5e raadsvergadering 5 juni 2025 (transcriptie)

2025 Gemeenteraad 05 juni 2025 5e vergadering – 5 juni 2025

Vergadering van de gemeenteraad, gehouden op 5 juni te 10:00 uur. Voorzitter: Sharon Dijkstra Aanwezig zijn de leden: Aït Daoua, Al-Saqaff, Assen, Bode, Bosch, Chirino, Dada-Anthonij, Dekkers, Deldjou Fard, Dijkstra, Fattal, Geleijns, Van der Graaf, Heijne, Hellevoort, Hessel, Van Heuven, Te Hoonte, Kleinrensink, Koning, Maas, Meerding, Paalman, De Pagter, Passier, Peters, Ramaker, Sasbrink, Snijder, Van Steeg, Stellinga, Sungur, Vasters, Vermeulen, Van Vliet, De Vries, Van der Wilt, Zwanenberg, Van der Zweth en Zwinkels Afwezig is het lid: Raaijmakers, Nolten, Bos, Talhaoui Aanwezig zijn de wethouders: Schilderman Griffier: Miguel Israel

Opening

Sharon Dijksma (voorzitter): Geachte aanwezigen, stilte in de zaal alsjeblieft. Geachte aanwezigen, ik open de vergadering. Welkom allemaal bij deze raadsvergadering die in het teken staat van de algemene beschouwingen op de voorjaarsnota 2025. Ook de mensen die thuis meekijken en meeluisteren heet ik van harte welkom. En daarnaast natuurlijk iedereen die vandaag aanwezig is op de publieke tribune. Ik heb bericht van afwezigheid ontvangen van Ilse Raaijmakers, Stevie Nolten en Cees Bos. Yvonne Hessel en Linda Bode komen later vanochtend. De agenda. Wat zeg je? Er is nog iemand later. Mohammed Talhaoui, begrijp ik, of niet? Die is afwezig. De heer Van der Zweth.

1

Rick van der Zweth (PvdA): Ja, dank voorzitter. Zoals iedereen in deze huil in ieder geval weet, is Mohamed Talhaoui niet aanwezig en later wordt bekend meer waarom, maar voor vandaag is hij er niet.

Sharon Dijksma (voorzitter): Duidelijk, dank u wel. En mevrouw Hornsveld, gaat uw gang.

Ingeborg Hornsveld (GroenLinks): Dank u wel. Mijn collega Melody komt ook wat later.

Sharon Dijksma (voorzitter): Mevrouw Deldjou Fard. Heel goed. Dan ga ik verder. De agenda van vandaag bestaat uit één agendapunt, namelijk de algemene beschouwingen op de voorjaarsnota 2025. Zoals gebruikelijk bij planning- en controlevoorstellen, hebben we een bijzondere volgorde van sprekers. Eerst de oppositie, dan de coalitie, om en om, van groot naar klein. De algemene beschouwingen vinden plaats in één termijn. Dat betekent dus dat u ook meteen moties en amendementen kunt indienen. Het debat zal vervolgens in de commissies plaatsvinden en de besluitvorming in de raadsvergadering van 10 juli aanstaande. Dan stel ik voor dat we gaan beginnen met het debat. Allereerst het woord aan de fractie van de VVD, mevrouw Meerding.

Tess Meerding (VVD): Voorzitter, de afgelopen week was een onrustige week in de politiek. Vooral op het landelijke toneel. Maar vandaag draait het niet om Den Haag. Vandaag draait het om Utrecht. Om onze wijken, onze bewoners, onze toekomst. Laten we in al die hijza vooral niet vergeten waar we hier vandaag echt voor staan. Het maken van de fundamentele financiële keuzes voor Utrecht voor de komende jaren. Keuzes die een grote impact hebben op onze inwoners en onze ondernemers.

Sharon Dijksma (voorzitter): De heer Koning.

Maarten Koning (D66): Ja, dat snap ik natuurlijk dat de VVD het niet wil hebben over wat er landelijk gebeurt, maar er gebeurt wel heel veel en wat daar gebeurd heeft wel invloed op wat er hier in Utrecht gebeurt. Erkent mevrouw Meerding dat?

Tess Meerding (VVD): Voorzitter, ik wil het met iedereen in de pauze van dit debat heel graag hebben over wat er allemaal landelijk gebeurt. Maar wat ik met deze tekst probeer te zeggen, is dat we niet uit het oog moeten verliezen voor welke inwoners wij hier vandaag staan. Het is heel makkelijk om het steeds over de landelijke politiek te hebben of verzamd te raken in wat er daar allemaal speelt. Maar vandaag ligt er echt een serieuze keuze voor, voor Utrecht, voor onze inwoners, voor onze ondernemers. En ik vind dat we die keuze en onze taak daarin serieus moeten nemen.

2

Sharon Dijksma (voorzitter): Koning.

Maarten Koning (D66): Twee jaar geleden was het de landelijke VVD die leugens vertelde over asiel, die een kabinet daarop opblies. Een situatie waardoor we mede nu in ellende zitten. Het ravijnjaar waar gemeentes mee te maken hebben, waar we hier in Utrecht mee te maken hebben, dat heeft giga invloed op onze voorjaarsnota. Erkent mevrouw Meerding dat?

Tess Meerding (VVD): Voorzitter, ik begrijp werkelijk waar niet waarom D66 kiest voor deze toon in dit debat. Leugens over asiel. Als de heer Koning zo graag over het landelijke beleid wil praten, dan moet hij lekker naar de Tweede Kamer gaan. Wij zitten hier vandaag in Utrecht om het te hebben over de fundamentele financiële keuzes die wij maken voor onze stad. En ja, ik zie dat het Rijk een belangrijke samenwerkingspartner is. Ik zie dat het Rijk keuzes maakt die ook hier van invloed zijn. Maar laten we alsjeblieft geen Tweede Kamertje gaan spelen. Laten we het gewoon over onze eigen politiek hebben.

Sharon Dijksma (voorzitter): Laatste keer, meneer Koning, op dit punt.

Maarten Koning (D66): Dat doe ik natuurlijk heel graag. Maar ik wil hier wel het punt maken dat het echt te makkelijk is om hier overheen te stappen. Want de gemeentes, waaronder Utrecht, worden gewoon opgezadeld met een giga aantal problemen. Dat gaat over asiel. Dat gaat inderdaad over dat wij investeringen moeten kunnen doen in infrastructuur. Dat gaat over dat het Rijk niet over de brug komt met geld bijvoorbeeld voor de ontsluiting van Rijnenburg. En daar willen wij van dat de VVD daar niet voor wegloopt.

Tess Meerding (VVD): Voorzitter, het besluit om een andere systematiek te kiezen voor de gemeentefinanciën, dat is niet in deze coalitieperiode genomen. Dat ligt niet aan dit kabinet. Dat gaat al veel verder terug. Sterker nog, in het vorige kabinet waar D66 ook in zat, is die afspraak nog een keer bevestigd. Dus ja, wij zien dat er gevolgen zijn, maar schuift dat niet af op dit kabinet wat er een jaartje heeft gezeten. Dan moet u kijken naar het vorige kabinet. En ja, daar zat de VVD ook in. Daar nemen we alle verantwoordelijkheid voor, maar doet D66 dat ook en andere partijen.

Sharon Dijksma (voorzitter): Meneer Van Heuven.

Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren): Maar dit kabinet waar de VVD in zit, besluit wel om het gemeentefonds niet aan te vullen met gemeente, met geld en de gemeente dus op te zadelen met echt enorme bezuiniging. 3

Tess Meerding: Voorzitter, het klopt dat dit kabinet heeft besloten dat niet aan te vullen. En ik zou willen zeggen, als dit kabinet of als we hier in Utrecht een geldboom hadden staan, dan hadden we het wel geweten. Dan hadden we lekker van die geldboom geplukt en dan was er oneindig veel geld naar de gemeentes gegaan. Maar dat is niet de realiteit. Niemand vindt het leuk om te moeten bezuinigen, maar dat is wel de opgave waar we voor staan, zowel landelijk als lokaal. En ja, dat werkt door. Dan moet je scherpe keuzes maken. En onze kritiek op dit college is dan ook dat dit college dat niet durft te doen. Die durft niet echt te bezuinigen, durft geen beleidskeuzes te maken en daarmee los je dus ook niks op.

Sharon Dijksma (voorzitter): Meneer van Heuven.

Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren): Ik vind het, zoals D66 zei, echt veel te makkelijk van VVD. Kijk gewoon zelf naar de Tweede Kamer. Miljoenen, miljarden aan fossiele subsidies bijvoorbeeld worden in stand gehouden en miljoenen worden op gemeentes afgewenteld en wij moeten dan keuzes maken. Ja, je kan praten over wat het college wil en wat het college doet, maar dat de VVD alleen maar naar het college kijkt en niet naar eigen ministers, eigen minister van Financiën bijvoorbeeld, absoluut onverantwoord.

Tess Meerding (VVD): Voorzitter, wij kijken naar onze eigen ministers en onze eigen beleid, maar ik zie werkelijk waar niet die geldboom waar we nog extra van kunnen plukken. Ik zie gewoon landelijk een heel groot tekort en ja, dan moeten we kiezen voor bezuinigingen. Wat ik ook nog graag wil benadrukken, is dat wij als VVD hier in Utrecht hebben laten zien hoe wij die keuzes wel maken. Wij hebben de vorige keer onze toekomstnota gepresenteerd, een sluitend financieel beleid met andere keuzes. Daarmee hebben we een duidelijke alternatief gegeven voor hoe wij het wel zouden doen.

Sharon Dijksma (voorzitter): Meneer Koning, dit punt heeft u al een keer kunnen maken, dus ik weet niet of u nu iets heel anders gaat doen, want anders kan ik die interruptie niet toestaan.

Maarten Koning (D66): Ja, want ik wil ingaan op iets anders wat de VVD nu zei. En dat gaat erover alsof er niet bezuinigd wordt. Sterker nog, we hebben vorig jaar besloten tot 25 miljoen aan hervormingsbezuinigingen. Die worden ingevuld in deze voorjaarsnota. Er wordt nog eens 7 miljoen extra bezuinigd. En daarmee neemt dit college en deze coalitie verantwoordelijkheid om die financiën ook weer op orde te krijgen. En wordt die vraag op z'n minst van erkent door u?

Sharon Dijksma (voorzitter): Meerding.

4

Tess Meerding (VVD): Voorzitter. Nee, dat erken ik niet. Want de bezuiniging die de heer Koning noemt, die zie ik en daar ben ik ook blij mee. Daar kom ik later ook op terug. De VVD heeft namelijk vorige keer ook gevraagd om meer te bezuinigen op het eigen ambtelijke apparaat. Maar als je verder kijkt naar de lijst met bezuinigingsmaatregelen, dan zie je dat de bezuinigingen die in de stad gevoeld gaan worden, die gaan landen bij onze inwoners, dat die Nou, grotendeels nu nog niet genomen worden, maar pas in 2026, 2027, 2028, dan worden die bezuinigingsmaatregelen ineens vertienvoudigd. En dan is dit college al weg.

Sharon Dijksma (voorzitter): De heer Koning.

Maarten Koning (D66): Ik vind het weer een heel raar en onsamenhangend verhaal, want de VVD zegt ook altijd, joh, je mag de belastingen niet verhogen. Dat gebeurt niet in deze voorjaarsnota. Dus ik zou zeggen, tel uw zegeningen.

Sharon Dijksma (voorzitter): Mevrouw Meerding.

Tess Meerding (VVD): Volgens mij was mijn verhaal kraakhelder, maar als de heer Koning nog een keer uitleg wil, dan doe ik dat graag in de pauze. Het verhogen van de belastingen. Nou, geweldig. De belastingen worden een keer niet verhoogd. Natuurlijk is de VVD daar blij mee, maar het is echt geen reden om jezelf weer op de borst te gaan kloppen. Kijk eens wat er de afgelopen jaren is gebeurd. De OZB is ieder jaar fors omhoog gegaan. Als we vijf jaar terugkijken, dan is de OZB bovenop de indexering met vijftig procent verhoogd. Dus doe nou niet alsof dit college de grootste vriend is van de belastingbetaler. Dit college is de grootste vijand.

Sharon Dijksma (voorzitter): Laatste keer, meneer Koning.

Maarten Koning (D66): Ja, want wat gebeurde er met de OZB op het moment dat de VVD in het college zat de laatste keer?

Tess Meerding (VVD): Nou, voorzitter, daar was ik niet bij, dus dat weet ik niet uit mijn hoofd. Maar de heer Koning zal me vast helpen daarmee.

Sharon Dijksma (voorzitter): Nou, eigenlijk niet, want die heeft al drie interrupties gehad. De heer Van der Zweth.

5

Rick van der Zweth (PvdA): De VVD zegt dat alle bezuinigingen worden opgeschoven vanaf 26 en later. Ziet mevrouw Meerding enige samenhang met het ravijnjaar dat pas start in 2026?

Tess Meerding (VVD): Voorzitter, het ravijnjaar start misschien pas in 2026, maar vanaf 2024 heeft deze stad al een tekort van 97 miljoen. Dat is nu opgelost door de hele spaarpot leeg te trekken. Maar je had ook kunnen zeggen, wij gaan dan al bezuinigen. Sterker nog, de VVD heeft hier in de afgelopen jaren ieder jaar opgeroepen, het ravijnjaar komt eraan, dit besluit ligt er al heel lang, ga je nou daar alvast op voorbereiden? Ga alvast kijken wat je minder kan doen, want dan komt die klap zometeen minder hard aan. Het college heeft dat volledig in de wind geslagen en daardoor staan we nu voor een enorm tekort.

Sharon Dijksma (voorzitter): Van der Zweth.

Rick van der Zweth (PvdA): Ja voorzitter, heel veel woorden om te zeggen dat een eerder gat, een kleiner gat, gewoon gedicht is en dat inderdaad het ravijnjaar pas later komt. Dus dat het logisch is dat dat de komende jaren is. Dan zegt de VVD, ga niet naar landelijk kijken. Wat zegt mevrouw Meerdink dan tegen de partijgenoten, de wethouders van de VVD, die in februari aan de alarmklok hingen, die de alarmbel rinkelde? Wat zegt dan mevrouw Meerdink tegen de burgemeesters die dat in april deden? De VVD burgemeesters die allemaal zeggen, het ravijnjaar is desastreus. Dit gaat fout. De overheden staan onder druk. De gemeente staat onder druk. Zo kan je niet met ons omgaan. Allemaal VVD'ers. Korte interrupties. Wat vindt mevrouw Meerding dan van die uitspraken van haar partijgenoten?

Sharon Dijksma (voorzitter): Meerding.

Tess Meerding (VVD): Voorzitter, nog even op het vorige punt, want daar begon de heer Van der Zweth mee. Volgens mij was ook mijn uitleg daarbij heel helder. Het is belachelijk — en dat is echt de schuld van dit college — dat wij inderdaad in 2024 al voor een tekort van 97 miljoen stonden, terwijl dat in alle andere gemeentes niet het geval is. Want inderdaad, het ravijnjaar, de echte grote bezuiniging van het Rijk, komt pas in 2026. Toch heeft dit college het voor elkaar gekregen om al veel eerder een enorm tekort te hebben. En dat is aan dit college toe te rekenen. En dat kunt u niet ontkennen. Dan iets over mijn collega's.

Sharon Dijksma (voorzitter): De laatste keer meneer Van der Zweth. Oh, er was nog een antwoord. Misschien kunnen jullie wat kortere vragen stellen en kortere antwoorden geven. Dan redden we ook één uur nog.

Rick van der Zweth (PvdA): Punt van orde. Klein punt van orde. De interrupties zijn natuurlijk wel gewoon in het eigen tijd. En tijd is super beperkt. Dus als ik zo dom ben om lange 6

interrupties te doen, wat mij net werd ingefluisterd, heb ik er zelf last van. Dus volgens mij gaat dat goed, maar bij de antwoorden heeft u helemaal gelijk.

Sharon Dijksma (voorzitter): Fair enough. Meneer Van der Zweth, voor nog een hele lange interruptie. Het woord komt nog. Oké, check. Gaat uw gang, mevrouw Meerding.

Tess Meerding (VVD): Ja, want de heer Van der Zweth stelde nog een tweede vraag over mijn collega's in Den Haag, of eigenlijk mijn collega's wethouders uit andere gemeentes, of ik die heb aangesproken. Die heb ik zeker aangesproken. Ik heb het hier ook nog met burgemeester Jan van Zanen over gehad. En ik heb hem verteld dat ik het hardgrondig met hem oneens ben. Wanneer hij zegt dat alle gemeentes voor een ravijnjaar staan en dat het landelijke beleid dat maar moet oplossen. En ik heb hem meegenomen en verteld in alle voorbeelden van het Utrechtse beleid, waar veel te veel geld wordt uitgegeven, waar geld echt wordt verkwist aan gefaalde projecten, aan allerlei extra's, niet-wettelijke taken. En hij was het met me eens.

