2024.05.23 Conceptverslag commissie EDVW
Tekst van het document
8. Raadsvoorstel vaststelling Huisvestingsverordening gemeente Utrecht 50
55
De voorzitter deelt mee dat wethouder De Vries aanwezig is. Spreker streeft ernaar dat de commissie deze vergadering vanmiddag kan afsluiten. Hij hoopt dat iedereen ermee in kan stemmen om zich te beperken in inbreng en interrupties. Hij hoopt dat ook de wethouder niet zo breed van stof is als hij normaal is. Hij ziet dat de wethouder lachend knikt. De behandeltijd van dit raadsvoorstel is 90 minuten. Hij heeft gezien dat er heel weinig wijzigingen zijn, het moet dus sneller kunnen. Sinds 1 januari 2024 is de Huisvestingswet aangepast met enkele nieuwe mogelijkheden voor regulering via de Huisvestingsverordening. Met deze wijziging van de verordening wordt (1) gebruik gemaakt van nieuwe instrumenten, (2) voldaan aan de nieuwe Pagina 28 van 48
wettelijke eisen en (3) worden enkele optimalisaties ter verbetering van de woonruimteverdeling doorgevoerd. De commissie heeft twee termijnen.
5
10
15
20
De heer Van der Zweth (PvdA) stelt dat de samenleving van een niet functionerende woningmarkt naar volkshuisvesting gaat. Daar moet alles aan bijdragen. Bij deze wijzingen in de verordening is dat ook te zien. Die richting is dus heel goed. De PvdA ziet verschillende dingen die zijn fractie heel positief vindt. Die bespreekt hij dus maar heel kort. Dat zijn de inkomenseisen bij betaalbare nieuwbouw, iets strengere eisen bij midden-huur en betere juridische houdbaarheid daarvan en kinderopvang bij brandweer en hospitalen. De voorrangsregeling voor vitale beroepen is heel belangrijk omdat die vaak te veel verdienen voor sociale woningen. Ook is het goed dat de pilot Van Groot naar Beter voor een tijdje wat hoger in de rangorde wordt geplaatst om te kijken of dat de doorstroming bevordert of niet. Dat is allemaal positief. Het laatste punt past in het kader van het helpen van ouderen om te verhuizen. Als zij verhuizen, komt er een hele verhuisketen achteraan met uiteindelijk een starter die een beweging maakt. De PvdA is benieuwd naar de resultaten. Zijn fractie zou ook een regeling willen zien voor van hoger naar lager. Daar is eerder over gesproken. Nu mogen alleen mensen met een medische indicatie dat zij hun huis niet meer in kunnen daar gebruik van maken. In de praktijk is het echter zo dat mensen niet meer echt goed ter been zijn, maar dat het nog wel kan.
Voor die groep zou de PvdA een regeling willen hebben. Hij komt nu niet met een voorstel, maar hij vraagt toch aan de wethouder of het idee van hoger naar lager bij die pilot kan worden betrokken in het denken over hoe dat goed wordt gedaan. De PvdA heeft drie inhoudelijke punten. Mevrouw Van der Wilt (D66) hoort van de PvdA dat nog een regeling erbij misschien goed is. Er worden allerlei nieuwe doelgroepen bijgemaakt. Maakt de raad het zich daarmee niet erg moeilijk en durft hij dan nog wel te kiezen?
25
30
35
40
De heer Van der Zweth (PvdA) denkt dit niet. Het gaat hier om in de jaren zestig gebouwde flats waar iemand nog een trapje op moet. Daar kunnen mensen niet lekker wonen. Het is niet zozeer een schaarste-verdeling, het is meer het punt van aan wie prioriteit wordt gegeven. Iemand van veertig jaar die naar boven kan lopen redt het wel. Met zo’n regeling wordt een verhuisbeweging binnen een pand mogelijk gemaakt. Dan kunnen die oudere mensen op de begane grond gaan wonen en dan komt er een andere woning vrij. Qua impact zou het mee moeten vallen, maar het helpt mensen gigantisch. Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt het voorstel van de PvdA wel charmant. Zij heeft op pagina 6 een overzicht gezien van de mogelijkheden waar de gemeente wel of niet gebruik van maakt. Daar stond bij dat Utrecht geen invulling geeft aan gelabelde woningen voor bijzondere doelgroepen. Zou dat de manier zijn om toch in dit voorstel tot een invulling te komen met de regeling van hoog naar lager zodat de gemeente de mensen met een beperking op de begane grond kan laten wonen? De heer Van der Zweth (PvdA) denkt dat het een invulling kan zijn, hij is niet getrouwd met de manier waarop. Zijn punt is vooral dat mensen een medische indicatie nodig hebben, dat dan pas maatwerk wordt geleverd en dat iemand dan pas wordt geholpen. De praktijk is gewoon dat het heel hoogdrempelig is.
Het kost veel tijd, moeite en energie en mensen zijn soms niet aan een medische indicatie toe, maar zijn gewoon niet goed ter been. Als de gemeente kan helpen met zo’n regeling, is dat winst, op die manier, maar misschien ook op een andere manier. Mevrouw Zwinkels (CDA) is blij te horen dat de heer Van der Zweth voor deze mogelijkheid openstaat. Misschien kunnen zij met een motie komen om dit nu al met elkaar te verwezenlijken.
45
50
De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dat prima. Hij is benieuwd naar waar mevrouw Zwinkels aan denkt, maar hij is ook benieuwd hoe dit kan worden betrokken bij die pilot Van Groot naar Beter. Hij is benieuwd naar de beantwoording van de wethouder. Als hij het idee heeft dat daar weinig mee gebeurt, dan wil hij zelf een voorstel doen. Spreker heeft drie punten. Zijn eerste punt is de bezettingsnorm bij sloop-nieuwbouw. De raad heeft met motie 117 in 2023 duidelijk opgeroepen om, als dat kan, bij sloop-nieuwbouw een andere bezettingsnorm te maken. Het is niet uit te leggen dat mensen gedwongen worden hun huis te verlaten en, als zij terugkomen, worden gedwongen veel kleiner te gaan wonen. Daar kan best wat maatwerk worden geleverd, ook in de regelgeving. Nu is het argument dat het wel kan, maar dat de mensen het niet willen. De motie Pagina 29 van 48
5
was echt duidelijk: als het kan, doe het! Het staat er niet in. Zijn fractie komt met een amendement om het er alsnog in te zetten. Zijn tweede punt is dat er wordt gezegd dat er een lagere boete wordt gegeven bij de opkoopbescherming, als het mensen zijn die anders een vergunning hadden kunnen kopen, vaak ouders die kopen voor hun kinderen. Wat de PvdA betreft wordt hen een waarschuwing gegeven en, als zij niet acteren, krijgen zij de hoogste boete. Anders gaat het voor hen lonen om toch de vergunning aan te vragen en te kijken of zij ermee wegkomen. Wat zijn fractie betreft hoeven hier de boetes dus niet verlaagd te worden. Hij is benieuwd naar de reactie van de wethouder.
15
Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt dat de PvdA hier wel heel gemakkelijk mee omgaat. Het is gewoon een legaliseerbare situatie. In principe is er dus niet zoveel aan de hand. Mensen vergeten iets te doen en kunnen dat op deze manier herstellen. Zij vindt het heel goed dat, als er boetes komen, die voor particulieren lager zijn dan voor bedrijfsmatige verhuur. Waarom zo fel? Op dit moment is het niet zo dat iemand eerst een waarschuwing krijgt. Bij een overtreding krijgt iemand een boete voor zijn kiezen. Stelt de heer Van der Zweth dan voor om de boete op nul te zetten de eerste keer?
20
De heer Van der Zweth (PvdA) antwoordt dat zijn fractie zegt dat er de eerste keer een waarschuwing moet worden gegeven en dat betrokkenen een korte periode krijgen om die vergunning aan te vragen. Doen zij dat niet, dan krijgen zij de hoogste boete. Volgens hem liggen dat en wat mevrouw Zwinkels zegt niet zover uiteen. De PvdA wil dus niet een soort ‘coulanceboete’ alsof het dan in orde is.
10
Mevrouw Zwinkels (CDA) begrijpt dat de heer Van der Zweth dus eigenlijk de boete voor de eerste overtreding verlaagt van 3000 euro naar nul.
