2024.04.11 Conceptverslag commissie EDVW

Hoe vindt D66 dat? De heer Peters (D66) antwoordt dat hij benieuwd is naar de overwegingen die daarbij zijn gemaakt. Het zou ook gek zijn om met z’n allen aan een warmtenet te werken terwijl je weet dat binnenkort over de wet door de Eerste Kamer wordt gestemd, en dan pas het publiek eigendom gaat uitwerken. Het college zou dan de terecht de opmerking van de raad krijgen dat zij naïef was om niet eerder na te denken over hoe daar invulling aan kan worden gegeven. Volgens D66 zijn er verschillende afwegingen in te maken. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of D66 ook ziet dat de manier hoe het warmtebedrijf wordt georganiseerd in de long run een negatieve business case kan opleveren.

40

De heer Peters (D66) antwoordt dat dat het geval is met alle manieren waarop je de stad gaat verwarmen. Als het in overheidshanden is kan er wel over na worden gedacht hoe het onrendabele deel kan worden gefinancierd. Daar wordt dan met de gemeenschap voor betaald en dat heeft de gemeente zelf de controle over wanneer en hoe het wordt uitgerold. Daar zitten voordelen aan. Eerst moet goed worden uitgewerkt hoe het er precies uit komt te zien voordat het debat wordt gevoerd.

45

De voorzitter geeft woord aan Volt.

50

Mevrouw Passier (Volt) bedankt het college en de ambtelijke organisatie voor de snelle beantwoording van schriftelijke vragen. Het is moeilijk om op basis van de schriftelijke beantwoording de situatie te begrijpen. Aan de ene kant leest zij over een zorgvuldig handelende gemeente, een lang traject met betrokken inwoners en een escalatie die buiten de eigen macht ligt. Aan de andere kant leest zij dat al langer bekend was dat het traject vanaf het begin weinig Pagina 44 van 72

kans van slagen had, en dat er ondanks die geringe kans ontzettend veel geld en capaciteit in deze oplossingsrichting is gepompt. Waarom heeft dit zo lang geduurd? In het vorige debat heeft Volt vragen gesteld over de haalbaarheid van de business case en de afhankelijkheid van Eneco. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of Volt beweert dat het weinig kans van slagen had. 5

Mevrouw Passier (Volt) zegt dat in de brief stond dat voor een betaalbaar aanbod veel risico’s waren en de kans daarvoor klein was. De letterlijke bewoording heeft zij niet paraat. De heer Dijkstra (EenUtrecht) is verrast want alle aanwezigen betogen dat de wethouder de indruk gaf dat er een grote kans van slagen was en dat de gemeente eraan zou trekken.

10

Mevrouw Passier (Volt) deelt dat idee. Zij doelt op beantwoording van schriftelijke vragen. Zij vervolgt haar betoog en vraagt waarom niet in een eerder stadium is gezegd dat het niet zal werken.

15

De heer Te Hoonte (VVD) zegt dat dit een risicovol project is. In de laatste rapportage die hij heeft gevonden staat: “Kans: klein. Het overleg met partijen is constructief en er is geen aanleiding om te veronderstellen dat de besluitvorming problemen oplevert. De kans dat partijen niet instemmen is klein. De kans dat de planning door deze reden vertraagt is klein.” Dit was de risico inschatting over samenwerking tussen Eneco, gemeente, Portaal en Woonin. Hoe duidt Volt haar beantwoording?

20

25

30

35

Mevrouw Passier (Volt) zegt dat het beeld is dat zij ook hebben gekregen uit de debatten. Dat botst met de beantwoording van de schriftelijke vragen waarin stond dat de haalbaarheid van een betaalbare business case klein was. Zij bemerkt dat zij op dezelfde lijn zitten als de VVD. Zij vervolgt haar betoog en vraagt hoe kan worden voorkomen dat in de toekomst deze situatie nog een keer ontstaat. In het eerste geval om vertraging in de duurzaamheidstransitie te voorkomen, maar bovenal om te voorkomen dat inwoners worden teleurgesteld, draagvlak wordt verloren en schaarse ambtelijke capaciteit verspillen. Zij hoort hiervoor graag suggesties van de wethouder. Volt probeert zich op de toekomst te richten. In de beantwoording van de schriftelijke vragen schrijf het college de komende maanden aan alternatieve scenario’s te werken. Daarover wordt de raad uiterlijk in Q4 geïnformeerd. Dat vindt Volt te laat, zij willen voor de zomer geïnformeerd worden over alternatieven scenario’s die het college overweegt te onderzoeken. Q4 lijkt hen dan een mooi moment om de raadseden in een technische sessie bij te praten over de technieken, kansen en risico’s. Aan de wethouder wordt een toezegging hierop gevraagd. Volt wil verder een alternatief scenario aandragen: een geïntegreerd energiesysteem waarin de opwek, opslag en het gebruik van elektriciteit en warmte in samenhang wordt bekeken.

Eerder heeft het college geen aanleiding gezien om hier extra ruimte voor te geven, maar in deze vrij wanhopige situatie heeft het college niet de luxe om niet alle opties op tafel te leggen. Aan de wethouder wordt om een toezegging gevraagd. Tenslotte bedankt Volt iedereen die in de afgelopen jaren betrokken was bij Overvecht van het gas af. Dit is een lang traject geweest. Voor iedereen die hierbij betrokken was is de uitkomst op dit moment teleurstellend. De voorzitter geeft woord aan DENK voor hun inbreng.

40

45

50

De heer Usta (DENK) zegt dat zij enorm zijn geschrokken van het nieuwsbericht van Eneco. Het is ernstig dat Eneco de stekker eruit heeft getrokken terwijl het traject al ver was. Het is ernstig dat de wethouder dit niet had kunnen voorzien met de informatie die zij had. DENK heeft zorgen hierover aan de voorkant al geduid. Zij hebben de wethouder expliciet gevraagd of dit plan niet zou leiden tot financiële problemen, met name voor de bewoners. Nu een hele tijd later, en tijd en middelen zijn verloren, wordt bekend dat het plan nadelig uitpakt. Het is voor de bewoners van het gebied vervelend dat zich in het midden bevinden van een proeftuin met veel onzekerheden. Aan de wethouder wordt gevraagd wat de gevolgen voor de bewoners zijn, hoe worden hun zorgen actief gehoord en verholpen. Een stukje participatie dus. Hoe kan de wethouder uitleggen dat, ondanks dat DENK expliciet had gewezen op risico’s, alsnog dit plan heeft laten doorgaan tot dit fiasco. Verder wordt Eneco onvoldoende transparantie verweten. DENK heeft echter vernomen dat de transparantie er wel was. Hoe verklaart de wethouder dit? Wat is de totale financiële schade voor de gemeente? Is de wethouder bereid om een verkenning te doen naar een hybride opstelling, waarin het mogelijk blijft om zowel gas te gebruiken als elektrische energie? Dat is Pagina 45 van 72

volgens Eneco voordeliger voor de bewoners. Welke lessen trekt de wethouder uit dit geval, aangezien de gemeente heeft geen ruimte meer voor ondoordachte plannen? DENK sluit zich verder aan bij de aanbeveling van EenUtrecht. De voorzitter geeft woord aan GroenLinks voor hun betoog. 5

10

Mevrouw Heijne (GroenLinks) zegt dat ook GroenLinks teleurgesteld is door de berichtgeving in de afgelopen periode. GroenLinks wil zoveel en zo snel mogelijk huizen van het gas af. Warmte is een basisbehoefte die voor iedereen toegankelijk en betaalbaar moet zijn. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt wat GroenLinks bedoelt met “zo snel mogelijk”. Er is ook de klimaatambitie van Utrecht, zo snel mogelijk. Daar is veel gedoe over geweest. Betekent zo snel mogelijk ook dat hybride warmtepompen worden toegestaan? Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoordt dat zo snel mogelijk voor Overvecht nu heel lastig wordt. Er zou ook moeten worden gekeken naar andere wijken, en tegelijkertijd moet worden onderzocht wat kan worden gedaan om Overvecht-Noord op koers te houden.

