2e raadsvergadering 9 maart 2023.docx
Tekst van het document
2023 NOTULEN VERGADERING GEMEENTERAAD UTRECHT 2e vergadering – 9 maart 2023 Vergadering van de gemeenteraad, gehouden op donderdag 9 maart 2023 te 14.00 uur. Voorzitter: mevrouw Dijksma, burgemeester, afgewisseld door de heer Zwanenberg. Aanwezig zijn de leden: Al-Saqaff, Assen, Bakker, Bode, Bos, Bosch, Chirino, Dada-Anthonij,
Dekkers, Deldjou Fard, Dijkstra, Fattal, Van der Graaf, Heijne, Hellevoort, Hessel, Van Heuven, Te
Hoonte, Hornsveld, Kendir, Kleinrensink, Koning, Maas, Nolten, Oudejans, De Pagter, Passier, Peters, Ramaker, Raaijmakers, Sasbrink, Snippe, Van Steeg, Stellinga, Stylianou, Sungur, Talhaoui, Vasters, Vermeulen, Van Vliet, Van der Wilt, Zwanenberg, Van der Zweth en Zwinkels. Afwezig is het lid: Meerding. Aanwezig zijn de wethouders: Eerenberg, Van Hooijdonk, Oosters, Schilderman, Streefland, Voortman en De Vries.
Griffier: mevrouw Van Hall.
1. Opening en mededelingen. De voorzitter opent de vergadering en heet de aanwezigen welkom. Bericht van verhindering is ontvangen van mevrouw Meerding.
De heer Van der Zweth (PvdA) meldt dat mevrouw Assen de vergadering niet kan bijwonen, maar wel bij de stemmingen aanwezig zal zijn.
De voorzitter deelt mede dat als eerste agendapunt 8 (Benoeming commissieleden) wordt behandeld. Daarna zal de nestor mevrouw Van der Wilt toespreken, die in de vorige vergadering haar maidenspeech heeft gehouden.
8. Raadsvoorstel Benoeming commissieleden 9 maart 2023. De voorzitter constateert dat de raad instemt met de benoeming en geeft daarna het woord aan de heer Van der Zweth, voorzitter van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven.
Proces-verbaal van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven van nieuwbenoemde commissieleden.
Raadsvergadering van 9 maart 2023
2
De heer Van der Zweth (voorzitter commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven) leest het procesverbaal voor. Hij heeft met de leden De Pagter en Bos de geloofsbrieven onderzocht van Gineke
Barelds en Sarah Vlootman. De commissie is tot de conclusie gekomen dat zij voldoen aan de door de raad in de verordening op de raadscommissies gestelde vereisten voor het commissielidmaatschap. Ook hebben zij geen functies die onverenigbaar zijn met het commissielidmaatschap. De
commissie adviseert de raad daarom om Gineke Barelds en Sarah Vlootman te benoemen als lid van de raadscommissies.
Bij acclamatie wordt overeenkomstig het advies van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven besloten. (Applaus.)
Gineke Barelds legt daarop in handen van de voorzitter de in de Gemeentewet voorgeschreven eed af.
Sarah Vlootman legt daarop in handen van de voorzitter de in de Gemeentewet voorgeschreven belofte af.
De voorzitter feliciteert de benoemden van harte en wenst hun veel succes met het commissiewerk
(Applaus.)
Hierna geeft de voorzitter het woord aan de heer Bos. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) staat even stil bij de maidenspeech van mevrouw Van der Wilt. Hij concludeert dat mevrouw Van der Wilt graag reist en verwijst naar haar reis naar Madagaskar. Er
liggen veel uitdagingen op haar pad, waarbij soms grote afstanden moeten worden overbrugd. Dat is ook de ervaring in het politieke leven. Mevrouw Van der Wilt heeft mooie woorden gesproken over
bestaanszekerheid en armoede, onderwijs en ouderbijdragen. Hij verwacht nog vele mooie woorden
van haar te horen en hoopt dat de doelen die zij zich heeft gesteld, werkelijkheid mogen worden. Hij wenst haar heel veel succes bij haar werk voor de raad. 2. Vaststellen agenda. De agenda wordt zonder stemming ongewijzigd vastgesteld. 3. Ingekomen stukken. Over de ingekomen stukken wordt zonder stemming besloten overeenkomstig hetgeen daaromtrent is voorgesteld.
4. Geheimhouding. De voorzitter stelt voor om, conform artikel 25, lid 3 van de Gemeentewet, de door het college
opgelegde geheimhouding van de documenten zoals vermeld in de bij de agenda gevoegde bijlage, te bekrachtigen.
Zonder stemming wordt overeenkomstig het voorstel van de voorzitter besloten.
Raadsvergadering van 9 maart 2023
3
5. Notulen raadsvergadering 2 februari 2023. Deze notulen worden zonder stemming ongewijzigd vastgesteld. 6. Notulen Vragenuur 12, 19 en 26 januari 2023. Deze notulen worden zonder stemming ongewijzigd vastgesteld.
(Mevrouw Dijksma draagt hierna het voorzitterschap van de vergadering over aan de heer Zwanenberg.) 7. Actuele moties. Motie 35. Verkiezingsborden als standaard. De heer Bosch (PVV) vindt dat er te weinig verkiezingsborden in de stad zijn en dient daarom mede namens PvdD, VVD en Volt motie 35 in.
De heer Koning (D66) leest dat de locaties die in 2022 voor de borden zijn gebruikt, ook in de toekomst gebruikt moeten worden.
De heer Bosch (PVV) benadrukt dat het er in ieder geval niet minder moeten worden. Mevrouw Dijksma (burgemeester) is het zeer eens met de indieners dat het belangrijk is om bij
verkiezingen een zo hoog mogelijke opkomst te bereiken. Het is echter de vraag of verkiezings-
borden het meest effectieve middel daartoe zijn. Zij heeft een brief toegezegd met een uitgebreid voorstel over de effectiviteit van de diverse opties. Deze motie loopt daarop vooruit en daarom ontraadt zij de motie.
Mevrouw Chirino (ChristenUnie) vraagt de burgemeester naar haar mening over het werken met voorbedrukte borden versus aanplakbiljetten.
Mevrouw Dijksma (burgemeester) zegt dat normaal gesproken met voorbedrukte borden wordt
gewerkt. In deze situatie, met twee verkiezingen, kan dat echter niet. De vraag staat ter discussie of borden überhaupt helpen om de opkomst te vergroten. Wellicht kunnen de middelen op een andere manier worden ingezet voor hetzelfde doel.
De heer Bosch (PVV) meent dat veel mensen die geen gebruikmaken van media, geen idee hebben dat er verkiezingen zijn.
Mevrouw Dijksma (burgemeester) is het daarmee eens. Opkomstbevordering is heel belangrijk, maar het is de vraag of mensen wel worden bereikt door middel van verkiezingsborden. Motie 36 (Stop de vierde aanvliegroute). De heer Talhaoui (PvdA) zegt dat een vierde aanvliegroute op Schiphol tegenstrijdig is met het
Raadsvergadering van 9 maart 2023
4
tegengaan van klimaatverandering, verbetering van de luchtkwaliteit, tegengaan van geluidsoverlast en een leefbare stad. Daarom dient hij mede namens PvdD, GroenLinks, BIJ1, Student & Starter, ChristenUnie, Volt, DENK en D66 een motie over dit onderwerp in.
De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) wijst op de opdracht om het aantal vliegbewegingen terug te brengen. De argumentatie in de motie snijdt in dat kader geen hout.
De heer Talhaoui (PvdA) vindt het belangrijk dat Utrecht zich uitspreekt tegen deze aanvliegroute. Mevrouw Schilderman (wethouder) reageert dat de motie in lijn is met haar uitspraken in het
Vragenuur van 23 februari jl. en ziet de motie als steun voor de aanpak van het college. Zij laat het oordeel over de motie aan de raad.
De heer Te Hoonte (VVD) vraagt of er in het advies ook rekening is gehouden met het feit dat deze aanvliegroute op andere plekken geluidsbelasting kan tegengaan. Het lijkt hem beter om dit bij de Tweede Kamer te laten, waar het hoort.