25
De heer Van der Zweth (PvdA) geeft aan dat dat alleen het geval is, als die termijn hetzelfde wordt gelaten. Er is prima te werken met een waarschuwing dat het binnen drie of vier weken geregeld moet zijn. Doen betrokkenen dat niet, dan krijgen zij alsnog een boete. Dan hebben zij dus niet een boete van nul euro, maar dan hebben zij korte tijd respijt en daarna volgt de boete. Dat is volgens hem niet hetzelfde, maar de commissie hoort dadelijk hoe het precies is.
30
Mevrouw Zwinkels (CDA) zou dan graag van de wethouder willen weten of het voor het ambtelijk apparaat mogelijk is dat soort waarschuwingen te gaan organiseren. Anders ontstaan de discussie over de vraag of het de eerste overtreding was of pas de eerste waarschuwing. Het lijkt haar dat het nogal ingewikkeld wordt.
35
40
45
De heer Van der Zweth (PvdA) vindt het een prima vraag, maar zijn fractie is niet voor lagere boetes voor hetzelfde vergrijp. Zijn derde punt is dat er nu geen opvolging wordt gegeven aan het terugdringen van tweede woningen. Dat blijft voor de PvdA lastig om uit te leggen. Hij begrijpt best dat het voor sommige mensen heel praktisch of heel fijn is, maar als er zoveel mensen zijn die geen eerste woning hebben, wat is dan prioriteit voor die tweede woning? Nu wordt gezegd dat het niet kan, dat een betere onderbouwing nodig is en dat er dan gevolg aan kan worden gegeven. Zijn vraag aan de wethouder is dan om hier gevolg aan te geven, dus dit bij te houden en bij de raad terug te komen met een voorstel om dit terug te dringen zo niet te verbieden. Hij is benieuwd naar de reactie van de wethouder, anders gaat de PvdA aan een eigen voorstel denken. Zijn fractie blijft voorstander van inschrijven vanaf zestien jaar, ook voor de voorrang voor studies aan pabo, verpleegkunde, handhaving en beveiliging. Zijn fractie weet dat er daarvoor geen meerderheid is, dus zij doet op dit punt niets. Arbeidsmigranten zouden als kwetsbare doelgroep terugkomen in de Woonzorgvisie. Ook daar doet de PvdA nu even niets mee, maar zij zal er wel op letten dat dit in de Woonzorgvisie duidelijk terugkomt. Mevrouw Meerding (VVD) reageert op het stukje over de tweede woning.
Is de PvdA dan helemaal tegen het bezit van een tweede woning, hoe moet zij dat zien?
50
De heer Van der Zweth (PvdA) antwoordt dat zijn fractie het niet goed uit te leggen vindt dat zoveel mensen een tweede woning hebben, als heel veel mensen geen eerste woning hebben. Uit het vorige debat weet de commissie dat helemaal verbieden niet kan en dat weet zij ook uit het voorliggende stuk. De PvdA zegt dat het bijgehouden en onderbouwd moet worden. Het college zegt dat ook en zegt erbij dat er dan iets kan worden gedaan. Zijn fractie zegt dan: “Ga er iets mee Pagina 30 van 48
doen, probeer het terug te dringen en probeer het te voorkomen”. Het korte antwoord aan mevrouw Meerding is ja.
5
10
15
20
25
Mevrouw Meerding (VVD) begrijpt op zich dat de PvdA deze vraag stelt. De VVD denkt hier heel anders over en is het hiermee niet eens. Maar zij is toch wel benieuwd of de heer Van der Zweth dan al een idee heeft. Hij heeft het er over dat er iets moet gebeuren en dat dit moet worden teruggedrongen. Haar lijkt dit juridisch onmogelijk. Hoe ziet de PvdA dat voor zich? De heer Van der Zweth (PvdA) antwoordt dat de commissie dat gaat horen. De PvdA heeft al geprobeerd met een amendement een voorstel te doen om het gewoon niet toe te staan op wat uitzoneringen na. Daarvan wordt nu gezegd dat het niet kan en dat het beter moet worden onderbouwd. Dat is prima, laat de gemeente het bijhouden en onderbouwen en laat zij tonen dat het wel kan. De voorkeur heeft terugdringen. Als terugdringen niet kan en alleen verbieden mogelijk is, dan moet het gesprek opnieuw worden gevoerd. Het verbaast hem dat de VVD zo stellig is in haar andere opvatting. Er zijn zoveel woningen zes tot acht maanden per jaar niet in gebruik, terwijl het aantal dak- en thuislozen verdubbelt. Dat geeft toch te denken over wat er met de woningen in deze stad gebeurt. Mevrouw Meerding (VVD) voelt zich dan toch een beetje aangesproken. Dat de PvdA en de VVD hier heel anders over denken is voor iedereen duidelijk. Het hebben van een tweede woning kan ongelofelijk veel redenen hebben.
Voor mensen die een deel van het jaar in het buitenland werken moet er nog steeds ruimte zijn. Het is niet zo dat deze mensen iets verkeerds doen, het kan gewoon bij hun levens- en werkstijl passen. Daarover verschillen de twee fracties stevig van mening. De oproep van de VVD aan de wethouder is om vooral niet de mogelijkheden daarvoor te verkennen. De commissie hoort zo meteen het antwoord van de wethouder. De heer Van der Zweth (PvdA) bevestigt dat zijn fractie er sowieso anders in staat. Maar ook in het geval dat mevrouw Meerding noemt blijft het een feit dat zo’n woning zes tot acht maanden helemaal niet in gebruik kan zijn. Dat geeft te denken in de grootste wooncrisis van de afgelopen decennia. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt wat de PvdA vindt van het aanpassen van inkomensgrenzen aan landelijke normen. Dat heeft hij even gemist.
30
De heer Van der Zweth (PvdA) antwoordt dat het een wat strengere eis is. De PvdA vindt dat passend omdat wat lagere inkomens aanspraak kunnen maken op midden-huur. Het is ook juridisch beter houdbaar. Zijn fractie vindt dat logisch. De heer Dijkstra (EenUtrecht) is toch benieuwd naar de effecten, als de bestaande grenzen zouden worden gehandhaafd. Is de PvdA daar niet nieuwsgierig naar?
35
De heer Van der Zweth (PvdA) is daar niet per se nieuwsgierig naar. Als in Utrecht een middenhuurwoning in de markt wordt gezet, reageren daar tachtig mensen op. Hij is niet bang dat er geen vraag meer zou zijn. Het kan prima, sterker nog, de markt stelt nu vaak belachelijke eisen, zoals een maandloon dat vier of vijf keer hoger is. Dat is weer een heel hoge inkomenseis. Hij vindt het goed dat de overheid dat bestuurt. De gemeente reguleert die huur, mensen kunnen daar aanspraak op maken.
40
Mevrouw Van der Wilt (D66) zal spaarzaam zijn met haar interrupties, maar dit moet haar toch van het hart. De heer Van der Zweth gaat in op het punt van zestien jaar als inschrijfeis. Volgens haar is de intentie om meer jongeren te helpen aan een woning. Is de PvdA het met D66 eens dat het lotingspercentage van 10% dat Utrecht nog steeds heeft een knop is om aan te draaien? Ook in vergelijking met de regio is dat heel laag in Utrecht.
45
De heer Van der Zweth (PvdA) stelt dat mevrouw Van der Wilt dat doel er nu zelf maar bij verzint. Zijn fractie is voor die zestien jaar omdat dan jongeren uit de regio daar een plek kunnen krijgen. Die dynamiek zit daarachter. De 10% loting die Utrecht nu heeft is netjes en conform het coalitieakkoord, wensen en verordening. Hij vindt het ook niet uitlegbaar om dat veel hoger te maken dan de afgesproken 10%. Pagina 31 van 48
Mevrouw Van der Wilt (D66) raakt nu in verwarring. De heer Van der Zweth meent dat zij iets verzint, maar hij zegt toch wel dat hij meer jongere mensen een kans wil geven op een woning. Dat is toch geen bijzondere ambitie? 5
10
De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dat ook niet. Maar de PvdA zegt: inschrijven vanaf zestien jaar. Jongeren vanaf zestien jaar inschrijven kan alleen, als zij in de regio Utrecht wonen. Iemand die in een andere stad woont kan zich niet vanaf zestien jaar inschrijven in het systeem van de gemeente Utrecht .Er zit zeker iets in van jongeren een betere positie geven, maar er zit ook in dat het hiermee mogelijk wordt dat iemand die hier is opgegroeid, het huis uit wil en in de stad wil blijven wonen, hier kan wonen. In de volksbuurten hoort hij vaak dat iemand een zoon van 28 jaar heeft en dat die nog steeds geen huis heeft. Het gaat erom dat de gemeente die mensen een handje helpt. Mevrouw Van der Wilt (D66) is het duidelijk. Zij hoorde dat verhaal gisteren ook op een bijeenkomst. Dan ziet zij toch een link om elkaar te zoeken op het punt van jongeren en dan hoopt zij dat de PvdA daartoe te verleiden is met haar bijdrage.