15

20

25

Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt of GroenLinks bedoelt dat voor de andere wijken, waar ook stadsverwarming van Eneco is voorzien, wel het gesprek met Eneco wordt aangegaan om het net uit te breiden. Mevrouw Heijne (GroenLinks) wil in dit stadium op voorhand niet teveel uitsluiten. Zij gaat verder met haar betoog. GroenLinks is verbaasd over de manier waarop Eneco eenzijdig naar buiten is gekomen met het bericht dat het warmtenet in Overvecht-Noord er niet zou komen, terwijl er nog een overlegd zou komen. Dat is onfatsoenlijk naar het college en naar de bewoners. Zij hebben dat uit de media moeten vernemen, en dat is geen zorgvuldige, gezamenlijke communicatie. Het CDA zei al: “Samenwerken doe je samen”, zulk soort beslissingen moeten dan ook samen worden genomen en samen worden gecommuniceerd. Ook vooruitkijkend: als er wel een gezamenlijke ambitie is om van het aardgas af te gaan, hoe gaan we daar samen dan mee verder? De heer Te Hoonte (VVD) merkt op dat hij al jaren geen fan is van stadsverwarming. GroenLinks duidt het gedrag van Eneco als onfatsoenlijk. Welke bewijzen zijn daarvoor?

30

35

Mevrouw Heijne (GroenLinks) wijst op het feit dat er een bestuurlijk overleg gepland stond, waarbij Eneco één dag tevoren zonder medeweten van de gesprekspartners naar buiten is gegaan met een vrij rigoureus bericht. Dat is onfatsoenlijk. De heer Te Hoonte (VVD) vraagt of GroenLinks de communicatie met Eneco uit die dagen wil hebben waaruit opgemaakt kan worden dat het college niet gewaarschuwd is dat Eneco vond dat er communicatie naar buiten moest of dat er andere redenen waren dat er communicatie gezocht moet worden, en dat dat ook echt wel met de gemeente is gedeeld. Zou GroenLinks dan niet alle communicatie met het college en de ambtenaren uit die periode willen opvragen om dat te kunnen toetsen, samen met de VVD? Mevrouw Heijne (GroenLinks) is geïnteresseerd in de analyse van het college dat Eneco deze stap heeft gezet, en wat daaraan is voorafgegaan. Liever dan alle communicatie op te vragen. Het staat de VVD natuurlijk vrij om dat wel te doen.

40

De heer Te Hoonte (VVD) merkt op dat hij dat waarschijnlijk ook gaat doen. Hij vindt onfatsoenlijk een sterk woord.

45

Mevrouw Heijne (GroenLinks) vindt dat speculatief. Zij vervolgt haar betoog. GroenLinks maakt zich zorgen over hoe het nu verder gaat met het aardgasvrij maken van wijken. Misschien verloopt dit niet alleen in Utrecht moeizaam. Landelijk zijn recent meerdere initiatieven niet geslaagd, bijvoorbeeld in Den Haag en Amsterdam. Een grote drempel hierin is dat de landelijke wetgeving er niet komt. Ook Eneco geeft dit als een gedeeltelijke verklaring voor het mislukken van de samenwerking in Overvecht-Noord. GroenLinks Pagina 46 van 72

vraagt de wethouder om een inkijkje geven in hoe verder te gaan met aardgasvrij, rekening houdend met achterblijvende wetgeving en financiering die mogelijk weer kwijtgeraakt wordt. De heer Usta (DENK) vraagt of, als het aardgasvrij maken van de wijken nog een tijd gaat duren, wil GroenLinks dan overwegen om voor hybride warmtepompopstellingen te gaan? 5

Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoordt dat dat niet verstandig lijkt als je van het aardgas af wilt. Dan wordt namelijk een investering gedaan waardoor je nog 15 jaar aan het aardgas blijft hangen. De heer Usta (DENK) zegt dat er hybride opstellingen zijn die te zijner tijd kunnen worden omgezet naar all electric. Is dat dan een goede investering?

10

15

Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoordt dat het ingewikkeld is om nu alle mogelijke opties langs te lopen. Er moet in de volle breedte worden gekeken welke opgaven en oplossingen er zijn. Daarbij moet voor ogen worden gehouden dat er sprake is van netcongestie. Het inzetten van veel elektrische warmtepompen kan voor belemmeringen in de ambities zorgen. De heer Usta (DENK) stelt dat er in een ideale wereld wel genoeg capaciteit is. Is GroenLinks dan wel bereid om nu te gaan voor hybride opstellingen, of willen ze wachten tot de wijk geheel van het aardgas af is? Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoordt dat hybride haar geen goede oplossing lijkt. De heer Peters (D66) vraagt of het wel verstandig is om in dit stadium allerlei bronnen uit te sluiten? Stel dat er wel op stadsverwarming kon worden aangesloten, dan zou dat deels nog wel op gas zijn.

20

25

30

35

Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoordt dat hybride oplossingen zijn niet de favoriet van GroenLinks zijn. Als er een overtuigend voorstel komt dan kijken zij daarnaar, maar is niet het eerste waar zij naar kijken. Mevrouw Alblas (CU) deelt met GroenLinks dat dit dossier deels op rijksniveau zit, vanwege de wetgeving. Zij vraagt of GroenLinks het met de CU eens is dat het goed zou zijn dat de wethouder gaat lobbyen bij het rijk, zodat de wet er gaat komen. Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoordt dat haar dat heel verstandig lijkt. Zij vervolgt haar betoog. Het lijkt GroenLinks logisch om in dit stadium te kijken naar een publiek warmtebedrijf. Warmtebedrijven vervullen namelijk een essentiële rol in de levering van warmte. Al eerder riep GroenLinks in een motie op om te kijken naar de verhoudingen tussen bewoners, warmtebedrijven en publieke rol dat bij de levering van warmte commerciële belangen kunnen botsen met publieke waarden. Dat is hier gebeurd. De samenwerking is geëindigd omdat onder andere de spanning tussen commerciële en publieke belangen hierin een rol spelen. Voor GroenLinks is het een logische stap om de mogelijkheden te verkennen voor een publiek warmtebedrijf. Zij roepen de wethouder op om te onderzoeken welke rol bewoners daar in zouden kunnen spelen. Er moet nog steeds worden gekeken naar warmtebedrijven. Dat zou Eneco kunnen zijn maar niet alleen Eneco.

De heer Te Hoonte (VVD) vraagt waar bij GroenLinks het vertrouwen zit dat de gemeente het beter zou kunnen doen met een publiek warmtebedrijf.

40

Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoordt dat het belangrijk is dat de gemeente regie houdt op een basisbehoefte zoals warmte, waarvan je moet zorgen dat ieder daar toegang toe heeft. De heer Te Hoonte (VVD) zegt dat daarvoor onderkenning is in de Tweede Kamer. Daar is wel een bredere optie gegeven dat dan de gemeente het zelf gaat doen. Is het track record van de gemeente in de energietransitie zodanig dat de raad het vertrouwen zou moeten hebben dat de gemeente daar de beste partij voor zou zijn?

Pagina 47 van 72

Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoordt dat zij het college vraagt om te verkennen wat de mogelijkheden zijn, en om te verkennen hoe dat in samenhang met bewoners en warmtebedrijven kan en hoe dan de verhouding is. 5

De heer Te Hoonte (VVD) vraagt of GroenLinks bedoelt dat er meer opties zijn, bijvoorbeeld bij een beheerder of een andere partij. Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoordt dat het gaat om een publiek warmtebedrijf, en het verkennen wat de rol van de gemeente daarin kan zijn.

10

15

De heer Dijkstra (EenUtrecht) zegt dat er tot nu bij de duurzame energietransitie door de gemeente zwaar is ingezet op stadsverwarming en Eneco. Zegt GroenLinks na dit debacle dat we niet automatisch op dezelfde voet door kunnen, en dat het fundament anders worden bekeken? Het zou logisch zijn als de grote rol die stadsverwarming hierin speelt, en daarmee ook Eneco, volstrekt anders zou worden. Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoordt dat we nog steeds grootschalig van het gas af moeten, daar horen ook grootschalige oplossingen bij. Daar kan Eneco een rol i spelen, daar kan een publiek warmtebedrijf een rol in spelen. Zij vraagt het college om dat te verkennen. De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of er ook ander moet worden gekeken naar de grote rol die stadsverwarming tot nu toe heeft gespeeld in de transitie. Mevrouw Heijne (GroenLinks) merkt op dat warmtenetten steeds worden gekoppeld aan stadsverwarming. Zij vraagt om breed te kijken naar de mogelijkheden van warmtenetten.