Sharon Dijksma (voorzitter): Volgens mij heeft u al drie interrupties op dit punt gehad. Nee? Nog één keer? Oké, laatste keer, meneer Van der Zweth.

Rick van der Zweth (PvdA): Verrast door die uitsmijter, ik wou zeggen. Want de heer Van Zanen zegt andere dingen in de pers, maar ik vind het wel goed om te horen dat mevrouw Meerding dan ook gewoon de burgemeester van Den Haag een flinke tik op de vingers geeft. Dat is een brede interpretatie van haar rol. En dan heeft ze nog tientallen andere burgemeesters en wethouders te gaan. En ik wil er maar bij zeggen, want mevrouw Meerding zei heel veel over de financiën, maar wij zijn in deze gemeente al vanaf 2023 bezig met hervormingsbezuinigingen. Alle eerdere tekorten, die veel kleiner waren, zijn gewoon opgelost. En alle grote tekorten komen er nu aan, op een logisch moment, want het ravijnjaar, nou luister naar uw Ambtsgenoten zou ik zeggen of nou uw partijgenoten die er hele wijze dingen over zeggen.

Tess Meerding (VVD): Waar meneer Van Zanen het specifiek mee eens was, was dat het in Utrecht inderdaad niet een tekort is van het landelijke beleid, maar van dit college. U had het over mijn andere collega's. Ik heb dit niet alleen met meneer Van Zanen besproken, maar ook bij de financiële sessie met alle wethouders van de VVD heb ik precies hetzelfde verhaal gehouden. Dus u kunt gerust zijn.

Sharon Dijksma (voorzitter): Ik stel voor dat u, want u was volgens mij eigenlijk nog maar drie zinnen op weg met uw inbreng, dat u gewoon uw inbreng vervolgt nu.

7

Tess Meerding: Voorzitter, voor ons ligt de allerlaatste voorjaarsnota van dit college. En dat is te merken. Deze voorjaarsnota leest als een afscheidsbrief. Er wordt volop teruggekeken, gemijmerd en bij vlagen ook zelfvoldaan op de eigen borst geklopt. Maar zo'n afscheid is ook HET moment om de balans op te maken. Wat is er eigenlijk gebeurd de afgelopen 3,5 jaar? En waar staan we nu? Als de VVD die balans opmaakt, komt dit linkse college uit op een diep rood eindcijfer. Want laten we eerlijk zijn. Utrecht staat er financieel nog steeds beroerd voor. Het megatekort van 97 miljoen werd bij de vorige voorjaarsnota tijdelijk weggepoetst door de gemeentelijke spaarpot leeg te trekken. Maar dat was, zoals we toen al voorspelden, geen structurele oplossing. En zie daar, nog een jaar later dienen de volgende grote tekorten zich alweer aan. Zo zien we in deze voorjaarsnota. Voorzitter, je zou hopen dat zo'n dreigend toekomstbeeld leidt tot bijsturing, bezinning en tot scherpere keuzes. Maar nee, ook in deze laatste voorjaarsnota blijft het college hardnekkig vasthouden aan dezelfde radicaal linkse koers. Er blijft geld stromen naar allerlei extra's, naar nietwettelijke taken en naar gefaalde projecten. Van pop-up meubels op parkeerplaatsen tot aan buku-nanga-kuku-sessies. En niet te vergeten de miljoenen tekorten bij het Utrechtse werkbedrijf.

Ondertussen blijft het college ingebreken op de terreinen waarvoor zij wel verantwoordelijk is. zoals de bouw van voldoende zwembaden en sportvelden, het ruimtebieden aan ondernemers en de zorg voor veilige straten. Wat dit extra zuur maakt, is dat diezelfde mensen, die weinig positiefs terugzien...

Sharon Dijksma (voorzitter): Er is een interruptie van de heer Van der Graaf.

Rik van der Graaf (ChristenUnie): Ja, voorzitter. Los van dat de VVD ons even mag uitleggen waar die Buku nanga kuku- sessies precies worden georganiseerd, zijn we wel benieuwd naar of de VVD ook gewoon met ons deelt dat er in het verleden fouten zijn gemaakt. Ook gewoon fouten in de begroting en hoe we met elkaar daarin goed informeerden. maar dat dit college daar gelijk adequaat op gereageerd heeft door direct verantwoordelijkheid te nemen. We zijn enorme bezuinigingen, gaan we mee aan de slag op het stadskantoor. Er zijn allemaal mensen keihard mee aan het werk. Dan is het toch juist wat je op zo'n moment moet doen, verantwoordelijkheid nemen, kijken naar waar je een appeltje voor de dorst hebt, je reserves daarvoor inzetten, maar ook kijken wat je zelf kan doen.

Sharon Dijksma (voorzitter): Mevrouw Meerding.

Tess Meerding (VVD): De Buku nanga kuku-sessies worden gehouden in de bibliotheek. Het gaat dan over boek en koek, dus u kunt daaraan deelnemen. Verder zei u nog iets over of het college dan niet heel adequaat heeft opgetreden. Nee, dat vindt de VVD echt per definitie niet. U zei dat er fouten zijn gemaakt. Ja, er was inderdaad een rekenfout. Die kost ons 40 miljoen. Dat was nogal een enorme tegenvaller. Wij vinden niet dat het college daarvoor een schouderklopje verdient, eigenlijk het tegenovergestelde.

Sharon Dijksma (voorzitter): Van der Graaf. 8

Rik van der Graaf (ChristenUnie): Volgens mij worden die sessies ook georganiseerd in het kader van de Keti Koti. Dat zijn voor mij juist onderwerpen die in deze stad de aandacht verdienen om stil te staan bij het verleden en wat daar in deze stad is gebeurd en wat wij ook als stad daaraan hebben bijgedragen. Volgens mij is het hartstikke goed dat we die sessies organiseren. En tegelijkertijd, als wij met elkaar naar die verantwoordelijkheid benemen, dan is dat toch juist wat je van een stad mag doen. Ook in tegenstelling tot wat landelijk gebeurt, het wanbeleid waar het net al eventjes over ging, zit hier volgens mij gewoon een bestuur dat zegt nee, we acteren op fouten die zijn gemaakt. We acteren op die tekorten die aankomen en we nemen verantwoordelijkheid voor bezuinigingen. We leggen al die sessies die georganiseerd worden tegen de lat en gaan daar stevig het gesprek over aan. Dat is dan precies wat je moet doen en wat je van een bestuur mag verwachten.

Sharon Dijksma (voorzitter): Meerding.

Tess Meerding (VVD): Voorzitter, de ChristenUnie begint met te zeggen, nou, hartstikke goed dat er sessies worden georganiseerd. En ja, als we hier een geldboom zouden hebben, nogmaals, dan zou je best kunnen zeggen, nou, daar gaan we lekker dit van doen. Maar het is niet een kerntaak van de gemeente. We staan voor een megatekort. Daarom blijft de VVD het bizar vinden dat dit college ervoor kiest en blijft kiezen om aan dit soort voorbeelden steeds meer geld te geven. Wij zien daarin ook echt iets wat je anders zou kunnen doen. Dit is echt een keuze van dit college. Dan over het nemen van verantwoordelijkheid. Natuurlijk zien we dat er iets gebeurt. Maar als je kijkt waar de harde klappen vallen, dan is dat toch echt vooral in 2026. Als je kijkt naar de bezuinigingsmaatregelen, dan zie je dat er ongeveer 3 miljoen landt in dit jaar. En dat loopt dan op tot op een gegeven moment 30 miljoen in 2027. Ja, dan is mijn conclusie dat we niet met dit college in dit jaar de pijnen gaan voelen, maar over een paar jaar pas. En dan is dit college weg.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Gaat u verder.

Tess Meerding (VVD): Ik was gebleven bij dat de gemeente haar kerntaken niet uitvoert. Wat dit extra zuur maakt, is dat dezelfde mensen, die weinig positiefs terugzien van het lokale beleid, vaak ook die mensen zijn die het hardst worden belast en van dit college continu de rekening gepresenteerd krijgen. Vorig jaar beloofde het college nog dat eventuele financiële meevallers direct zouden worden gebruikt om de lasten voor inwoners te verlagen. Nu is er een meevaller van 8 miljoen door extra OZB-inkomsten, maar waarom ziet de inwoner daar dan niets van terug? De VVD vindt dit niet uit te leggen en ziet dit ook echt als een gebroken belofte. Het is tijd dat bewoners eindelijk eens iets terugzien van hun belastinggeld. We zullen daar zelf met een voorstel op komen.

