5e raadsvergadering 5 juni 2025 (transcriptie)

Maarten Koning (D66): Nou, dat zie ik eigenlijk niet zo. Mijn indruk is echt dat wij als stadsbestuur, maar ook organisaties onderling echt goed aan het samenwerken zijn. En dat zie 23

ik bijvoorbeeld met de kennisinstellingen in onze stad, die bijvoorbeeld onderzoek doen soms voor de gemeente. Maar dat zie ik ook voor een heleboel partijen die ook beleid uitvoeren samen met de gemeente en die ook uitvoering geven aan heel veel dingen die wij heel belangrijk vinden.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Mevrouw Zwinkels.

Jantine Zwinkels (CDA): Nou, dan ga ik ze toch maar noemen, voorzitter. Als je kijkt naar deze voorjaarsnota, de bezuinigingen die worden gedaan richting verbonden partijen. Als je kijkt naar hoe sportverenigingen te maken krijgen met de regeldruk. Als je kijkt naar Overvecht Noord, aardgasvrij, waar we er niet uitkomen met een woningcorporatie en een energieleverancier. Als we kijken naar Rijnenburg tijden is tegengehouden, ook door D66, en nu pas eindelijk, mogelijk in 2035, van de grond gekomen. En die projectontwikkelaars echt helemaal klaar mee zijn. Hoe kijkt de heer Koning hier nou naar? Ik kan nog doorgaan, maar ik heb geen spreektijd, voorzitter.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Nee, dat klopt. Dus let op u een seconde.

Maarten Koning (D66): Ik ben het ook gewoon echt niet met u eens. Want als ik kijk naar Rijnenburg, dat is het laatste voorbeeld wat u bent aan te halen. We hebben afgelopen week een werkbezoek gehad, waarin wat samen met die ondernemers en die ontwikkelaars georganiseerd is, wordt keihard gewerkt aan die plannen. En dat gaat zo snel als het ook mogelijk is. Kijk, daar zie je andere belemmerende factoren, over dat we het rijk heel hard nodig hebben, maar dat het rijk nog niet over de brug komt. Andere voorbeelden die u aanhaalt. Als er ergens een onderwerp is waarop wij samen de handen in één willen slaan, is dat investeringen op sport. Dat zien CDA en D66 zowel als een prioriteit voor de komende jaren.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Laatste keer, mevrouw Zwinkels.

Jantine Zwinkels (CDA): Dat is hetzelfde als richting mevrouw Kleinrensink. Laten we dat dan ook doen, want ik heb het de afgelopen jaren helaas niet gezien bij D66.

Maarten Koning (D66): Goed, ik kan dit echt niet goed plaatsen, dus jammer.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Gaat u verder.

Maarten Koning (D66): De inzet loont, want Utrecht is een stad waar het leven voor veel mensen goed is. Wie hier woont, heeft bovengemiddeld vaak werk met een goed inkomen, fietst 24

en beweegt regelmatig, gaat uit en geniet van wat Utrecht te bieden heeft. Dat zijn verworvenheden die bijna synoniem geworden zijn met onze stad. Maar nog te veel mensen hebben het nog niet goed. En Utrecht is nooit af. Generaties na ons willen hier ook wonen. En wij gunnen hen dat Utrecht dan ook een vrije, bruisende stad is. Dat kan alleen als we nu keuzes maken die hen ook helpen. Voor een beter klimaat, voor betaalbare woningen, voor het beste onderwijs en voor goed werk. En voorzitter, als Jan ter Lau ons iets heeft bijgebracht, via zijn boeken tot aan zijn pleidooi over het touwtje uit de bus, Dan is het dat vertrouwen en solidariteit mensen met elkaar verbinden. Het zijn de sleutelwoorden tot het oplossen van grote uitdagingen in onze tijd. D66 wil dat politiek dat vertrouwen versterkt. Dat we beloven wat we waar kunnen maken. Met deze voorjaarsnota doen we dat en investeert Utrecht in de toekomst. Zodat in onze stad voor de volgende generaties dat touwtje uit de brievenbus hangt. Dank u wel.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dank u wel. De heer Bosch.

David Bosch (UtrechtNu!): Komt D66 ook nog met concrete voorstellen in plaats van algemene verhaaltjes?

Maarten Koning (D66): Het lijkt mij bij uitstek het moment om ook algemene beschouwingen te houden. Wij hebben natuurlijk allerlei voorstellen en ideeën voor de stad. Daar zult u over horen, ook tijdens de commissiebehandeling.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Bosch.

David Bosch (UtrechtNu!): Dat hoop ik maar, want ik vond het wel heel algemeen allemaal. Ik hoor bijvoorbeeld nooit het woord bereikbaarheid. Ik hoor allerlei woorden, maar geen bereikbaarheid. Staat D66 daar ook naar voor?

Maarten Koning (D66): Ik heb bijvoorbeeld genoemd hoe belangrijk het is dat we gaan investeren in die tram, metro naar Rijnenburg toe. Dat het ook heel belangrijk is, al voor de ontwikkeling van het jaarbeursgebied en van Merwede, dat die er ook gaat komen. We hebben het over fietsinvesteringen waarvoor miljoenen geprogrammeerd staan, ook weer in deze voorjaarsnota. Als u meer wilt weten over bereikbaarheid, stel het me. Ik vertel u er graag meer over wat we daarin willen.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Laatste keer op dit punt, meneer Bosch.

25

David Bosch (UtrechtNu!): Kijk, OV en fiets, ik hoor het, daar kunt u mij in vinden, maar ik heb nog steeds het woord auto-bereikbaar niet gehoord. Is dat nog iets waar D66 oog voor heeft? Want dat is wel leuk voor heel veel mensen om te weten in de stad, denk ik.

Maarten Koning (D66): Absoluut, absoluut. Ja, kijk, die keuzevrijheid is belangrijk. Dus D66 zal de auto nooit de stad uitjagen. Maar D66 vindt het wel heel belangrijk dat we heel verstandig omgaan met de openbare ruimte in onze stad. Dat betekent ook dat je ook wel wat mag betalen voor het gebruik van die openbare ruimte. Dat is wel iets wat wij ook terugzien in de voorjaarsnota en wat wij belangrijk vinden als D66.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Mevrouw Meerding.

Tess Meerding (VVD): D66 zegt dat wij de auto's nooit de stad uit gaan jagen. Gaan we betaald parkeer in de hele gemeente dan niet invoeren? Want daar worden ze toch wel echt weggejaagd.

Maarten Koning (D66): Wat ik in de praktijk zie. Kijk, ik woon bijvoorbeeld zelf in HoogravenZuid. Dus er is eigenlijk een parkeergebied net naast mij waar betaald parkeren is ingevoerd. Ik merk eigenlijk dat al mijn buren en de omgeving nu zegt van joh, er ontstaat zoveel parkeerdruk dat ik er eigenlijk wel voor voel dat ik ook twee tientjes per maand ga betalen en dat ik daarmee eigenlijk gewoon ruimte vind in mijn straat, zodat ik daar mijn auto kwijt kan. En in die zin denk ik dat het ook gewoon een prima verhaal is bij een groeiende stad. En ik vind het ook gewoon een beetje potsierlijk dat de VVD daar altijd voor weg blijft lopen.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Mevrouw Meerding.

Tess Meerding (VVD): Oké, maar dan kan ik dus concluderen dat D66 de invoering van betaald parkeer in de hele gemeente niet terug gaat draaien. Want eerder deze week werd er toch iets anders gesuggereerd in de krant.

Maarten Koning (D66): Hoe het nu geprogrammeerd staat, ook in ons beleid, is dat het nog vele jaren duurt voordat het in de hele stad zou zijn ingevoerd. Hoe D66 daar tegen aankijkt, is dat het van ons echt niet hoeft in al die gebieden op de lange termijn. Maar op dit moment kijken we natuurlijk naar wat er gebeurt in deze coalitieperiode. We hebben daar afspraken over gemaakt. We hebben daar compromissen over gesloten. En dat is gewoon hoe we er nu tegen aankijken. Dus u zult het even moeten doen met het beleid dat we nu hebben. En daar staat D66 achter.

26

Sharon Dijksma (Voorzitter): Goed, ik denk dat we naar een volgende spreker in het debat gaan. En dat is namens de Partij voor de Dieren de heer Van Heuven.

Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren): In Den Haag is het vreselijke kabinet gevallen en als reactie daarop is iedereen bang voor stilstand. Stilstand is misschien eigenlijk nog wel beter dan het beleid van dat kabinet. Maar ondertussen kennen we in Utrecht wat klimaat- en biodiversiteitscrisis betreft al jaren stilstand. En eigenlijk gaat het ook gewoon achteruit. Deze coalitie gaat het laatste jaar in en het coalitieakkoord heeft als ondertitel gekozen voor gelijke kansen, betaalbaar wonen en klimaat. En de Partij voor de Dieren heeft dat al de rare titel gevonden, klimaat. Wat voor klimaat? Tegengaan van de klimaatcrisis, zouden wij zeggen. Maar als dat het doel was, dan lukt dat niet. Want waar is die grootschalige opwek van energie in Utrecht, behalve dan op daken? Dat moet in de toekomst nog aan plaatsvinden. En waar is de klimaatvisie van het college waar het al zo lang aan werkt? In de pijplijn. Bomen worden onvoldoende bij geplant. Groen groeit niet eens mee met de groen van de stad. Als er bomen bij geplant worden, zijn het vaak nieuwe sprietjes ter compensatie van dikke bomen. En van de overgang naar plantaardig eten is nog nauwelijks werk gemaakt. Als we kijken naar de Utrechtse dertig, dat zijn de planten en diersoorten waarover gerapporteerd wordt in het duurzaamheidsverslag, gaat het niet goed met de biodiversiteit.

Het aantal gierzwaluwen maakt een duikvlucht. Er zijn 20% minder huismissen. De gewone dwergvleermuis neemt echt in aantallen af. Konijnen komen in de knel. Ringslangen nemen af en zo kan ik nog wel even doorgaan. Een van de hoofdreden waarom het zo slecht gaat met deze Utrechtse dertig is dat Utrecht verslaafd is aan groei. Om de groei op te vangen wordt er massaal bijgebouwd. Ondertussen wordt er nog altijd gestuurd op groei. Kijk maar eens naar de discussie recent over de evenementenlocatie die, slecht idee, zomaar in het groen kan komen en vooral als doel heeft om alleen maar meer evenementen te organiseren. Die groei is funest voor dieren en natuur. Een recent voorbeeld is tussen de rails, waar beschermde diersoorten zitten en unieke planten en kruiden staan. En dit college al voorstelt om er tijdelijke woningen neer te zetten, nog voordat ecologisch onderzoek is afgerond. En blijkt uit dat onderzoek dat er conform verwachting dieren zitten, boeien. Er komt dan gewoon ergens anders een groen gebiedje, dat overigens toch als groen was, als compensatie. En de dieren, die moeten het maar uitzoeken. Gelijke kansen van dit college, dus niet voor de dieren die steeds meer in de knel komen. Ook niet voor de dieren die daadwerkelijk hulp nodig hebben, want nog altijd zijn de budgetten voor dierenhulporganisaties niet toegenomen.

Sharon Dijksma (Voorzitter): De heer Bosch.

David Bosch (UtrechtNu!): Kijk, uw pleidooi voor dieren is natuurlijk altijd fijn, maar aan de andere kant, en dan heb ik het niet eens over de aanzuigende werking die Utrecht heeft, maar gewoon waar moeten mensen die gewoon nu al in Utrecht wonen en op een zolderkamer zitten bij hun ouders, waar moeten die gaan wonen? Moeten die daar eeuwig blijven of heeft de Partij voor de Dieren daar ook een oplossing voor?

27

Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren): Op zich zijn we als Partij voor de Dieren voorstander van bouwen, binnenstedelijk bouwen, maar liefst wel op grijze gebieden. En wat wij in deze coalitie veel te vaak zien, is dat er groengebieden worden voorgesteld en dat wij daar een punt van maken, dat sommige coalitiepartijen zeggen in het groen dan, maar ondertussen wordt het wel gewoon volgebouwd en worden de compensatieplannen naar de toekomst doorgeschoven. Dat is wat wij niet willen, maar binnenstedelijk bouwen kan op goede plekken. Wij stemmen ook vaak genoeg in met bouwplannen.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Gaat u verder.

Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren): Ja, gelijke kansen zijn er dus niet voor dieren. Er komen ook steeds meer dieren in de knel. Er is ook een vijfde dierenhulporganisatie bijgekomen die opkomt voor zoogdieren, Stichting Snorhaar. Niet overigens dat daardoor, terwijl het aanbod of de vraag toeneemt niet dat het budget toeneemt. En waar dieren in de gelijke kansen hebben geldt het ook niet voor natuur, voor bomen en klimaat. Voorzitter, dit verhaal van ons is bekend. En we hebben echt superlang nagedacht om een originele verhaal te vertellen. En er zijn nog veel meer onderwerpen waar we ons druk over maken en groepen waar we voor opkomen. Maar een college dat consequente belangen van dier, natuur en klimaat verwaarloost, krijgt van ons gewoon een consequent verhaal terug.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Mevrouw Kleinrensink.

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Ja, voorzitter. Ik snap heel goed de wens om daar meer op te doen. Daar hadden we het net ook al over. Maar herkent u niet ook, we hebben gisteren een hele mooie tocht gehad met dank aan uw collega's in deze stad, dat er in deze stad ook juist in het kader van biodiversiteit denk ik wel meer gebeurt dan in welke stad dan ook in dit land. Dus er wordt gekeken naar speciale fauna-uitreikplaatsen voor bruggen onder, hoe zeg je dat, loopbruggen onder de brug door zodat dieren wat kunnen. Dus ik herken dat u meer wilt, maar ik zie ook hoeveel er al in deze stad gebeurt. Ziet u dat ook?

Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren): Ja, dat zie ik ook. En eerlijk gezegd komt het door ons. Ik weet nog heel goed dat wij het woord fauna uittreed plaats voor het eerst in de mond nam waar mevrouw Kleinrensink nu aan refereert. En dat toenmalig wethouder Geldolf bij dienstafscheid zei. Ik vond het zo leuk om in de raad te zitten. Ik heb zoveel woorden geleerd. Ik heb bijvoorbeeld het woord fup geleerd met dank aan de Partij voor de Dieren. Dus ja, in de stad gebeurt er waanzinnig veel, maar dat komt eerlijk gezegd ook wel door onze fractie.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Kleinrensink.

28

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Dat herken ik ook en daar ben ik heel blij mee dat u dat altijd doet. Tegelijkertijd is er ook deze periode heel veel extra geld geregeld voor Groningen. En dat is zeker ook met uw dank dat u hier elke keer naar vraagt, maar ook dankzij het college en de coalitiepartijen om dat geld te regelen. Want u heeft uiteindelijk meerderheden nodig om iets voor elkaar te krijgen. Dus ziet u ook dat we daar met z'n allen ook wel willend aan werken.

Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren): Ik kan hier nou mijn aardige hand uitsteken en zeggen, ja, we werken hier met z'n allen aan. Ik kan ook gewoon echt heel snoeihard zeggen, ook de Rekenkamer heeft geconcludeerd dat het groen niet mee groeit met de ontwikkeling van de stad. Ik zie GroenLinks afwegingen maken over, ja, we gaan bouwen in het groen en dan gaan we over een paar jaar wat bomen bij planten. Maar dat betekent natuurlijk wel gewoon verlies van biodiversiteit, van kroonvolumes, van groen, van CO2-opname. Dus mijn antwoord zou op deze vraag gewoon dubbel zijn.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Laatste keer, mevrouw Kleinrensink, denk ook aan uw tijd.

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Dank u wel, voorzitter. Ziet u ook dat we, ondanks de bezuinigingen die er gedaan zijn, nog altijd 6,5 miljoen extra structureel in groen worden geïnvesteerd en dat die stappen dus ook worden gezet hier?

Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren): Ik vind het eerlijk gezegd een lastige vraag. Misschien worden er dan wel stappen gezet, maar we zien dat het groen achterblijft in de ontwikkeling van de stad. Daar heb ik net al aan gerefereerd. We zien ook dat GroenLinks andere keuzes maakt dan wij bijvoorbeeld doen en dat daadwerkelijk het leefgebied van dieren vernietigd wordt. dat ook bomen gekapt worden, dat struiken aan een lopende band weggehaald worden. En ja, dan gebeurt er wel op lange termijn iets met geld. Maar de biodiversiteitscrisis op dit moment is super urgent en daar maakt de Partij voor de Dieren zich in elk geval meer dan hard voor.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Van der Zweth.