20

25

Mevrouw Passier (Volt) vraagt naar de opmerking van GroenLinks dat zij niets willen uitsluiten. Eerder was GroenLinks weinig positief over het Volt-voorstel om de toepassing van een geïntegreerd energiesysteem te onderzoeken. Hoe staat GroenLinks daar nu in, willen zij het Voltvoorstel nu niet niet uitsluiten? Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoordt dat dat te maken heeft met haalbaarheid en tijd. Dat zijn complexe systemen waarvan we niet precies weten waar we over praten. GroenLinks vraagt het college wat er nu gedaan kan worden. Mevrouw Passier (Volt) zegt dat de hele energietransitie complex is. We zijn nog aan het ontdekken wat wel en niet kan. Deelt GroenLinks de oproep van Volt om de geïntegreerde energiesystemen mee te nemen in de scenario’s en te onderzoeken of het wel of niet haalbaar is?

30

35

Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoordt dat zij kijkt naar de scenario’s die worden voorgelegd. Het is niet bekend of daar de gecombineerde energiesystemen bij zitten. Zij heeft gehoord dat die op andere pekken wel verkend worden, met name bij bedrijven. Zij hoort graag van het college wat zij hierin zien voor deze casus. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt hoe GroenLinks kijkt naar het zomaar opzeggen van de samenwerking door een grote samenwerkingspartner. Wat zegt dat over het college? Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoordt dat het inderdaad kwalijk is dat Eneco de stekker er op deze manier heeft uitgetrokken. Zij heeft de wethouder dan ook gevraagd om inzicht te geven in wat daaraan vooraf is gegaan.

40

Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt naar het feit dat dit gewoon stopt op deze manier. Zij vindt dat zij daar nog weinig reflectie van GroenLinks op heeft gekregen. Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoordt dat zij haar betoog is begonnen met de opmerking dat het teleurstellend is dat dit belangrijke grote project gestopt is. Waar is het CDA naar op zoek? De heer Van Heuven (PvdD) zegt dat de wethouder heeft vastgehouden aan Eneco als enige partner voor de warmtenetten in Overvecht. De coalitiepartijen zijn daarin meegegaan. Het project Pagina 48 van 72

is nu mislukt. Hoe kijkt GroenLinks naar hun eigen keuzes in dit traject? Is GroenLinks ook teleurgesteld in hun eigen koers om maar op één partij in te zetten?

5

Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoordt dat het op dat moment een goede keuze was. Het enige alternatief was een bewonersinitiatief. Zij wilden de bewoners niet aan de kant zetten, maar dat voorstel was in de ogen van GroenLinks niet de beste oplossing. De heer Van Heuven (PvdD) zegt dat de bewoners aangeven dat hun initiatief niet op dezelfde manier is behandeld als het voorstel van Eneco. Nu hebben we helemaal niets. Had het college hierbij niet wat meer risico of ruimte moeten nemen?

10

Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoordt dat zij daarover wij van mening verschillen. Het zijn twee heel verschillende voorstellen. Allemaal aparte all-electric warmtepompen was in de ogen van GroenLinks niet het allerbeste voorstel. De voorzitter geeft woord aan Standsbelang Utrecht voor hun bijdrage.

15

20

25

30

35

40

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) zegt dat zij nooit een voorstander zijn geweest van verplicht van het gas af en verplichte stadsverwarming. Zij zijn voorstander van keuzevrijheid. Als hij naar dit dossier kijkt en naar de ontwikkelingen daarin dan heeft hij het beeld voor zich van een geldezel, waarbij geld uit zijn gat stroomt bij het omhoog houden van de starart. Zo’n geldezel staat ook in Utrecht op stal, in dit geval een stadswarmte-ezel. Die ezel, de stadsverwarming van Eneco en de wethouder die de staart omhoog houdt, de duurzame warmte zou er van achter uit moeten stromen, budgetneutraal. Probleem is dat er onvoldoende stro is dat de ezel nodig heeft om de duurzame warmte te produceren. We komen gratis geld te kort om Eneco te voeden en de spelregels zitten in de weg. De staart gaat niet omhoog hoe hard de wethouder ook aan de staart trekt. De ezel blijft, ondanks alle Utrechtse duurzaamheidsambities, stokstijf staan. De wethouder raakt haar grip op die staart kwijt. Dit spoeddebat vindt plaats omdat in de transitievisie warmte en de warmteplannen de inzet van het college altijd is geweest dat het warmtenet moest worden vergroot met Eneco. De verwachting is altijd geschapen dat dit een realistisch perspectief was, dat we dat met Eneco moesten kunnen doen. Dat Eneco hiertoe bereid was.

Het stuit ons tegen de borst dat hier sprake is van gemis aan transparantie van het college over het proces, over de kansen en de uitkomsten, en het gebrek aan zelfreflectie. Dat rekent Stadsbelang Utrecht de wethouder aan. Het is wijzen naar Eneco, de boosdoener. Er moet hierin meer realiteitszin betracht worden. Het is niet de eerste keer. Dat bepaalt het oordeel van Stadsbelang Utrecht over het functioneren van de wethouder. De beantwoording van de gestelde vragen door de wethouder wordt afgewacht. De stadsverwarmingscentrale die er nu staat is tot de realisatie van de biomassawarmte verlieslatend geweest de afgelopen decennia. Dat moet goed worden beseft als de weg wordt opgegaan om zelf warmte te realiseren. Er moet vanuit worden gegaan dat dan drie, vier, vijf keer failliet moet worden gegaan voordat het goed kan worden gemanaged. Stadsbelang Utrecht doet een klemmende opriep aan het college om met Eneco om tafel te gaan om oplossingsrichtingen in kaart te brengen. Elk alternatief is duurder, complexer en duurt langer voor dat het gerealiseerd is. De heer Usta (DENK) vraagt of Stadsbelang Utrecht vindt dat de wethouder niet aan de staart maar aan de poot heeft getrokken, en daardoor te laat heeft beseft waardoor ze een trap heeft gekregen, en nu wel aan de staart moet gaan trekken om een verkenning te doen naar hybride opstellingen.

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) is blij dat zijn stukje beeldvorming leidt tot inzichten zoals de heer Usta die formuleert.

45

50

Mevrouw Zwinkels (CDA) is benieuwd wat er volgens Stadsbelang Utrecht nodig is om de gesprekken opnieuw op gang te brengen, en hoe dat succesvol kan worden. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) zegt dat hij geen inzicht heeft, het is niet transparant wat daar heeft plaatsgevonden. Hij vermoedt dat het een nee, mits-situatie is geworden in plaats van ja, want. Er moet met open vizier in worden gegaan. Onderlinge verwijten moeten in de kast worden gezet en er vol worden gegaan voor de warmtetransitie, samen met Eneco. Het point of no return is voorbij. Pagina 49 van 72

De heer Te Hoonte (VVD) vraagt of er is geswitched van een carrot naar een stick in dit dossier met het voorstel om het warmtebedrijf van Eneco af te nemen. Hoe kijkt Stadsbelang Utrecht daar naar? 5

De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) weet uit zeer betrouwbare bron waarvoor de warmtecentrale van Nuon naar Vattenfall is overgegaan. Dat is voor een appel en een ei. Eneco gaat echter de hoofdprijs vragen want de belangen zijn te groot. De voorzitter geeft het woord aan CU voor hun bijdrage.

10

15

20

25

30

35

40

45

Mevrouw Alblas (CU) dankt het college voor de snelle beantwoording van de schriftelijke vragen. De CU is ook teleurgesteld over de beëindiging van de samenwerking, maar zeker ook in het eenzijdig handelen van Eneco. De CU sluit aan bij EenUtrecht en andere partijen als het gaat over de zorgen rondom Eneco als betrouwbare partner, bij de PvdD over wat dit betekent voor een eventueel toekomstige samenwerking, bij de VVD voor de vraag over wat de wethouder van deze pilot heeft geleerd, bij EenUtrecht over de enorme winsten van Eneco, bij D66 over wanneer de buurt een haalbaar en betaalbaar alternatief kan verwachten, of er elders sneller aan de slag kan worden gegaan en de vraag over het publiek warmteontwikkelbedrijf. Bij GroenLinks over de communicatie richting bewoners en over het gemis van landelijke wetgeving, hoe daarmee om te gaan en een lobby richting het rijk daarvoor. CU wil over de financiën weten of de drie miljoen die dit gekost heeft weggegooid geld is of een investering waar we ook in het vervolgtraject nog wat aan gaan hebben.