15
De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat het loten daarin een heel ander effect heeft. Sowieso is het niet alleen voor jongeren. Als mevrouw Van der Wilt zo enthousiast wordt, dan is een meerderheid in zicht. Dan is het mogelijk die zestien jaar in te voeren.
20
Mevrouw Passier (VOLT) kan zich voor een groot deel aansluiten bij het betoog van de heer Van der Zweth, maar ook zij had nog een vraag over het inschrijven vanaf zestien jaar. Op haar komt het over als een heel sympathiek plan, maar net zo sympathiek als de Jubelton. Voor een kleine groep was dat heel fijn, maar de woningprijzen stegen en het maakte de problemen alleen maar groter. Daar worstelt zij mee. Kan de heer Van der Zweth ingaan op hoe hij dat ziet?
25
De heer Van der Zweth (PvdA) merkt op dat dit voorstel de prijzen niet verhoogt. Het verhoogt ook niet de vraag naar de hoeveelheid woningen. Het zorgt er alleen voor dat een groep wat langer ingeschreven staat dan een andere groep. Het is natuurlijk niet de oplossing voor alle problemen in de wooncrisis, maar het zorgt wel wat voor de sociale structuren en voor wie aanspraak kan maken in het verdelen van schaarste. Dat is uiteindelijk het doel.
30
Mevrouw Passier (VOLT) begrijpt dat het gelukkig de prijzen niet verhoogt. Maar het vergroot wel de totale wachtlijst en de tijd dat de totale groep op de wachtlijst staat. De situatie is immers dat er op dit moment gen woningen bij komen. Dan is er toch wel een spanningsveld. De gemeente geeft dan immers jongeren uit Utrecht voorrang met die extra jaren, maar de totale wachtlijst wordt wel groter.
35
40
De heer Van der Zweth (PvdA) geeft aan dat er wel veel woningen worden bijgebouwd. Er worden geen woningen meer verkocht en de hoeveelheid sociale woningen wordt gesaneerd. Het klopt dat de totale wachttijd iets langer wordt, maar het gaat om hoe de schaarste wordt verdeeld. Het belangrijkste argument voor die zestien jaar is naast de wens jongeren een plek te geven de wens om sociale structuren te behouden. Daar helpt het bij. Iemand die zijn hele leven in Utrecht woont, die is opgegroeid in een van die volkswijken en die zegt dat hij een huis voor zichzelf wil kan hiermee net iets meer wachttijd opbouwen. Er wordt geen woning ’bijgetoverd’, maar het doet wel iets voor de sociale structuur. De raad praat daar vaak over, dit is een heel effectieve maatregel. De voorzitter stelt vast dat er geen interrupties meer zijn. Hij wil verder gaan met de volgende spreker, maar de commissie heeft nog maar zes minuten. Hij wil de vergadering schorsen, maar hij wil eerst de wethouder vragen of deze nog mededelingen heeft.
45
De heer Van der Zweth (PvdA) stelt voor nog één bijdrage te doen en iets na 13.00 uur af te ronden. De heer Snijder (Student & Starter) deelt mee dat dat niet zijn voorkeur heeft omdat er straks ook een bespreking is van een rapport van de Rekenkamer en hij daar graag naartoe gaat..
Pagina 32 van 48
De heer Zwanenberg (GL) en de heer Dijkstra hebben om 13.00 uur een vergadering van het Dagelijks Bestuur. Dan is het wel fijn, wanneer zij daar zijn. De voorzitter besluit dan dat er nu geen tweede bijdrage komt. Hij vraagt wel aan de wethouder of er nog mededelingen zijn. 5
10
Wethouder De Vries heeft twee mededelingen. De eerste is een excuus en een woord van dank voor de flexibiliteit van de commissie en van de griffie. Er is in de planning kennelijk iets niet goed afgestemd. De tweede is dat, als het goed is, de commissie een mail heeft ontvangen van de griffie over een werksessie op 25 juni 2024 in het kader van de beleidsnota Wonen en Volkshuisvesting die eraan komt. Het college wil in die sessie graag het gesprek aangaan met de commissie over hoe dit ingericht zou moeten worden. De voorzitter schorst de vergadering om 12.57 uur.
Lijst van toezeggingen Agendapunt 7 Raadsbrief speelveld Warmtetransitie 15
- Voor de zomer, doch uiterlijk september Q3 volgt een raadsbrief met plan van aanpak/inventarisatie met daarin meegenomen richting/ideeën voor raadsvoorstel Q4. De lessen van andere steden worden meegenomen in de raadsbrief of in het raadsvoorstel.
Pagina 33 van 48
5
10
Verslag openbare middag vergadering commissie Energie(transitie), Duurzaamheid, Vastgoed en Wonen Datum Locatie Verslag door
23 mei 2024 Stadhuisbrug 1, Utrecht Judith Dubero (Notuleerservice Nederland)
Aanwezigen 15
20
De voorzitter, de heer C. Bos, de wethouders, de heer D. de Vries, mevrouw R. Streefland, de leden, mevrouw A. Oudejans (Student & Starter), de heer G. Dijkstra (EenUtrecht), de heer R. van der Zweth (PvdA), de heer M. Usta (DENK), de heer P. Zwanenberg (GroenLinks), de heer L. van Straalen (ChristenUnie), de heer R. Snijder (Student & Starter), de heer N. Temming (Stadsbelang Utrecht), de heer V. Paalman (Horizon), mevrouw T. Meerding (VVD), mevrouw B. van der Wilt (D66), mevrouw J. Zwinkels (CDA), mevrouw X. Minnaert (PvdD), mevrouw F. Steinmetz (Bij1), mevrouw C. Passier (Volt) Grifier: ..
25
Verslag openbare middag vergadering commissie Energie(transitie), Duurzaamheid, Vastgoed en Wonen
30
Aanwezigen .....................................................................................................................................34 8. Raadsvoorstel vaststelling Huisvestingsverordening gemeente Utrecht ....................................35 9. Raadsbrief Kwartaalrapportage Realisatie sociale huisvesting Q1 2024 ...................................44 Pagina 34 van 48
Toezeggingen ...................................................................................Error! Bookmark not defined.
5
De voorzitter, de heer Bos, opent de vergadering om 14.00 uur.
8. Raadsvoorstel vaststelling Huisvestingsverordening gemeente Utrecht 10
15
20
25
30
35
40
45
50
De heer Zwanenberg (GroenLinks) meldt dat GroenLinks niet enthousiast is over de uitbreiding van de beroepenvoorrang. Er zullen zich meer groepen aandienen en het wordt niet makkelijker voor andere mensen om een huis te vinden. Mevrouw Meerding (VVD) vraagt of de SP niet tevreden is met de uitbreiding en wel tevreden was met het oude voorstel. De heer Zwanenberg (GroenLinks) antwoordt dat de GroenLinks geen voorstander is van beroepenvoorrang. De SP sluit zich aan bij het verzoek van Hoog naar Lager en verbaast zich daarnaast over het feit dat het college er niet voor kiest om recreatieve verhuur vergunningsplichtig te maken. Er is een grote toename van dit soort verhuur, er is grote schaarste en op deze manier kan de toeristenbelasting makkelijker geïnd worden. Mevrouw Van der Wilt (D66) ziet dat er aanpassingen nodig zijn voor meer betaalbare koop en huur en dat doorstroom hard nodig is. Veel mensen hebben nog geen woning, docenten willen in Utrecht wonen, jongeren wonen nog bij hun ouders en wachten al jaren en mensen wonen in een te dure woning terwijl zij graag in een middenhuurwoning terecht willen komen. D66 is voor voorrang voor docenten, maar dit loopt nog niet hard. Nu komen er twee groepen bij. Dit maakt het nog gecompliceerder. D66 is enthousiast over het voorstel Van Groot naar Beter.