Rick van der Zweth (PvdA): Ja, voorzitter, toch hoor, want sinds deze coalitie is aangetreden, is het budget voor groen verdrievoudigd. Ja, niet even hard het groei van de stad, maar het is verdrievoudigd. Er is budget naar de dierenambulance gegaan. Er is budget naar de vogelopvang gegaan. Dus de heer Van Heuven laat ook wel echt een heel deel selectief weg uit zijn verhaal, waar echt wel grote stappen worden gezet.

Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren): Klopt, er is inderdaad een ton extra per jaar naar dierenhulporganisaties gegaan, waarop wij de coalitie ook super dankbaar waren en direct 29

eraan hebben toegevoegd, is onvoldoende. Er moet meer bij. En we hebben ook stelselmatig amendementen en moties ingediend om meer geld naar de dierenhulporganisaties toe te brengen. Want dat is zo ontzettend nodig. Als je eens gaat kijken bij die vijf dierenhulporganisaties in Utrecht, hoe ze hun werk moeten doen. Nou, er moet meer geld bij. Ja, en. Ja, maar ben ik ook aan het eind van mijn betoog gekomen, dus dank u wel.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dank u wel. Dan gaan we verder met de PvdA. De heer Van der Zweth.

Rick van der Zweth (PvdA): Voorzitter, dank. Vandaag zijn de laatste algemene beschouwingen van de PvdA als losse partij in Utrecht. Want aan het einde van deze raadsperiode heeft de PvdA precies 80 jaar in de Utrechtse Raad gezeten. Ook na de bijdrage van de heer Koning kunnen historici hun lol niet op, want ik ga er ook wat over vertellen. De PvdA werd opgericht in 1946 als een doorbraakpartij van arbeiders, vrijzinnige democraten, En Christendemocraten, ook toen al een fusiepartij. Dat was in februari. En in maart, na een feestje in de Tivoli, sommige dingen veranderen niet, werd ook de PvdA Utrecht opgericht. Een nieuwe partij met grote idealen. Natuurlijk ging het toen om het opbouwen van een sterke democratische rechtsstaat. En daar stond bij ons, daar staat bij ons, solidariteit centraal. En later ging het over de eerlijke verdeling van kennis, macht en inkomen. En om dat voor elkaar te krijgen in onze stad, vraag je daar de sterkste schouders de zwaarste lasten te dragen, zodat je dat met elkaar kan doen. Na de oorlog zou een nieuw Nederland worden opgebouwd waar deze idealen hard nodig waren.

Sharon Dijksma (Voorzitter): De heer Bosch.

David Bosch (UtrechtNu!): Het klopt wat de heer Van der Zweth zegt. Twee jaar later stapten de liberalen daar weer uit en richtten ze de VVD op in 1948. Is de PvdA niet bang dat haar hetzelfde lot is toebedeeld? Dat na twee jaar helemaal ondergesneeuwd is en er eigenlijk niks meer te zien is?

Rick van der Zweth (PvdA): Voorzitter, volgens mij is zowel in de gelederen van GroenLinks als PvdA geen liberaal meer te vinden. Dus ik maak me daar niet zo heel veel zorgen om.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Heer Bosch.

David Bosch (UtrechtNu!): Nee, daar worden we dagelijks mee geconfronteerd. Is de heer Van der Zweth niet bang dat zijn deel, het sociaaldemocratische deel, hetzelfde lot begaat als de liberalen in 1948?

30

Rick van der Zweth (PvdA): Zeker niet. Het zijn allebei sociaaldemocratische partijen. Het zijn allebei partijen van solidariteit. En het zijn allebei partijen van omkijken naar elkaar en vooruitkijken naar de toekomst. Geen enkele zorg over wat de heer Bosch hier schetst.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Laatste keer op dit punt, meneer Bosch.

David Bosch (UtrechtNu!): Want landelijk mag de heer Timmermans dan wel de PvdA helemaal naar voren drummen. Maar ik denk dat u hier aan de andere kant helemaal weg wordt gedrumd. En dat gaan we misschien ook wel zien. En misschien is het ook goed om na 80 jaar met pensioen te gaan. Maar ik denk dat u toch eens meer zorg moet maken dan dat u dat doet.

Rick van der Zweth (PvdA): Een pensioen nog zeker niet. En we weten nu natuurlijk wie zich kandidaat hebben gesteld voor hier. En dat zijn geen PvdA'ers, tot nu toe. Maar wel twee vrouwen van GroenLinks met ook een heel duidelijk rood profiel. Volgens mij is precies het bewijs wat die nieuwe partij gaat worden en hoe goed het bij elkaar past. De heer Bosch maakt zich licht zorgen. Ik stel hem gerust.

David Bosch (UtrechtNu!): Absoluut niet nodig. En Bert Houdermatoek is het met me eens, volgens mij. Voorzitter, het college is hier te gast.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Ja, meneer Bosch, dat weten ze. Ja, het is goed. Gaat u verder, meneer Van der Zweth.

Rick van der Zweth (PvdA): Het was een nieuw Nederland na de oorlog, maar helaas blijkt zeker en zeker de laatste jaren blijkt dat deze idealen weer harder nodig zijn dan ooit. Want er staan verworvenheden onder druk. De verzorging staat zelf. Vrouwenrechten, rechten voor minderheden, zeker. We zien een terugtrekkende overheid en een landelijke politiek die het gewoon gemunt heeft op minderheden. En dat resultaat zien we terug in deze voorjaarsnota. Het Ravijnjaar maakt dat er ook dit jaar weer voor tientallen miljoenen weer bezuinigingen nodig zijn. En dat is geen toeval, dat is het gevolg van een bewuste politieke strategie om de overheid zo klein en zo zwak mogelijk te krijgen. En daar mag echt geen gewenning over optreden. Want het hebben van een sterke overheid betekent dat je kan sturen...

Sharon Dijksma (Voorzitter): Mevrouw Meerding.

31

Tess Meerding (VVD): Ja, nu ik dit hoor ben ik natuurlijk heel benieuwd waar de heer Van der Zweth die geldboom heeft staan.

Rick van der Zweth (PvdA): Nou, in Den Haag zeker niet, want daar hebben we helemaal niks aan. Maar goed, dat hoort mevrouw Meerding wel als ze weer aan de rondje partijgenoot op de vingerstikken bezig is. Ik vind dat we hier in Utrecht daar een hele goede balans in proberen te zoeken. We worden gedwongen tot bezuinigingen met hele pijnlijke gevolgen ook. Pijnlijke keuzes zitten ertussen. Maar gelukkig zijn we ook in staat onze reserves, onze appeltjes voor de dorst, te gebruiken voor een tijd waarvoor ze ook zijn, namelijk nu met grote tekorten. Kijken we naar onze eigen begroting, hoe je iets slimmer kan doen. Heel vaak blijft het geld op de plank liggen, steeds minder nu. En probeer je die klap te verzachten. Maar helaas, de politieke strategie van landelijk, van een steeds kleinere en zwakkere overheid, dat over de gemeentes heen dendert, kunnen we niet volledig opvangen hier.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Mevrouw Meerding.

Tess Meerding (VVD): Voorzitter, het is geen strategie. Het is de harde realiteit. Dat geld wat de heer Van der Zweth wil, dat is er niet. En dat kan alleen. Ja, ik hoor mevrouw Assen al zeggen hogere belastingen. Ik ben inderdaad heel benieuwd. Waar gaat het PvdA het geld vandaan halen? Ik kan het wel raden.

Rick van der Zweth (PvdA): Natuurlijk kan mevrouw Meerding het raden. Ze heeft de voorjaarsnota toch gelezen? Er staat een hele hoop in waar ook de PvdA in het college zit. Inderdaad, belastingen verhogen, sterkste schouders, zwaarste lasten, solidariteit. Die keuze is afgelopen jaren gemaakt. Nu overigens niet opnieuw, omdat je ook weet dat je daar niet oneindig in door kan gaan. Maar ja, we vragen de sterkste schouders zwaarste lasten te dragen. En we kijken naar onze begroting. En we kijken waar we kunnen bezuinigen, waar het misschien ook gewoon dan maar moet. Maar ook soms hele pijnlijke keuzes, omdat we niet anders kunnen. Mevrouw Meerdink zegt het is geen toeval. Ik denk helemaal niet dat het toeval is. Ik denk dat het een ontzettend bewuste politieke strategie is om gemeentes steeds kleiner te maken, steeds verder terug te dringen, steeds zwakker te maken. De strategie, de liberale strategie van een kleinere overheid die zich terugtrekt.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Gaat u verder.