Verder vraagt CU zich af of er niet aan de samenwerking met Eneco kan worden ontkomen, omdat zij nu eenmaal de biomassacentrale in Utrecht hebben en er in Utrecht weinig restwarmte is, of zijn er nog wel andere mogelijkheden waardoor we zonder Eneco kunnen? Is regionale samenwerking bijvoorbeeld een optie? In het land is te zien dat bestaande warmtetrajecten met Eneco of Vattenfall stagneren, en wat daarentegen floreert zijn nieuwe trajecten zoals he open warmtenet dat Delft gaat ontwikkelen en wat Zaanstad al heeft. Of kijk naar Deventer waar warmte van de rioolwaterzuiveringsinstallatie wordt gebruikt. Is de wethouder bereid om te kijken naar die projecten en naar andere plekken in Nederland waar warmte wel floreert en hoe dat in Utrecht gebruikt zou kunnen worden zodat een volgende poging wel gaat slagen? De heer Te Hoonte (VVD) hoort een vurig pleidooi om afscheid te nemen van Eneco. Hoe breed is dat pleidooi, gaat het alleen om het warmtebedrijf of over alle samenwerkingen met Eneco? Mevrouw Alblas (CU) antwoordt dat het geen vurig pleidooi is, maar vragen aan de wethouder. Het gaat hier over warmte, dus dat is de breedte van de vragen. Zij vervolgt haar betoog. De CU staat nog steeds achter het uitgangspunt dat betaalbaarheid voor alle inwoners een randvoorwaarde is.

Zij snappen dan ook het voorbehoud dat het college maakt bij de bewonersinitiatieven die er liggen, en ook de beslissing om niet door te gaan met het warmtenet dat voorlag. Tegelijk maakt de CU zich zorgen over de vertraging omdat de doelstelling van aardgasvrij in 2030 niet meer zal worden gehaald. Toch pleiten zij er niet voor om te allen tijde te proberen om die doelstelling wel te halen. Als het kan zou dat geweldig zijn, maar het plan moet dan wel echt goed, groen en duurzaam zijn, waarbij met duurzaam langdurige oplossingen worden bedoeld. Wijkbewoners zitten er niet op te wachten om nu mee te gaan in een halfgroen plan waarna ze naar een jaar of tien weer iets anders moeten omdat het dan toch niet groen genoeg is. De CU heeft daarom twijfels bij oplossingen die niet volledig elektrisch zijn, omdat zij bang zijn dat die de inwoners op lange termijn op meer kosten jaagt in plaats van dat we het, hoewel iets vertraagd, wel in één keer goed doen. Hoe kijkt de wethouder hiernaar, en hoe worden de zorgen van inwoners meegenomen in het zoeken naar alternatieven? De voorzitter geeft het woord aan de PvdA voor hun inbreng.

50

De heer Cornielje (PvdA) zegt dat er eigenlijk twee debatten worden gevoerd: enerzijds over het proces in Overvecht-Noord en anderzijds over de inhoudelijke samenwerking met Eneco. De PvdA heeft teleurgesteld gereageerd op het nieuws dat de gastransitie in Overvecht-Noord op dit moment geen doorgang kan vinden. Het is pijnlijk dat het project mislukt is. Het is teleurstellend dat het aanpakken van de klimaatcrisis vertraging oploopt. Het is de zoveelste keer dat Eneco de gemeente, de bewoners van Overvecht-Noord en alle Utrechters die zich zorgen maken over de Pagina 50 van 72

klimaatcrisis in de kou laat staan. Door het eenzijdig terugtrekken van Eneco neemt dit bedrijf niet de verantwoordelijkheid die ze eerder in dit proces wel hebben aangenomen.

5

Mevrouw Zwinkels (CDA) heeft moeite met deze woorden: “Eneco laat mensen in de kou staan”, “eenzijdig teruggetrokken”. We weten alleen dat er eenzijdige communicatie is geweest, namelijk het persbericht. De dag voordat er met elkaar geconcludeerd zou worden dat het project met zijn allen stopgezet zou worden, inclusief gemeente. Deelt de PvdA dit beeld? De heer Cornielje (PvdA) antwoordt dat als naar de tijdlijn wordt gekeken dan is te zien dat Eneco op 2 april is uitgenodigd voor een raadsinformatiebijeenkomst over de samenwerking. Op die uitnodiging zijn zij niet ingegaan.

10

15

20

25

30

35

40

45

De heer Te Hoonte (VVD) maakt een punt van orde. De VVD heeft Eneco voor die bijeenkomst uitgenodigd, maar niemand bij de VVD heeft geverifieerd waarom ze niet konden. Aan de VVD is meegedeeld dat dat van persoonlijke aard was, en niet omdat ze weigerden hier te zijn. De heer Cornielje (PvdA) constateert dat zij op 2 april niet in konden gaan op de uitnodiging van de gemeenteraad. Op 4 april zou er nog een overleg zijn maar daar zijn ze niet naar toe gekomen omdat ze op 3 april de stekker eruit hebben getrokken. Daarmee laten ze de gemeenteraad wel een beetje in de kou staan. Hij vervolgt zijn betoog. Het was niet de keuze van de PvdA om de gastransitie te starten in Overvecht-Noord. Juist de kwetsbaarheid van deze wijk en de zorgen om de betaalbaarheid waren punten waarom de PvdA deze wijk niet geschikt vonden om de gastransitie te beginnen. De PvdA heeft in dit proces blijvend gehamerd op de betaalbaarheid. Zij hebben veel vragen gesteld over gratis pannensets voor bewoners, en daar is ook gehoor aan gegeven. Zij zijn tevens altijd kritisch geweest op de samenwerking met Eneco. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) merkt op dat de gratis pannensets werden uitgedeeld toen de woningen zogenaamd aardgasvrij werden. Het ging alleen om een aansluiting voor een kooktoestel. Waarom noemt de PvdA dit, want dit heeft geen enkele relatie in dit vraagstuk.

De heer Cornielje (PvdA) antwoordt dat zij kritisch zijn op betaalbaarheid voor bewoners in Overvecht-Noord voor de overgang naar het stadswarmtenet. De PvdA probeerde de bewoners zoveel mogelijk tegemoet te komen, waaronder door het uitdelen van de gratis pannensets. Hij vervolgt zijn betoog. Toch heeft deze raad uiteindelijk besloten om wel in Overvecht-Noord te beginnen met de transitie. De wethouder kreeg die opdracht mee vanuit deze raad. Op dat moment was er maar één aanbieder: Eneco. Daarmee zit je vast aan een keuze: als we met stadswarmte doorgaan dan moet je voor Eneco gaan. Aan wethouder wil de PvdA toch wel vragen hoe dit zo mis is gegaan. Er wordt al zes jaar met Eneco samengewerkt. Hoe kan de gemeente zo worden overvallen door hun plotseling terugtrekken? Had Eneco al eerder aangegeven dat het verkleinen van het definitieve warmtegebied mogelijk zou kunnen betekenen dat zij zich in de toekomst zouden terugtrekken? Voor wat betreft de algemene samenwerking met Eneco: Overvecht-Noord bewijst nogmaals dat we voor wat betreft de energietransitie niet afhankelijk moeten zijn van een monopolist die winst wil maken over de ruggen van gewone Utrechters. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) zegt dat de PvdA niet afhankelijk wil zijn van een monopolist. In alle beleidsbeslissingen, van transitievisies, warmteplannen, uitgangspunten heeft de PvdA altijd voor gestemd.

Altijd voor dit pad met Eneco met stadswarmte. Waarom? De heer Cornielje (PvdA) antwoordt dat er op dit moment geen alternatief is voor Eneco. Als we stadswarmte willen en van het gas af willen, dan moet er een alternatief zijn voor Eneco. Dat alternatief is er alleen niet. Er moet wel degelijk naar stadswarmte worden gekeken als oplossing voor deze gastransitie. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vraagt waarom de PvdA zegt dat we niet in zee moeten met een monopolist op het gebied van warmte. Moeten we Eneco dan maar helemaal killen als partner in de stad?