Er komt meer voorrang voor groepen op de middenhuur, waaronder mensen die in een sociale huurwoning wonen. Dit is op zich goed, maar in het Raadsvoorstel staat: ‘In de praktijk blijkt tot nu toe dat ook bij de eerste verhuur voldoende woningen verhuurd worden aan mensen zonder voorrang zoals starters met een middeninkomen. Er reageren dus veel minder doorstromers dan er aanbod is.’ Dit klonk als een verbazing, maar er is natuurlijk heel veel vraag naar huurwoningen in het middensegment, juist voor mensen die nu geen plek hebben of heel duur huren. Mevrouw Van der Wilt vraagt of het college erkent dat door deze voorrangsregels zij nu minder kans maken en dat er meer middenhuur moet komen. Er zijn antwoorden gekomen op de vragen die zijn gesteld. Er worden pogingen gedaan maar landelijk is veel nog nodig op bijvoorbeeld anders kijken naar de grens voor middenhuur. Zij vraagt de wethouder hoe hij hiernaar kijkt. Het lotingspercentage is 10%. Dit is gemiddeld heel laag terwijl loten wel kan bijdragen aan een grotere kans voor jongeren en starters. D66 vraagt wat het verlagen van het percentage heeft gedaan voor jongeren en starters voor een kans op een woning en of beter onderzocht kan worden hoe dit zich verhoudt ten opzichte van de regio en of de wethouder dit nog eens opnieuw wil bekijken samen met woningcorporaties. Bekeken kan worden of 10% voor de regio redelijk is.
De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of D66 de link ziet tussen dat in Utrecht de wachttijd veel hoger is dan gemiddeld in de regio en het verhogen van 10%. Dit vergroot de wachttijd voor andere mensen. Mevrouw Van der Wilt (D66) antwoordt dat het altijd dubbel is. Een wachtrij zegt niet altijd iets over hoe hard iemand aan het zoeken is en of iemand nu iets nodig heeft. Mensen die direct een woning nodig hebben, krijgen met loten meer kans. Pagina 35 van 48
De heer Dijkstra (EenUtrecht) denkt dat het meer helpt als de leeftijd verlaagd wordt waarop iemand zich kan inschrijven. 5
10
15
20
25
30
Mevrouw Van der Wilt (D66) sluit dat niet uit. Maar zij wil weten of de kans voor jongeren nu is toegenomen of afgenomen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vindt dat die conclusie nu al getrokken kan worden. Met loten heeft iedereen gelijke kansen, ongeacht de leeftijd, met het verlagen van de leeftijd naar 12 jaar waarop iemand zich kan inschrijven krijgen jongeren meer kans. Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt zich af of de wachtrij daarmee niet alleen maar groter wordt. Haar doel is meer kansen voor jongeren. De heer Van Straalen (ChristenUnie) vraagt of D66 dit wil laten onderzoeken bij alle woningen of specifiek bij woningen voor jongeren. Mevrouw Van der Wilt (D66) antwoordt dat zij dit bij alle woningen wil onderzoeken. Zij wil weten wat de kans is voor mensen die nu nog geen woning hebben en of die kans is toegenomen of afgenomen. Corporaties geven aan dat zij hier vergelijkend naar kunnen kijken. De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt wat de zin daarvan is als de afspraak is dat het percentage niet gaat veranderen. Mevrouw Van der Wilt (D66) geeft aan dat het percentage in de regio 20% is. Er kan best gekeken worden naar wat dat doet. Er kan bijgestuurd worden als het beter kan. De heer Van der Zweth (PvdA) meldt dat er bezuinigd moet worden en het is moeilijk de opkoopbescherming en de leegstandbescherming te handhaven. Hij vraagt zich af of dit prioriteit moet krijgen.
Mevrouw Van der Wilt (D66) vindt dat prima voor bepaalde groepen opgekomen kan worden. Voor D66 zijn dat de jongeren.
35
De heer Van der Zweth (PvdA) vraagt of D66 het ermee eens is dat doorstroming het belangrijkste is. Daarmee zijn ook de starters geholpen.
40
Mevrouw Van der Wilt (D66) heeft aangegeven dat D66 ook benieuwd is naar de effecten van Van Groot naar Beter en zij heeft ook gepleit voor doorstroming. Het doel moet voor ogen houden worden en er zijn meerdere wegen om dat te bereiken. Zij vraagt niet om een grote evaluatie, de corporaties hebben deze cijfers.
45
Mevrouw Van der Wilt (D66) heeft gevraagd naar de stem van jonge mensen en anderen die nog geen woning hebben en hoe zij worden betrokken bij het maken van beleidskeuzes. Dit kan beter en het wordt niet duidelijk hoe dit wordt geborgd. Zij vraagt de wethouder hoe dit in deze verordening beter vastgelegd kan worden. D66 overweegt hierop een motie.
50
55
60
De heer Dijkstra (EenUtrecht) geeft aan dat de inkomensgrens in Utrecht behoorlijk hoog ligt. Hij vraagt de wethouder welke groepen hiermee verloren gaan en wat het effect hiervan is. Hij wil dit beter kunnen wegen. Het is belangrijk dat jongeren een betere kans krijgen op een woning. De inschrijfleeftijd mag van EenUtrecht naar 12 jaar zodat zij meer kans krijgen. Hij wil hiervan de voor- en nadelen beter onderbouwd zien. De heer Usta (DENK) begrijpt de insteek van de heer Dijkstra, maar dit zorgt ervoor dat er veel meer mensen in de omloop terecht komen waardoor zij alsnog langer moeten wachten. De heer Dijkstra (EenUtrecht) denkt dat dat niet zo is. Het gaat om veel mensen die uiteindelijk in het systeem terecht komen, maar pas als ze 18 zijn. Het gaat om dezelfde hoeveelheid mensen. Er komt een specifieke groep eerder in de omloop terecht. Deze groep bouwt sneller een grotere wachttijd op en heeft een voorsprong. Pagina 36 van 48
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
55
60
De heer Van Straalen (ChristenUnie) vraagt welke groep hiermee geholpen is. Jongeren moeten er op 16-jarige leeftijd op gewezen worden dat zij zich alvast in moeten schrijven. Als zij dit niet weten worden zij benadeeld. De jongeren die hiermee geholpen zijn, zijn jongeren die op de hoogte zijn. De heer Dijkstra (EenUtrecht) spreekt veel jongeren die heel graag in Utrecht willen blijven wonen. Zij weten heel goed wanneer zij zich kunnen inschrijven bij Woningnet. Mevrouw Van der Wilt (D66) meldt dat in de praktijk blijkt dat dit niet zo werkt. Mevrouw Zwinkels (CDA) las dat de bescherming van de woonruimtevoorraad per 1 januari 2024 ook om wille van behoud van de leefbaarheid gedaan wordt. Zij vraagt hoe dat gedaan wordt. Verder vraagt zij waarom nóg meer belang wordt gehecht aan doorstromers vanuit sociale huur. Er vallen op dit moment veel mensen tussen wal en schip. Ook vraagt zij hoe de verhuispremie gefinancierd wordt. Er is een fonds voor maar er zijn wellicht effectievere maatregelen om doorstroom te bevorderen. De heer Van der Zweth (PvdA) wijst erop dat er veel discussie is over scheefwonen. Dat gaat vaak over mensen met een te hoog inkomen die in een sociale huurwoning wonen. Dan moet er voorrang gegeven worden vanuit een sociale huurwoning.
Hij vraagt of het CDA van mening is dat scheefwonen niet erg is en dat er geen voorrang gegeven moet worden of dat scheefwonen wel erg is en dat de voorrangsregeling wel moet worden toegepast. Het geeft juist de mogelijkheid om mensen te laten wonen in een woning die past bij hun inkomen. Mevrouw Zwinkels (CDA) ziet zeker dat er sprake is van scheefwonen in sociale huur en dat doorstroom belangrijk is. Veel mensen die in een sociale huurwoning wonen willen ook graag een koopwoning kopen. Die zijn er beperkt in het segment dat zij zich kunnen veroorloven. Er is veel meer nodig dan alleen sociale huur. Er zijn ook middenhuurwoningen en betaalbare koopwoningen nodig. Er is een mix nodig van het woningaanbod. De heer Van der Zweth (PvdA) doelt op een andere groep. Mevrouw Zwinkels spreekt over de groep die niet uit de sociale huurwoning komt. De doorstroomregeling is een hele logische regel. Hij begrijpt de kritische noot niet die het CDA daarbij plaatst als aan de andere kant gezegd wordt dat mensen te duur wonen. Mevrouw Zwinkels (CDA) is niet tegen de doorstroomregeling, maar zij vraagt waarom deze zwaarder wordt gemaakt dan andere regelingen. De Van Groot naar Beter-regeling wordt bijvoorbeeld minder belangrijk gevonden dan de doorstroomregeling. Mevrouw Zwinkels (CDA) vervolgt haar betoog Zij heeft uit onderzoek begrepen dat mensen behoefte hebben aan een logeerkamer.