Rick van der Zweth (PvdA): Ja, voorzitter, want er mag geen gewenning over optreden, want als je wel een sterke overheid hebt, dat betekent dat je meer kan sturen op een betaalbare stad, dat je meer kan sturen op een duurzame toekomst. Dat betekent dat je er kan zijn voor mensen die kwetsbaar zijn en hen niet aan hun lot overlaat. En ook na de voorjaarsnota in Den Haag, waar er een fooitje onze kant op komt, wat partijen hier ook nog een geste durven te noemen, blijft het 32

tekort immens van de gemeentes en ook van Utrecht en blijft die sterke overheid onder druk staan. Gelukkig kiezen we in Utrecht ook deze voorjaarsnota weer voor solidariteit. Dus we gaan door met onze armoederegelingen. We investeren nog steeds in onderwijs en jeugd. Er gaat zelfs extra geld naar bed, bad en brood naar de EU-arbeidsmigranten. We moeten het wel, want alle nieuwkomers worden aan hun lot overgelaten door de landelijke politiek. En er gaat extra geld naar betaalbaar wonen om speculatie en leegstand tegen te gaan. En ook alle ruimtelijke ambities die we hebben, blijven overeind. Dus de woningbouw met voorzieningen, de investeringen in groen en duurzaamheid, blijven zoveel mogelijk gehandhaafd. En dat is lastig, maar dat kan omdat we voortborduren op die eerdere keuze van de sterkste schouders de zwaarste last uit te laten dragen. En dat levert nu een voorjaarsnota op met pijnlijke keuzes, maar wel zo solidair als het kan. Die ontwikkelingen van afgelopen jaren die we schetsen, en vooral landelijk, maar ook afgelopen week weer in het circus Den Haag, laten zien dat onze idealen relevanter blijven dan ooit. De PvdA heeft dat in deze raad, in deze stad, tachtig jaar uitgedragen. En deze idealen die verdwijnen niet, maar zullen voortbestaan. En vanaf 2026 zal dat het geval zijn in de toekomstige GroenLinks en PvdA-fractie.

Een nieuwe partij die ontstaat door de krachten te bundelen voor een sterke linkse en progressieve politiek. Waar de idealen van de democratische rechtsstaat en van solidariteit vier overeind staan.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dank u wel. Dan gaan we verder met Volt. Mevrouw Passier.

Charlotte Passier (Volt): Dank u, voorzitter. Voorzitter, Raadsleden, Utrechters. We leven in een tijd waarin er veel op ons afkomt. De oorlog in Oekraïne duurt voort, Amerika is niet langer onze bondgenoot en in Gaza worden mensen uitgehongerd. De roep om een sterk verenigd Europa wordt steeds groter. Erg gisteren besloot de coalitie van de BBB, NSC, PVV en VVD hun falen definitief te maken. Het vertrouwen in de politiek heeft nog een klap gekregen. Ook in Utrecht staan we voor grote uitdagingen, want de toekomst vraagt veel van ons. We hebben hoge ambities en we moeten op een aantal thema's echt durven te kiezen. Want de keuzes die we nu maken, bepalen hoe Utrecht er over 100 jaar uitziet. In een aantal opzichten zijn we blij met de keuzes die dit college maakt. We zijn vooral blij met de extra inzet op netcongestie. Want vanaf onze eerste dag in deze raad hebben we al gewaarschuwd voor het risico dat de stroom op slot gaat. En we zijn blij dat het college dat risico nu eindelijk serieus neemt. Maar Volt heeft ook kritische punten bij deze voorjaarsnota. Het Utrechtse college legt de lat op papier heel erg hoog en belooft de stad luchtkastelen. Ik geloof dat Utrecht veel kan, maar alleen als we echt durven te kiezen. Zonder die echte keuzes blijven veel ambities bij mooie beloften. Ik zal drie luchtkastelen benoemen. Het eerste luchtkasteel is groei in balans.

Onze afspraken over hoe we de ruimte verdelen in de stad, de barcode. Een prachtig ideaal, maar ook één die dit college niet nakomt. Want regelmatig laten we beleidseisen los en wordt groen opgeofferd voor meer kleine woningen. Terwijl juist de woningen die we nu bouwen, bepalen hoe de stad er over 100 jaar uitziet. En daar is geen ruimte voor keuzes op de korte termijn. En op dit moment blijft de barcode vooral rood uitslaan. Het Tweede Luchtkasteel zijn nota's vol gratis ambities. Utrecht klimaatbestendig in 2050? Geen geld voor. De ambities van het nieuwe woonbeleid? Geen geld voor. Actief grondbeleid? Geen geld voor. Wij zeggen, zet in op doelen in plaats van op ambities. Maak inzichtelijk wat er nodig is om die doelen te halen en stop met het beloven van dingen die we niet waar kunnen maken. Dat sterkt ook onze positie richting het Rijk. Utrechters hebben 33

recht op duidelijkheid, op eerlijkheid. En ja, kiezen doet soms pijn. Maar niet kiezen, dat doet uiteindelijk veel meer pijn. En het derde luchtkasteel is de financiële onderbouwing van deze voorjaarsnota. Want we begroten met geld van het Rijk waarvan erg onzeker is of het daadwerkelijk komt. En we rekenen op bezuinigingen die tot nu toe traag van de grond bleken te komen. Dat betekent een planning op losse schroeven, met grote risico's voor de stad. Bijvoorbeeld voor de zo belangrijke bed, bad, broodregeling. Voor ongedocumenteerde mensen, waar ik echt mijn hart voor vasthoud of de financiële onderbouwing stand blijft houden. Utrecht verdient ook die stevige financiële onderbouwing. Voorzitter. We moeten deze stad besturen met de stem van de toekomst. Echte keuzes maken. Verstandige keuzes maken. Bijvoorbeeld bij het dreigend drinkwatertekort dat op ons afkomt. Want dat is niet ooit. Er wordt gewaarschuwd dat dat over vijf jaar al gaat spelen. Wij zeggen, maak waterbeleid nu prioriteit. Want droogte, droogte discrimineert niet. Voorzitter, dat vraagt van ons ook om nog eens kritisch te kijken naar de ruimtelijke projecten. Want terwijl er flink wordt gesneden in de hulp die we bieden aan de meest kwetsbare mensen, blijft dit college miljoenen investeren in de herinrichtingen die niemand wil of die niet echt nodig zijn. Het CDA refereerde daar ook al naar.

En ik noem, ja, hij komt weer terug. De Weertdsingel, de Maliebaan, Natuurpark Zuilen en de nieuwste een aantal fietsstraten rond het Willem van Noord plein. Wij zeggen stop hiermee. Laten we dat geld investeren in wat Utrechters echt nodig hebben. Zoals groen in de straten, goede zorg voor onze jeugd en een duurzame circulaire economie. Utrecht is een prachtige stad. Samen zijn we tot grote dingen in staat. In deze stad zie ik de nieuwe generatie opstaan, die de schouders eronder zet en gelooft in de Europese toekomst. Die toekomst vraagt om moed, om visie en de bereidheid om te veranderen. Maar als we vertrouwen in de kracht en creativiteit van onze stad en haar bewoners, dan kunnen we die toekomst waarmaken. Ik heb er zin in.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dank u wel. Ik stel voor dat we vijf minuten gaan... Oh, u hebt nog een vraag. Oké, dat kan. De heer Snijder.

Ruben Snijder (Student en Starter): Ja, dank voorzitter. We kennen Volt natuurlijk als een partij die de ene keer met links meegaat en de andere keer met rechts. En dan is soms de eenduidigheid wat lastiger te vinden. We horen nu een uitgebreid betoog over luchtkastelen. Ik vraag me echt af welke concrete voorstellen gaat Volt nu doen? Of gaan we straks weer zien dat ze gelukkig raakt met alle voorstellen van de oppositie coalitie meestemmen?

Charlotte Passier (Volt): Ik vind het een heel interessante analyse van Student & Starter. Nou ja, eigenlijk denk ik dat ik hetzelfde antwoord kan geven als de heer Koning. Dit zijn de algemene beschouwingen, dus ik heb ook echt geprobeerd om het algemeen te houden, hoe wij hier naar kijken en onze visie voor Utrecht. En bij de commissies, daar gaan we duidelijk in. En zoals u weet, over links en rechts, volgens mij zijn we vooral een progressieve partij en proberen wij ons niet te beperken tot de hokjes die bij de oude politiek horen. Dank.

Sharon Dijksma (Voorzitter): De heer Snijder.