9

Sharon Dijksma (Voorzitter): Een interruptie van Kleinrensink.

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Ik ben de hele tijd benieuwd of u vindt dat er geen keuzes worden gemaakt door dit college of dat de keuzes die gemaakt worden niet uw keuzes zijn. Ik hoor eigenlijk beide telkens terug in uw verhaal. Tess Meerding (VVD): Ik vind het ook allebei. Er worden te weinig keuzes gemaakt. Er worden voor heel veel dingen nog steeds gezegd dat we dit en dat blijven doen. Het geld kan allemaal niet op. En als ik dan kijk naar de keuzes die wel worden gemaakt, daar ga ik zo ook nog iets over zeggen, dan zouden wij ook daarin andere dingen kiezen.

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Maar als u dan zegt dat die inwoners niks terugzien, terwijl u tegelijkertijd zegt dat er nog heel veel in deze stad gedaan wordt, dus er wordt nog steeds zorg geleverd, er wordt gezorgd voor de veiligheid op straat, er wordt gezorgd dat de mensen die het hardst nodig hebben een vangnet hebben, dan zien inwoners toch heel veel terug van dat beleid.

Tess Meerding (VVD): GroenLinks zegt het al, de inwoners die het het hardst nodig hebben. Dit college focust heel erg op één groep, op één groep die bijvoorbeeld die zorg gebruikt, andere voorzieningen gebruikt, allerlei extra's. Maar er is ook een groep van hardwerkende Nederlanders die eigenlijk bijna nooit met de gemeente in aanraking komt, die geen beroep hoeft te doen op de gemeente, maar die wel graag wil dat de straten schoon zijn, dat er groen is in de straat, dat er voldoende BOA's zijn zodat ze veilig over straat kunnen. En dat zien zij nu niet terug. Dus het is steeds dezelfde groep die wel moet betalen, maar daar niks voor terugziet.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Kleinrensink.

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Volgens mij is er niks zo fijn als voor iedere inwoner als het weet dat wanneer het even minder gaat dat er een gemeente is die voor je klaarstaat, los van dat al die dingen die u nu noemt ook gedaan worden. Er wordt in deze begroting helemaal niet verder bezuinigd op groen. Dus we zijn bezig met die stad mooier te maken, ook voor al die inwoners die wel dat kunnen missen en ook bij willen betalen en daarmee solidair zijn met al die andere inwoners in de stad, weten dat als zij het nodig hebben, dat de gemeente ook voor hen klaarstaat.

Tess Meerding (VVD): Ja, voorzitter, en dan heeft GroenLinks het weer over de mensen met wie het even minder gaat. Ik hoop dat GroenLinks zich ook beseft dat er mensen zijn, best wel heel veel mensen, die eigenlijk hun hele leven heel goed hun eigen broek kunnen ophouden, die ook heel erg hun best doen om hun zaakjes op orde te hebben. En juist als je daar heel erg je best voor doet en je hebt dan wel een keer de gemeente nodig en de gemeente laat het afweten of je loopt naar het centraal station, je loopt onder het bollendak door en je voelt je onveilig en je 10

denkt waarom doet de gemeente hier niet meer? Ja, dan voel je je in de steek gelaten. En dan denk je, waarom moet ik wel elke keer mijn rekening betalen, de gemeentelijke belastingen, terwijl ik er niks voor terugkrijg.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Gaat u verder.

Tess Meerding (VVD): In de korte spreektijd die ik hier vandaag heb, wil ik ook nog iets zeggen over de bezuinigingen op onze ambtelijke organisatie. De VVD is positief dat het college alsnog extra wil snijden in deze kostenpost. Iets waar de VVD in onze toekomstnota ook al voor pleitte. Maar binnen die bezuinigingen maakt het college wat ons betreft echt de verkeerde keuzes. De nadruk ligt nu vooral op het snijden in mensen die in de uitvoering werken, zoals het klantcontactcentrum. Terwijl het hele stadskantoor tjokvol zit met beleidsambtenaren, die nu grotendeels worden ontzien. Wat de VVD betreft zou dat precies andersom moeten zijn. Ook hierop komen we zelf met een voorstel. Voorzitter, ik rond af. De VVD vindt dat het helemaal anders moet. Dat is duidelijk. En toch gloort er wat ons betreft een beetje hoop aan de horizon. De gemeenteraadsverkiezingen van 2026. Wij hopen vurig dat een volgend stadsbestuur er anders uitziet. En dat dat stadsbestuur wel goed op de portemonnee van onze inwoners let. Want dat is wat Utrecht verdient.

Sharon Dijksma (Voorzitter):Dank u wel. Dan gaan we verder en kom ik bij GroenLinks. Het woord is aan mevrouw Kleinrensink.

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Voorzitter. Solidariteit is de politieke versie van liefde. Dit stond twee weken geleden op een bordje bij de demonstratie tegen fascisme en zondepolitiek. Het raakt de kern in de tijden van polarisatie. Niet tegenover elkaar staan, maar naast elkaar. Elkaar zien, elkaar steunen en opkomen voor die mensen die het het hardst nodig hebben. Knokken voor wat kwetsbaar is. En terwijl het kabinet na nog geen jaar is gevallen en in dat jaar vooral heeft geruzied, niks voor elkaar kreeg en vooral polariseerde, doet Utrecht wat telt. Hier maken we wel keuzes en blijven we overeind. In een tijd waar de politiek wankelt is Utrecht een baken van stabiliteit. Al jaren bouwen we aan een stad die solidair is, duurzaam en sociaal. En als ik het nieuws lees, lijkt het alsof wij elke dag een stukje verder afglijden in deze wereld. Mensenrechten staan onder druk, vrijheden worden teruggedraaid en de politiek draait steeds meer om korte termijn en schijnoplossingen. En dat voelt soms machteloos en eenzaam. En daarom...

Sharon Dijksma (Voorzitter): Ik zag al een interruptie. Ja, de heer Bosch.

11

David Bosch (UtrechtNu!): Ja, die polarisatie, dat komt elke keer naar boven. Maar is het niet GroenLinks die daar gewoon net zo goed aan meedoet?

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Nee, voorzitter. We zijn een partij die ziet dat ieder mens ertoe loedt en waar je daar ook voor zorgt, hoe je zorgt dat al die vrijheden geborgd zijn en kijkt naar de mensen die het het hardst nodig hebben. Dat vind ik niet polariseren. Bovendien zijn we een partij die, hoe het ook is, je mag met elkaar van mening verschillen, maar we gaan niet de democratie tarten.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Meneer Bosch.

David Bosch (UtrechtNu!): Maar tegelijkertijd zijn het ook vaak GroenLinks mensen, of GroenLinks PvdA, ik weet niet hoe ik het moet noemen, die ook dingen zeggen over kiezers die hebben gestemd op de VVD, die hebben gestemd op BBB, die hebben gestemd op weet ik veel wat. Daar worden allerlei dingen over gezegd die ook niet helpen in dat polarisatiedebat. Erkent GroenLinks dat?

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Voorzitter, volgens mij zit er een heel groot verschil tussen de stemmers die terecht de zorgen hebben en waar we naar om moeten kijken en dat wat een partij doet die de democratie probeert af te breken en het enige wat ze doen is groepen tegenover elkaar zetten. Daar mag je heel streng op zijn. De zorgen van de kiezer moet je altijd serieus nemen.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Gaat u verder.