50

De heer Cornielje (PvdA) antwoordt dat de PvdA altijd al bijzonder kritisch geweest op de samenwerking met Eneco. In zijn eerste debat gaf de heer Cornielje al aan dat de PvdA zich Pagina 51 van 72

zorgen maakte over dat de gemeente vooruitliep op samenwerking met Eneco. Zij zien dat het een bedrijf is dat winst maakt over de ruggen van gewone Utrechters terwijl die Utrechters geen kant op kunnen. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) wijst er op dat dit een paar maanden geleden gezegd is. 5

De heer Cornielje (PvdA) maakt een punt van orde, want dit zijn feitelijke onjuistheden. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) zegt dat er jaren aan besluitvorming aan vooraf is gegaan waar de PvdA aan heeft deelgenomen en graag het pad van samenwerking met Eneco op wilden. En nu is het een vieze monopolist die je niet moet vertrouwen en waar je geen zaken mee moet doen.

10

15

De heer Cornielje (PvdA) zegt dat hij tijdens zijn allereerste bijdrage in deze raad al zei dat de PvdA zich zorgen maakte dat de gemeente leek voor te sorteren op een samenwerking met Eneco. Zij hebben een meldpunt opgericht wat juist dit probleem aankaartte. Zij zijn constant bezig met de betaalbaarheid. Dat is niet iets dat alleen in dit debat aan de orde komt. De heer Te Hoonte (VVD) zegt dat zijn maidenspeech in 2017 ook al over warmte en ervaringen met stadswarmte met Eneco ging. Het is al heel lang een discussiepunt. De heer Van Heuven (PvdD) vindt het een makkelijk betoog van de PvdA in die zin dat meer partijen kritisch zijn op Eneco. De PvdA heeft echter ook op 29 februari tegen die moties gestemd om lokale initiatieven te omarmen.

20

25

30

35

De heer Cornielje (PvdA) zegt dat dat is waarom de PvdA stadswarmte nog steeds ziet als een oplossing om van het gas af te komen. De PvdA is altijd kritisch geweest op Eneco. Hij vervolgt zijn betoog. De PvdA heeft dan ook een meldpunt opgericht, dat binnen twee maanden bijna duizend meldingen gehad. Dat onderschrijft wat de PvdA betreft de absolute noodzaak om snel van Eneco af te stappen en naar een gemeentelijk warmtebedrijf over te stappen. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) vindt het jammer dat de SP niet meer in de raad zit, die had zeker een boter op het hoofd-award uitgereikt aan de PvdA op dit moment. De heer Cornielje (PvdA) herhaalt dat hij vanaf het eerste moment dat hij in deze commissie zit problemen heeft gemaakt van het feit dat Eneco een monopolist is. Hij vervolgt zijn betoog. Volgens de PvdA moet de gemeente anders naar de warmteinfrastructuur kijken. Dat moet niet iets zijn waar de gemeente of samenleving winst op moet maken. Dat moet een dienst zijn die wij moeten leveren aan onze bewoners. Daarom moet snel vaart worden gemaakt met de komst van een publiek warmtebedrijf. Aan de wethouder wordt welke mogelijkheden zij hiervoor ziet.

Zijn er samenwerkingen met omliggende gemeentes mogelijk? Zijn er op dit moment gesprekken met de rijksoverheid over de financiering van zo’n publiek warmtebedrijf? Toch lost zo’n publiek warmtebedrijf niet de problemen op die deze duizend melders hebben met de huidige warmtenetten van Eneco. Daarom vraagt de PvdA ook aan de wethouder wat de mogelijkheden zijn om de bestaande netten te nationaliseren. We moeten als gemeente aan de kant staan van de gewone Utrechter en niet aan de kant van de monopolist die alleen uit is op het maken van winst.

40

Mevrouw Zwinkels (CDA) zegt het nu wel heel kort door de bocht is. Er zijn veel klachten ontvangen en nu wordt de wethouder gevraagd of ze de warmtenetten wil nationaliseren. Ze vraagt zich af waar ze is beland. Aan de PvdA vraagt zij wat het voorstel voor het warmtebedrijf voor de bewoners van Overvecht-Noord gaat betekenen. Wat gaat de gemeente daarin doen? De aanleg, de exploitatie, de netinfrastructuur, de warmtebronnen, de energierekeningen versturen?

45

De heer Cornielje (PvdA) geeft aan dat bijna duizend mensen aan de gemeente vragen om een andere koers te varen, om niet meer in zee te gaan met Eneco. Daar moet de gemeente een antwoord op hebben. Het publieke warmtenet in Purmerend heeft bijna 25% lagere kosten voor bewoners omdat het in gemeentelijke handen in. We moeten de bewoners van Utrecht een Pagina 52 van 72

mogelijkheid geven om een publiek warmtebedrijf in te stellen. Dat zou mogelijk een oplossing kunnen zijn voor Overvecht-Noord. Mevrouw Zwinkels (CDA) zegt dat het zo simpel klinkt. Maar wat gaan we als gemeente dan doen in Overvecht-Noord? 5

10

15

20

De heer Cornielje (PvdA) antwoordt dat hij nu niet kan vertellen hoe zo’n warmtebedrijf er precies uit gaat zien. Daarom vraagt hij aan de wethouder wat de mogelijkheden zijn. Hier moet over nagedacht worden. Als we zien dat zoveel Utrechters een probleem hebben met deze monopolist, dan moeten we daar als gemeenteraad een antwoord op formuleren. Dat is wat hij hier nu doet. Mevrouw Zwinkels (CDA) concludeert dat er een mooie set aan vragen en klachten is opgehaald voor de korte termijn. De PvdA komt vervolgens terug met een voorstel voor de lange termijn. Zij zou graag willen zien wat de klachten waren, ook aan het adres van de gemeente. Zij roept e PvdA op om de klachten dan ook door te zetten naar het college, en het college te beroepen op haar verantwoordelijkheid om met die klachten aan de slag te gaan. Niet te blijven wijzen naar Eneco. De heer Cornielje (PvdA) antwoordt dat zij al deze klachten zullen meenemen in een totaal pakket van maatregelen. Mevrouw Passier (Volt) zegt dat zij eerder een alternatief hebben aangeboden, namelijk op lokaal niveau energiesystemen waar warmte en elektra worden geïntegreerd, in een samenwerking tussen inwoners, gemeente en bedrijven. Vinden zij de PvdA aan hun zijde voor dit alternatief? De heer Cornielje (PvdA) antwoordt dat hij daar niet a priori tegen is. Er zouden schaalvoordelen kunnen zijn als het groter wordt aangepakt.

Het beperken van de kosten is een belangrijke eis voor de PvdA.

25

Mevrouw Passier (Volt) zegt dat Overvecht-Noord vrij groot is, Utrecht is helemaal groot. Kan zij ervan uitgaan dat zij PvdA aan hun zijde hebben? De heer Cornielje (PvdA) antwoordt dat hierin wellicht ook samenwerking met andere gemeenten moet worden gezocht. Klein kijken kan problemen opleveren in de betaalbaarheid van deze netten.

30

Mevrouw Passier (Volt) pleit niet voor verwijderen van bestaande warmtenetten, vooral niet voor de wijken die nog van het gas af moeten. Ze vraagt of de PvdA aan hun zijde staat. De heer Cornielje (PvdA) antwoordt dat de PvdA niet niet aan hun zijde staat. Er zitten uitdagingen in buurtnetten of lokale systemen. Daar zitten uitdagingen in. Het hangt ervan af waar Volt mee komt maar de PvdA kijkt daar met interesse naar.

35

De heer Te Hoonte (VVD) is verrast dat er binnen coalitie ruimte was voor het ophalen van klachten over het warmtesysteem bij een van de partijen. Past dit binnen het coalitieakkoord om op te halen dat je eigenlijk geen stadsverwarming wilt omdat je daar duizend klachten over hebt. Wat betekent dit voor Overvecht-Noord? De heer Cornielje (PvdA) antwoordt dat de klachten gewoon zijn opgehaald, niemand heeft gezegd dat dat niet mocht.

40

De heer Te Hoonte (VVD) zegt dat de PvdA ook in een coalitie zit die samenwerkt met Eneco op een heel gevoelige manier om te komen tot een business case in een wij waar wordt gekozen voor stadsverwarming. U hangt aan de grote klok hoe slecht die stadsverwarming is. Wat is vanuit de brede coalitie de inzet: stadsverwarming, of alleen stadsverwarming als het van de gemeente is?