34

Ruben Snijder (Student en Starter): Het laatste waar ik op aansloeg was dat wij soms gewoon niet heel erg duidelijk begrijpen welke richting Volt nou concreet op wil gaan. Ik snap heel goed dat Volt hier aan bepaalde punten aanstipt, want het is natuurlijk de algemene beschouwing van de voorjaarsnota. Maar wij zouden het wel heel mooi vinden om iets meer duidelijkheid in richting te krijgen in wat die concrete voorstellen dan worden, zodat we ook goed kunnen kijken wat nou de visie van Volt gaat zijn op deze voorjaarsnota.

Charlotte Passier (Volt): Volgens mij heb ik dat gezegd. Wij hebben het Utrecht van over 100 jaar als stip op de horizon en daar werken we naartoe. Daarbij moeten we niet moeilijke keuzes uit de weg gaan. Dat is een duurzaam Utrecht, een leefbaar Utrecht, een Utrecht waar mensen gezond kunnen leven. Dat zijn de keuzes waar wij voor staan. Daarbij sluiten we ons inderdaad aan bij het voorstellen van welke partij dan ook die in lijn daarmee liggen.

Ruben Snijder (Student en Starter): Nee, oké, voorzitter. Dat is dan helder, ja. En ik hoop dan wel dat het niet alleen blijft bij indicatoren, maar dat we echt met voorstellen gaan komen die daadwerkelijk Utrecht verder gaat helpen.

Charlotte Passier (Volt): Daar wil ik toch nog even op reageren. Dat hebben we volgens mij gedaan, sowieso in het verleden al. We hebben een heel mooi voorstel neergelegd voor het energiesysteem van de toekomst, wat we hier binnenkort in de Raad met elkaar gaan bespreken. Mijn collega heeft een heel mooi voorstel dat ook nog naar de Raad komt om anders om te gaan met minimaregelingen. Volgens mij hebben wij bij de laatste programmabegroting, weet ik niet zeker, een motie ingediend om echt te gaan kijken hoe wij met elkaar een duurzaam circulair watersysteem in kunnen richten. En ik weet niet zeker of Student & Starter daar voor heeft gestemd. Ik dacht het niet.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dank u wel. Drie seconden, mevrouw Kleinrensink.

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Ik ga mijn best doen, voorzitter. Volt noemt de hele tijd dat groen het slachtoffer wordt van het college, maar vervolgens stemmen zij zelf bij DaalsePark voor meer bebouwing en minder groen, terwijl dat wel wordt voorgesteld. Hoe kijkt u daarnaar?

Charlotte Passier (Volt): Over dit specifieke project vraagt u mij, maar als ik kijk naar visie Overvecht bijvoorbeeld, dan was er uit mijn hoofd 70 hectare groen in de plannen. Dat is een stuk verminderd. Ook bij de Merwede kanaalzone waren er hele mooie plannen van groen, maar vanwege financiële problemen is de openbare ruimte uitgesteld. Dus ja, vanuit dat oogpunt zeggen we van we moeten echt blijven kiezen voor groen en dat soort dingen niet uitstellen. En dus echt groen en rood in balans met elkaar op laten trekken. 35

Sharon Dijksma (Voorzitter): De heer Koning.

Maarten Koning (D66): Ja, dat kan ik natuurlijk niet laten lopen, want dan stemt u wel weer tegen een natuurpark zuilen. Dus hoe zit het dan?

Charlotte Passier (Volt): Dat vind ik een hele interessante vraag. Nee, zoals u weet zijn wij voor het vergroenen. Onze prioriteit is voor het vergroenen van straten. Het punt bij Natuurpark Zuilen is vooral dat het op een manier vergroend wordt waar we heel veel reacties over hebben gehad uit Utrecht, waar mensen er niet blij mee waren. Plus, Natuurpark Zuilen was al groen. Dus er wordt niet echt groen toegevoegd, er worden straat toegevoegd, waardoor het anders kunnen labelen. Maar het was al groen en volgens mij is dat niet een analyse die alleen van ons komt. Daar is de Rekenkamer ook mee gekomen met een rapport.

Maarten Koning (CDA): We kunnen deze helemaal uitnassen over dat het ook gewoon landbouw is en dat wordt dan natuur. Maar ik denk dat juist dit voorbeeld nu wel onderstreept wat de heer Snijder zegt en daar ben ik het dan ook wel weer wat mee eens. Het was een goed punt van de heer Snijder. Dank u wel.

Charlotte Passier (Volt): Volgens mij staat hier geen vraag in, dus ik laat het hierbij.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dat kan. Dan stel ik voor om maximaal vijf minuten te schorsen. Vijf minuten, dus dat betekent dat u om ruim vijf over half twaalf weer terug bent.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Ik heropen de vergadering. Ik wil alle leden vragen om te gaan zitten. Het woord, stilte in de zaal alsjeblieft. Het woord is aan Student & Starter. Ik geef het woord aan de heer Snijder.

Ruben Snijder (Student & Starter): Voorzitter, het is donderdagochtend 5 juni. Je wordt wakker in je kamer van 8 vierkante meter. Je stoot er af en toe je hoofd. Je hoort je huisgenoten douchen via de muur. En je hebt geen ruimte voor een noodpakket. Maar hé, je hebt tenminste een kamer. 5200 andere studenten in deze stad kunnen dat niet zeggen. En als je straks wil blijven naar je studie, dan moet je nog maar zien of het lukt. Je pakt je telefoon. Even scrollen. Genocide in Palestina. Oorlog in Oekraïne. Klimaatcrisis. En netcongestie. Wat dat precies is, weet je eigenlijk ook nog niet helemaal. Maar goed. Je springt op de fiets, want Utrecht. Langs de Singel, naar college of stage. Onbetaald natuurlijk. Je komt langs de Drift, waar studenten demonstreren tegen oorlog en onrecht. En dat is natuurlijk meer dan terecht. Na een lange dag wil je even sporten, hoofd leegmaken. Maar er moet wel plek zijn en je moet ook nog kunnen 36

betalen. Want ook dat hoort bij de afweging. Wat kan financieel nog wel deze maand? Voorzitter, dit is helaas het leven van veel jonge Utrechters. We spreken vaak over jongerenvraagstukken alsof het abstracte beleidstukken zijn. Maar dit is geen lijstje, dit is de dagelijkse realiteit van veel Utrechters, van onze inwoners. Prestatiedruk, hoge prijzen, klimaatstress, betaalde gezondheid en geen betaalbaar huis. Je wil bouwen aan je toekomst, maar je krijgt nauwelijks de sleutel tot je eigen bestaan. En toch, voorzitter, is daar Utrecht. En ik heb het van dichtbij mogen meemaken. Je komt hier verdwaald aan, zit niet goed in je vel, weet niet waar je moet starten. Maar uiteindelijk vind je een thuis, vrienden, de juiste zorg, een mooie politieke partij. En het is er ook nog eens groen. En er valt wat te doen.

Sharon Dijksma (Voorzitter): De heer Bosch.

David Bosch (UtrechtNu!): Ja, want ik hoorde dan eigenlijk dat een beetje mineur, maar wat neemt Student & Starter zichzelf kwalijk dat dat dan niet gelukt is in het college? Om daar iets aan te veranderen.

Ruben Snijder (Student & Starter): Daar kom ik zo dadelijk op terug in mijn betogen. Er zijn wel degelijk dingen die er gebeuren, maar de realiteit blijft natuurlijk wel dat we nog steeds met problemen te maken hebben. Het laatste punt. Je mag er ook zijn zoals je bent. Hoe mooi is dat? Utrecht is een plek waar je mag vallen én opstaan. waar je fouten mag maken en wordt gezien. Waar je ruimte krijgt als mens, jong of oud, nieuwe Utrechter of niet. Niet later, maar nu. En dat zien we dus ook terug in deze voorjaarsnota. Er wordt gebouwd, ook voor jongeren. Er is structureel aandacht voor mentale gezondheid. Er wordt geïnvesteerd in sport, ontmoeting en voorzieningen. Niet als een extraatje of zoals het hier wel eens klinkt als bruis, maar het is gewoon de zuurstof van jonge mensen op dagelijkse basis. De klimaatcrisis heeft prioriteit en Utrecht blijft pas staan voor opvang en kansengelijkheid, ook als Den Haag het laat afweten. En dat is wat ons betreft echt verantwoordelijkheid nemen en de zorg van jonge mensen serieus nemen. Voorzitter, dit is de laatste voorjaarsnota van dit college en daar moeten we eerlijk over zijn. We hebben in moeilijkere jaren vastgehouden aan de essentie, aan wat Utrecht Utrecht maakt en daar ben ik als jong persoon ontzettend trots op.