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Goed, daarom is het juist extra hoopvol dat er in deze tijd nog altijd mensen zijn die laten zien dat ze het anders willen. De demonstratie met honderdduizend mensen die een rode lijn vormen, de vrijwilligers in onze stad die daadwerkelijk wat willen betekenen voor een ander, de Canel Pride, de bestaansbalansactie waarin duizenden mensen doneerden om mensen in de bijstand een betrouwbaar inkomen te bieden, weggeefwinkels, maatjesprojecten, activisten die opkomen voor het klimaat, allemaal tekenen van solidariteit en allemaal vormen van liefde. En daarom raakte een schijnbaar doodnormale zin in de voorjaarsnota mij extra. Bij de investering van de LVV, de opvang voor ongedocumenteerde staat, de extra middelen zijn nodig om te voorkomen dat deelnemers in zo'n situatie terechtkomen dat hun grondrechten volgens Europese mensenrechtenverdragen worden geschonden. Dat is een zin die heel normaal zou moeten zijn, die vanzelfsprekend zou moeten zijn, maar die in het huidige Nederland uitzonderlijk is. Utrecht is een van de weinige steden die blijft investeren in menswaardige opvang van mensen zonder een verblijfsvergunning. In Utrecht zijn die mensenrechten niet onderhandelbaar. En in Den Haag is bestaanszekerheid een loze belofte gebleven. Maar in Utrecht blijven we hierop inzetten, ook in de huidige tijden waarin 12

lastige keuzes en onvermijdelijke bezuinigingen voorliggen. En ook in deze voorjaarsnood is dat het geval. Het sociaal domein wordt ontzien bij de hervormingsbezuinigingen. De vorm van de zorg voor de kwetsbare Utrechters blijft overeind. We maken werk van betaalbare woningen door te reguleren en te bouwen. De leegstandsverordening en de opkoopbescherming blijven overeind in deze voorjaarsnota. We investeren in de eerder genoemde LVV en we investeren in de aanpak tegen de uitbuiting van arbeidsmigranten. Waar het Rijk steken laat vallen, probeert Utrecht de schade te beperken. Solidariteit stopt niet bij het hier en nu. Het betekent ook verantwoordelijkheid nemen voor de komende generaties. En dus kiezen wij voor duurzaamheid, zelfs als het financieel moeilijk is. De kwaliteit van de openbare ruimte blijft staan. De vergroening van de schoolpleinen gaat door. En hoewel er in de hervormingsbezuinigingen iets wordt ingeleverd, blijft de basis van ons klimaatbeleid vier overeind staan om waar te maken. We blijven inzetten op de OV-schaalsprong die zorgt voor andere mobiliteit en die onze woningbouw op gang houdt.

Sharon Dijksma (Voorzitter): De heer Bosch.

David Bosch (UtrechtNu!): Ja, kwaliteit van de openbare ruimte, mobiliteit, ik hoor het allemaal voorbij komen. Nou stonden hier net ook allemaal wat mensen voor de deur die zeggen, nou lagen wij de demkabrug, daar gebeurt opeens helemaal niks meer aan. Wat moeten die mensen met dit verhaaltje?

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Volgens mij willen wij daar al heel erg lang wat aan doen. Een van de problemen daar is dat het tot nu toe niet lukt omdat de ProRail en de NS dat vooralsnog hier niet aan mee willen werken. Daarom is deze bezuiniging nu te snappen. Je zegt dat we op een andere plek eerst dingen gaan doen, maar uiteraard blijven wij ervoor staan dat ook daar aan gewerkt wordt. De zorg van de mensen die daar beneden waren, delen wij nog steeds.

David Bosch (UtrechtNu!): Het valt me altijd wel op dat als ergens iets niet lukt, is het de schuld van de NS of van ProRail of van het landelijk beleid of van, weet ik veel, misschien de Donald Duck. Ik weet het allemaal niet meer. Maar dat valt me altijd op. Als er iets wordt opgeroepen waar mensen ook last van hebben, ja, dan is dat nooit de schuld van dit college. Want dit college zit er eigenlijk in de GroenLinks-rondvorm al bijna dertig jaar. En we doen net alsof er volgend jaar een nieuwe frisse wind gaat komen. Wat is dat toch met GroenLinks?

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Volgens mij gebeuren er ook heel veel mooie dingen in deze stad. En zien de mensen in deze stad dat ook. Dus ik ben daar ook trots op dat we dat met elkaar doen. En er zijn weinig plekken in dit land waar ik zo tevreden over ben als Utrecht. Het is de stad waar je rond wil lopen. Het is de stad waar je wil zijn. Het is de stad waar je nog naar de gemeente durft. Dus ja, ik kijk daar ook wel zo naar, inderdaad.

13

David Bosch (UtrechtNu!): Dat komt misschien omdat mevrouw Kleinrensink een beetje in haar eigen bubbel zit. Praat GroenLinks weleens met automobilisten? Heeft GroenLinks weleens in een auto gezeten? Want als de mensen hier in de auto, die nu bijvoorbeeld op de Vleutseweg staan, of die in Kanaleiland wonen, of weet ik veel waar, die denken daar heel anders over. En schijnbaar spreekt GroenLinks die nooit, of doet GroenLinks net alsof dat dan ook een geluid is wat wel is horen. Maar zo kennen we GroenLinks natuurlijk wel.

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Voorzitter, ik vind niks leuker dan de straat opgaan en huis aan huis. En dan komt dit onderwerp uiteraard vaak langs. En er zijn mensen die dan iets zeggen over de bereikbaarheid. En er zijn nog veel meer mensen die het zeggen over dat ze het belangrijk vinden dat er in hun buurt veilig gespeeld kan worden, dat er groen is. En als je dan uitlegt waarom je deze maatregelen neemt, dan is bijna iedereen het daarmee eens. Dus ja, ik zie daar toch een afweging. Hoewel mensen graag hard willen rijden, willen ze nog liever groen in de buurt, een veilige stad voor hun kinderen. Dus dat is volgens mij de keuze waar de meeste mensen toch keer op keer ook in deze stad voor kiezen, ja.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Mevrouw Meerding.

Tess Meerding (VVD): Ja, voorzitter, want dit roept natuurlijk bij mij een reactie op. Mevrouw Kleinrensink zegt ja, bij het huis aan huis, dan zijn echt de meerderheid die vindt de auto niet zo belangrijk. Komt mevrouw Kleinrensink wel eens in de Vleuten de Meern of grote delen van Leidsche Rijn bij het huis aan huizen?

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Ja, daar kom ik ook met het huis aan huizen. En ook daar zien we, zeker in Leidsche Rijn, dat er ook steeds meer GroenLinks gestemd wordt. We zien in deze hele stad dat mensen heel erg graag willen dat deze stad bereikbaar blijft, dat je er makkelijk heen kan. En dat betekent goed OV. Dat betekent veilig kunnen oversteken als voetganger. Dat betekent dat als je met je kinderwagen ergens loopt, dat je niet bang hoeft te zijn. U heeft het in uw verkiezingsfilmpjes over dat het hier gaat verstikken. Wat ik een heel verstikkend beeld vind, is op het moment dat het helemaal vol staat met slechte uitlaatgassen, dat is pas echt verstikkend.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Meerding.

Tess Meerding (VVD): Mevrouw Kleinrensink heeft het over wat zij verstikkend vindt. Maar als ik met mensen in Vleuten de Meern of in Leidsche Rijn praat, dan zijn zij vooral heel erg tegen de plannen voor de invoering van betaald parkeren in deze hele gemeente.

14

Herkent mevrouw Kleinrensink dat dan niet? Er is toch echt wel een roep dat mensen die auto nog willen gebruiken?

Julia Kleinrensink (GroenLinks): En daarom zijn we ook verschillende partijen die verschillende belangen hierin vertegenwoordigen. Wat ik net probeerde te zeggen, en ik wil dat nog een keer herhalen, is dat de meeste mensen, als je uitlegt dat je eigenlijk ook iets anders in deze stad wil, namelijk een plek die veilig is, een plek die fijn is voor iedereen, een plek waar groen in de buurt is, dat bijna iedere inwoner daar ook voor staat en dan die keuze snapt. En sommige mensen zullen zeker een andere afweking maken en mogen dan ook op de VVD stemmen.

Sharon Dijksma (Voorzitter): De heer Sungur.

Mahmut Sungur (DENK): Ja, voorzitter, ik wil nu ook niet met een wijk komen, maar als ik de mensen spreek in bijvoorbeeld Kanaleiland, in Overvecht, dan hoor ik echt hele andere geluiden. En dan is zeker niet bijna iedereen overtuigd van het verhaal dat een speeltuin of groen voor hun veel belangrijker is dan een parkeerplaats die verdwijnt. En zien we niet, is mevrouw Kleinrensink het met mij niet eens, dat we zien dat heel veel mensen ook gewoon afhaken in die wijken dat ze überhaupt niet stemmen, even los van welke partij de grootste is geworden in een bepaalde buurt of wijk?

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Ja, voorzitter. En de zorg dat mensen afhaken bij onze democratie en zich niet gezien voelen, dat is een enorm terechte zorg waar we volgens mij hard aan moeten werken. En daar zitten vaak ook hele andere zorgen achter. Dus de zorg of er nog een overheid is die voor je klaarstaat, of er mensen naar je luisteren. En dat is niet alleen een Utrechtse probleem, maar zeker ook een landelijk probleem, omdat ze zien dat er continu verschraald is in hun buurt. Dus daar moeten we er ook voor zijn.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Sungur.