Zij vraagt het college of het gaat helpen de doorstroom te bevorderen als mensen een driekamerappartement wordt aangeboden in plaats van een tweekamerappartement. Het CDA vindt dat voorzichtig gestart moet worden met de beroepenvoorrang. Het is daarbij de vraag of dit goed uitvoerbaar is. Het is goed dat de landelijke norm voor betaalbare koop en middenhuur wordt aangehouden. Het is teleurstellend dat het experiment met voorrang is beperkt tot maximaal drie nieuwbouwprojecten voor betaalbare koop. Het CDA ziet graag dat buurtbinding voor ouderen wordt gerealiseerd zodat zij in hun eigen buurt kunnen blijven wonen. Het is belangrijk dat bij een scheiding de ouders dicht bij hun kind kunnen blijven wonen. Dit is iets dat regionaal wordt afgesproken, mevrouw Zwinkels vraagt of dit ook lokaal kan worden afgesproken. De wijze waarop de methode voor opkoopbescherming wordt gehanteerd is goed. Ten slotte meldt zij dat er coulanter omgegaan kan worden met het opleggen van boetes, zeker bij een eerste overtreding. De heer Snijder (Student & Starter) vindt het goed dat de Wet goed verhuurderschap is verwerkt in de aangepaste huisvestingsverordening. De gemeente kan een boete opleggen aan huisjesmelkers die een te hoge huurprijs vragen. Deze boete staat niet tussen de boetes in de huisvestingsverordening. Hij vraagt de wethouder of dit als nog opgenomen kan worden.
In de verordening staat dat er verschillende leeftijdscategorieën worden geduid. Student & Starter vindt dit verwarrend. Hiervoor kunnen heldere definities gemaakt worden. Student & Starter heeft Pagina 37 van 48
5
10
15
20
schriftelijke vragen gesteld over de ruimte voor aankoop van woningen en studieschuld. Hierop is geantwoord dat tweepersoonshuishoudens met een gezamenlijk inkomen van ongeveer € 75.000 een nieuwbouw koopwoning kunnen kopen tot aan de bovengrens. De gemiddelde studieschuld is € 23.000. Dit heeft grote invloed op het hypotheekbedrag dat geleend kan worden. Hij vraagt op welke manier de wethouder dit heeft meegewogen in de scenario’s. Student & Starter hoort graag meer over het voorstel van de PvdA over het verlagen van de inschrijfleeftijd naar 16 jaar en over het voorstel van D66 voor loten. Deze voorstellen hebben grote gevolgen. In de verordening is een clausule opgenomen over het afwijken van de inkomensgrens wanneer de te verwachte leencapaciteit de inkomensgrens tot ongewenst effect leidt. Student & Starter ziet dit graag verder uitgewerkt en duidelijk gecommuniceerd op de website. Mevrouw Minnaert (PvdD) steunt de verlaging van de inkomensgrens naar de landelijke norm en de vergunningsplicht bij de verkoop van betaalbare nieuwbouw. De voorrangsregel voor vitale beroepen is ingewikkeld. De regel is sympathiek maar Student & Starter heeft hierbij een paar vraagtekens gezet. Wat is bijvoorbeeld een vitaal beroep en waar wordt de grens getrokken. Zij vraagt de wethouder of hij het ermee eens is dat het niet mogelijk is een uitputtende lijst te maken.
Als dit niet mogelijk is, is het niet wenselijk een lijst te maken. Banen in de sector dierenwelzijn worden bijvoorbeeld niet als vitaal beroep aangeduid. Zij vraagt of het welzijn van dieren voor de gemeente Utrecht geen prioriteit heeft en of de wethouder bereid is om banen in deze sector toe te voegen. Daarnaast is een dergelijke regeling niet bewezen effectief. Mevrouw Van der Wilt (D66) constateert dat de PvdD de regeling niet effectief vindt, maar wel vraagt een groep toe te voegen.
25
Mevrouw Minnaert (PvdD) vindt dat als er toch zo’n lijst is, de groep uit de sector dierenwelzijn toegevoegd moet worden.
30
De heer Usta (DENK) vindt het belangrijk dat de woonruimte eerlijk verdeeld wordt. Betaalbare huisvesting is een fundamenteel recht voor iedereen en het is onaanvaardbaar dat het nog steeds moeilijk is voor iedereen om een woning te vinden. De Van Groot naar Beter-regeling is belangrijk anderzijds heeft DENK zorgen over de impact van de voorrangsregeling als er zoveel types voorrangsregels zijn. Ook DENK vindt dat er coulant met boetes omgegaan moet worden.
35
40
45
50
55
De heer Temming (Stadsbelang Utrecht) is voorstander van buurtvoorrang en hij hoopt dat dit verder uitgewerkt wordt. Stijgende prijzen hebben veel inwoners de stad uitgejaagd en jongeren blijven bij hun ouders wonen. De heer Temming vraagt waarom deze regeling beperkt blijft tot huishoudens en om hoeveel huishoudens het gaat. Hij denkt dat dit beperkt is. Het voorstel voor beroepenvoorrang is sympathiek, maar wanneer teveel groepen voorrang krijgen drukt dat de mensen zonder voorrangspositie zodanig weg dat zij geen woning kunnen vinden. Er zijn simpelweg te weinig woningen beschikbaar, maar tien jaar geleden was al bekend dat er meer gebouwd moest worden en dit zal over tien jaar nog zo zijn. Utrechtse ouderen die in te grote huizen wonen willen wel doorstromen, maar niet naar een woning met dubbele huur en een kleinere ruimte en een andere wijk of een andere stad. Het is goed te zien dat Van Groot naar Beter gewaardeerd wordt. Uiteindelijk zijn de wijzigingen in de huisvestingsverordening marginaal. Er komt geen fundamentele verandering in het toewijzingsbeleid dus de doorstroming wordt niet bevorderd en de woonverdeling wordt niet toepasselijker. Stadsbelang Utrecht blijft voorstander van een vraaggerichte woonvoorraad in tegenstelling tot een aanbodgerichte woonvoorraad. De heer Paalman (Horizon) mist de visie op jongeren in het voorstel.
Het college wil de inschrijfleeftijd niet verlagen. In het voorstel worden beroepen in de kinderopvang als vitaal beroep genoemd. Hiermee zijn voornamelijk gezinnen geholpen en niet de jongeren. Hij vraagt de wethouder te onderzoeken hoe voornamelijk jongeren die in de kinderopvang werken aangetrokken kunnen worden. Het helpt ook als er meer woningen voor jongeren verloot worden. Hij vraagt de wethouder dit te onderzoeken. Ontwikkelaars en woningcorporaties geven aan dat Utrecht steeds meer een jungle wordt van regels. Ook ontwikkelaars die goed willen doen lopen hier tegenaan. Het moet niet zo ingewikkeld worden dat ontwikkelaars Utrecht passeren. Mevrouw Steinmetz (Bij1) geeft aan dat huisvestingsverordeningen met beperkende middelen mogen alleen worden ingezet bij schaarste in het soort woningen waarop die beperkende middelen van toepassing zijn. Utrecht kent al twintig jaar huisvestingsverordeningen. Zolang huren te hoog zijn, blijft de wooncrisis. Bij1 is ervan op de hoogte dat er pilots lopen om verschillende Pagina 38 van 48
5
invullingen te geven aan de voorrangsregel maatschappelijke binding, zoals de pilot Anders Toewijzen. Bij1 maakt zich zorgen over de toepassing van deze regel. Het is altijd goed als mensen een bijdrage willen leveren aan de omgeving, maar ook mensen die geen bijdrage willen of kunnen leveren hebben recht op een woning. Individuele inwoners moeten niet verantwoordelijk worden gesteld voor problemen die door systemen van gestructureerde ongelijkheid van kansen worden veroorzaakt. Het toewijzen op basis van of iemand iets kan bijdragen aan een buurt creëert ruimte voor vormen van gentrificatie en discriminatie. Bij1 vraagt de wethouder meer toelichting op de verschillende vormen van maatschappelijke binding waarmee wordt gewerkt te geven en of de wethouder kan toezeggen dit niet op deze manier in te zetten.
