2023.03.23 Conceptverslag commissie EDVW.docx

Bezwaarmakers hebben in dat geval een grote kans om gelijk te krijgen van de rechter. De wethouder vindt het onverstandig om die gok te wagen. Hij zegt toe daarover met Diak en SSH in gesprek te gaan, maar kan op het Diak slechts een dringend beroep doen. Als het Diak daar niet op ingaat, komt de oorspronkelijke afspraak met SSH (over een ondergrondse oplossing) of een ander alternatief weer in beeld. De ondergrondse oplossing is duur. SSH besteedt dat geld ook liever aan woningen. Het is echter wel de afspraak. De wethouder is bereid om enkele suggesties van de fracties, bijvoorbeeld parkeren op afstand, te onderzoeken mits deze Raad van State-proof zijn. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt in verband met de mogelijkheid voor parkeren op afstand naar de stand van zaken van de parkeerhub in dat gebied.

30

35

40

45

50

55

Wethouder Eerenberg zegt toe die informatie beschikbaar te stellen, maar benadrukt dat er sprake is van tijdsdruk. Een alternatief is niet direct beschikbaar. Hij herhaalt zijn toezegging om dat met betrokkenen te bespreken. Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt dat na een tijdelijke oplossing van drie jaar, parkeren op afstand een oplossing kan zijn voor de langere termijn. Wethouder Eerenberg herhaalt dat hij daar (continu) over in gesprek is met SSH. Hij gaat er ook over in gesprek met het Diak. Het ziekenhuis wil echter zijn handen vrij houden om er in de toekomst zelf zaken te ontwikkelen. Een (op korte termijn gerealiseerde) parkeerhub op redelijke afstand kan zorgen voor een overbrugging. Hij begrijpt het verzoek om af te wijken van de afspraak voor een ondergrondse parkeergarage, maar herhaalt dat het moet voldoen aan het beleid en Raad van State-proof moet zijn. Hij benadrukt zijn uiterste best te zullen doen om een oplossing te vinden. Als dat niet lukt, moet met SSH gesproken worden over de oorspronkelijke afspraak. Er zijn verder vragen gesteld over de ontwikkelingen van De Kwekerij. Zowel met SSH en Jebber zijn gesprekken geweest over mogelijke oplossingen. Een pijnloze oplossing bestaat echter niet. De wethouder benadrukt dat de gemeente ook zelf die woningen wil realiseren. Enkele fracties hebben gevraagd om tempo te maken met het IBB.

De wethouder zegt daarop toe de betrokkenen eind deze maand nog een concept-idoc (intentiedocument) voor te leggen. Hij benadrukt dat er sprake is van conflicterende wensen op het gebied van wonen, vergroening en sportvelden. Dat leidt ongetwijfeld tot spanningen. Hij wil snel de dilemma’s op tafel krijgen en samen met betrokkenen van een richting voorzien. Hij zegt toe de fracties, wellicht nog voor de zomer, te informeren over de ontwikkelingen. Naast allerlei – voor Utrechtse gebruikelijke – nevengeschikte doelstellingen staan bovenaan de studentenwoningen met behoud van sfeer en karakter. De heer Stam (PvdA) wil weten of ook wordt gekeken naar mogelijkheden voor optoppen en verduurzamen als alternatief voor sloop.

Pagina 17 van 27

Wethouder Eerenberg durft nu niet te zeggen of het ook zonder sloop kan. Het is aan de gemeenteraad om dat als kader mee te geven, maar dan zal er een aantal zaken niet kunnen doorgaan. 5