Mahmut Sungur (DENK): Ja, voorzitter, ik moet eerlijk bekennen dat ik de betoog van mevrouw Klein-Ensink wel leuk vond. Begin met solidariteit en zijn voor elkaar en polarisatie tegengaan. Maar is zij het niet met mij eens dat we in dit land ook gewoon een racisme en een discriminatie probleem hebben met elkaar?

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Ja, voorzitter, u weet dat ik dat met u eens ben. Daarom begon ik ook dit betoog hiermee.

15

Mahmut Sungur (DENK): Ja, en wat vindt mevrouw Kleinrensink dan van het feit dat het bestrijden van racisme of discriminatie geen enkel keer voorkomt in de voorjaarsnota zoals die voor ons ligt?

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Volgens mij is dat omdat er in deze voorjaarsnota vooral heel veel in staat over polarisatie, waar dit ook een onderdeel van is en waar we laten zien wat we anders willen. Tegelijkertijd worden er allerlei maatregelen getroffen om te zorgen dat we er zijn voor die mensen die het hardst nodig hebben. Het feit dat dit niet genoemd staat, kan ook positief zijn, want dat betekent dus ook niet dat er nu iets verandert aan het beleid en dat we daar dus vol mee doorgaan.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Laatste keer op dit punt, meneer Sungur.

Mahmut Sungur (DENK): Tegelijkertijd krijgen wij mee dat het aantal discriminatiemeldingen ongekend hoog is, dat het is verdubbeld ten opzichte van vorig jaar, dat het nu in de 600, 700 is gestegen. Zou het dan niet zo moeten zijn dat ook dat probleem flink aandacht hoort te krijgen? Daar waar je wel over bijvoorbeeld de klimaatcrisis spreekt, daar waar je wel over de woningmarktcrisis spreekt en ook op inzet, dat je dan ook zegt dit college had in de voorjaarsnota echt wel ook dit probleem, waar mevrouw Kleinrensink haar betoog mee begon, ook een plek moeten geven.

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Voorzitter, ik lees die voorjaarsnota anders dan u, want daar staat de hele tijd in dat het een grote zorg is dat de wereld aan het polariseren is. En dat is niet letterlijk de tekst discriminatie, maar daar gaat het natuurlijk wel over. Mogen mensen zijn wie ze zijn en hebben ze die vrijheid om daarin door te kunnen gaan? Dat is een vorm van polarisatie en daarvan zegt dit college volmondig en ik even goed, daar gaan we ons voor inzetten om te zorgen dat die solidariteit er is.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Gaat u verder. Oh, nog niet. Meneer Van Heuven.

Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren): Ja, want voordat er een hele reeks interrupties kwam, zei mevrouw Kleinrensink iets dat mij triggerde, namelijk een kleine bezuiniging op klimaat. We hebben eens gekeken. Sinds 2023, toen het bedrag 16,8 miljoen was voor klimaatvriendelijke stad, is dat afgenomen naar 9,7 miljoen. Dit lijkt me geen kleine bezuiniging. Hoe serieus is GroenLinks nog met het aanpakken van de klimaatcrisis?

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Voorzitter. Het zijn ook niet de bezuinigingen waar wij blij mee zijn. Tegelijkertijd zien we dat we nog altijd meer doen dan voor deze coalitieperiode, dat de basis nog altijd overeind staat en dat we bijvoorbeeld enorme stappen hebben gezet. Dus wat er 16

op het moment bijvoorbeeld nog is. Rijnenburg is gerealiseerd. We gaan bezig met het zonneveld bij Ockhuizen. We gaan verder met de zonnepanelen bij de A12. Het warmtesysteem komt er. We zijn bezig met een publiek warmtebedrijf. Dus er gebeurt gelukkig ook nog heel veel. Had ik meer gewild? Ja, heel graag. Maar helaas is daar inderdaad een plus afgevallen, zoals ik net ook al bekende.

Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren): Maar mevrouw Kleinrensink is hier een probleem aan het bagatelliseren. Er is gewoon 7 miljoen euro bezuinigd op klimaatvriendelijke stad. En de projecten die ze noemt zijn allemaal vertraagd en gaan mogelijk ook niet door. Ook huizen zijn problemen, bijvoorbeeld. Waar is die grootschalige energie op weg waar GroenLinks het over heeft? En hoe legt GroenLinks dit uit aan kiezers? Als GroenLinks met dit verhaal in de campagne gaat, is het voor ons echt heel makkelijk schieten. Want GroenLinks heeft op het gebied van klimaat echt zo ongelooflijk weinig voor elkaar gekregen. En dat maakt me ook zorgen. Als GroenLinks het al niet doet, wie doet het dan wel? Dat is eigenlijk wel een leuke vraag aan mevrouw Kleinrensink.

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Ik hoop ook dat u met mij daar zij aan zij blijft strijden. Dus ik hoop niet dat u het nu opgeeft en als Partij voor de Dieren hier ook voor blijft staan. Volgens mij is er dus ook heel veel gebeurd. Ik zei het net al, we investeren nog altijd meer dan in de vorige periode. We hebben Rijnenburg vastgesteld waar opwek komt. Het programma energie besparen is er nog steeds. Het warmtebedrijf komt er. De warmtetransitie zetten we enorme stappen in. Dus dit gebeurt nog wel de hele tijd. En dit zijn ook echt successen die geboekt zijn en waar we onverminderd mee voort moeten. Moet er meer? Jazeker. En daarin hoop ik u ook in de campagne en ook in de komende tijd gewoon weer aan mijn zijde te vinden om daar op in te zetten.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Laatste keer op dit punt, meneer van Heuven.

Maarten van Heuven (Partij voor de Dieren): Ja, mevrouw Kleinrensink, ik zei ik hoop dat u niet opgeeft. Nee, natuurlijk geven wij niet op als klimaatpartij. Dat durf ik wel te zeggen. Maar ik zie wel een soort van opgeven bij GroenLinks, waar ze gewoon miljoenen hebben weggegeven op het gebied van klimaat, wat notabene een van de drie peilers van dit coalitieakkoord zou moeten zijn. Dus een derde van de peilers is daarmee gewoon in ieder geval financieel voor de helft onderuit gehaald. Dat moet GroenLinks herkennen.

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Nee, zoals ik al zei, we doen nog altijd meer dan dat we deden. Er gaat inderdaad een plus af, maar de basis blijft vier overeind staan. Dus we gaan daar ook gewoon mee door. En we hebben niet voor niks met elkaar drie pijlers in dit coalitieakkoord afgesproken die belangrijk zijn. En alle drie proberen we zoveel mogelijk te ontzien. En tegelijkertijd zijn de bezuinigingen zo groot die we met elkaar moeten doen, dat het ons niet lukt om het helemaal te ontzien. 17

Sharon Dijksma (Voorzitter): Gaat u verder.

Julia Kleinrensink (GroenLinks): We blijven inzetten op de OV-schaalsprong die zorgt voor andere mobiliteit en die onze woningbouw op gang houdt. En in de voorjaarsnota zitten keuzes die nodig zijn voor verstandig beleid. De investeringen in de uitvoer van betaald parkeren en een extra investering in netcongestie zijn geen luxe, maar pure noodzaak. Beide keuzes zijn nodig om de stad draaiend te houden, de woningbouw op gang te houden en de stad klimaatadaptief en duurzaam te maken. Verstandige keuzes voor toekomstbestendig beleid. Want solidariteit met toekomstige generaties betekent vandaag keuzes durven maken waar de volgende generaties profijt van hebben. En dankzij de keuzes in deze voorjaarsnota kunnen we in Utrecht de scherpe randen van het Rijksbeleid verzachten. Dat is geen vanzelfsprekendheid en het blijft onzeker hoeveel middelen we vanuit Den Haag mogen verwachten. En juist daarom wil ik hier nog een nadrukkelijk compliment maken aan de burgemeester en aan verschillende collegeleden. Vanuit de VNG hebben zij zich de afgelopen tijd keihard ingezet om het kabinet duidelijk te maken wat gemeenten nodig hebben om hun kerntaken uit te kunnen voeren. Dat is geen luxe, dat is bittere noodzaak. Dit gaat over de zorg van Utrechters. Dus dank voor die vasthoudendheid. En in Utrecht staan we niet alleen voor onze idealen, we voeren ze ook uit.