45

De heer Cornielje (PvdA) antwoordt dat zij inzetten op een publiek warmtenet. Zij hopen hiervoor veel partijen in de raad te overtuigen, zowel coalitie als oppositie. Pagina 53 van 72

De heer Te Hoonte (VVD) zegt dat hem soms het gevoel bekruipt dat het klappen van dit warmtenet past in de strategie van dit college. De voorzitter geeft woord aan UtrechtNu! voor hun bijdrage. 5

10

15

20

25

30

35

40

De heer Emmen (UtrechtNu!) zegt dat vandaag een blunder wordt besproken die een enorme impact heeft op de bewoners van Overvecht-Noord. Overvecht-Noord naar aardgasvrij is wat UtrechtNu! een project dat vanaf het begin af aan al gedoemd was te falen. Als hoogleraar energietechnologie David Smulders geloofd mag worden zal een warmtenet altijd veel meer geld kosten voor inwoners dan een gasaansluiting of een hybride warmtepomp. Hij roept bestuurders op om daar eerlijk over te zijn en hun oogkleppen af te zetten. Het is niets meer dan naïef wensdenken om projecten als deze door te blijven drukken. Het storende is dat de wethouder er alles aan doet om de schuld in de schoenen van Eneco te schuiven, terwijl Eneco een heel logische afweging heeft om nu uit het project te stappen. Er zijn een aantal wijzigingen geweest waardoor zij hun positie hebben moeten heroverwegen, met name dat het definitieve warmtegebied in de wijk dit jaar is verkleind waardoor veel flats zijn afgevallen en vooral veel laagbouwwoningen zijn over gebleven. In deze situaties zijn alternatieven zoals een hybride warmtepomp veel voordeliger waardoor de deelnamedrempel van 70% niet haalbaar was. Maar nu wordt het straatje van het college vakkundig schoongeveegd. Eneco is nu degene die de stekker eruit trekt. Het project was echt al gedoemd te falen.

De eerste die de stekker eruit trekt is dus niet het probleem, maar juist de oplossing. Even los van hoe het is gegaan. Daarnaast is de gemeente de eindverantwoordelijke voor dit project. Eneco is de belangrijkste partner maar kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor de opzet die al heel onrealistisch is gebleken. De wethouder heeft het onderlinge vertrouwen met Eneco zo op het spel gezet, terwijl dit toch een belangrijke partner zal blijven in de toekomst, bijvoorbeeld ook voor het windproject in Rijnenburg en Reijerscop. Vindt de wethouder, net als Eneco, dat er een vertrouwensbreuk is ontstaan en zo ja, hoe gaat zij dit oplossen. Feitelijk is het allemaal bijzaak. Dit zijn allemaal problemen van en voor de gemeente en de wethouder. Wat er echt toe doet is dat de inwoners van Overvecht-Noord jarenlang in onzekerheid hebben gezeten en hebben moeten vrezen dat ze zeer hoge kosten zouden moeten maken. Naar aanleiding van de ontwikkelingen hebben de inwoners van Overvecht-Noord een wijkbericht gekregen. Samengevat: het gaat niet door, het is de schuld van Eneco en u hoeft niets te doen en u hoort aan het eind van het jaar weer van ons. En oh ja, als u een koopwoning heeft kunt u die in de tussentijd verduurzamen. Alsof het niks is, alsof mensen daar niet al jaren mee bezig zijn geweest. Alsof dat niet een enorme investering van tijd en geld vraagt van de inwoners.

Zo moeten we niet met onze inwoners omgaan. Mensen hebben zich jarenlang afgevraagd of ze hun keuken en oude cv-ketel wel moesten vervangen. Is de wethouder het met UtrechtNu! eens met dat er in het wijkbericht op zijn minst een verontschuldiging had kunnen staan, nu inwoners weer in onzekerheid worden gebracht? Ondertussen is het project al zes jaar bezig. Zes jaar lang is er een enorme inzet geleverd door heel veel mensen. Ondanks deze inzet komt het project nu ten einde. Maar dit project was vanaf het begin gedoemd te falen. UtrechtNu! kan dan ook niet zeggen dat zij verbaasd zijn. Wensdenken nam het over van realisme, met als gevolg verspild geld, verspilde moeite, stukgelopen samenwerkingen met belangrijke partners en geschaad vertrouwen van de inwoners van Overvecht. De voorzitter stelt vast dat dat de agenderende fracties waren. Hij vraagt of de niet-agenderende fracties een bijdrage willen leveren. Dat is het geval. Hij geeft het woord aan de fractie van Horizon.

45

50

55

De heer Paalman (Horizon) merkt op dat het erg jammer is voor de bewoners van Overvecht, en ook voor de medewerkers op het Stadskantoor die er de afgelopen jaren druk mee bezig zijn geweest. Het is ook erg jammer van de gemaakte kosten. Het is belangrijk dat de stad verduurzaamt en dat loopt nu flinke vertraging op. De heer Wit, directeur Warmte bij Eneco, gaf op 4 april aan dat er twee hoofdredenen waarom Eneco zich terugtrok. Op de eerste plaats omdat de gemeente het plangebied wilde verkleinen waardoor een hoop flats zouden afvallen en het aantal eengezinswoningen vergroot zou worden. In de beantwoording van de schriftelijke vragen geeft de wethouder juist aan dat het een gezamenlijk besluit was. Waarom is het plangebied verkleind en wiens initiatief was dat? De tweede reden was dat de gemeente in maart gekozen zou hebben voor een gemeentelijk publiek warmtenet, wat voor Eneco de druppel was. Hoe reflecteert de wethouder daarop? Eneco geeft ook aan dat als de gemeente de criteria van januari en maart eerder had toegelicht, dan was Eneco er nooit aan begonnen. Hoe kon het project dan zeven jaar Pagina 54 van 72

5

voortkabbelen? Eneco zegt: “Projecten die kunnen falen hoort bij de strategie die we bij Eneco volgen”. En tevens: “Jammer dat het faalt, maar dat hoort bij de warmtemarkt.” Hoe reflecteert de wethouder op toekomstige samenwerking met Eneco met deze citaten in het achterhoofd? Het is wederom een slecht aangezicht voor de gemeente Utrecht en dat betreurt Horizon. De suggestie van het CDA, het instrument van enquête, is misschien niet zo’n heel slecht idee. Horizon luistert graag mee. De voorzitter geeft woord aan Student & Starter.

10

15

20

25

30

35

Mevrouw Oudejans (Student & Starter) baalt er enorm van dat de samenwerking met Eneco in Overvecht-Noord stop is gezet. Ook zij staan achter de ambitie om zoveel mogelijk woningen van het gas af te krijgen, zo betaalbaar mogelijk. Het college zegt 100% achter de door Eneco gemaakte beslissingen te staan omdat warmte zo betaalbaar mogelijk moet zijn. Tegelijkertijd lezen we in de raadsbrief dat Eneco geen volledig inzicht in de financiën wil geven. Uit onderzoek van TNO blijkt dat het tarief van stadswarmte de afgelopen jaren met 62% is gestegen maar dat de oorzaken daarvan niet duidelijk zijn door precies dat onvolledige inzicht in financiën. Is de wethouder van mening dat Eneco er alles aan heeft gedaan om de prijzen zo betaalbaar mogelijk te maken? Welke invloed heeft de geslotenheid van Eneco gehad op de samenwerking tussen de gemeente en Eneco? De manier waarop Eneco naar buiten toe heeft gecommuniceerd is allesbehalve chic. Dat er zelfs geen aanwijzingen waren op de dag zelf, terwijl er zoveel betrokken partners zijn, is verbazingwekkend.

Is de wethouder inmiddels in gesprek geweest over de beweegredenen van Eneco om dit zo aan te pakken? Waarom is zij de dag erna niet in overleg geweest met Eneco? Wanneer kreeg de wethouder signalen dat deze samenwerking mogelijk stuk zou lopen? Ook voor bewoners en ondernemers in Overvecht-Noord is dit nieuws zeer onverwacht binnengekomen. Student & Starter ziet dat de gemeente inzet op goede communicatie bij e mensen in de buurt door middel van wijkberichten en informatiebijeenkomsten. Zij worden betrokken bij de nieuwe plannen voor Overvecht-Noord. Student & Starter sluit zich aan bij de oproep van het CDA om bewoners nog meer te betrekken. Het aardgasvrij maken van Overvecht-Noord is een pilot. De bedoeling is dat de gemeente lessen leert uit dit project. Welke lessen heeft de wethouder in dit proces tot nu toe geleerd en wat gaat zij in de toekomst anders aanpakken? Kijkend naar de toekomst sluit Student & Starter zich ook aan bij de vragen van GroenLinks over wat er landelijk nodig is om wijken aardgasvrij te maken. Er werden ook een aantal innovatieve onderzoeksrichtingen genoemd door de CU. Student & Starter luistert graag mee naar de reactie van de wethouder daarop. De voorzitter meldt dat dit het einde is van de eerste termijn van de raad. Het vragenuur begint om kwart over vijf in plaats van vijf uur.