10

15

20

25

30

35

40

45

De heer Stam (PvdA) geeft de voorkeur aan informatie over de mogelijkheden vooraf aan het politieke debat. Daarop kunnen fracties hun eigen politieke afwegingen maken. Wethouder Eerenberg deelt mee dat dit ongetwijfeld een van de dilemma’s zal zijn in zijn eerder aangekondigde brief. Het gaat dan om het toevoegen van woningen versus het behoud van het karakter in relatie tot bijvoorbeeld optoppen en renoveren. Participatie vindt – conform het eerder afgesproken proces – pas plaats nadat het idoc is vastgesteld. Die afspraak levert echter soms ongewenste neveneffecten op. Er is sprake van conflicterende belangen. De betrokkenen zeggen dus terecht dat zij er nog nooit iets over hebben gehoord. Verder moeten de initiatiefnemers (de SSH, samen met andere betrokkenen) zelf de participatie verzorgen. Dat zijn de spelregels. Die leveren echter in een op de tien gevallen (zoals nu) een ongemakkelijke kramp op. Daarom wordt in het gehele gebied een wijkbericht verstuurd met informatie over de stand van zaken, het doorlopen proces en de aankondiging van een informatieavond. De wethouder zegt toe de spelregels nogmaals met het UPP te bespreken. Hij neemt de suggestie van Volt over om onderzoek te doen naar de ervaringen hiermee in Tilburg. Dat geldt niet voor De Kwekerij; daarvan is de gerechtelijke procedure al achter de rug. Er is gevraagd waarom er een ouderenflat moet komen.

De wethouder benadrukt dat dergelijke woningen niet in het studentencomplex worden gerealiseerd, maar wellicht wel in de buurt van het winkelcentrum. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt naar de reikwijdte van het wijkbericht en wil weten of in die communicatie ook informatie over de ouderenflat wordt meegenomen. Er wordt per slot van rekening al jaren nagedacht over de herontwikkeling van IBB. Wethouder Eerenberg zegt toe onderzoek te doen naar de gewenste reikwijdte van het wijkbericht. Hij benadrukt dat bijvoorbeeld de problematiek van Kwekerij 4 anders is. Daar heeft ook al participatie plaatsgevonden. Over het IBB wordt inderdaad al langer gesproken en over de wijk bestaan allerlei (flarden van) ideeën. De wethouder kiest voor een zo groot mogelijk verspreidingsgebied met wellicht voor de verschillende schillen verschillende informatie. De wethouder herhaalt zijn inzet op snelheid en participatie. Hij zal erop toezien dat de huidige studenten op IBB daarbij betrokken worden. Hij stelt voor om later in het proces nog te spreken over de inpassing van sportvelden voor de scholen, waar het CDA aandacht voor vroeg. Het is nu belangrijk om tempo te maken met IBB en De Kwekerij. Mevrouw Zwinkels (CDA) is van mening dat de sportvelden samenhangen met de plannen voor studentenhuisvesting. De fractie heeft slechts gevraagd om ruimte voor sport en spel.

Dat zou juist in het participatieproces door de betrokken partijen kunnen worden ingevuld. Wethouder Eerenberg legt uit dat extra vragen en verzoeken leiden tot vertraging. Dat is tegengesteld aan de wens om snel woningen te realiseren en het IBB te herontwikkelen. Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt dat deze twee zaken met elkaar samenhangen. Door ze apart te behandelen, gaat de integrale aanpak van de gemeente weer overboord. Met bijvoorbeeld de mogelijkheid van parkeren op afstand kan ruimte voor sport en spel worden vrijgemaakt.

50

Wethouder Eerenberg beaamt dat laatste, maar benadrukt dat dit weer leidt tot een nieuwe onderzoeksvraag en vragen over bijvoorbeeld financiering. Één idoc voor het hele gebied met antwoorden op alle vragen kost extra tijd en gaat ten koste van de snelheid. Dan bepaalt het tempo van de moeilijkste vragen, het tempo van de ontwikkelingen.

55

De heer Bakker (D66) begrijpt dat het idoc wordt gefaseerd, niet geknipt. Er komen dus geen apart idocs voor IBB en het andere gebied.