Mevrouw Schilderman (wethouder) erkent dat de beslissingsbevoegdheid bij de Tweede Kamer ligt, maar het lijkt haar goed om het standpunt van Utrecht in te brengen. Motie37 (Zorg en veiligheid met Rijk voor stationsgebied). Mevrouw Raaijmakers (PvdA) wijst op de al enige tijd bestaande overlast in het stationsgebied. Bij het werkbezoek is gebleken hoe belangrijk het is om samen te werken met het Rijk. Zij dient daarom mede namens CDA, GroenLinks, PvdD, D66, ChristenUnie, Volt, Student & Starter en Stadsbelang Utrecht een motie in.
De heer De Pagter (VVD) vraagt wat er precies verandert met de motie. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) wijst op de toezegging van de burgemeester in het commissiedebat om een lobby te voeren bij het Rijk. De middelen die het Rijk beschikbaar stelt, zijn nog niet verdeeld. Met een lobby moet aandacht gevraagd worden voor de Utrechtse aanpak.
Mevrouw Dijksma (burgemeester) is het eens met de oproep in de motie om samen te werken met
verschillende partijen, ook met het Rijk. Zij adviseert positief over de motie en laat het oordeel aan de raad.
Motie38 (Vergoed identiteitsdocumenten na wijziging geslachtsregistratie). Mevrouw Snippe (PvdD) memoreert dat twee weken geleden het college heeft toegezegd om de
kosten rond de verplichte deskundigenverklaring te gaan vergoeden. De kosten voor identiteitsdocumenten zijn echter ook bijkomend in het proces van wijziging van geslachtsregistratie, en
komen boven op de reguliere kosten. De PvdD zou graag zien dat deze kosten vergoed worden met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2021. Daarom dient zij mede namens BIJ1, EenUtrecht, PvdA, GroenLinks, Volt en Student & Starter een motie in.
Raadsvergadering van 9 maart 2023
5
Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) vraagt of dit vanuit de bijzondere bijstand kan voor wie het niet kan betalen.
Mevrouw Snippe (PvdD) reageert dat dit niet de insteek van de motie is. Het gaat om een dusdanig
klein aantal inwoners dat het onderscheid niet gemaakt is. In 2022 is door 33 mensen een aanvraag gedaan. Het bedrag in de motie is daarop gebaseerd.
De heer Sungur (DENK) memoreert dat veel partijen die deze motie steunen een eerder voorstel om de kosten te dekken voor de groep mensen die het überhaupt niet kunnen betalen, niet hebben gesteund.
Mevrouw Snippe (PvdD) is destijds voorstander van dat voorstel geweest. Transpersonen hebben
vaker een laag inkomen of een uitkering en moeten volgens haar dus extra ondersteund worden. Mevrouw Chirino (ChristenUnie) vraagt waarom dit categoraal voor de hele groep moet worden geregeld, terwijl er maar bij een deel een financiële noodzaak is.
Mevrouw Snippe (PvdD) staat niet onwelwillend tegenover dit standpunt, maar de motie is niet zo ingestoken omdat de PvdD het hele proces zo laagdrempelig mogelijk wil maken.
De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vindt dat er veel groepen mensen zijn die een steuntje in de rug nodig hebben of voor wie drempels weggehaald moeten worden. Vindt de PvdD niet dat het een glijdende schaal wordt, waarbij iedereen vanuit zieligheid recht heeft op tegemoetkomingen?
Mevrouw Snippe (PvdD) vindt het woord "zieligheid" niet op zijn plaats. Deze kleine groep verdient volgens haar steun.
Mevrouw Dijksma (burgemeester) reageert dat zij de motie wil ontraden. Eerder is volkomen terecht besloten dat de kosten van de gendertransitie, zoals voor onderzoeken, met terugwerkende kracht worden vergoed, vooruitlopend op een wettelijke regeling. Hier gaat het om de vraag of het rechtvaardig is dat deze groep, waarbij er niet voor iedereen financiële noodzaak is, deze uitzondering
krijgt en mensen met een U-pas bijvoorbeeld niet. Als die groepen gelijkgetrokken zouden worden, gaat het niet meer om een paar duizend euro maar om tonnen. Dat geld is er niet.
Mevrouw Raaijmakers (PvdA) meent dat de geschetste precedentwerking niet voorligt. Vreest de burgemeester dat het juridisch geen standhoudt, of is de keuze aan de raad?
Mevrouw Dijksma (burgemeester) vindt het een moreel dilemma. Eerder heeft de raad niet ingestemd met een voorstel om de kosten te vergoeden voor de RANOV-groep. Ook voor U-pashouders is geen tegemoetkoming georganiseerd. Zij vindt het dan niet uit te leggen waarom voor deze groep een uitzondering wordt gemaakt.
Mevrouw Deldjou Fard (GroenLinks) vindt dat er wél sprake is van een uitzonderingspositie. Deze mensen hebben al betaald voor hun identiteitsbewijs en moeten dat nu nog een keer doen.
Mevrouw Dada-Anthonij (D66) vraagt of de burgemeester ruimte ziet voor het voorstel van mevrouw
Raadsvergadering van 9 maart 2023
6
Hessel. Mevrouw Dijksma (burgemeester) vermoedt dat in de bijzondere bijstand dezelfde problematiek gaat spelen in relatie tot mensen in een minimapositie. Je kunt niet de ene gemarginaliseerde groep een plek geven in zo’n regeling en de andere niet. Het is niet zo dat er voor deze groep niets wordt
gedaan, want de kosten voor psychologisch onderzoek worden met terugwerkende kracht vergoed. Mevrouw Snippe (PvdD) wijst op het principe van ongelijk investeren voor gelijke kansen. Het is een groep die met allerlei problemen te maken heeft. Is het dan niet juist moreel verantwoord om dit te doen?
Mevrouw Dijksma (burgemeester) onderkent dat dit een groep is die het moeilijk heeft en die steun verdient. De vraag is alleen of het aanvaardbaar is om dit te doen als het niet ook voor een hele groep anderen geldt.
De voorzitter sluit de beraadslaging over dit agendapunt. Stemming over de moties vindt vanavond plaats.
(De heer Zwanenberg draagt hierna het voorzitterschap van de vergadering over aan mevrouw Dijksma.) 9. Debat Leefbaarheidstoets bouwplannen RSU. De heer Dijkstra (EenUtrecht) zegt dat het college een akkoord van de gemeenteraad vraagt op het
bebouwen van Rijnenburg, waardoor Utrecht wordt uitgebreid met een stad zo groot als Woerden of
Houten. Dat zal grotendeels binnenstedelijk gebeuren, met een hoge woningdichtheid. Utrecht wordt daarmee de dichtstbevolkte stad van Nederland. Met de in de RSU opgenomen barcode moet worden gemeten of een buurt leefbaar is. De wethouder heeft recent aangegeven dat de barcode niet goed
leesbaar is en niet op buurtniveau mogelijk is en dat de leefbaarheidstoets moet worden overgelaten aan de stedenbouwkundigen. De raad moet echter zelf kunnen controleren of een buurt leefbaar blijft. Hij dient daartoe een motie in (motie 39) en roept de raad op die te steunen.
Mevrouw Sasbrink (PvdD) leest in de motie dat het college een instrument moet maken waarmee de raad de leefbaarheid kan toetsen. Zij vraagt of de raad dat niet zelf moet doen.
De heer Dijkstra (EenUtrecht) zegt dat de raad in de afgelopen jaren allerlei indicatoren heeft vastgesteld. In de RSU wordt daarnaar verwezen, maar het is geen samenhangend geheel.
De heer Bakker (D66) wijst op een werkbezoek aan Rotterdam, waar een onderzoek naar de
woontevredenheid in hoogbouw in de binnenstad is gehouden. Daaruit bleek dat de cijfers voor de woonomgeving ruim voldoende zijn. Waarom ontkent EenUtrecht dat leefbaarheid een subjectief begrip is?
De heer Dijkstra (EenUtrecht) kan zich voorstellen dat in een enkel geval de leefbaarheid geen
nadelige gevolgen heeft, maar hier wordt heel veel hoogbouw bij elkaar gepland. Hij wil de plannen aan de voorkant goed toetsen en wil dat niet aan stedenbouwkundigen alleen overlaten.
Raadsvergadering van 9 maart 2023
7
De heer Bakker (D66) vindt dat de barcode het instrument is om het gesprek met de stad en in de raad te voeren.
De heer Dijkstra (EenUtrecht) reageert dat de barcode een onleesbare toets is, die bovendien nog nader uitgewerkt moet worden.
De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) deelt de mening dat door de hoge woningdichtheid de leefbaar-
heid nadelig kan worden beïnvloed. Leefbaarheid is volgens hem echter niet objectiveerbaar. Hoe wil EenUtrecht dat probleem oplossen?