10
Mevrouw Van der Wilt (D66) wijst erop dat het inzetten van maatschappelijke binding de kans kan vergroten dat mensen op een juiste plek terecht komen. Mevrouw Steinmetz (Bij1) hoopt dat iedereen een woning vindt, maar in deze pilot worden mensen die geen bijdrage kunnen leveren uitgesloten. Mevrouw Steinmetz (Bij1) vervolgt haar betoog.
15
20
25
30
35
40
Op dit moment die een huis toegewezen krijgen via Het Vierde Huis één woning toegewezen die zij kunnen weigeren, maar dan zitten ze zonder woning. Bij1 wil dat deze mensen de kans krijgen een woning te kiezen. Er kunnen veel legitieme redenen zijn waarom een woning niet geschikt is voor iemand. Bij1 is blij dat er voorrangsregels zullen gelden op de middenhuurwoningen, maar ziet dat de voorrangsregels na eerste verhuur vervallen omdat deze te moeilijk te controleren zouden zijn. Helaas wordt de schaarste van middenhuurwoningen niet minder na eerste verhuur. Bij1 vraagt of er gekeken kan worden naar hoe dit wel controleerbaar gemaakt kan worden en vraagt de wethouder hiernaar onderzoek te doen. Ook Bij1 vindt dat de inschrijfleeftijd verlaagd moet worden. Mevrouw Meerding (VVD) ziet dat de woningmarkt niet goed functioneert. De nieuwe landelijke Huisvestingswet is dan ook met steun van de VVD tot stand gekomen. Deze wet leidt nu lokaal ook tot wijzigingen. Een van de grote wijzigingen is de proef met de toewijzing van betaalbare nieuwbouwwoningen tot € 390.000 aan mensen met een middeninkomen. De VVD vindt het goed dat hier aandacht voor is, maar verwacht dat het om extreem kleine aantallen gaat. Bovendien beperkt het experiment zicht tot slechts drie projecten. De voorrang voor vitale beroepen is goed. De VVD vraagt of deze regeling goed werkt.
Het college geeft zelf aan dat het doel niet volledig wordt bereikt. De VVD hoort dat er huizen gebouwd worden die bestemd waren voor leraren, maar die aan andere groepen, zoals mensen met medische beperkingen, worden toegewezen omdat andere voorrangsregels zwaarder wegen. De VVD vraagt of de wethouder dit herkent en of hieraan iets gedaan kan worden. De VVD is voor het verhogen van het percentage van loten voor jongeren en voor het coulanter omgaan met boetes. De heer Van Straalen (ChristenUnie) geeft aan dat de vergunningsplicht ervoor moet zorgen dat middeninkomens straks meer kans maken op betaalbare koopwoningen. De wet regelt echter niet dat bij het ontbreken van een vergunning de koop ongeldig is. Hij vraagt hoe ervoor gezorgd wordt dat deze huizen naar diegenen gaan die een vergunning hebben. Voor grote gezinnen zal de wachttijd op een huurwoning iets toenemen. Hij vraagt hoe ver deze wachttijd gaat oplopen. Woningbouwcorporaties pleiten ervoor om de leeftijdsgrens voor seniorencomplexen te verlagen van 65 jaar naar 55 jaar. Hij vraagt of corporaties dit binnen de huidige verordening al mogen doen en zo niet, of de wethouder bereid is gehoor te geven aan deze oproep. De voorzitter schorst de vergadering
45
Wethouder De Vries reageert op de gestelde vragen en gemaakte opmerkingen.
50
Het is goed te weten dat de huisvestingsverordening regionaal wordt afgestemd. Op sommige punten kan lokaal het verschil gemaakt worden, op sommige punten moet dat regionaal worden afgestemd. Het verlagen van de inschrijfleeftijd is bijvoorbeeld voorgelegd aan de regio, en de regio gaat hierin niet mee. De PvdA stelde voor iets met van hoger naar lager te doen. Binnen een complex is er al een doorschuifregeling en er is een indicatie voor gelijkvloerse woningen. Dit is uniek in Utrecht. Dit soort uitzonderingen moet beperkt blijven. Alle nieuwbouw is overigens al geschikt voor senioren. Over de bezettingsnorm bij sloop en nieuwbouw is vaker gesproken. Als mensen bij sloop exact hetzelfde terugkrijgen, doet dat iets met het vraagstuk van verdichten en welke woningen daarvoor terugkomen. Het is nu al mogelijk om lokaal uitzonderingen te maken, Pagina 39 van 48
daarvoor is de verordening niet nodig. Daarbij is de samenstelling van huishoudens aan het veranderen. Er is op dit moment met name een tekort aan de wat kleinere woningen voor een- of tweepersoonshuishoudens. 5
De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dat uitzonderingen weinig worden gegeven. Hij vraagt de wethouder hoe vaak dit gebeurt. Wethouder De Vries beantwoordt deze vraag in de verzamelbrief wonen. De heer Van der Zweth (PvdA) verzoekt deze vraag te beantwoorden voor de behandeling in de raad. Wethouder De Vries zegt dit toe.
10
De heer Van der Zweth (PvdA) heeft in de motie niet gevraagd dat mensen exact dezelfde woning terugkrijgen, maar om een verlichte vorm van de bezettingsnorm. Hij vraagt of er nagedacht is over een tussenvorm. Wethouder De Vries heeft gezegd dat er uitzonderingen gemaakt kunnen worden. Hij komt er bij de raad op terug in welke vorm dit is gedaan. De raad moet de afweging maken.
15
20
De PvdA vraagt om een hogere boete bij overtreding van de opkoopbescherming. De wethouder meldt dat nu al de grenzen opgezocht worden. Het beleid is om bij een overtreding direct een boete te geven, maar er kan een lagere boete worden opgelegd. De boete moet proportioneel zijn. Er wordt niet gewaarschuwd, dat gebeurt bij andere boetes ook niet. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt of het gezien de ervaringen niet logisch is om wel eerst een waarschuwing te geven, ook gezien de regeldruk. Wethouder De Vries antwoordt dat het geven van een waarschuwing ook de regeldruk verhoogt.
25
Op dit moment is er al een meldplicht voor de tweede woning. Er zijn 2.600 brieven verstuurd en er worden gesprekken gevoerd over onnodige leegstand. Onnodige leegstand is niet te verkopen, maar er moet wel goed worden uitgezocht wat de reden is van de leegstand. De uitkomsten van de gesprekken worden meegenomen in een volgende versie van de Huisvestingsverordening. Mevrouw Meerding (VVD) vindt dat gekeken kan worden naar leegstand, maar het standpunt kan ook zijn dat mensen in Utrecht geen tweede huis mogen hebben. Wethouder De Vries wil de gesprekken afwachten. Hij kan nu nog niet zeggen dat een tweede huis per definitie verboden is.
30
De heer Van der Zweth (PvdA) verzoekt de wethouder een tijdspad te schetsen. Wethouder De Vries geeft aan dat de gesprekken nu gevoerd worden, na 12 maanden kan een huurder worden voorgedragen als uiterste maatregel. Hij informeert de raad in Q1 van 2025 per brief over de uitkomsten van de gesprekken, de analyse die gemaakt is en wat het voorstel van het college is.
35
Ten aanzien van het verlagen van de inschrijfleeftijd meldt de wethouder dat de regio hier zoals gezegd niet in meegaat. Het aanpassen van het systeem is moeilijk en er is een recht op huisvesting. Ook mensen buiten de regio kunnen zich inschrijven. De wethouder ontraadt het verlagen van de inschrijfleeftijd. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of de wethouder hier wel het voordeel van inziet.