60

Wethouder Eerenberg beaamt dat dat wellicht een uitkomst zou kunnen zijn. Hij herhaalt dat hij alleen het gevraagde tempo kan maken als de problematiek wordt verkleind met een knip in de gebieden of in de tijd. Pagina 18 van 27

5

10

15

20

25

30

De heer Bakker (D66) begrijpt dat de overeenkomst met Jebber over het parkeren is gesloten voor een periode van tien jaar. Er bestaat een mogelijkheid dat het Diak de overeenkomst na drie jaar opzegt. Hij wil weten op welke punten dit niet overeenkomt met het vastgestelde beleid. Wethouder Eerenberg legt uit dat het Diakonessenhuis zich slechts voor een periode van drie jaar wil vastleggen om ontwikkelingen op hun eigen parkeerterrein mogelijk te maken. Dat zorgt voor een grote onzekerheid. Het gaat dan niet meer om een structurele oplossing van de met SSH overeengekomen parkeerbehoefte. Bovendien is die oplossing niet Raad van State-proof. De voorzitter geeft ruimte voor behandeling van gemiste vragen. Mevrouw Meerding (VVD) heeft eerder gevraagd naar een terugblik. Zij wil weten hoe het mogelijk is dat bij de studentenhuisvesters een ander beeld leeft over de ontwikkelingen van IBB. Zij geven aan overvallen te zijn door de nieuwe gebiedsontwikkeling. Wethouder Eerenberg kan niet in de hoofden kijken van mensen die zeggen overvallen te zijn. Hij benadrukt dat er veel contact is geweest met SSH en Jebber, onder andere naar aanleiding van uitspraken in de media. Verder is er een discussie over zelfstandig versus is onzelfstandig. SSH wil in De Kwekerij zelfstandige eenheden; de gemeente geeft de voorkeur aan onzelfstandige wooneenheden (met minder huuropbrengsten).

Het college heeft getracht om allerlei initiatieven voor het IBB-terrein samen te brengen. Dan gaat het onder andere over zaken als vergroenen en het gebruik van het surplus aan opgewekte elektriciteit door omliggende gebouwen. Daarmee werd de problematiek steeds ingewikkelder. De wethouder heeft getracht de problematiek weer eenvoudig te maken. Hij stelt voor om dat proces te verlaten en nu snel vooruit te gaan. Mevrouw Meerding (VVD) deelt mee dat Jebber aangeeft dat er al in 2021 sprake was van een idoc. Daarop heeft Jebber haar verwachtingen gebaseerd. Wethouder Eerenberg stelt voor dat Jebber daarover contact met hem opneemt. Hij beaamt dat er in 2021 vergevorderde gesprekken zijn gevoerd. Daarna is er gesproken over verschillende andere initiatieven. Die hebben geleid tot de eerder genoemde complexe problematiek.

35

Mevrouw Meerding (VVD) begrijpt nu waar het verkeerde beeld en de onvrede van Jebber vandaan komen. Zij steunt de oproep van de wethouder om nu vooral vooruitkijken.

40

De voorzitter sluit de bespreking van het onderwerp af aan. Hij geeft een overzicht van de toezeggingen. • Wethouder Eerenberg heeft de raad in Q2 of Q3 een brief met informatie over de dilemma’s toegezegd. De voorzitter vraagt de fracties om hun wensen over het vervolg van de bespreking van het onderwerp.

45

De heer Bakker (D66) kondigt aan de ontwikkelingen te blijven volgen en het onderwerp te agenderen als daar aanleiding toe is.

50

De voorzitter stelt vast dat het onderwerp in een latere raadsvergadering op de agenda kan komen.