Consistent, betrouwbaar en degelijk. En dat wordt gezien. Utrecht won de EU-prijs voor diversiteit en inclusie. We zijn de koploper in fietsvriendelijkheid. En we zijn een van de populairste steden om in te wonen. Niet ondanks onze keuzes, maar dankzij. Deze voorjaarsnota is opnieuw een bevestiging van wie wij willen zijn als stad en waar we bewijzen dat het anders kan. Een plek waar solidariteit geen holbegrip is, maar een leidraad. Waar duurzaamheid geen luxe is, maar een opdracht. En waar stabiliteit geen stilstand betekent, maar betrouwbare vooruitgang. Terwijl Den Haag valt, staan wij. Solidariteit is de politieke versie van liefde. Dus lang leven die liefdevolle politiek. Dank u wel.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dank u wel. Dan gaan we verder met de CDA-fractie.

Jantine Zwinkels (CDA): Algemene beschouwingen staan in het teken van reflectie. De vraag komt op, hoe zijn de afgelopen drie jaar deze debatten verlopen? Onze samenvatting van deze collegeperiode. In 2022 een gebrek aan realiteitszin. In 2023 een tendens van dit overkomt ons. En in 2024 durft het college geen echte keuzes te maken. En dat brengt ons in 2025. Een lastig jaar. Onvoldoende financiële middelen vanuit het Rijk, netcongestie, personeelstekorten en de vele gemeentelijke knelpunten en bijsturingen die nu opeens tevoorschijn komen. Wij snappen dat het flinke uitdagingen zijn waar het college voor staat in deze onzekere tijden, als je kijkt naar grote problemen zoals de woningnood en geopolitiek. En heb ik nog niet eens over het onverantwoorde optreden van het amateuristische, falende en inmiddels gevallen kabinet. Maar hadden we ons hier als stadsbestuur niet beter op kunnen voorbereiden? We hebben de afgelopen jaren vele beleidsnoten van het college voorbij zien komen, wat veel tijd en geld heeft gekost. En nu blijkt er geen geld te zijn voor uitvoering of handhaving van dat beleid. Sterker nog, het college zoekt naar geld om gaten in haar eigen voorjaarsnota te dichten. Dit is in onze ogen 18

korte termijn denken. De wethouder zegt notabene zelf, het appeltje voor de dorst hebben we opgegeten. Qua bezuinigingen op eigen ambities wordt alleen gekeken naar eigen vastgoed en de bijdrage aan verbonden partijen. De reeds ingecalculeerde bijdrage van het Rijk is boterzacht. En zulk financieel dagdromen is voor een volgend college een potentiële nachtmerrie.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Interruptie van Kleinrensink.

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Deelt het CDA niet met ons dat het fijn is dat we, zolang we keuzes kunnen verzachten, de bezuinigingen, dat het alleen maar goed is dat we dat doen? Dus dat appeltje voor de dorst gebruik je in moeilijke tijden. Nou, die moeilijke tijden zijn nu. Dus bent u het niet met ons eens dat het dan heel verstandig is om daarop in te zetten in plaats van dingen weg te bezuinigen die voor u net zo goed belangrijk zijn? Ik denk aan de openbare ruimte bijvoorbeeld minder onderhouden.

Jantine Zwinkels (CDA): Dank voor de vragen, voorzitter. Allereerst op de openbare ruimte heeft dit college juist keihard bezuinigd de afgelopen jaren. Dat is bij ongeveer elk debat onze inbreng. Dus ik snap sowieso die constatering niet. We zouden juist willen dat die versobering niet verder wordt doorgezet. Dus ik hoop daar mevrouw Klein-Rensink ook op te vinden in het debat van deze voorjaarsnota. En verder dat appeltje voor de dorst. Inderdaad, die is voor moeilijke tijden. Mijn hele punt is dat er de afgelopen jaren niet is ingezet op hoe we ons daarop kunnen anticiperen, hoe we ons daarop kunnen voorbereiden. Als je kijkt naar allerlei mobiliteitsprojecten die in deze gemeente zijn gerealiseerd, zouden die in teken moeten staan voor verkeersveiligheid en het bevorderen van woningbouw, om dat mogelijk te maken. Nou, als ik de huidige projecten aan die meetak leg, dan halen we slechts één of twee het. Het zijn echt hele andere projecten waar aan wordt gewerkt. En dat vind ik zonde. Er is gewoon heel veel geld verspeeld in de afgelopen jaren. Geld wat we eigenlijk nodig hadden gehad. En ik vind dat we daarom ook naar onszelf moeten kijken. Niet de schuld continu bij anderen moeten leggen. Ik geef mijn inbreng aan. Ook het Rijk is voor ons heel bepalend en verantwoordelijk. Maar we moeten ook kijken naar eigen keuze.

En ik vind het terugkijkend tot we dat als gemeentebestuur niet goed hebben gedaan.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Kleinrensink.

Julia Kleinrensink (GroenLinks): Wat mij betreft zitten er een aantal keuzes die we de afgelopen tijd hebben gemaakt. Daar kunt u anders over denken, maar die zijn wel heel hard nodig, want juist die mobiliteitsprojecten waar u het over heeft, zijn ook nodig voor die duurzaamheidstransitie, om te zorgen dat mensen andere mobiliteit gebruiken. En als het gaat over die openbare ruimte, juist in deze voorjaarsnota wordt bewust ervoor gekozen om die 19

openbare ruimte niet verder te gaan versoberen. Dus wat mij betreft zijn dat keuzes die heel erg passen bij goed vooruitdenken, zorgen dat je echte keuzes maakt. En ik hoop dus ook dat het CDA dat ook wil zien.

Jantine Zwinkels (CDA): Ik denk dat het college misschien een klein beetje aan het wakker worden is met deze voorjaarsnota. Daar herkennen we het beeld dan misschien in. De lastenverzwaring is de afgelopen jaren flink opgevoerd. Een aantal projecten, waarvan wij denken dat dat echt niet hoefde, worden toch mee doorgezet, omdat het een bepaald icoonproject is van dit college. Durf daar dan ook kritisch op te zijn? Ik roep echt GroenLinks op om die zelfreflectie toe te passen. Daar ontbreekt op dit moment aan en ik denk dat we dan pas goed vooruit kunnen met elkaar.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dank, gaat u verder.

Jantine Zwinkels (CDA): Voorzitter. Wij denken als CDA Utrecht dat een ander verhaal nodig is voor Utrecht. Vandaag focus ik op een drietal punten die wij zullen vertalen naar een alternatieve voorjaarsnota. 1. Realistisch en betrouwbaar bestuur. De basis op orde. Laat ambities zoveel mogelijk aansluiten bij beschikbare middelen. Stop met symboolpolitiek. Beleid moet uitvoerbaar zijn. Kwaliteit en onderhoud in buurten. En daarna pas die prestigeprojecten. Twee. Een stad op mensenmaat. Prettige, leefbare wijken. In balans en niet van bovenaf. Transparant en toegankelijk zijn als gemeente. Investeren in kinderen en jongeren. Ontwikkeling, taal, onderwijs en burgerschap als fundament. Cultuur en sport zijn ook belangrijk. Ze versterken de identiteit en de cohesie. En verenigingen worden sowieso steeds belangrijker. Ook voor de onderlinge zorg die geboden wordt. En drie, voorzitter, de kracht van de gemeenschap. Verbinding in de samenleving, omzien naar elkaar en saamhorigheid. De openbare ruimte, wat het erover moet uitnodigend zijn en leiden tot ontmoetingen. De meeste mensen willen meedoen en bijdragen. Geef de samenleving de ruimte en betrek bewoners echt. Ondersteun initiatieven, verenigingen, vrijwilligers en vertrouw op een sterke, verantwoordelijke samenleving. Hiervoor lezen we gelukkig enkele haakjes in de voorjaarsnota.

Zo zijn wij blij dat het college op ons verzoek toch met een aanpak voor voetgangers wil komen. En ze wil een grote beroep gaan doen op de samenleving. Misschien om de verkeerde reden, namelijk bezuinigingen. Maar wij denken dat dit wel een stap in de goede richting gaat zijn. Tot slot enkele specifieke, concrete punten waar wij mee zullen komen tijdens het commissiedebat. Wij willen graag dat het parkeren in parkeergarages aantrekkelijker wordt gemaakt qua tarief en de duidelijke verwijzingen ernaartoe, zodat er minder auto's op straat hoeven te staan en prioriteerprojecten die allereerste verkeersveiligheid ten goede gaan komen. Ten tweede het realiseren van midden huurwoningen, wat echt serieuze aandacht verdient. Uit een meerjarenperspectief ruimte blijkt dat het nog onvoldoende gebeurt. Kies voor bankjes in de openbare ruimte, die ook seniorvriendelijk zijn. Het is beschamend dat na jaren inzet vanuit ons voor de Neude en nu is gekozen voor bankjes waar ouderen helemaal niet prettig op kunnen zitten. Een schone openbare ruimte, denk aan graffiti en de peuken op straat. Daar kunnen we prima de dekking van de verpakkingsafvalheffing voor gaan gebruiken. En tot slot de bezuinigingen op de wijkbureaus. Dat heet dan differentiatie van dienstverlening. Wij houden dit 20

kritisch in de gaten, want zij zijn juist heel erg belangrijk voor de toegankelijkheid, de participatie, de sociale cohesie en het welzijn in onze wijken. Dank u wel.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dank u wel. Dan gaan we naar de volgende fractie, D66. Het woord is aan de heer Koning.