40
45
Wethouder De Vries ziet dit voor een deel wel. Met eerder inschrijven wordt eerder inschrijftijd op gebouwd. Een argument ertegen is dat er uiteindelijk een grotere groep wordt toegevoegd. Dit zorgt voor een langere wachttijd. Bovendien is het de vraag of iedereen gelijke kansen krijgt. Arbeidsmigranten worden genoemd als aandachtsgroep in het wetsvoorstel Wet regie versterking volkshuisvesting. Dit wordt meegenomen in de beleidsnota Wonen en Volkshuisvesting. Er komt derhalve geen apart document. Er is op dit moment al een registratieplicht voor toeristische verhuur, hier is een afname te zien. Er is geen noodzaak om strengere regels of een vergunning in te voeren. Er zijn inderdaad verschillende voorrangsregels en als er extra groepen worden toegevoegd wordt het ingewikkeld. Als een groep voorrang krijgt, betekent dat dat een andere Pagina 40 van 48
groep langer moet wachten. Bij beroepenvoorrang wordt gekeken naar inkomensgroepen, maar ook naar waar in de stad een tekort aan is. Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt of het eerlijk is om tegen beroepsgroepen te zeggen dat ze voorrang hebben terwijl dat niet waargemaakt kan worden. 5
Wethouder De Vries antwoordt dat een van de redenen dat deze regeling minder goed gelukt is, is dat mensen die in het onderwijs werken vaak een inkomen hebben die te hoog is voor sociale huur. Daarom is de regeling verruimd naar het middensegment. Mevrouw Van der Wilt (D66) vroeg iets anders. Zij vraagt of het niet risicovol is om groepen toe te voegen als het nog niet goed genoeg gedaan wordt voor de groep waarmee is gestart.
10
Wethouder De Vries antwoordt dat de regeling daarom is aangepast. Een van de groepen die er is bijgenomen is de sector kinderopvang. Deze inkomens passen beter bij sociale huur. Mevrouw Meerding (VVD) heeft in haar eerder opmerking gezegd dat huizen die voor leraren waren bedoeld, toegewezen zijn aan mensen met een medische beperking. Er wordt binnen voorrangsregels gedifferentieerd. Zij vraagt of hier wat aan gedaan wordt.
15
Wethouder De Vries gaat dit uitzoeken en komt erop terug voor de raadsbehandeling.
20
Het percentage middenhuur moet hoger, dit is in Utrecht al gestegen. De corporaties moeten hierbij een grotere rol krijgen. Het lotingspercentage uit het coalitieakkoord wordt gevolgd. Het heeft geen prioriteit onderzoek te doen naar wat gebeurt als het lotingspercentage verhoogd wordt. De afgelopen tijd is de slagingstijd van jongeren onder 23 jaar en jongeren van 23 jaar tot 30 jaar rond dezelfde percentages gebleven. Mevrouw Van der Wilt (D66) verzoekt deze cijfers toe te voegen aan de brief. Wethouder De Vries zegt dit toe.
25
Over de stem van woningzoekenden is vaker gesproken. Het is belangrijk dat dit een onafhankelijk orgaan is. Dat is er al, er is bijvoorbeeld het Woonprotest in Utrecht. De Huisverstingsverordening is niet de plek om de participatie te borgen, de Huisvestingsverordening gaat over woonruimteverdeling. Participatie moet op een andere plek terechtkomen. De wethouder neemt participatie wel mee. Er wordt toegewerkt naar de nota Volkshuisvesting. Hierin worden ervaringsdeskundigen betrokken, zoals daklozen. Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt waar de ongehoorde stem verankerd kan worden.
30
35
40
45
50
Wethouder De Vries antwoordt dat er een voorstel naar de raad gegaan is over het halveren van het UPP waarin iets wordt benoemd over participatie. Dat is meer een manier om iets te borgen dan in de Huisvestingsverordening. Het is belangrijk dat mensen die nu buiten de boot vallen een grotere kans krijgen, maar dat betekent soms ook dat andere groepen buiten de boot vallen. Als het gaat om inkomensgrenzen dan wordt gekeken of de huisvesting passend is voor de groep waarvoor het bedoeld is. De regels van het Rijk worden hierbij gevolgd. Ten aanzien van het woningvoorraadbeheer meldt de wethouder dat dit getoetst moet kunnen worden. De criteria zijn: schaarste en leefbaarheid. Op dit moment is gekozen voor het criteria schaarste. Mocht de schaarste opgelost zijn, dan kan gekozen worden voor het criterium leefbaarheid. De middelen waarmee de verhuispremie bekostigd wordt komen van de opbrengsten van de aanvraag onttrekking, splitsen en omzetten. Die middelen mogen alleen ingezet worden ten behoeve van het bevorderen van de volkshuisvesting. Of dit effectief is, moet blijken. De verwachting is van wel. Het onderzoek wijst uit dat het moet gaan om een mix van maatregelen: Van Groot naar Beter, een verhuisadviseur et cetera. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt waarom nu toch voor een verhuispremie is gekozen terwijl de effectiviteit nog moet blijken.
Onderzoek wijst uit dat er een mix moet zij vraagt waarom dit besluit is genomen en waarom dit niet aan de raad is voorgelegd. Wethouder De Vries antwoordt dat het juist de mix is. Alle instrumenten worden ingezet. Het gaat over passend huisvesten, doorstroom et cetera. De verhuispremie is het laatste middel dat is ingezet. Pagina 41 van 48
De vergunningsplicht is voor alle betaalbare koop bij nieuwbouw. Dit is geen experiment voor drie projecten. Het experiment gaat om een voorrangsregeling in de betaalbare nieuwbouw. Een voorbeeld is de buurtvoorrang. Ook dit moet gevolgd worden. Corporaties zijn al meegenomen in de Huisvestingsverordening, nu worden andere partijen ook meegenomen. 5
Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt of al bekend is welke drie projecten het gaan worden. Wethouder De Vries antwoordt dat dit niet bekend is. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt waarom voor drie projecten is gekozen en met welke ontwikkelaars wordt gesproken.
10
15
Wethouder De Vries antwoordt dat hij dit niet weet. Dit zijn partijen waarmee een nieuwe manier van samenwerken is. Dit wordt deels gedaan door de vergunningsplicht. Het zit ook op inkomens gekoppeld aan betaalbare koop. Onderzocht wordt hoe dit nog meer gereguleerd kan worden. Een voorbeeld daarvan is de buurtvoorrang. Marktpartijen zijn daartoe niet verplicht, het is een vrijwillige samenwerking. Daarom is gekozen voor een pilot met drie experimenten. Dat ouders bij relatiebeëindiging in de buurt van de kinderen kunnen blijven wonen neemt de wethouder mee. De Wet regie op de volkshuisvesting komt er aan, dat gaat ook zorgen voor aanpassingen in de Huisvestingsverordening. Deze vraag wordt daarin meegenomen. De leeftijdscategorieën zijn vastgesteld door de regio. De corporatie is vrij hierin een keuze te maken. De heer Snijder (Student & Starter) vraagt of dit duidelijk kan worden uitgelegd in de Huisvestingsverordening.
20
25
30
35
Wethouder De Vries gaat na of dit duidelijker kan. De studieschuld van jongeren wordt niet meegenomen in de scenario’s voor de grenzen voor middenhuur en betaalbare koop. Het wisselt per situatie. Ook met een studieschuld is het niet altijd onmogelijk om een betaalbare koopwoning te krijgen, maar voor een eenpersoons huishouden zal dit lastig zijn. Maar de grens verhogen is moeilijk te verantwoorden want dan is het geen middeninkomen meer. Dit is een specifieke maatregel om ook mensen aan bod te laten komen die nu vaak buiten de boot vallen. Dit wordt gemonitord. Bij elke maatregel die genomen wordt is er altijd een groep die daar minder van profiteert. Wat een vitaal beroep is, is een politieke keuze, maar er zijn een aantal eisen: er moet een tekort zijn en het moet van vitaal belang zijn. In Utrecht gaat het erom dat het gaat om sectoren waarin veel beroepen een laag tot middeninkomen hebben en in aanmerking komen voor sociale huur of middenhuur en het moet gaan om uitvoerende beroepen. Zorg is van belang omdat de inwoners zorg nodig hebben. Het toevoegen van dierenartsen en dierenverzorgers ontraadt de wethouder. Het inkomen van een dierenarts ligt niet in de categorie middenhuur of sociale sector en er is geen schaarste in de sector dierenverzorging. Als meer raadsleden daar anders over denken is het aan de raad om daar een voorstel voor te doen.
Voorrang voor de een zorgt vaak voor langere wachttijd voor de ander. Dit heeft met rangorde te maken en dat zijn ook politieke keuzes. Mevrouw Van der Wilt (D66) vraagt of buurtvoorrang ook kan betekenen dat als iemand uit Houten op straat komt te staan in Houten een woonplek krijgt.
40
Wethouder De Vries vindt dit een specifieke vraag. Buurtvoorrang betekent dat iemand uit een wijk ook in dezelfde wijk een woning krijgt. Dit gaat ook over jongeren die in hun eigen wijk willen blijven wonen.