De heer Dijkstra (EenUtrecht) pleit niet voor een normatief kader dat strak op een buurt gelegd moet worden. Hij wil echter niet ongezien een nieuwbouwplan goedkeuren zonder een goede toets. Dat kan door indicatoren van tevoren vast te leggen en daarop subjectief te toetsen.
De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) meent dat bij elk plan een goede ruimtelijke onderbouwing zit. Op grond daarvan wordt een plan getoetst aan vastgestelde eisen.
De heer Dijkstra (EenUtrecht) zegt dat die toets er niet in zit. Er wordt niet verwezen naar indicatoren in de barcode.
De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vraagt of er dan per gebied, per plan, per gebouw een subjectieve toetsing moet plaatsvinden.
De heer Dijkstra (EenUtrecht) zal in een andere motie voorstellen om een burgerberaad te organiseren om meer mensen in de stad te laten meedenken.
De heer Te Hoonte (VVD) is het eens met de uitspraak dat de barcode onwerkbaar is. Een motie om die te schrappen, zou hij graag steunen. Daar hoeft niet iets voor in de plaats te komen.
De heer Dijkstra (EenUtrecht) pleit voor een referentietoets, want de raad moet kritisch blijven op nieuwe plannen.
De heer Stellinga (CDA) vraagt wat het verschil is tussen de barcode en een leefbaarheidstoets. De heer Dijkstra (EenUtrecht) neemt als voorbeeld het groen, waarover in de barcode allerlei definities elkaar tegenspreken. In een leefbaarheidstoets kunnen duidelijke eisen worden opgenomen.
De heer Stellinga (CDA) meent dat een referentietoets de raad kan beperken in het beoordelen van concrete ruimtelijke initiatieven. Hoe kan per wijk of buurt maatwerk worden geleverd?
De heer Dijkstra (EenUtrecht) denkt dat een dergelijke toets inzicht kan geven en voor meer grip kan zorgen. Elke locatie is inderdaad uniek, maar als er uitzonderingen op het kader zijn, moeten die beargumenteerd kunnen worden. Dan kan de raad beoordelen of die uitzonderingen billijk zijn.
Raadsvergadering van 9 maart 2023
8
De heer Eerenberg (wethouder) zegt op voorhand dat hij de motie moet ontraden. Het is niet
mogelijk om een objectief instrument te ontwikkelen om iedere wijk of buurt op leefbaarheid te
beoordelen. Dat is de barcode ook niet. Het college wil de barcode gebruiken als instrument voor de stad, als grote lijn. Voor de fijnmazige keuzes is er het beleid van ruimtelijke ordening. Bij de
bestemmingsplannen zit altijd een goede onderbouwing voor de gemaakte keuzes. Op basis daarvan voert de raad het debat en wordt een besluit genomen. Juist voor groen staan in de RSU harde normen, evenals voor speelruimtes.
De voorzitter sluit de beraadslaging over dit agendapunt. Stemming over de motie vindt vanavond plaats.
10. Debat Versoberingsopgave Openbare Ruimte. Mevrouw Zwinkels (CDA) zegt dat het CDA het niet eens is met het voorstel van het college om te
bezuinigen op de openbare ruimte. Er zou vanwege alle prijsstijgingen juist geld bij moeten. Zij dient mede namens VVD, PVV en Utrecht Solidair een motie in (motie 40).
Mevrouw Stylianou (D66) wijst het CDA op het feit dat de gemeente Utrecht 11 miljoen meer investeert dan twee jaar geleden. Waarom vertelt het CDA niet het eerlijke verhaal?
Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt dat de basis niet op orde is. Er wordt niet geïnvesteerd in groot
onderhoud. Het straatbeeld versobert, de beeldkwaliteit gaat achteruit en het wordt viezer op straat. Mevrouw Stylianou (D66) vraagt of het CDA de vergroening en herinrichting van de openbare ruimte niet tot de investeringen rekent.
Mevrouw Zwinkels (CDA) onderkent dat er wordt geïnvesteerd in groen, maar het is ook belangrijk om het te onderhouden. Daar moet extra geld bij en het college haalt daar juist geld weg.
Mevrouw Heijne (GroenLinks) meent dat achterstallig onderhoud conform het Beheerboek openbare ruimte wordt uitgevoerd.
Mevrouw Zwinkels (CDA) wijst op de brief die het college heeft gestuurd. Wethouder Diepeveen is in
de afgelopen periode gestart met het versneld inlopen van achterstallig onderhoud, maar dat is in de brief niet terug te vinden.
Mevrouw Heijne (GroenLinks) noemt de drie onderwerpen uit de brief: minder verlichting, bruggen
worden wat minder gereinigd en het onderhoud van tegels en klinkers wordt wat minder. Het is dus overdreven om te zeggen dat nu alles teniet wordt gedaan.
Mevrouw Zwinkels (CDA) wijst op de toegankelijkheid, waarbij de risico’s worden gebagatelliseerd. Uit de brief blijkt dat een aantal zaken op het gebied van sociale veiligheid achteruitgaan.
Mevrouw Heijne (GroenLinks) refereert aan het commissiedebat, waarin de wethouder duidelijk heeft toegezegd rekening te houden met de sociale veiligheid.
Raadsvergadering van 9 maart 2023
9
De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt waarom het CDA niet voorstelt om de bezuinigingen terug te draaien.
Mevrouw Zwinkels (CDA) reageert dat dit voorstel al is gedaan bij de begroting. Het CDA heeft toen een tegenbegroting ingediend met meer investeringen in de openbare ruimte. Dat was het moment om van gedachten te wisselen. Nu komt er een brief met de uitwerking en die toont aan dat er veel
negatieve gevolgen en risico’s zijn. Bij de eerstvolgende voorjaarsnota komt het CDA zeker weer met voorstellen.
De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt welke keuze het CDA voorlegt om die voorstellen te dekken. Mevrouw Zwinkels (CDA) verwijst naar de tegenbegroting, waarin keuzes zijn gemaakt. Met de motie vraagt zij het college transparant te zijn over de beweegredenen voor de bezuinigingen.
De heer De Pagter (VVD) vindt het zorgen voor de buitenruimte een kerntaak van de gemeente. De gemeente moet ook zorgen voor een veilige buitenruimte. Daarom vindt de VVD het onverstandig
om daarop te bezuinigen. De VVD steunt daarom de motie van het CDA. Hij dient voorts een motie in over de bezuiniging op de verlichting (motie 41).
Mevrouw Schilderman (wethouder) gaat over tot de beantwoording. In reactie op motie 40 zegt zij
dat de bezuiniging bij de presentatie van het coalitieakkoord aandacht in de media heeft gekregen.
Ook bij het sturen van de brief hebben de media er aandacht aan besteed. Specifieke communicatie daarover van verschillende partijen moet zij ontraden. De effecten van de bezuinigingsmaatregelen zullen worden gemonitord en de bevindingen daarvan komen volgend jaar naar de raad. Bewoners zullen worden geïnformeerd over de schakeltijden van verlichting. Zij ontraadt de motie.
Met betrekking tot motie 41 antwoordt zij dat het niet mogelijk is om op zo’n specifiek niveau de
lichten aan te passen. Dat gaat namelijk per schakelkast van een gebied. Zij zegt toe dat, alvorens de verlichting uit te zetten, een pilot wordt gehouden om te zien wat de effecten zijn. Zij verwacht de
raad in het tweede kwartaal van 2023 te kunnen informeren. Zij ontraadt het eerste punt en neemt de punten 2 en 3 over.
De heer De Pagter (VVD) vraagt hoe groot de gebieden per schakelkast zijn. Mevrouw Schilderman (wethouder) zegt dat dit per buurt verschilt. In Lunetten staan bijvoorbeeld vijftien schakelkasten.
De heer De Pagter (VVD) vraagt de wethouder om na te gaan of het mogelijk is om de verlichting niet uit te schakelen in een hotspot. Dat dan een groter gebied verlicht wordt, is dan maar zo.
Mevrouw Schilderman (wethouder) stelt voor om eerst te kijken of er negatieve gevolgen zijn. Als die er zijn, zal zij de suggestie van de VVD meenemen.
De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vindt het belangrijk dat het geen effecten heeft op de sociale veiligheid. Kan de wethouder toezeggen dat klachten serieus worden genomen, waarna de verlichting eventueel weer wordt ingeschakeld?