En dat gaat niet altijd vanzelf en dat gaat ook soms ten koste van iets anders, maar we moeten wel realistisch blijven. En in dat realisme zijn wij wel daadwerkelijk trots op wat het college gedaan heeft. We staan als jonge generatie niet aan de zijlijn, maar we staan op. We bouwen, we zorgen, we zoeken, ook als het nog helemaal niet duidelijk is welke richting dat op gaat. Dus laat Utrecht niet alleen jong van hart blijven, maar ook jong van geest. Want een stad die durft te investeren in jongeren, is een stad die zichzelf nooit verliest. Dank u wel.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dank u wel. Net binnen de tijd. Ik ga verder met de volgende fractie. Dat is de fractie van DENK. Het woord is aan de heer Sungur.

37

Mahmut Sungur (DENK): Dank u wel, voorzitter. De vlag kan uit. Het meest racistisch kabinet in onze geschiedenis is gevallen. Gewoon weg. Maar wie denkt dat het gevaar daarmee geweken is, heeft de peilingen niet gezien. Over een paar maanden zijn er opnieuw verkiezingen. En laten we eerlijk zijn, het gif van racisme is nog lang niet uit de samenleving. En daarom is het belangrijker, nu meer dan ooit, dat we racisme en discriminatie keihard blijven bestrijden. Niet met wat softe zinnen over verbondenheid, polarisatie of samen zat zijn, maar met woord, daad en middelen. En dan kijk ik naar deze voorjaarsnota, voorzitter. In een tijd waarin bijna dagelijks groepen mensen worden weggezet als tweederangsburgers, had je mogen verwachten dat deze nota paal zou staan voor deze mensen. Maar wat zien we? Het woord discriminatie komt nul keer voor. Racisme nul keer. Diversiteit? Eén keer. Dan gaat het over bodembiodiversiteit. Ook belangrijk, maar het zegt alles over de prioriteiten van dit college. En dat terwijl 19% van de Utrechters aangeeft discriminatie te hebben ervaren. En dat terwijl het aantal meldingen in onze stad is verdubbeld naar 686 in 2024. Bijna vier keer zoveel meldingen van racisme op het sportveld. meldingen over arbeidsmarktdiscriminatie verdubbeld. En dan komt dit college met een voorjaarsnota waarin het simpelweg niet bestaat. Dat is onbegrijpelijk, voorzitter.

En dan moeten we ook nog lezen dat Utrecht groeit in balans.

Sharon Dijksma (Voorzitter): De heer Van der Zweth.

Rick van der Zweth (PvdA): Ja, voorzitter, dit is natuurlijk onzin. Het feit dat het nu ook niet in die voorjaarsnota staat, betekent dat er niet op bezuinigd wordt. Dat is iets positiefs. De urgentie wordt hier breed gedragen door college en raad. Dat weet de heer Sungur heel goed. En het is afgelopen periode gelukt om die Europese hoofdstaat van diversiteit en inclusie te worden, juist omdat die bijdrage zo goed gaat, omdat het probleem zo groot is. Dus de heer Sungur schetst hier een beeld dat bezijden de waarheid is.

Mahmut Sungur (DENK): Dat is ronduit flauwekul. We lezen ook genoeg over de woningcrisis. We lezen ook genoeg over de klimaatcrisis. De urgentie, de problemen die wij in deze stad voelen en zien, komen ook terug in deze voorjaarsnota. De keuze die gemaakt is door racisme en discriminatie geen plek te geven, duidt ook aan wat de prioriteit is van dit college.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Gaat u verder.

Mahmut Sungur (DENK): Voorzitter. En dan moeten we ook nog lezen dat Utrecht groeit in balans. Voor wie vraag ik dan? Want als je naar de buurten als Overvecht, Kanaleneiland, Zuilen kijkt, waar jongeren keer op keer worden afgerekend op hun naam of huidskleur, dan is die balans ver te zoeken. Deze voorjaarsnota is wat ons betreft een valse start. Maar die gaan wij rechtzetten, want Utrecht verdient beter. En onze inwoners, alle inwoners, verdienen een gemeente die hen ziet, beschermt en samen met hen strijdt. Dank u wel.

38

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dank u wel. Dan gaan we verder met de volgende fractie en dat is de ChristenUnie. Het woord is aan de heer Van der Graaf.

Rik van der Graaf (ChristenUnie): Ja, voorzitter, dank u wel. Het is verleidelijk om hier te beginnen over dat de ChristenUnie dit jaar ook 25 jaar bestaat. En daar dan uitgebreid over te delen met u allen. Maar goed, daar heb ik veel te weinig tijd voor. Dus we gaan het over wat andere dingen hebben. In deze laatste voorjaarsnota van dit college klinkt een kernzin. En die is voor ons wel heel erg treffend. En valt volgens mij precies ook deze collegeperiode wat ons betreft samen. We besturen in de geest van Sint Maarten. Warmhartig, rechtvaardig en gelijkwaardig. En voorzitter, dat is ook precies het kompas dat wij als ChristenUnie volgen. Ook nu in een tijd van financiële krapte, geopolitieke onrust en maatschappelijke spanningen. En een tijd waarin we helaas heel nadrukkelijk niet vanuit Den Haag, niks vanuit Den Haag hoeven te verwachten. We willen onze stad met zachte kracht en goed bestuur blijven dienen. Besturen in de geest van Sint Maarten betekent oog hebben voor wie het moeilijk heeft. We zien de structurele tekorten in de jeugdzorg aanhouden, ondanks alle inspanningen die daar op dat vlak worden gedaan.

Sharon Dijksma (Voorzitter): De heer Bosch.

David Bosch (UtrechtNu!): Ja, wat is er barmhartig aan als je het elke keer hebt over degene die dat nodig heeft? Utrecht dreigt een straat te worden waar de, laten we het even oneerbiedig noemen, sociale onderklasse en een elite komt te wonen. En de middenklasse die wordt uit het oog verloren. Waar is de barmhartigheid voor die klasse?

Rik van der Graaf (ChristenUnie): Barmhartigheid zit er in dat je kijkt naar waar de grootste kwetsbaarheden zitten. Dus ook in tijden van financiële krapte. In tijden van geopolitieke onrust. In tijden van polarisatie. Dat je kijkt voor welke groepen moeten wij hier in dit stadhuis opkomen. En welke groepen kunnen dat misschien in de stad ook zelf.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Bosch.

David Bosch (UtrechtNu!): Dus de middenklasse kan dat zelf. Dat zijn mensen die niet in de problemen zitten. Dat zijn mensen die niet steeds de rekening krijgen van onder andere de ChristenUnie. Ik vind dat nogal simpel gedacht. Misschien moeten we dus wat meer gaan praten met die mensen.

Rik van der Graaf (ChristenUnie): Juist ook in de middenklasse zitten grote groepen mensen die ook kwetsbaar zijn om allerlei situaties. En juist voor die groepen komen we op. Proberen we

39

woningen te bouwen, juist ook voor die groep. Proberen we dat het doorstroom is. Dus ik weet niet waar de heer Bosch het vandaan had dat we deze groep volledig laten vallen.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Bosch.

David Bosch (UtrechtNu!): Omdat die al jaren massaal de stad verlaten. Kijk eens om je heen, die zijn allemaal naar nieuwe geheimhuis, die wonen in Maasen. En de colleges waar de ChristenUnie heeft gezeten hebben daarvoor gezorgd. Dus net doen alsof dat niet zo is, is ook echt een soort misplaatsen iets, voorzitter.

Rik van der Graaf (ChristenUnie): Natuurlijk zijn er allerlei trends in deze stad waar we ook als ChristenUnie niet direct invloed op hebben. Dat gaat om die huizenprijzen die duurder worden. Dat zijn dingen die je niet gelijk verandert. Daardoor woont misschien niet meer iedereen in de stad die hier een plek had willen vinden. Juist daarom zijn we ook in dit college gestapt om verantwoordelijkheid te nemen, om samen te kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat we die woningen in de stad wel bouwen, zodat er voor deze groepen mensen wel ruimte in deze stad is. Dat is volgens mij precies de verantwoordelijkheid die we hier nemen. Gaat dat altijd één keer goed? Nee. Is er nog heel veel werk in de winkel? Jazeker.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Gaat u verder.