45
In Haarzuilens zijn inderdaad zeer weinig sociale huurwoningen. Dit is een kern waarbij het belangrijk is dat die enkele woning die beschikbaar komt naar iemand met binding met Haarzuilens gaat. Dit is een uitzondering. Voorrang voor jongeren in de kinderopvang betekent voorrang op voorrang. Dit is niet nodig. Het zijn vaak al jongeren waarvoor voorrang wordt verleend in deze sector. Bovendien is het de vraag of dit juridisch houdbaar is, dit is leeftijdsdiscriminatie. De heer Paalman (Horizon) vindt het toch geen slecht idee. Hij vraagt of dit onderzocht kan worden.
50
Wethouder De Vries herhaalt dat dit juridisch slecht verdedigbaar is. Pagina 42 van 48
5
10
Er is sprake van regeldruk. Dat is de reden waarom de motie Eisen in de IJskast is overgenomen. Eisen worden afgeschaald. Geïnformeerd werd naar Anders Toewijzen en of mensen die geen bijdrage aan de wijk leveren niet benadeeld worden. Dit is zeker niet de bedoeling. Met deze regeling wordt gekeken naar de juiste balans. De directe bemiddeling is tijdrovend en arbeidsintensief. Als iemand een woning weigert bij een eenmalige woningaanbieding leidt dat tot meer leegstand dan een weigering in het reguliere proces. Dit is in deze tijd van woningnood geen optie. Het is niet mogelijk om met veel verschillende aanbieders te borgen dat niet meer dan 50% wordt toegewezen aan mensen met binding. Bovendien wordt al veel gedaan voor de groepen met een vitaal beroep. Het is niet zo dat bij wederverhuur geen vitale beroepen worden geholpen, ze krijgen alleen geen voorrang. Naar verwachting worden er in 2024 324 nieuwbouwwoningen gebouwd. In 2025 153. De wet regelt niet dat de koop wordt ontbonden als de vergunning niet wordt afgegeven. Dit kan wel richting het rijk als tekortkoming worden meegegeven. De wachttijd voor grote gezinnen loopt op, maar het effect hiervan is minimaal. Gemiste antwoorden
15
De heer Van Straalen (ChristenUnie) heeft een vraag gesteld over het verlagen van de leeftijdsgrens bij seniorencomplexen. Wethouder De Vries antwoordt dat hierover is gesproken met de corporaties en de regio. Het is getrapt: op dit moment is de grens 65+. Als er niemand in aanmerking komt, wordt de grens 55+.
20
Mevrouw Zwinkels (CDA) heeft een vraag gesteld over de beroepenvoorrang en in hoeverre het hanteerbaar is om daadwerkelijk in contact te treden met de cliënt en of het onderdeel gelabelde woningen voor bijzondere doelgroepen gebruikt kan worden om van hoger naar lager in praktijk te brengen. De voorzitter schorst de vergadering Wethouder De Vries beantwoordt de vragen.
25
De nadere criteria voor de beroepenvoorrang worden nog aangepast. Deze worden meer gericht op de cao-termen. Het moeten praktijkberoepen zijn, maar dit moet toetsbaar zijn. Op de tweede vraag komt de wethouder in zijn brief terug. Tweede termijn Van de tweede termijn wordt geen gebruik gemaakt.
30
Wethouder De Vries maakt een verzamelbrief voor de raadsvergadering van 27 juni 2024. Wethouder De Vries stuurt een brief in Q1 van 2025 over de leegstand en de drie stappen van de PvdA. De voorzitter vraagt op welke wijze dit punt in de raadsvergadering behandeld moet worden.
35
Mevrouw Van der Wilt (D66) twijfelt nog. Dit heeft te maken met de vraag of in de Huisvestingsverordening wel of niet iets kan worden opgenomen over de stem van woningzoekenden. Zij wil dit eerst uitzoeken. De heer Van der Zweth (PvdA) wenst het punt als B-punt te behandelen in verband met het punt van de bezettingsnorm. Ook Mevrouw Zwinkels (CDA) wenst een B-punt.
40
De heer Dijkstra (EenUtrecht) overweegt een motie over de leeftijdsgrens. Mevrouw Meerding (VVD) wacht het antwoord op de vraag over de vitale beroepen af. Mevrouw Zwinkels (CDA) overweegt schriftelijke vragen te stellen over de verhuispremie. Zij vraagt wanneer het college deze uiterlijk wil hebben. Wethouder De Vries antwoordt dat hij dit zo spoedig mogelijk wil hebben.
45
Dit agendapunt wordt als B-punt geagendeerd voor de raad voor 60 minuten. Er wordt door iemand 30 gezegd, het is mij niet duidelijk wat besloten is. Pagina 43 van 48
Toezegging
- In Q1 2025 volgt een raadsbrief leegstand met daarin opgenomen het verzoek van de PvdA “de drie stappen” (resultaat, analyse en voorstel vanuit college). 5
9. Raadsbrief Kwartaalrapportage Realisatie sociale huisvesting Q1 2024 10
15
20
25
30
35
40
De heer Van Straalen (ChristenUnie) meldt dat er een crisis in een crisis is. Het gat tussen vraag en aanbod wordt niet kleiner, maar groter. Het college zegt dat er voor de meest kwetsbare inwoners in 2024 1.710 woningen nodig zijn, terwijl er in het meest gunstige geval maar 1.180 vrijkomen. Op verzoek van onder andere de ChristenUnie ligt er nu een uitvoeringsprogramma. Er worden nu onderzoeken gedaan en overleggen opgestart. De motie vroeg ook om heldere ambities en doelen. Dit wordt nog gemist. De gegevens voor resultaten en bijsturing zouden nog in ontwikkeling zijn. De ChristenUnie vraagt de wethouder of dit bij een volgende rapportage beter uitgewerkt kan worden. Als het gaat om permanente woning bouw worden in 2024 756 sociale huurwoningen gebouwd worden, maar in de samenwerkingsafspraken staat dat Utrecht in 2024 1.012 woningen zou realiseren. De ChristenUnie wil weten waar dit verschil vandaan komt. De ChristenUnie heeft een motie ingediend over een kostendelersbonus en vraagt of de uitwerking voor de zomer van 2024 komt. Optoppen biedt veel kansen, maar dit wordt nog weinig toegepast. Rotterdam gaat de ontheffingsvergoeding schrappen die initiatiefnemers nu nog moeten betalen als de waarde van het gebouw of de grond stijgt als gevolg van het toevoegen van een extra woonlaag. De ChristenUnie vraagt hoe dit in Utrecht is geregeld.
Het realiseren van tijdelijke woningen blijft een uitdaging. Het is zoeken hoe de raad dit vlot kan trekken. Vanwege het tekort aan woonplekken is het noodzakelijk extra opvangplekken te realiseren om te voorkomen dat mensen op straat moeten slapen. De ChristenUnie vraagt wat de laatste stand van zaken in de opvang is en wat extra nodig is en hoe groot de groep is die dit betreft. Mevrouw Van der Wilt (D66) sluit zich bij de ChristenUnie aan. D66 heeft een amendement ingediend over maak werk van bindende woonafspraken. In het plan wordt gesproken over afspraken met de regio. D66 vraagt het college of er nog zorgen zijn die niet in het plan staan en of de raad nog wat kan betekenen. Ambtelijk is gekeken wat andere steden op dit vraagstuk doen. Gesproken is over de vraag of twee losse mensen in één woning geplaatst kunnen worden indien dit passend is. D66 vraagt de wethouder hierover na te denken. Er zijn al friendswoningen in de private sector. In de brief wordt gesproken over dat projecten vertragen door bezwaren. Het is goed als de mensen die bezwaar maken weten welke mensen het betreft. In Houten is hiermee geëxperimenteerd. Mevrouw Oudejans (Student & Starter) geeft aan dat er straks 280 tijdelijke woningen vrijkomen voor jongeren uit de maatschappelijke opvang of voor statushouders en de andere 70% is bestemd voor een mix van studenten en starters op de Pagelaan.
Onderzoeken wijzen uit dat jongeren hard worden geraakt door het woningtekort. De extra focus op jongeren op de Pagelaan is een goed begin. Het aantal tijdelijke woningen kan verhoogd worden door te kiezen voor kleinere woningen. Student & Starter vraagt de wethouder welke winst er behaald kan worden. Mevrouw Meerding (VVD) wijst erop dat de verwachting van het aantal tijdelijke woningen aanvankelijk veel positiever was. De plannen worden niet gehaald.