Raadsvergadering van 9 maart 2023
10
Mevrouw Schilderman (wethouder) wil eerst de pilot afwachten. Eventueel moet er gezocht worden naar andere maatregelen.
De voorzitter sluit de beraadslaging over dit agendapunt. Stemming over de moties vindt vanavond plaats.
11. Debat Wachttijden huishoudelijke hulp. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) ziet dat er hard wordt gewerkt om de wachtlijst terug te brengen.
Daarbij worden moeilijke keuzes gemaakt, zoals het afschalen van indicaties waar mogelijk. Zij
benadrukt dat dit alleen moet gebeuren waar die ruimte er is, en zeker niet generiek. De PvdA vindt dat prioriteren op basis van inkomen ook tot de mogelijkheden behoort, maar daarvoor wordt niet
gekozen. Als voor de zomer blijkt dat de huidige maatregelen onvoldoende resultaat hebben, is dat zeker een optie. In de tussentijd moet ingezet worden op een sterk ontmoedigingsbeleid, met een moreel appel op mensen die in staat zijn om het zelf te regelen. Het buurtteam kan hier ook op
letten. Graag een reactie van de wethouder. Huishoudelijke hulpen verdienen meer waardering en
moeten betrokken worden bij het aandragen van oplossingen. De PvdA dient hiervoor mede namens GroenLinks, Volt, PVV, Student & Starter, EenUtrecht, BIJ1, DENK en PvdD een motie in (motie 42).
De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) meent dat het grootste probleem een enorm personeelstekort is, mede als gevolg van het lage salaris.
Mevrouw Raaijmakers (PvdA) is het daarmee eens. Zij heeft vorig jaar een motie ingediend voor een hoger loon en wacht al een jaar op de uitwerking daarvan.
De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) wijst erop dat de gemeente het geld niet heeft om via de contractpartijen een hoger loon te betalen.
Mevrouw Raaijmakers (PvdA) zegt dat de PvdA ook landelijk actief is op dit gebied. Een motie voor een hoger minimumloon maakt op dit moment geen kans, maar zij wil dit probleem wel blijven aankaarten.
De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) concludeert dat de gemeente de personeelsproblemen niet kan oplossen. Het antwoord ligt bij de rijksoverheid.
Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vindt dat niet alleen een goed salaris belangrijk is, maar ook zeggenschap, waar deze motie toe oproept.
Mevrouw Ramaker (VVD) vraagt of de gemeente met deze motie niet op de stoel van de werkgever gaat zitten.
Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vindt dat het logisch dat de gemeente ook met medewerkers in gesprek gaat.
Mevrouw Ramaker (VVD) heeft in de commissie de wethouder gevraagd om kritisch het gesprek aan te gaan met de werkgevers van de vier organisaties om het werkklimaat te verbeteren. Met deze
Raadsvergadering van 9 maart 2023
11
motie worden de werkgevers gepasseerd. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) denkt dat de gemeente zowel bij werkgevers als bij werknemers input kan ophalen. Bij een goede samenwerking in vertrouwen zouden werkgevers er niets op tegen moeten hebben als de gemeente ook met hun werknemers praat.
Mevrouw Ramaker (VVD) memoreert de toezegging van de wethouder om het hoge aantal mensen op de wachtlijst in Vleuten De Meern te onderzoeken. Wellicht is de overgang van zestien naar vier
organisaties hier debet aan. In de brief van de wethouder zou zij daarom ook graag oplossingsrichtingen hiervoor zien.
Mevrouw Hornsveld (GroenLinks) denkt dat het tekort aan arbeidskrachten overal speelt, maar in dit geval extra schrijnend is. De gemeente en de wethouder doen er alles aan om tot een oplossing te komen en dat wordt op transparante wijze met de raad gedeeld. Het is zaak om de schaarste te verdelen en kritisch te kijken naar de indicaties. Het is goed dat ingezet wordt op meerdere
oplossingen om voor de zomer de wachtlijsten te verkorten. Zij juicht het toe dat het abonnementstarief gaat wijzigen vanaf 2025. De eigen bijdrage wordt dan inkomensafhankelijk. Meer mede-
zeggenschap voor de medewerkers is ook belangrijk. Die is er nu te weinig. Daarom is GroenLinks mede-indiener van de motie van de PvdA.
De heer Van Steeg (CDA) vindt het belangrijk dat de relatie tussen cliënt en hulp in stand blijft en dat de menselijke maat leidend is. Het CDA vindt prioriteren op inkomen onwenselijk en dient op dat punt mede namens VVD, Stadsbelang Utrecht en D66 een motie in (motie 43).
Mevrouw Raaijmakers (PvdA) wijst op de deze week toegezonden brief waarin staat dat er nog grote uitdagingen aankomen in de Wmo en vraagt zich af of het verstandig is om op voorhand een keuze uit te sluiten.
De heer Van Steeg (CDA) vindt dat in dit geval wel verstandig. Het moet gaan om de menselijke maat en niet om het inkomen.
Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) dient een motie in om het werk van de huishoudelijke hulp aantrekkelijker te maken (motie 44).
Mevrouw Hornsveld (GroenLinks) wijst mevrouw Hessel op het feit dat huishoudelijke hulpen al het minimumloon krijgen.
Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) zou het minimumloon willen verhogen. Mevrouw Hornsveld (GroenLinks) zegt dat de raad daar niet over gaat. Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) reageert dat de gemeente toestemming geeft voor het afsluiten van de contracten. Daarin moet staan dat mensen een fatsoenlijk loon krijgen.
Mevrouw Hornsveld (GroenLinks) herhaalt dat de raad niet gaat over de hoogte van het minimumloon.
Raadsvergadering van 9 maart 2023
12
Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) vindt dat in de contracten eisen over het minimumloon kunnen worden opgenomen.
De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) begrijpt dat mevrouw Hessel wil dat bij volgende aanbestedingen dit soort situaties, waarbij te veel op prijs is aanbesteed, voorkomen moeten worden.
Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) zegt dat dit klopt, maar zou ook tussendoor willen ingrijpen om iets te doen aan alle onderaannemers, waar veel geld blijft hangen.
De heer Maas (Volt) ziet in de motie dat Utrecht Solidair de hulptijd niet wil terugbrengen naar twee uur. Hoe wil mevrouw Hessel het probleem van het enorme tekort dan oplossen?
Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) erkent dat dit een dilemma is. Zij ziet een oplossing in hoger loon of aantrekkelijke secundaire arbeidsvoorwaarden.
De heer Maas (Volt) vindt dat een nobel streven, maar denkt dat het verminderen van de hulptijd essentieel is om te komen tot een beter werkbare situatie.
Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) zou alleen met de vier aanbieders willen werken, zodat het geld dat nu bij de onderaanbieders blijft hangen, kan worden besteed aan de huishoudelijke hulpen.
De heer Maas (Volt) wijst er nogmaals op dat het hem gaat om de tijd die hulpen kunnen besteden. Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) kan die vraag nu niet beantwoorden. De heer Sungur (DENK) spreekt zijn steun uit voor de inbreng van mevrouw Hessel en zal de motie steunen.
Mevrouw Van der Wilt (D66) is blij met de inzet van de wethouder en ziet uit naar de gesprekken in het kader van de nieuwe Wmo-beleidsnota. Keuzes maken is daarbij het centrale thema. Inkomen mag geen reden zijn om geen recht te hebben op goede basisvoorzieningen of om mensen uit te sluiten van menswaardige zorg. Daarom sluit D66 zich aan bij de motie.
Mevrouw Voortman (wethouder) wijst op het goede debat dat is gevoerd over de opties die zij in de
brief heeft toegezonden. De gemeente wil meer een beroep doen op de zelfredzaamheid. Er komen meer mensen die hulp nodig hebben, maar er zijn te weinig mensen die het werk doen. Het is zaak
dat de buurtteams goed kijken of mensen de hulpvraag zelf kunnen oplossen. Zij zegt toe dit met de buurtteams te bespreken.
Vervolgens reageert de wethouder op motie 42. Het is inderdaad primair een taak van de zorg-
aanbieders, maar het is een feit dat medewerkers zeggenschap missen. Zij wil graag in gesprek met
cliënten en medewerkers, ook breder in de Wmo. Het is belangrijk om daarbij duidelijkheid te geven over de mogelijkheden. Zij leest de motie zo dat zij de raad informeert als er iets te melden is. Dan kan zij de motie overnemen.