10. Raadsbrief Verduurzaming particuliere woningen bij 'gespikkeld bezit' en SV 2022 nr. 226 Uitsluiten verduurzaming huurwoningen

55

De voorzitter deelt mee dat de fracties van Volt, D66, GroenLinks, de PvdA, D66, Student&Starter, de Partij voor de Dieren, de ChristenUnie, de VVD, Stadsbelang Utrecht, het CDA en EenUtrecht over dit onderwerp in debat willen met de wethouder. Pagina 19 van 27

5

10

15

20

25

30

35

Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) roept op om het verduurzamen van woningen te stimuleren en zo gemakkelijk mogelijk te maken. In de brief over het gespikkeld bezit staan duidelijk de drempels voor particulieren om mee te doen aan renovatie en verduurzaming door corporaties. De conclusie lijkt echter te zijn dat op dezelfde voet wordt voortgeborduurd. GroenLinks pleit voor meer ambitie en stelt voor om meer out-of-the-box te denken en heeft daarvoor enkele suggesties. • Als nu minder dan 10% van de koopwoningen tussen corporatie-woningen ligt, mogen de koopwoningen meeliften op de renovatie. GroenLinks pleit voor een hoger percentage. Hoe kan de gemeente de corporaties helpen om dat mogelijk te maken? • Uit de pilots blijkt dat vooral de kosten een groot probleem zijn. Voor particulieren is het zelfs goedkoper om het zelf te doen dan aan te haken bij de corporaties. Grote bedrijven rekenen bij particulieren een hoge bouwopslag. De gemeente of de corporatie kan die opslag wellicht overnemen. • Naast het in de brief genoemd gespikkeld bezit is er ook sprake van een gespikkeld bezit bij vve’s (vereniging van eigenaren). Het is ook daar ingewikkeld om verduurzaming van de grond te krijgen. In de prestatieafspraken met de corporaties is opgenomen dat zij in die gevallen actief moeten meewerken.

Gaat de wethouder de corporaties hierop aanspreken? • Zijn de regels voor vve’s ook van toepassing op gespikkeld bezit? Kan een gespikkelde vve ook gebruikmaken van een duurzaamheidsregeling? Het blijkt dat het voor hen moeilijk is om een lening af te sluiten zonder dat dat leidt tot een grote verhoging van de servicekosten. • Een corporatie zou ook extra geld kunnen storten in het onderhoudsfonds van een vve. Daar kan een deel van de verduurzaming van betaald worden. Kan de wethouder dit voorleggen aan de corporaties? • De Woonbond heeft onlangs onderzoek gedaan naar de positie van bewoners bij duurzaamheidsprojecten. Daaruit blijkt dat, als bewoners vroegtijdig actief worden betrokken bij de plannen, zij achteraf veel tevredener zijn. Helaas blijken de plannen nog te vaak van bovenaf te worden opgelegd met bedroevende resultaten op het gebied van draagvlak. Gaat de wethouder dit aan de corporaties voorleggen in gesprekken over prestatieafspraken? Mevrouw Smit (Volt) is blij dat het college hard aan de slag is gegaan met het verduurzamen van woningen. In de brief wordt een groot aantal haken en ogen genoemd, maar is er ook een overzicht van wat er wel allemaal lukt? Energiecoöperaties en bewonersinitiatieven hebben geen winstoogmerk en kunnen daarmee door het leveren van goedkope energie helpen om armoede terug te dringen.

Hebben energiecoöperaties ook een rol bij het verduurzamen gespikkeld bezit, zoals een collectief zonnedak of collectieve inkoop? Volt heeft eerder bij het debat over erfgoed vragen gesteld over verduurzaming. Wat zijn de doelen van de gemeente op het gebied van verduurzaming van buurthuizen en gemeentelijk erfgoed en welke sturing is mogelijk op verduurzaming van particulier erfgoed?

40

De voorzitter deelt mee dat de laatste vragen geen onderwerp zijn van dit debat.

45

De heer Cornielje (PvdA) stelt vast dat het debat over het verduurzamen van gespikkeld bezit complex is en veel dilemma’s kent. Het is daarom van groot belang dat de gemeente haar cijfers goed op orde heeft. Over hoeveel woningen gaat het bij gespikkeld bezit? Die informatie is van groot belang bij het berekenen van de kosten van verduurzaming van gespikkeld bezit. In het verleden is in een aantal gevallen de sociale huurwoning verkocht aan de (wellicht niet vermogende) oorspronkelijke huurder. Het aantal is echter onbekend. Ook die informatie is van belang bij de berekening van de kosten.