Maarten Koning (D66): Voorzitter, vandaag is het op de kop af, 55 jaar geleden, dat de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen in de krant stonden. Begin juni 1970 traden vier bevlogen Utrechters toe tot onze gemeenteraad met een nieuwe partij. Vier jaar eerder was hun partij opgericht. En één van die vier was Jan Terlouw. Terlouw was natuurkundige en een jonge vader, wonend met zijn gezin aan de Tolsteegsingel. Hij ging de politiek in uit zorg over de vergiftiging van ons leefklimaat, zoals op dit affiche te lezen. Die ongerustheid leeft nog altijd voort. We zijn twee generaties verder. Wie toen jong was, is inmiddels oud. En veel van de zorgen van toen zijn nog steeds actueel. De woningnood, strijd tegen discriminatie en voor gelijke behandeling, voor zelfbeschikking, voor investeringen in onderwijs, in sport en cultuur. Dat eerste D66-affiche van toen, hier in Utrecht, heeft de politieke agenda van nu.

Sharon Dijksma (Voorzitter): De heer Bosch.

David Bosch (UtrechtNu!): Het is natuurlijk een mooi verhaal, op zich wel interessant, maar waarom heeft D66 daar niks aan gedaan dan in 55 jaar?

Maarten Koning (D66): Er is ontzettend veel aan gebeurd. Als ik nu kijk naar hoe bijvoorbeeld de Singel weer groen is gemaakt. Dat was een van die zaken waar Terlouw toen tegen in geweer kwam, dat dat geasfalteerd werd. Als ik nu kijk naar hoe schoon en groen de stad is ten opzichte van die jaren. Dat is echt prachtig. Dank voor die vragen en interesse, meneer Bosch.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Gaat u verder. Oh nee eerst de heer Sungur.

Mahmut Sungur (DENK): Ja, voorzitter, dan toch. Wat is er gebeurd met die gekozen burgemeester trouwens? Of referendum?

Maarten Koning (D66): Laat ik daar eerlijk over zijn. Dat was toch ook in onze stad niet het grootste succes. Twee kandidaten van dezelfde partij. Dat zouden wij ook niet terug willen zien komen. Stel ik ook u gerust, burgemeester. Maar wij kennen ook andere zorgen. Terlouw maakte als kind de oorlog mee en stelde zich vooral die ene vraag. Hoe maken we vrede? En die vraag is pijnlijk actueel. Genocide in Gaza, de 21

oorlog in Oekraïne, de dreiging van Rusland, toenemend antisemitisme, moslimhaat en polarisatie in ons land. En ten midden van dit alles is Nederland vooral bezig met zichzelf. Doordat problemen hoog zijn opgestapeld, moeten Utrechtse inwonersorganisaties en onze gemeente keihard trappelen om het hoofd boven water te houden. Wat gebeurt er in Den Haag? De PVV herhaalt het trucje van de VVD en laat het kabinet vallen met leugens en valse beloften over de door hen gemaakte zondebokken, asielzoekers. Op zulke momenten schaam ik me diep om Nederlander te zijn. Utrechter, dat ben ik met trots. Te midden van die Haagse verdeeldheid laat Utrecht zien dat het anders kan. Onze kracht zit in samenwerking. Samenwerking met onderwijsinstellingen, bedrijven, maatschappelijke organisaties, inwoners. En hier inderdaad met politieke partijen. En dankzij die samenwerking bouwen we duizenden woningen in Merwede. Komt er een tram naar Rijnenburg en wordt daar een nieuwe stadswijk ontwikkeld.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Mevrouw Meerding.

Tess Meerding (VVD): De heer Koning is nu bijna twee minuten aan het praten. Ik heb nog niet echt iets gehoord over deze voorjaarsnota. Alleen een beetje zelf op de borst kloppen. Gaat u nog iets zeggen over de voorjaarsnota of bent u daarvan aan het afleiden?

Maarten Koning (D66): Als u me een gelegenheid geeft, dan gaat het verder ook over de voorjaarsnota. Utrecht is niet een soort eilandje. Utrecht verhoudt zich wel tot die landelijke en internationale context. Inwoners maken zich zorgen daarover. Ik denk dat de VVD zich dat bij uitstek ook mag aantrekken.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Meerding.

Tess Meerding (VVD): Ja, maar voorzitter, ik hoop dat D66 het wel met mij eens is dat wij hier in deze zaal zijn aangesteld om Utrechtse beleid te maken en om te bepalen wat er hier in deze stad gebeurt. En al die algemene beschouwingen over wat er overal in de wereld gebeurt. Ja, het is uw eigen spreektijd, u mag het doen. Maar is dat nou echt de prioriteit die D66 wil leggen?

Maarten Koning (D66): Ik denk dat de VVD enorm aan het bagatelliseren is wat er leeft in deze stad, wat er leeft bij inwoners, ook bij ons als raadsleider. D66'ers, onze fractie, maakt zich echt gigazorgen over wat er gebeurt in deze wereld en hoe dat reflecteert in onze stad en wat voor gevolgen dat heeft.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Laatste keer op dit punt, mevrouw Meerding.

22

Tess Meerding (VVD): Ja, voorzitter, en ik denk dat D66 zojuist in de bijdrage de zorgen van heel veel Utrechters en van heel veel Nederlanders heeft gebagatelliseerd, bijvoorbeeld over asiel. Dat een zelfverzonnen probleem noemen, Nou, D66 mag over de eigen woorden gaan, maar ik denk dat heel veel mensen zich oprecht zorgen maken over asiel.

Maarten Koning (D66): En dat bagatelliseert u. Wat ik bedoeld heb, is dat wij als gemeente met de gebakken peren zitten over het onvermogen van de machthebbers in Den Haag op dit moment om te komen tot oplossingen die de gemeente wel vooruitbrengen. Wat ik ook doe, en ik laat dat gewoon niet onbenoemd, want ik vind het belangrijk, is benoemen dat het de VVD is die de PVV in het zadel heeft geholpen en dat wij daar de wrange en vruchten van plukken.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Dank u wel.

Tess Meerding (VVD): Ja, voorzitter, ik wil hier geen landelijke politiek doen. Ik ben het hardgrondig oneens met wat de heer Koning zegt, want ik denk dat degene die de PVV in het zadel hebben geholpen, zijn alle kiezers die op de PVV hebben gestemd. Alle kiezers die terecht te zorgen hebben en die zich niet serieus genoeg genomen voelt door andere partijen. En dat mogen die andere partijen zich aantrekken.

Maarten Koning (D66): Voorzitter. Over Utrecht. Wij investeren in de breedte in onderwijs. Wij vergroenen wijken zoals Kanaleiland. Er komen speeltuinen bij voor de kleinsten. Straten worden autolieuw. We bouwen aan een sterke regionale economie met werk voor iedereen. We geven ruimte aan een nieuwe sekswerklocatie en laten horeca, cultuur en ondernemerschap bloeien. En die inzet, die loont. Utrecht is een stad waar het leven voor veel mensen goed is.

Sharon Dijksma (Voorzitter): Mevrouw Zwinkels.

Jantine Zwinkels (CDA): Ja, dank voorzitter. Ik was wel benieuwd ten aanzien van die samenwerking, want ik denk juist dat we de afgelopen tijd heel veel voorbeelden hebben gezien dat die samenwerking met onze maatschappelijke partners hier op lokaal niveau in Utrecht helemaal niet zo goed is verlopen. En wij maken daar ons vanuit CDA best wel zorgen om. Ziet de heer Koning dat ook? Ik wil voorbeelden gaan noemen, dat kan ik best doen. Ik heb er een paar in mijn achterhoofd, maar allereerste vraag aan de heer Koning zelf. Die samenwerking met de lokale partners, dat gaat eigenlijk helemaal niet zo goed op dit moment, toch?