Mevrouw Raaijmakers (PvdA) wil dat de raad wel op structurele basis geïnformeerd wordt.
Raadsvergadering van 9 maart 2023
13
Mevrouw Voortman (wethouder) kan dat toezeggen.
De situatie in Vleuten De Meern is inderdaad bijzonder. Zij zegt toe daarover met de aanbieders te spreken en zal in een volgende brief hierover terugkoppelen.
In reactie op motie 43 zegt de wethouder dat zij terughoudend is geweest met interventies. Er wordt
geprioriteerd op urgentie. Er zitten behoorlijk wat haken en ogen aan prioriteren op inkomen. Zij laat het oordeel over deze motie aan de raad.
Voor het verhogen van het minimumloon, zoals gevraagd in motie 44, is geen dekking. Het is
overigens niet zo dat de hulptijd generiek wordt teruggebracht naar twee uur. Er wordt ondersteuning geboden die nodig is, juist vanwege het belang om de schaarste te verdelen.
Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) vraagt wie gaat bepalen dat het twee uur wordt in plaats van drie uur.
Mevrouw Voortman (wethouder) antwoordt dat er in een gezamenlijk overleg naar gekeken wordt op basis van signalen. In de commissie zijn daarvan voorbeelden besproken.
Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) concludeert dat de aanbieders het vooral gaan bepalen. Mevrouw Voortman (wethouder) reageert dat de aanbieders dat doen op basis van signalen. Het is belangrijk in het oog te houden waarvoor de huishoudelijke hulp is bedoeld. Elk uur dat je kunt besparen, kun je inzetten voor andere mensen.
Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) vraagt of de aanbieder het aantal uren bepaalt of de hulp. Mevrouw Voortman (wethouder) zegt dat uiteindelijk de aanbieder bepaalt. De cliënt kan vervolgens wel in bezwaar gaan.
De heer Sungur (DENK) meent dat er nu ook al situaties zijn waarin mensen twee uur hulp krijgen. Mevrouw Voortman (wethouder) antwoordt dat dat klopt. In het verleden hebben mensen echter drie uur gekregen terwijl het ook met twee uur kan.
De gemeente heeft afspraken met vier aanbieders, die binnen de vierkantbekostiging de
ondersteuning bieden die nodig is. Dat kan door een aanbieder of door een onderaanbieder.
Onderaanbieders zijn juist ook nodig om de continuïteit van zorg te bieden. Het is niet zo dat daar veel geld blijft hangen.
De voorzitter besluit de beraadslaging over dit agendapunt. Stemming over de moties vindt vanavond plaats.
(Mevrouw Dijksma draagt hierna het voorzitterschap van de vergadering over aan de heer Zwanenberg.) 12. Debat Locatiebepaling monument voor het slavernijverleden. Mevrouw Zwinkels (CDA) zegt dat het CDA groot voorstander is van een monument voor het
Raadsvergadering van 9 maart 2023
14
slavernijverleden, maar onaangenaam verrast is door de handelwijze van de wethouder in dit dossier. De gemeenteraad is onjuist en te laat geïnformeerd. De wethouder had klaarblijkelijk haast. De
wethouder heeft in de beantwoording van schriftelijke vragen en in de commissie nauwelijks iets gezegd over de veiligheidsrisico’s, terwijl er op 6 december 2022 al een alarmerend integraal veiligheidsadvies lag.
Mevrouw Raaijmakers (PvdA) meent dat de raad ook haast had, omdat het monument dit jaar bij Keti Koti onthuld moet worden.
Mevrouw Zwinkels (CDA) erkent dat, maar vindt dat het college een zorgvuldig proces moet volgen.
De afweging van de locaties moet navolgbaar zijn. Waarom heeft de PvdA niet gevraagd om eerder in het proces te worden meegenomen? Nu wordt er door de wethouder een voorstel doorheen gejast en kan er geen zorgvuldige afweging plaatsvinden.
Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vindt dat iedere partij een eigen afweging maakt. Voor haar partij leidt dat niet tot de keuze voor een andere locatie.
Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt dat de gemeenteraad beter in positie had moeten worden gebracht. Mevrouw Nolten (BIJ1) denkt dat met dit debat historisch onderbelichte stemmen op een vervelende manier overstemd worden.
Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt dat de gemeenteraad goede afwegingen moet maken op het gebied van de openbare ruimte. Het monument moet op een goede plek komen en dat vraagt goed
onderzoek. Dat is de taak van de gemeenteraad. Zij is erg geschrokken van het integraal veiligheidsadvies.
Mevrouw Nolten (BIJ1) maakt een vergelijking met een picknicktafel op die plek en vraagt wat het grotere risico is volgens het CDA.
Mevrouw Zwinkels (CDA) meent dat terecht in het debat is gezegd dat geen vergelijking moet worden gemaakt met picknicktafels en bankjes. Het is een beladen onderwerp en misschien zijn er groepen in de samenleving die anders naar zo’n monument kijken.
Mevrouw Nolten (BIJ1) zegt dat het niet om een willekeurige plek gaat. Er is een andere omgang met deze problematiek nodig. Kan het CDA zich verplaatsen in het handelen van het college, dat achter deze wens staat?
Mevrouw Zwinkels (CDA) kan dat niet. Een grote groep buurtbewoners heeft zorgen geuit, maar die worden in het participatieproces buiten beschouwing gelaten. Door overleg kan er mogelijk
verbinding en begrip ontstaan. De wethouder heeft nu slechts de afweging van de kunstwerkgroep gevolgd.
Mevrouw Stylianou (D66) vraagt waarom het CDA dit niet in het commissiedebat heeft ingebracht. Mevrouw Zwinkels (CDA) antwoordt dat pas later bleek dat deze plek uitnodigt tot graffiti. Zij had dat
Raadsvergadering van 9 maart 2023
15
eerder willen horen. Aspecten van de openbare veiligheid en de openbare ruimte moeten worden
meegenomen in de afweging. Voorafgaand aan het debat in de commissie heeft zij vragen gesteld, maar in de beantwoording is niet over veiligheid gesproken. De veiligheidsrisico’s bleken pas na afloop van het debat.
Mevrouw Stylianou (D66) vraagt of het CDA altijd een veiligheidsadvies van de politie nodig vindt. Mevrouw Zwinkels (CDA) zegt dat de politie een advies geeft dat in de besluitvorming moet worden meegewogen. Dat advies is in december 2022 opgesteld en daar is niets mee gebeurd.
De heer Sungur (DENK) vraagt wat voor het CDA het grootste probleem is qua veiligheid. Mevrouw Zwinkels (CDA) wijst erop dat, als de politie eerder om advies was gevraagd, deze had
geadviseerd om een andere locatie te kiezen. Er zijn risico’s van graffiti, barbecueën, wildplassen et cetera.
De heer Sungur (DENK) vindt dat de indruk wordt gewekt dat er niets is gedaan met de input van
bewoners en politie. De risico’s zijn echter aanvaardbaar geacht. Die gelden voor heel veel parken en monumenten.
Mevrouw Zwinkels (CDA) heeft niet gelezen dat de risico’s zijn gewogen en aanvaard. In de memo staat niet welke afwegingen het college heeft gemaakt.
De heer Sungur (DENK) heeft gelezen dat verschillende locaties zijn overwogen en dat de bedenkingen van omwonenden zijn meegenomen.
Mevrouw Kendir (Student & Starter) zegt dat er wél met de bewoners en de beheergroep is
gesproken. Zij leest dat het CDA ook kritiek heeft op het feit dat het belang van de nazaten van tot slaaf gemaakte mensen zwaarder weegt, terwijl dat juist een oproep vanuit de raad aan het college was.
Mevrouw Zwinkels (CDA) onderschrijft het belang van het monument. Het monument moet recht doen aan de vieringen en de herdenkingen die daar moeten plaatsvinden.
Mevrouw Kendir (Student & Starter) heeft signalen van omwonenden gekregen dat zij dit een goede plek vinden. Vindt het CDA niet dat de keuze voor de plek het beste gemaakt kan worden door de nazaten van tot slaaf gemaakte mensen?
Mevrouw Zwinkels (CDA) is het daarmee eens, maar de gemeenteraad moet ook andere zaken in
ogenschouw nemen, zoals het aspect van veiligheid. Zij blijft het vreemd vinden dat informatie over veiligheid te laat naar de raad is gekomen. De raad had om een voorstel gevraagd, maar heeft een brief gekregen.