Hij vraagt aan de wethouder hoeveel tijd zij nodig heeft voor de voorbereiding van de beantwoording van de vragen. Zij geeft aan ongeveer vijf minuten nodig te hebben en tot kwart over vijf al wat vragen te kunnen beantwoorden. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) schat in dat de beantwoording wat langer dan tien minuten zal duren. Dat geeft een probleem, want er is 180 minuten gereserveerd voor het agendapunt Rijnenburg. Dat agendapunt kan worden doorgeschoven.

40

De voorzitter schat in dat als om half negen wordt gestart met agendapunt Rijnenburg, dan is er tot half elf de tijd. In dat geval kan dat dus vanavond gewoon worden behandeld. Als de heer Bos voorstelt om dit debat af te maken en Rijnenburg door te schuiven kan dat ook. De heer Bos (Stadsbelang Utrecht) stelt voor om Rijnenburg door te schuiven naar volgende week en daar een extra dagdeel voor in te plannen.

45

50

De heer Te Hoonte (VVD) wil graag om 5 uur stoppen. Bovendien wordt de beantwoording rommelig als er straks na tien minuten wordt gestopt. Hij stelt voor om de beantwoording van de vragen niet eerder te starten dan om half acht. Er zijn zoveel vragen gesteld over de vertrouwensrelatie met een specifieke partij. Hij wil de beantwoording van de vragen over dat onderdeel af hebben voordat gestart wordt met het volgende onderdeel. Wat hem betreft mag het ook later worden, maar dat is in elk geval de volgorde die hij voorstelt. De voorzitter verwacht niet dat dit onderdeel binnen een uur afgehandeld kan worden. Pagina 55 van 72

Mevrouw Alblas (CU) is door meerdere partijen in de app gezegd dat dit spoeddebat zou kunnen worden ingepland op voorwaarde dat Rijnenburg niet zou worden doorgeschoven. Dat vindt zij wel een belangrijk punt. 5

De heer Paalman (Horizon) wil liever langer doorgaan dan nu nog een hele snelle beantwoording tot kwart over vijf. De heer Peters (D66) sluit zich aan bij mevrouw Alblas: Rijnenburg door laten gaan, de beantwoording om half acht beginnen en proberen binnen een uur te doen. Mevrouw Zwinkels (CDA) sluit zich aan bij de VVD en D66: beantwoording vanaf half acht en uiterlijk half negen starten met Rijnenburg.

10

De voorzitter zegt dat echt wordt geprobeerd om om half negen met Rijnenburg te beginnen. Mevrouw Zwinkels (CDA) zegt toe zich in te houden ten aanzien van het aantal interrupties. Zij vraagt of er ook een gesloten deel komt waarin antwoorden komen. De voorzitter geeft aan dat dat volgens de wethouder niet nodig is.

15

20

Mevrouw Heijne (GroenLinks) sluit zich aan bij de partijen die vandaag in ieder geval Rijnenburg willen behandelen. Wat haar betreft was er nu ook wat langer doorgaan en kan er eerder worden gestart, maar er zijn genoeg partijen die dat niet willen. Zij wil vanavond ook wel wat langer doorgaan en vertrouwt er dan ook op dat iedereen dat doet. De voorzitter concludeert dat is besloten om om half acht beginnen en de beantwoording van de vragen in een uur te doen, tot uiterlijk half negen. Om half negen wordt gestart met het agendapunt Rijnenburg. De heer Te Hoonte (VVD) merkt op dat een spoeddebat niet zomaar wordt aangevraagd. Daar zitten vragen aan vast: hoe zit het college erin en hoe zitten de andere partijen er in. Beide zijn relevant om goed uit te kauwen met elkaar voordat je verder kan. Als raad moeten we dat goed doen.

25

30

De voorzitter zegt dat ook met elkaar is afgesproken dat dit debat zou worden ingepland op voorwaarde dat Rijnenburg behandeld zou worden. Dat moeten we respecteren. Mevrouw Heijne (GroenLinks) zegt dat het lijkt alsof de VVD en zij ver uit elkaar zitten maar dat is niet zo. Zij begrijpt dat dit spoeddebat goed moet worden afgehandeld. Zij is het er ook over eens dat ook het andere onderwerp goed behandeld moet worden en moet worden afgemaakt. Af en toe betekent dat een lange zit. De voorzitter schorst de vergadering tot half acht. - Schorsing –

35

Pagina 56 van 72

Verslag openbare avondvergadering commissie Energie(transitie), 5 Duurzaamheid en Wonen 10

Datum Locatie Verslag door Vaststelling verslag

11 april 2024 Raadszaal, stadhuis mw. E. Wijsman (Notuleerservice Nederland)

Aanwezigen 15

20

De voorzitter, dhr. B. van Steeg, de wethouders, mw. Van Hooijdonk en dhr. Eerenberg, de leden, mw. K. Alblas (CU), dhr. C. Bos (Stadsbelang Utrecht), dhr. J. Cornielje (PvdA), dhr. G. Dijkstra (EenUtrecht), dhr. R. Emmen (UtrechtNu!), dhr. M. van Heuven (PvdD), mw. R. Heijne (GL), dhr. G. te Hoonte (VVD), dhr. M. Koning (D66), mw. B. Nederhand (VOLT), mw. M. Oudejans (Student&Starter), dhr. V. Paalman (Horizon) dhr. R. Peters (D66), dhr. H. Stellinga (CDA), dhr. M. Usta (DENK), dhr. J. Vasters (D66), mw. B. v.d. Wilt (D66), mw. J. Zwinkels (CDA)

Afwezigen Verslag vergadering commissie Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen

25

30

35

11. Spoeddebat raadsbrief Overvecht-Noord aardgasvrij ...............................................................57 12. Raadsvoorstel vaststelling CHw bestemmingsplan, Windpark Rijnenburg en Reijerscop en brief aan Provincie Utrecht over zoekgebieden zon en wind ..........................................................62 LIJST VAN TOEZEGGINGEN...........................................................Error! Bookmark not defined.

11. Spoeddebat raadsbrief Overvecht-Noord aardgasvrij De voorzitter heropent de vergadering om 19.30 uur en geeft het woord aan de wethouder. Wethouder Van Hooijdonk baalt ervan dat er geen goed aanbod ligt voor een nieuwe warmtevoorziening in Overvecht Noord. Zij proeft de ambitie in de raad om het toch nog voor elkaar te krijgen, maar betaalbaarheid is hierbij een belangrijke sleutel en het college wil de energierekening van mensen niet in de waagschaal stellen. Helaas is het niet gelukt en dat levert onduidelijkheid op voor de inwoners. Het college wil op zoek naar hoe het wel voor elkaar kan Pagina 57 van 72

5

10

15

20

25

30

komen, maar daarop zijn nog geen kant-en-klare antwoorden. In 2018 kwam het klimaatakkoord en toen zijn er voor het eerst afspraken gemaakt dat de gemeentes de regie kregen over de warmtetransitie en dat dat gebiedsgericht moest gebeuren. De gemeente ging daarmee aan de slag en het Rijk zou de wetten veranderen en financiële prikkels maken. Het was de bedoeling dat gemeentes en het Rijk gelijk zouden optrekken. Toen zijn ook de proeftuinen ingesteld en Overvecht Noord was er daar een van. Dit moest worden uitgevoerd terwijl het speelveld van de toekomst er nog niet was en daarom moeten er keuzes worden gemaakt. Betaalbaarheid was daarbij een heel belangrijke waarde die de raad heeft bekrachtigd. Het college wil een dubbele infrastructuur voorkomen en het is nationaal beleid om te voorkomen dat het niet te duur wordt. Er is veel onderzoek gedaan, er zijn rapporten gemaakt en alternatieven naast elkaar gezet. Er is uitgebreid met elkaar gesproken en er werd gekozen voor Overvecht Noord. Daarmee is men aan de slag gegaan, maar het college heeft nooit gezegd dat het makkelijk zou zijn of dat het beter zou zijn dan aardgas. Dit was echter het beste alternatief voor aardgas. Zij wijst erop dat aardgas nog steeds goedkoper is dan warmte.

