe en veel tijd om te werken heeft hij niet. Vanwege de lange wachtlijsten is sporten bij sportverenigingen lastig.

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) biedt hulp aan om Sem te leren hoe hij met zijn budget moet

omgaan. Sem wil heel veel terwijl hij het geld niet heeft. Is Student & Starter bereid om een loket in te richten, zodat studenten beter met hun geld omgaan?

De heer Snijder (Student & Starter) zegt dat de heer Bos zeer geprivilegieerd is dat hij geen uren

hoeft te reizen naar zijn werk. Hij gaat totaal voorbij aan het feit dat Sem drie uur moest reizen om te kunnen studeren.

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) concludeert dat Sem, omdat hij een jaar lang drie uur per dag met

de trein heeft gereden, nu geld mag verkwisten, terwijl hij geen advies krijgt over het op orde krijgen van zijn huishoudboekje.

De heer Snijder (Student & Starter) nodigt de heer Bos uit om met dit soort personen in gesprek te gaan. Het gaat hier natuurlijk om een fictief persoon.

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) is het nu duidelijk dat het een verzinsel is. De heer Snijder (Student & Starter) zegt dat het een fictieve naam is. Het gaat om de problematiek. Hij roept de heer Bos op om daarover na te denken.

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) reageert dat hij geprivilegieerd wordt genoemd en wordt weggezet als iemand die zijn ogen sluit voor de noden in de samenleving. Hij heeft tijdens zijn studie ook drie uur moeten reizen naar Den Haag met allerlei tussenstops. Maar hij sloot zijn studie niet af met een schuld van € 50.000 omdat hij wilde feesten en € 800 huur betaalde.