Mevrouw Kendir (Student & Starter) betreurt dat laatste ook. In het integraal veiligheidsadvies ziet zij geen grote bezwaren. Waar ligt het probleem voor het CDA?
Raadsvergadering van 9 maart 2023
16
Mevrouw Zwinkels (CDA) concludeert dat Student & Starter de bevindingen in het veiligheidsadvies anders weegt. Zij vindt het vreemd dat de gemeenteraad het prima vindt als de informatie die is gevraagd, niet is ontvangen.
Zij vervolgt haar inbreng. Waarom is het veiligheidsadvies niet eerder gedeeld met de raad, terwijl er juist zorgen waren van raadsleden en buurtbewoners over de geschiktheid van de gekozen locatie? Welke positie heeft de raad als er pas na het commissiedebat een schrikbarend veiligheidsadvies
komt, dat niet is voorzien van een duiding? Vorige week heeft de gemeente doodleuk de vergunning
aangevraagd, alsof er niets aan de hand is. Wordt er in de plannen invulling gegeven aan de adviezen
van de veiligheidspartners, waaronder de suggestie om het monument verplaatsbaar te maken en het idee om borden en cameratoezicht te plaatsen? Het CDA vindt dat de handelwijze van de wethouder geen recht doet aan de positie van de raad. Het dossier heeft het vertrouwen van het CDA in de wethouder flink geschaad.
Mevrouw Stylianou (D66) vindt dat er in de afweging ook veel adviezen zitten die voor deze plek pleiten. Hoe weegt het CDA die?
Mevrouw Zwinkels (CDA) onderschrijft dat er meerdere aspecten moeten worden afgewogen. Het
veiligheidsadvies is pas na het debat toegestuurd en kon dus niet betrokken worden in de afweging. Mevrouw Stylianou (D66) wijst op de adviezen die voor deze plek pleiten, zoals die van de
evenementen- en de groenafdeling. Waarom worden die adviezen niet opgevraagd als het CDA een volledige afweging zo belangrijk vindt?
Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt het niet aan haar om alle adviezen op te vragen in een commissie-
debat. In de commissie heeft zij ook over andere zaken dan veiligheid gesproken. Zij vindt dat een bredere afweging had moeten worden gemaakt.
Mevrouw Stylianou (D66) vindt dat niet alleen naar een advies moet worden gevraagd dat negatief uitpakt. D66 heeft wel andere adviezen opgevraagd en meegewogen.
Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt dat precies het probleem. D66 heeft dat buiten het debat om gevraagd. Die informatie was geen onderdeel van het debat.
De heer Sungur (DENK) heeft "onbehoorlijk bestuur" en "verlies van vertrouwen" gehoord. Dient het CDA een motie in?
Mevrouw Zwinkels (CDA) betreurt dat het een emotioneel debat is geworden. Zij wacht de beantwoording van de wethouder af en bepaalt op basis daarvan of zij een motie indient.
Mevrouw Nolten (BIJ1) vraagt of het CDA erkent dat het slavernijverleden vandaag de dag nog steeds een doorwerking heeft.
Mevrouw Zwinkels (CDA) antwoordt bevestigend. Mevrouw Nolten (BIJ1) vraagt of het CDA erkent dat de ongelijkheid die uit dat verleden vloeit, niet voor iedereen even zichtbaar en herkenbaar is.
Raadsvergadering van 9 maart 2023
17
Mevrouw Zwinkels (CDA) meent dat dat niet aan de orde is in dit debat. Zij heeft meermalen gezegd
dat het CDA het belang van het monument onderkent. Deze discussie gaat over de openbare ruimte en het veiligheidsadvies dat te laat naar de raad is gestuurd.
Mevrouw Nolten (BIJ1) vindt dat je beide onderwerpen niet uit elkaar kunt trekken. Kan het CDA van haar aannemen dat wat het CDA hier vandaag doet, heel pijnlijk is voor nazaten van tot slaaf gemaakten en het leed van hun voorouders bagatelliseert?
De heer Bosch (PVV) heeft een punt van orde. Hij meent dat het punt van mevrouw Nolten niet
geagendeerd is. Als dat zo was, had hij ook een inbreng geleverd. Hij verzoekt de voorzitter de orde te herstellen.
De voorzitter verzoekt de leden om bij het onderwerp te blijven, maar vindt het belangrijk dat alle leden hun inbreng kunnen leveren.
Mevrouw Zwinkels (CDA) voegt nog toe dat zij de woorden van mevrouw Nolten ervaart als een persoonlijke aanval.
De voorzitter schorst hierop de vergadering. Na hervatting van de vergadering stelt de voorzitter voor om het debat over dit agendapunt op te schorten en om nu agendapunt 13 (Debat Actieplan Straatintimidatie) te behandelen. De heer Bosch (PVV) heeft niet de illusie dat dit in de tijd voor de schorsing lukt. De voorzitter concludeert dat de raad niet instemt met zijn voorstel. Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) vraagt om vijf minuten eerder te beginnen met het vragenuur, omdat haar vraag anders niet aan bod komt bij de hoeveelheid vragen die voor het vragenuur ingediend zijn.
De heer Koning (D66) stelt voor om agendapunt 19 nu te behandelen. Dat kan volgens hem kort. De voorzitter stelt hierna aan de orde de gelijktijdige behandeling van: 19. Raadsvoorstel Zienswijze op de (ontwerp)begrotingswijziging 2023-1 GGD regio Utrecht. 20. Raadsvoorstel Zienswijze concept kaderbrief 2024 GGD regio Utrecht. De heer Van Steeg (CDA) memoreert dat er in de commissie is gesproken over de financiële situatie
bij de GGD en over het digitale jeugddossier. Hij dankt de wethouder voor de uitgebreide brief die is gestuurd. Daarin is duidelijke informatie gegeven. Het gaat om € 800.000, waarvan € 500.000
structureel. Hij vraagt de wethouder om in het vervolg duidelijkheid voor de lange termijn mee te
nemen, zodat de raad goed inzicht heeft in de financiële positie en een betere afweging kan maken over de verdere uitwerking van de plannen.
Raadsvergadering van 9 maart 2023
18
De heer De Pagter (VVD) heeft een punt van orde. Het lukt hem nu niet om agendapunt 20 te behandelen, alleen agendapunt 19.
De voorzitter vindt dat ingewikkeld, omdat beide punten in samenhang worden besproken. De heer De Pagter (VVD) wil een amendement indienen, maar kan dat niet in de korte tijd die resteert. Hij stelt voor om agendapunt 19 wél te behandelen en agendapunt 20 nog niet. De voorzitter geeft het woord aan wethouder Eerenberg voor een reactie. De heer Eerenberg (wethouder) is het eens met de analyse van het CDA. In dit specifieke geval raakt het de gemeente Utrecht nauwelijks, maar het is belangrijk om sturingsinformatie te krijgen op de grote projecten van de GGD. Hij neemt de opmerking ter harte.
De voorzitter sluit de beraadslaging over agendapunt 19. Stemming over het raadsvoorstel vindt vanavond plaats.
De voorzitter schorst hierna de vergadering tot 19.45 uur. De voorzitter heropent de vergadering en heet alle aanwezigen welkom terug. Hij deelt mee dat zal worden begonnen met de voortzetting van agendapunt 12 (Debat locatiebepaling monument voor het slavernijverleden). Daarna zal er een ordedebat volgen over de wijze waarop de agenda zal worden afgehandeld.
De voorzitter stelt daarop aan de orde de voortzetting van de behandeling van: 12. Debat locatiebepaling monument voor het slavernijverleden. De heer Dekkers (GroenLinks) is blij dat het belang van het slavernijmonument raadsbreed wordt
ondersteund en dat het debat alleen gaat over de keuze van de locatie. GroenLinks ondersteunde in de commissie net als veel andere fracties de keuze voor de locatie naast de bult. De locatie voldoet aan de vooraf geformuleerde criteria. Bij deze keuze mag de stem van de kunstwerkgroep, met
daarin vertegenwoordigers van tot slaaf gemaakten, het zwaarst wegen. GroenLinks schrok best wel van het Integraal Veiligheidsadvies. Tegelijkertijd weet ook de raad al lang van de overlast in het
park. Er is een risico voor het monument en de bezoekers door de bestaande overlast. De punten
zijn eerder in de kunstwerkgroep en het college overwogen. Die overwegingen zijn terug te lezen in de stukken.