Rik van der Graaf (ChristenUnie): Kinderen die hulp nodig hebben, mogen niet slachtoffers worden van tekorten of beleidscomplexiteit. Het scheidingsloket wat er in Utrecht komt, is een grote stap die goede kant op. Want nog zo vaak zijn kinderen de dupe van verschrikkelijke vechtscheidingen. Dat betekent ook er zijn voor nieuwkomers. Terwijl het Rijk een terugtrekkende beweging maakt, houdt Utrecht vast aan de opvang voor ongedocumenteerden. Dat vraagt moed en verdient onze volle steun. Besturen in de geest van Sint Maarten is ook rentmeesterschap tonen. Zolang arbeidsmigranten bijdragen aan onze economie, vraagt goed bestuur en rentmeesterschap dat Rijk en werkgevers hun regie en verantwoordelijkheid nemen voor fatsoenlijke leef- en werkomstandigheden. Tegelijkertijd zien we dat de gemeente in deze nota terecht een stap terugzet en de samenleving oproept een stap naar voren te doen. Vorig jaar dienden we op deze plek de motie In gebruik de kracht van de samenleving. We zijn blij dat gesprekken die de gemeente sindsdien voerde met maatschappelijke partners, bewonersinitiatieven en ondernemers, laten zien dat er veel bereidheid is om meer verantwoordelijkheid te nemen. Niet vanuit de bezuinigingsdruk die we ervaren, zoals eerder in het debat naar voren kwam, maar vanuit eigenaarschap, gelijkwaardigheid en gezamenlijke ambitie.

Dit vraagt om een andere manier van samenwerken met meer ruimte, meer vertrouwen, minder procesdruk en goede relaties. We moedigen het college aan om die lijn door te pakken. Samen stad maken betekent ook samen durven loslaten. Voorzitter, de ChristenUnie zal de keuzes in deze voorjaarsnota toetsen aan deze geest van Sint Maarten en aan het geloof 40

dat een stad als echt sterk is als zij zich richt op gerechtigheid, verbondenheid en hoop. Voorzitter, de ChristenUnie zal blijven opstaan voor het goede.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dank u wel. Er is een vraag van mevrouw Passier.

Charlotte Passier (Volt): In deze voorjaarsnota staat dat er geen uitvoering wordt gegeven aan de motie-Plan Einstein. Wat vindt de ChristenUnie daarvan?

Rik van der Graaf (ChristenUnie): Ja, klopt. Bij plan Einstein blijft dat grotendeels overeind en dient het nog steeds als voorbeeld voor heel veel andere plekken waar we asielzoekerscentrum AZC's willen plaatsen. Dus voor mij is dat echt iets goeds wat we daar neer hebben gezet in deze stad. Tegelijkertijd hebben we die bezuiniging gezien. Hebben we daar met elkaar gepuzzeld op een dekking. Die lijkt nu niet volledig. Ook daar zullen wij zeker in de commissie op terugkomen en kijken of we misschien samen met Volt daar een andere dekking voor kunnen vinden.

Sharon Dijksma (Voorzitter):Oké, dank u wel. Dan gaan we verder met EenUtrecht, de heer Dijkstra.

Gert Dijkstra (EenUtrecht): Utrechters, Raad, Voorzitter. Mijn vraag aan jullie. Van wie is de stad? Mijn boodschap vandaag is helder. Versterk de Utrechtse democratie. Zorg ervoor dat alle Utrechters voelen dat ze erbij horen. En geef bewoners en buurtorganisaties de ruimte. En waarom is deze boodschap urgenter dan ooit? Omdat velen met mij zich nu hele grote zorgen maken over hoe wereldwijd leiders als Trump, Poetin en Orban de democratie ondermijnen, minderheden verdrukken, transgenders uitwissen en kwetsbaar aan hun lot overlaten. En ik zie het ook in Nederland. Wilders noemt rechters knettergek en demonstranten tuig dat het land uit moet. Dat zegt dan de leider van de grootste partij van het land. En waarom kan hij dat zomaar zeggen? Omdat te veel mensen zich in de steek laten voelen door hun eigen overheid. Met de gaswinning in Groningen, de Woekepolis, de toeslagenaffaire en De Haag kijkt alleen maar toe. En dan hoor ik, maar in Utrecht is het toch beter? Ja, we doen veel goed, maar ook hier knelt het. De gemeente negeert uitspraken van rechters, daagt bewoners voor de rechter, zoals bij het koffiehuis in Tanswijk. Demonstranten, zoals bij de Plastine actie op de drift, worden onnodig hard aangepakt. Toeslagenouders geven een brandbrief, maar voelen zich nog steeds niet gehoord. Bewoners voelen zich aan de kant gezet, bijvoorbeeld bij de visie voor Overvecht.

De Rekenkamer geeft de gemeente op participatie een dikke, dikke onvoldoende. Tegelijk wordt bezuinigd op democratie, erbij horen en participatie, terwijl juridische afdelingen wel groeien en zo verliezen mensen vertrouwen.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Paalman.

41

Victor Paalman (Horizon): Dank u wel, voorzitter. Ik moest het even opzoeken, dus daarom duurt het even, maar de heer Dijkstra begon het betoog met wat harde woorden over Trump. Maar toen in deze Raad een motie werd ingediend om voor te stellen dat we onze IT en de persoonsschrijvers van onze inwoners weghalen bij Trump, heeft de heer Dijkstra tegengestemd. Dus ik ben wel even benieuwd hoe dat rijmt met elkaar.

Gert Dijkstra (EenUtrecht): Welke motie was dat?

Victor Paalman (Horizon): Vorige Raad hadden we een motie waarin werd opgeroepen om de IT van Utrecht weg te halen bij de heer Trump. En daar heeft u tegen gestemd. Dus ik was even gewoon benieuwd hoe dat te rijmen valt. Maar toen toch wel terecht te hard worden over de regering Trump.

Gert Dijkstra (EenUtrecht): Dat was één van de laatste vragen die ik had verwacht, moet ik eerlijk zeggen. Of zo halverwege mijn betoog. Ik moet het even terughalen, zeg ik eerlijk. Ik heb daarin heel veel adviezen gehoord op dat moment, ook van het college. Ik heb op dat moment een bewuste keuze gemaakt om daar tegen te stemmen. Maar ik moet het even terughalen, zeg ik eerlijk.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dat was uw enige vraag. Oké. Gaat u verder.

Gert Dijkstra (EenUtrecht): Opvallend. Maar goed, zo verliezen dus mensen vertrouwen. En als deze Raad dat laat gebeuren, glijdt ook Utrecht af. En wat dan wel? Eén. Versterk de Utrechtse democratie. Sta naast bewoners, niet tegenover hen. Zorg voor sterke lokale media, ruimte voor burgerberaden, gemeenschapsraden en belangenbehartiging. Geef bewoners formele rechten en invloed. En laat zien dat de stem van Utrechters ertoe doet. Twee. Zorg ervoor dat alle Utrechters voelen dat ze erbij horen. Bezuinig dus niet op de aanpak van pesten en discriminatie, op dagbesteding, begeleiding, jeugdzorg of op voorzieningen waar mensen elkaar ontmoeten. Als we gebouwen strak in de verf zetten, maar mensen laten vereenzamen, dan hebben we de prioriteiten verkeerd. Liever een scheef stoeptegel dan een scheef gegroeide samenleving. Drie. Geef buurten en bewoners ruimte. Utrechters doen al veel, van buurthuizen beheren tot groen onderhouden, maar geef hen vertrouwen en middelen om meer te doen. En stop dan met het uitbesteden van publieke taken aan grote commerciële partijen. Dat lijkt efficiënt, maar werkt averechts. Luister naar bewoners, naar wat ze zelf willen doen. Knip gemeentetaken op. Zodat bewoners en buurtorganisaties ze wel kunnen overnemen. Maakt buurten sterker en onze democratie veerkrachtiger. En ja, dit kan gewoon binnen de begroting.

Met 5 à 10 miljoen per jaar, minder dan een half procent van de totale begroting, is dit haalbaar. Budgetneutraal en op termijn zelfs besparend. Als EenUtrecht hebben we al twee keer laten zien hoe. En drie keer is scheepsrecht. Dus later dit jaar komen we daar met een tegenbegroting voor 2026. Ten slotte mijn oproep aan u allen. Laat Utrecht de plek zijn waar we samen laten zien dat het anders kan. Een plek waar de overheid je bondgenoot is, geen tegenstander. Een stad waar 42

mensen zichzelf kunnen zijn. Graag hoor ik van raadsleden en stadsbestuur of jullie mijn oproep delen.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dank. U heeft juist even de laatste stand van zaken naar u doorgestuurd. Dank u wel. Dan is UtrechtNu!, de heer Bosch aan het woord.