Op een opmerking van de heer Te Hoonte (VVD) dat hij al een motie had ingediend nog voordat het klimaatakkoord er was, zegt zij dat er inderdaad in 2017 al is gestart met Overvecht Noord. Om een en ander werkend te krijgen is er in 2022 een aanvraag gedaan bij het Nationaal Groeifonds, maar deze is toen niet gehonoreerd en er ontstond een financieel gat. Het volgende instrument was de Warmte-Infrastructuur subsidie (WIS) die de gemeente samen met Eneco heeft aangevraagd en deze aanvraag werd eind 2023 gehonoreerd. De hoop was dat er nu voldoende geld was en er waren twee momenten waarop dat erop leek, namelijk in september en november 2023. In de voortgangsrapportage van oktober 2023 staat dat er risico’s waren en in november 2023 heeft de wethouder de raad een brief gestuurd dat de situatie verslechterde. Op een vraag van de heer Peters (D66) hoe het mogelijk was dat het eerst beter was en toen weer verslechterde zegt zij dat de situatie erg volatiel was en zij vermoedt dat dit kwam door voortschrijdend inzicht. Dit heeft geduurd tot eind maart 2024 toen er niet nog meer oplossingen gezocht konden worden en de klok maar bleef doortikken. Zij benadrukt dat ze in november 2023 al heeft gemeld dat de situatie verslechterde en toen al heeft gezegd dat er wellicht alternatieven uitgewerkt zouden moeten worden.

Op een vraag van de heer Te Hoonte (VVD) of de voortgangsrapportage op rood is gezet vanwege de impact en niet vanwege de kans, zegt zij dat dat over de planning ging, maar dat de risico’s op rood stonden. De heer Usta (DENK) vraagt of de wethouder het met hem eens is dat de kans dat het plan niet goed zou verlopen iets anders is dan het aangeven van de risico’s en die met de raad delen.

35

Wethouder Van Hooijdonk heeft dat expliciet gedeeld en gezegd dat de businesscase verslechterd was. De risico’s stonden in de voortgangsrapportage op rood. Eind 2022 heeft zij aangegeven dat het speelveld niet op orde was en dat het problematisch was, maar ze heeft ook gezegd dat dit het beste alternatief was.

40

De heer Usta (DENK) zegt dat hij dat anders heeft geïnterpreteerd en dat dit een verrassing voor hem was.

45

50

55

60

Wethouder Van Hooijdonk heeft in elke brief aan de raad opengehouden of het zou lukken en aangegeven dat betaalbaarheid heel belangrijk is. Er is ook een moment geweest dat men dacht eruit te zijn en dat is toen ook aangegeven. Er is ook met Eneco gesproken over andere wijken die als eerste aan de beurt zouden zijn. Voor de zomer van 2023 heeft Eneco dat gesprek gestopt vanwege te veel onzekerheden vanuit de nationale wetgeving die in de maak was. In het najaar van 2023 heeft het college Eneco gevraagd de standpunten op schrift te stellen, maar Eneco heeft pas in februari 2024 daarop geantwoord. Eneco heeft in de zomer van 2023 aangegeven dat zij uit het gesprek stapten, maar wel over Overvecht Noord wilden blijven praten. Tot medio maart 2024 heeft Eneco gezegd dat zij nog ruimte zagen in de businesscase. Op een vraag van Te Hoonte (VVD) waarom de wethouder, die in de zomer van 2023 al wist dat Eneco eruit wilde stappen, pas in februari 2024 per brief de raad daarover heeft geïnformeerd, antwoordt zij ontkennend en zegt dat zij in februari 2024 de raad heeft geïnformeerd over het antwoord van Eneco dat toen pas net binnen was. Op een vraag van de heer Te Hoonte (VVD) of zij zojuist niet heeft gezegd dat ze in de zomer van 2023 al wist dat Eneco niet ging meewerken aan het warmtebedrijf zegt zij dat dat toen nog niet helder was.

Eneco is toen uit een overleg gestapt en in het najaar van 2023 heeft zij Eneco om duidelijkheid gevraagd. Het antwoord daarop kwam pas in februari 2024 en dat is toen direct aan de raad gemeld. Eneco heeft gezegd dat niet verder te willen praten, omdat het onzeker was. Dat was voor het college niet tastbaar en toen heeft het college Eneco gevraagd om een en Pagina 58 van 72

ander op schrift te zetten. Dat kwam pas in februari 2024 en de raad heeft dat toen snel ontvangen. 5

10

15

20

De heer Usta (DENK) zegt dat de wethouder suggereert dat er al eerder vermoedens waren dat het mis kon lopen en vraagt waarom de wethouder niet vroegtijdig maatregelen heeft getroffen toen zij dat voelde. Wethouder Van Hooijdonk heeft zojuist aangegeven dat er al die tijd goed is samengewerkt over Overvecht Noord. In het najaar van 2023 heeft zij een paar keer gedacht een goed financieel verhaal te hebben. Begin maart 2024 gaf Eneco nog aan dat zij perspectief zagen, maar eind maart 2024 veranderde dat. Er is hard gewerkt om oplossingen te vinden. Op een vraag van mevrouw Zwinkels (CDA) of er niet eerder aan oplossingen had moeten worden gewerkt en of de raad niet eerder geïnformeerd had moeten worden, zegt zij dat dit over andere delen van de stad gaat. Aan Overvecht Noord werd door Eneco heel hard gewerkt, omdat zij daar een rond verhaal van wilden maken. Begin maart 2024 heeft zij gevraagd of Eneco nog perspectief zag, waarop het antwoord bevestigend was. Pas eind maart veranderde dat. De motivatie was dat de WIS-subsidie was toegekend en als dit project niet zou doorgaan, dan zou die subsidie verloren gaan. De heer Dijkstra (EenUtrecht) heeft een voorstel van orde en zou graag eerst alle vragen door de wethouder beantwoord willen zien. De voorzitter geeft aan gewoon te willen doorgaan en interrupties toe te staan.

30

Wethouder Van Hooijdonk heeft in november 2023 een brief aan de raad gestuurd dat het beeld was verslechterd en zij heeft toen de optie opengehouden dat het zou kunnen mislukken. Zij heeft Eneco om een uiterste krachtinspanning gevraagd. In januari 2024 is besloten om het gebied te verkleinen, omdat in dat gebied al een rioolvervanging was gepland en dat zou een besparing van de kosten van het openhouden van de straat opleveren. Toen is er nog hard gewerkt en begin maart 2023 is Eneco nog gevraagd of het perspectief zag. Dat is veranderd in de week van 18 maart 2024 toen gesproken werd over de besluitvorming die begin april zou plaatsvinden.

35

De heer Usta (DENK) zegt dat zijn fractie in november nog aan de wethouder heeft gevraagd of zij er 100% zeker van was en of de bewoners erop vooruit zouden gaan. De wethouder was daar toen heel zeker van, lachte zelfs twee keer toen hij dit vroeg en haar antwoord was volmondig ja. Hij vraagt waarom zij toen geen reactie heeft gegeven dat het twijfelachtig was.

25

40

Wethouder Van Hooijdonk wijst erop dat bewoners er sowieso nu niet op achteruit zullen gaan, omdat het niet doorgaat. Het was belangrijk dat er niets geïnvesteerd zou worden en dat de bewoners een gelijkblijvende energierekening zouden hebben. Op een vraag van de heer Usta (DENK) waarom toen is gezegd dat bewoners er niet op achteruit zouden gaan, zegt zij dat de businesscase niet lukte en dat dat al jaren aan de raad is gecommuniceerd. Met het speelveld van nu blijkt dat warmte niet concurrerend is met gas.

45

De heer Paalman (Horizon) zegt dat het verkleinen van het gebied in januari 2023 een gezamenlijk besluit was, maar op 4 april 2024 zegt Eneco dat het een eenzijdig besluit van de gemeente was. Hij vraagt wat daarvan waar is.