GroenLinks heeft een aantal politieke vragen aan het college voor de fractie een conclusie wil
trekken. Eén: hoe zijn de risico’s van de bekende overlast en de veiligheid van het monument en de bezoekers door de kunstwerkgroep en het college inhoudelijk gewogen bij het maken van de
locatiekeuze? Twee: kan het college in een tijdlijn weergeven wanneer er een veiligheidsadvies is
gevraagd, wanneer de inhoud van het advies bekend was en wanneer het bij de besluitvorming is betrokken? Drie: kan het monument en kunnen de activiteiten rondom het monument op deze
locatie juist bijdragen aan het verminderen van de bestaande overlast? Hierbij denkt de heer Dekkers bijvoorbeeld aan activiteiten met scholen die de binding met het monument in het park kunnen
Raadsvergadering van 9 maart 2023
19
versterken. Vier: welke extra maatregelen neemt het college naar aanleiding van het Integraal
Veiligheidsadvies? Worden de diverse betrokkenen, zoals de beheergroep, de kunstwerkgroep JoU et cetera, daarbij betrokken?
In de beantwoording van schriftelijke vragen en in het commissiedebat is door het college benoemd dat er ook gesproken is over de zorgen voor overlast. Het is goed dat het college, wanneer een
commissielid vraagt naar een specifiek advies, dat dan ook naar de raad stuurt. Dat betekent voor
GroenLinks niet dat alle notulen, adviezen en dergelijke actief naar de raad gestuurd hadden moeten worden. Het Integraal Veiligheidsadvies riep wel nog wat vragen op. Was het niet verstandiger
geweest als in het memo bij het Integraal Veiligheidsadvies al meer context en duiding was gegeven? Ten slotte vraagt de heer Dekkers of het nog lukt om het monument dit jaar bij Keti Koti te onthullen.
Mevrouw Passier (Volt) vertelt dat in 2020 een breed gedragen motie is aangenomen om met een voorstel te komen voor een slavernijmonument. Volt was er toen nog niet bij, maar vindt het ook
ontzettend belangrijk dat er een monument komt voor het slavernijverleden, dat de nazaten van tot slaaf gemaakten een belangrijke stem hebben in de vorm van het monument en de locatie ervan en dat het komt op een mooie locatie. Het moet een waardige locatie zijn. Dit gaat de fractie van Volt
aan het hart. De fractie vindt het jammer dat er geen voorstel is gekomen, maar een brief over een
besluit dat al genomen was. Tussen de motie en het besluit zit tweeënhalf jaar. Waar is het niet goed gegaan waardoor de raad voor een voldongen feit is gesteld, terwijl ze om iets anders had gevraagd? Daarom heeft de raad vandaag onder hoge druk een emotioneel debat gevoerd over een onderwerp dat rust, aandacht en verbinding verdient. Hiermee mist de raad ook de kans om raadsbreed in te stemmen met dit slavernijmonument en de locatie ervan.
Mevrouw Passier vraagt de wethouder ook hoe zij kijkt naar het veiligheidsadvies. Hier zat geen duiding bij en hier is Volt wel benieuwd naar. De fractie maakt zich namelijk zorgen over onder
andere de aanrijroute voor hulpdiensten. De locatie is nu al een hotspotlocatie en gevoelig voor overlast. De locatie kan een hangplek worden voor jongeren. Dit wil men uiteraard niet.
Mevrouw Nolten (BIJ1) vertelt dat hier in de commissie al uitgebreid over gesproken is. Vanmiddag is dit ook weer gebeurd. BIJ1 wil er nog zo min mogelijk woorden aan vuil maken. Mevrouw Nolten ziet deze agendering als een actieve ondermijning van het proces waar de meerderheid van de raad voor heeft gestemd. Dit debat is onnodig en centreert wederom niet de juiste stemmen. De
belanghebbenden hier zijn namelijk de nazaten van tot slaaf gemaakten. Als men werkelijk van de slavernijgeschiedenis wil leren, moet men niet wederom vervallen in dezelfde koloniale witte
patronen door wederom de voorwaarden te bepalen voor hen die eeuwenlang zijn uitgesloten en
benadeeld. Dat deze geschiedenis in het heden doorwerkt is helaas ook vandaag tastbaar. Mevrouw Nolten steunt dan ook nogmaals het handelen van het college.
De heer Bosch (PVV) heeft een punt van orde. Hij wordt weleens aangesproken op dingen, maar vindt dit soort woorden ook niet gepast.
Mevrouw Stylianou (D66) is minder geschrokken van het veiligheidsadvies. Haar fractie had deze
risico’s zelf al ingeschat en gewogen tijdens het commissiedebat. Voor D66 is het van groot belang dat Keti Koti gewoon gehaald wordt op de eerder aangewezen plek en steunt dus het handelen van het college.
Raadsvergadering van 9 maart 2023
20
De heer De Pagter (VVD) heeft één vraag over een onderwerp dat al eerder aan de orde is geweest: de aankondiging dat het monument er zou komen. Is de wethouder het met de VVD eens dat het
achteraf beter was geweest om het wel in een raadsvoorstel te gieten, juist om een verhit debat, dat er de afgelopen tijd was, te voorkomen en ervoor te zorgen dat het met een gedragen en goed proces door de raad zou worden geloodst?
De heer Sungur (DENK) stelt dat het memo wellicht meegestuurd had kunnen worden. Een
raadsvoorstel was ook wat DENK betreft beter geweest. Inhoudelijk ziet de fractie geen problemen, dus ze steunt het voorstel.
Mevrouw Snippe (PvdD) vindt ook dat de raad niet goed in positie is gebracht door het Integraal Veiligheidsadvies niet te delen met de raad voorafgaand aan de commissie. De fractie vindt dit
jammer en deelt dit met de agenderende partijen. Mevrouw Snippe vindt het ook goed dat dit door mevrouw Zwinkels is aangekaart. Ze hoopt dat de wethouder hier een goede toelichting op kan
geven. Ook de PvdD vindt dat de zorgen in het veiligheidsrapport aandacht verdienen. De PvdD was
niet een van de agenderende partijen, omdat ze het moeilijk vindt de inhoud van het advies te wegen in relatie tot andere overwegingen, ook omdat ze niet weet hoe uitzonderlijk zo’n rapport is en hoe de zwaarte zich verhoudt tot andere integrale veiligheidsrapporten. De PvdD zou daarom graag de overwegingen van de wethouder horen om tot een beter begrip te komen.
De heer Dijkstra (EenUtrecht) ondersteunt het monument op deze locatie, net als veel omwonenden dat overigens doen. Dit laatste wil de heer Dijkstra benadrukken. Hij steunt echter ook de kritische
vragen van het CDA. Het mooie van deze samenleving is dat men toe wil naar dat gelijke speelveld. Je kunt pleiten voor een monument voor mensen die hebben geleden en tegelijkertijd kritische
vragen stellen. Het is ontzettend belangrijk dat dit ook kan. De heer Dijkstra zou het fijn vinden als men elkaar hierin respecteert en dit niet gelijk met grote woorden belast.
Mevrouw Voortman (wethouder) vindt dat men op 26 januari een goed commissiedebat heeft gehad over de locatiekeuze voor het monument slavernijverleden. De wethouder zal eerst ingaan op de vragen van het CDA en daarna op andere genoemde punten.
Het debat in de commissie ging vooral over het participatieproces. De wethouder heeft toen
aangegeven dat er ook kanttekeningen bij deze plek zijn, maar die zijn wat het college betreft niet zo zwaarwegend dat het monument niet op deze specifieke plek zou kunnen. Daarom heeft het
college het advies van de kunstwerkgroep opgevolgd. In dat debat is de wethouder wel degelijk ook
ingegaan op aspecten die in het Integraal Veiligheidsadvies stonden, zoals verlichting en vandalisme. Bij een besluit om iets te doen in de openbare ruimte is veiligheid namelijk altijd een van de
afwegingen, net als groen en hoe het eruitziet. Het is echter niet het enige aspect en ook niet per se het belangrijkste aspect. 100% veiligheid kan bijna niet, zeker niet bij kunst. Kunst in de openbare ruimte is namelijk kwetsbaar, maar het belang om haar dicht bij inwoners te hebben is ook groot.
Hierin wordt dus altijd een afweging gemaakt. Dat Integraal Veiligheidsadvies is geschreven om in de
definitieve uitwerking rekening te kunnen houden met alle risico’s die er zijn. Daarom redeneert zo’n advies vanuit worst case scenario’s. Het is een advies van de ene groep ambtenaren aan de andere.