David Bosch (UtrechtNu!): Voorzitter, dank u wel. Ik heb een betoog van wel een uur lang, maar ik heb maar 30 seconden. Ik denk dat ik dat moet inkorten. Wat vinden wij van deze voorjaarsnota? Nou, dat vinden wij natuurlijk fantastisch. En dan bedoel ik fantastisch slecht. Wij gaan daar voorstellen op indienen, voorzitter, want ik kan hier echt niks meer over zeggen. Ik denk dat ik in interrupties wel duidelijk heb laten weten wat wij hiervan vinden. Wij staan voor bereikbaarheid. Wij staan voor de middenklasse, ook voor lage inkomensassen. Dus dat blijft gewoon overeind staan. En ik ga het nu afronden. Dank u wel.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dank u wel. Wacht even, mevrouw Passier heeft nog een vraag.

Charlotte Passier (Volt): Dank, voorzitter. Dit is natuurlijk wel heel erg kort. Ik zou graag de heer Bosch willen vragen om misschien beknopt de punten te vertellen waarbij hij de aandacht naar uitgaat bij het lezen van deze voorjaarsnota. Een hulpvraag, zullen we maar zeggen.

David Bosch (UtrechtNu!): Dank u wel. We hadden ingeruimd tot één uur, dus de voorzitter geeft mij nu even de tijd, neem ik aan.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Maar geen uur.

David Bosch (UtrechtNu!): Oh, nee. Nou, beknopt staan wij ervoor dat er verkeerde keuzes worden gemaakt op de basis van bereikbaarheid. Vinden wij dat er verkeerde keuzes zijn gemaakt op bewoning, op mensen die in Utrecht geboren en getogen zijn, om hier nog te kunnen blijven wonen. In plaats van allerlei experts en dergelijke hier aan te trekken. Of internationale studenten, om het zo even te noemen. Zo zijn er zoveel van dit soort punten waar wij voor kiezen. Zaken die de heer Sungur ook deels heeft aangekaart. En dan weet u precies waar ik het wel en waar ik het niet over heb. Waar ik mijn mening met hem deel. Dat zijn dingen waar u tegen nu voor staat. Ja, ik kan er nog heel lang over doorgaan, maar dat mag niet van de voorzitter.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Nee, maar dit is volgens mij een beknopt antwoord. Heel goed, dank u wel. Dan gaan wij verder met de fractie van Horizon. Het woord is aan de heer Paalman.

43

Victor Paalman (Horizon): Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, het is een veelbewogen jaar geweest. Voor ons continent, voor ons land en voor onze stad. Vorig jaar zou de zon gaan schijnen en geloof ik kunnen we vaststellen dat sinds afgelopen dinsdag ook daadwerkelijk het geval is. Ik kan me heel goed voorstellen dat het afgelopen jaar lastig was voor Utrechters. Utrechters, bij wie solidariteit en naar elkaar toe omkijken in het bloed zit, keken toe hoe hun rechtskabinet ons land te kakken zette en hoe trouwbondgenoten zich tegen ons keerden. Daarom ben ik des te blij dat deze stad, ook ondanks de storm buitenaf, zichzelf verbleven is. Utrecht blijft voor mij die hele bijzondere plek waar nog altijd van zo sprekend is, wat buiten onze stadsgrenzen steeds vreemder wordt. En ik roep u op om daarvoor te blijven waken. Utrecht is niet voor niets de meest aantrekkelijke stad van Nederland en de meest competitieve regio van Europa. We moeten doorgaan met het beleid dat we nu voeren en dat nog beter maken. Voor ons is het belangrijkste dat deze stad een combinatie blijft van vrijheid, veiligheid en creativiteit. Vrijheid om te leven, om te vieren en om te ondernemen. Zonder al te veel regels, met de stad als canvas. Veilig jezelf zijn en geloven wat je wilt. En creativiteit om alles wat Utrecht speciaal maakt, ruim baan te geven.

Waar we aan moeten werken is de verschrikkelijke wooncrisis. Mensen willen wonen. Leeftijdsgenoten van mij liggen s ‘nachts wakker omdat ze hun huis uit moeten en de kans dat ze een woning in deze stad kunnen vinden nihil is. Mensen die al gelukkig wonen in deze stad staan er misschien iets minder stil bij, maar voor heel veel mensen is dit een realiteit waar ze elke dag mee geconfronteerd worden. Woningbouw is cruciaal, net als het goed benutten van de bestaande woningverraad, hoe extreem dan ook. Elk dak is beter dan geen dak. Daarom gaan we, net als vorig jaar, weer op zoek naar geld die voor, en zullen we hier voorstellen, voordoen. We zijn ook voor een uitdaging qua digitale transformatie. Vorige maand nam deze raad op ons initiatief een motie aan om op te gaan lopen om digitaal zo bevrijd te worden. Sinds dat moment lees je overal het nieuws dat andere overheden in ons land dit goede voorbeeld volgen. Ook vanuit de reacties die ik vanuit de stad en het land gekregen heb, maakt het duidelijk dat dit onderwerp speelt in de samenleving. We zullen daarom voorstellen te doen om de financiële ruimte hiervoor beschikbaar te stellen. Het is belangrijk dat we als Utrecht een pionier blijven en niet, zoals de Voorjaarsnota nu voorstelt, een volger. Voorzitter, u kent mij een tijdje. Wij kunnen vaak het beleid volgen. Wat goed is, houden we goed. En wat beter kan, maken we beter.

Dat is de lijn waarmee wij deze voorjaarsnota en deze bespreking ingaan. En daarmee ga ik afsluiten, voorzitter.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dank u wel. Dan gaan we naar de laatste spreker aan de kant van de Raad. En dat is de heer Zwanenberg.

Pepijn Zwanenberg (Groep Zwanenberg): Iemand moet de laatste zijn en ik heb het stokje overgenomen natuurlijk. Voorzitter, ik ben een gelukszoeker. En ik gok dat ik niet de enige ben in deze zaal, of op onze stad, of op onze planeet. Ik ben onderdeel van een wereldwijde beweging van gelukszoekers. Maar als je in de hel van Gaza opgesloten zit, een meisje in Afghanistan bent, transgender in de Verenigde Staten of gewoon dakloos in onze eigen stad, dan is geluk niet vanzelfsprekend maar een strijd. En dan moet er een overheid zijn die naast je gaat staan. In de voorjaarsnoten zien we gelukkig een gemeentebestuur dat onlangs de financiële tegenwind blijft staan voor medemenselijkheid. Waar de landelijke overheid, in ieder geval tot aan de kabinetsval, likkebaardend droomde van inhumane wetten en regelgeving, kiest Utrecht voor 44

het oplossen van problemen en mensenrechten. Door juist te blijven investeren in opvang en integratie van nieuwe Utrechters en door opvang van ongedocumenteerde mensen te blijven financieren. Ook in het gebied van jeugdgezondheid zijn we blij met de extra inzet, onder andere in wijken als Overvecht en Kanaleneiland. Dat laat zien dat Utrecht ongelijkheid actief wil bestrijden. Maar de tekorten in de jeugdzorg blijven wel zorgelijk. En achter die tekorten zitten natuurlijk gewoon mensen, kinderen, ouders, hulpverleners. Twee jaar wachttijd klinkt ambtelijk misschien nog niet eens zo lang. In het kinderleven is dat natuurlijk wel. Wij vragen het college echt volhardig te blijven richting het Rijk. Dit mag geen Utrechtse bezuinigingsbos worden. Wonen is een mensenrecht, maar het kapitalisme heeft van wonen een verdienmodel gemaakt. Daarom is het goed dat Utrecht probeert de markt te beteugelen en vol inzet op betaalbaar wonen voor iedereen. Toch blijft de woningnood nijpend en broedplaatsen voor kunstenaars en sociale initiatieven blijken steeds opnieuw kwetsbaar bij herontwikkeling. Denk allemaal maar weer terug aan het hele proces rondom DB's. Vorige maand was ik aanwezig bij een drukbezochte Rave voor de Rave-ronde. Zij schreef een vlammend manifest om te strijden voor culturele vrijplaatsen waar diversiteit wordt gevierd en mensen tot bloei kunnen komen.