Daarin heeft de wijkagent de persoonlijke beleidsopvatting gegeven dat hij zelf een andere plek zou voorstellen. Een ambtenaar moet dit ook mogen. Dit moet hij gewoon kunnen zeggen. Het is ook niet zo dat aan de politie gevraagd wordt waar een monument neergezet moet worden. Een
monument op een openbare plek levert altijd risico’s voor de veiligheid op, bijvoorbeeld voor
Raadsvergadering van 9 maart 2023
21
vandalisme. Onlangs is er nog een stuk gestolen van het Nelson Mandelamonument. Dat is heel erg, maar je houdt hier ook zo veel mogelijk rekening mee. Zo heeft de gemeente in dit specifieke geval
het ontwerp aangepast om zitten minder makkelijk te maken. De heuvel blijft ‘s avonds en ‘s nachts
verlicht en het verbodsbord blijft staan. De gemeente doet ook nog andere zaken. Het is bekend dat er op de locatie gehangen wordt. Dit is geen breekpunt voor de gemeente, maar ze heeft wel
gevraagd om hier rekening mee te houden bij de uitwerking van het monument, zodat de plek zo
min mogelijk uitnodigt tot hangen en vandalisme. De traptreden van het monument zijn verkleind, zodat je wel goed naar boven kunt lopen, maar er minder prettig op kunt plaatsnemen. De
kunstenaar gaat samen met enkele leden van de kunstwerkgroep het gesprek aan met de gebruikers van het park, vooral de jongeren, om hen te informeren over de komst van het monument en het
belang ervan. De herdenking van 30 juni zal plaatsvinden bij het monument. Bij de organisatie zal
ook rekening gehouden moeten worden met de plek van de herdenking. Er zijn vaker bijeenkomsten
geweest op die locatie. De plek is op zichzelf groot genoeg. De viering op 1 juli zal voor het grootste deel plaatsvinden op het evenementenveld. Hiervoor moet jaarlijks een evenementenvergunning
worden aangevraagd. Het monument wordt opgenomen in de gemeentelijke kunstcollectie en komt in beheer van Stadsbedrijven. Er is al een afspraak gemaakt met de jongerenorganisatie JoU, de
politie, het parkbeheer, OOV, Beheer en de projectleider slavernijmonument om te kijken naar het
beheer en het gebruik van het monument na oplevering. De gemeente houdt dus zeker de vinger aan de pols.
Er zijn ook dingen die de gemeente niet meeneemt in het definitieve ontwerp. Het kunstwerk blijft
een plek waarop je zou kunnen zitten. Dat is een uitdrukkelijke wens van de kunstenaar, omdat het ook de bedoeling is dat mensen elkaar kunnen ontmoeten. Dat traptreden zijn wel verkleind. De
bereikbaarheid voor nood- en hulpdiensten is inderdaad niet ideaal. Tegelijkertijd is dit vaker het geval bij zaken die je in het park neerzet. In het veiligheidsadvies werd gesteld dat de locatie in
beeld komt voor het houden van demonstraties door diverse groepen. Dit is niet de verwachting van de gemeente. Dit gebeurt ook niet in andere steden, bijvoorbeeld Rotterdam en Vlissingen, die een
vergelijkbaar monument hebben. Inmiddels heeft ook de politie dit uitgezocht. Die is van mening dat er geen bevindingen zijn die leiden tot demonstraties naast een dergelijk monument.
Mevrouw Zwinkels vroeg waarom de wethouder dit zo kaal met de raad heeft gedeeld. Op zichzelf vroeg zij daar geen duiding of andere stukken bij. De wethouder heeft dit daarom achterwege
gelaten. Ze weet ook niet precies wat er verwacht wordt. Wat de wethouder net heeft gezegd, had zij ook kunnen meesturen bij het Integraal Veiligheidsadvies. Dat had een hoop vragen kunnen
voorkomen. Mevrouw Zwinkels gaf ook aan dat ze schrok van de inhoud van het advies. Dit is geen onbegrijpelijke reactie als je dit advies er zo los uittrekt, want dit advies beschrijft alle denkbare
risico’s. Er zijn echter ook andere adviezen die het college allemaal tegen elkaar heeft afgewogen. De wethouder komt daarom tot een andere weging. Het advies geeft aandachtspunten mee, maar zegt niet dat het hier niet kan. Die aandachtspunten neemt de gemeente ook mee in de definitieve
realisatie van het monument. Zo is er een mooi en bijzonder traject doorlopen in de voorbereiding
van het monument. Dit is zelfs nog uitgebreider gedaan dan bij een normaal kunstwerk het geval is. Het is jammer dat niet iedereen blij is met de locatie, maar er is een keuze gemaakt en hier staat de wethouder voor.
Ook andere partijen hebben opmerkingen gemaakt. De heer Dekkers vroeg hoe de risico’s door de kunstwerkgroep en het college inhoudelijk zijn gewogen. Het college is van mening dat die
aandachtspunten echt zorg verdienen en moeten worden verwerkt in het definitieve ontwerp en dat dit ook kan. Bij de presentatie van de schetsontwerpen is door de bewoners die daarbij waren
aangegeven dat de heuvel een locatie was die druk gebruikt werd door jongeren. De komst van het
Raadsvergadering van 9 maart 2023
22
monument zorgt er niet voor dat de heuvel helemaal niet meer gebruikt kan worden. De
kunstwerkgroep is ook op de hoogte van het feit dat het om een veelgebruikte en drukke plek gaat. De groep vindt dat juist waardevol, omdat daardoor interactie met de gebruikers van het park
ontstaat en er een bredere groep, juist ook jongeren, betrokken kan worden bij het slavernijverleden en de doorwerking ervan.
De heer Dekkers vroeg om de tijdlijn. Begin november is er een aangepast ontwerp gemaakt. Eind
november is er een gesprek geweest met de gebiedsmanager veiligheid. Bij het collegebesluit zijn vervolgens de belangrijkste punten meegenomen. Daarna zijn er nog aanvullende aanpassingen gemaild in het advies van de politie, dus op tijd voor het definitieve ontwerp.
De heer Dekkers vroeg ook of het monument kan bijdragen aan de veiligheid. De kunstenaar gaat samen met de kunstwerkgroep het gesprek aan met de gebruikers van het park om hen te
informeren. Ook bij de jaarlijkse herdenking en viering wordt het onderwerp slavernijverleden voor
veel Utrechters tastbaarder. Stichting Keti Koti organiseert meerdere activiteiten voor jong en oud in de herdenkingsmaand en wil daar inderdaad scholen uit de wijk bij betrekken. De wethouder hoopt
van harte dat dat bijdraagt aan de veiligheid en dat het daarmee een park voor alle Utrechters wordt, maar kan niet zeggen dat het zeker zo zal gaan. De wethouder heeft al aangegeven welke
maatregelen zij zal nemen naar aanleiding van het IVA en ook hoe JoU en omwonenden daarbij
worden betrokken. Daarover is al een afspraak gemaakt en de gemeente zal de vinger aan de pols
houden. In de beheergroepen worden overlastmeldingen en ontwikkelingen in het park besproken. De wethouder heeft gesproken op het duiden van het IVA.
GroenLinks vroeg of het lukt om het monument op Keti Koti te onthullen. De wethouder antwoordt dat dat zal lukken.
Volt en de VVD vroegen waar het niet goed is gegaan waardoor de raad geen raadsvoorstel heeft
ontvangen. Na de vaststelling van de motie op 9 juli is de raad op twee momenten geïnformeerd over de voortgang. In juni 2021 is de antidiscriminatie-agenda vastgesteld. Daarin staat dat de gemeente samen met betrokkenen bij de Utrechtse Keti Kotiviering naar aanleiding van de motie
Slavernijverledenmonument gaat werken aan de realisatie van dat monument en dat het onthuld zal
worden bij de herdenking en viering in 2023. In de raadsbrief van februari 2022 heeft de wethouder de raad ook geïnformeerd. Ook in de commissie werd gevraagd of het niet een apart raadsvoorstel had moeten zijn. De wethouder heeft toen geantwoord dat zij de motie zo niet had opgevat. Haar werd toen ook duidelijk dat een aantal fracties dit wel zo had gewild. Hierop heeft de wethouder aangegeven spijt te hebben dat het niet op die manier is gebeurd.