50

De heer Te Hoonte (VVD) zet er vraagtekens bij dat kopers van sociale huurwoningen (de oorspronkelijke huurders) altijd een laag inkomen hebben.

55

De heer Cornielje (PvdA) legt uit dat er aan de koop van een sociale huurwoning een inkomenseis wordt gesteld. Hij beaamt dat het niet allemaal mensen zijn met een laag inkomen, maar benadrukt dat er ook kopers zijn die geen hoog inkomen hebben. De heer Te Hoonte (VVD) legt uit dat op het moment dat de huurder de koop aanging, hij getoetst is aan de inkomenseis. Dat zegt niets over het inkomen van de eigenaar op dit moment.

60

De heer Cornielje (PvdA) herhaalt dat de huidige eigenaren niet altijd welvarend zijn. Pagina 20 van 27

5

10

15

20

25

30

De PvdA wil dat de gemeente elke inwoner meeneemt in de verduurzamingsopgave. Daarvoor moeten de corporaties naast de bewoners staan en tegemoetkomen aan hun behoeften. Vaak hebben huurders zelf al verduurzamingsmaatregelen genomen, die vervolgens door de corporaties weer opnieuw worden gedaan. Ook zijn de vereiste maatregelen in een straat met gelijke huizen niet overal gelijk. De PvdA pleit dan ook voor een aantal simpele maatregelen, waardoor alle inwoners kunnen worden meegenomen, bijvoorbeeld met dubbel glas of een beter isolerende deur. Daarmee krijg je gemakkelijker meer bewoners mee en kun je snel grote stappen zetten. De heer Te Hoonte (VVD) benadrukt dat het gaat om gespikkeld bezit; hoe kun je de particuliere woningbezitters helpen bij grote en complexe projecten als gevel- en dakisolatie? Ze kunnen zelf wel zorgen voor dubbel glas. De heer Cornielje (PvdA) merkt op dat het debat ook gaat over de aanpak van sociale huurwoningen. In sommige gevallen worden huurders in een hoek gedrukt door een alles-ofnietsbenadering. Hij stelt voor om hen te helpen met kleine maatregelen. De heer Te Hoonte (VVD) deelt mee dat het debat gaat over eigenaren van particuliere woningen met een woning tussen een aantal sociale huurwoningen. De heer Cornielje (PvdA) deelt mee dat ook de PvdA dit debat heeft aangevraagd en daarbij aandacht heeft gevraagd voor sociale huurwoningen.

De fractie vraagt op dat gebied meer flexibiliteit van de corporaties. Mevrouw Sasbrink (Partij voor de Dieren) sluit zich wat betreft het onderwerp van dit debat aan bij de PvdA. Mevrouw Zwinkels (CDA) benadrukt dat bij de bespreking van de agendering van dit onderwerp veel gesproken is over het gespikkeld bezit en niet over allerlei prestatieafspraken met de corporaties en het verduurzamen van sociale huurwoningen. De voorzitter stelt voor om de bespreking beperkt houden. Eerder is gekozen voor een behandeling van negentig minuten. Dan is er geen ruimte voor bespreking van andere thema’s.

35

40

45

50

55

60

Mevrouw Hellevoort (GroenLinks) benadrukt dat bij de bespreking van de amendering ook gesproken is over de rol van de corporaties bij verduurzaming bij zowel de huurwoningen als gespikkeld bezit. De heer Te Hoonte (VVD) is het daarmee eens, maar merkt op dat dubbel glas in de prestatieafspraken met de corporaties kan worden opgenomen. Dat heeft niets te maken met gespikkeld bezit. De heer Cornielje (PvdA) merkt op dat voor de aanpak van verduurzaming van gespikkeld bezit gebruikgemaakt kan worden van geld uit het Nationaal Isolatieprogramma en de provinciale USET. Hij roept op om naast de bewoners te blijven staan. De heer Temming (EenUtrecht) beaamt dat onbekend is om hoeveel gespikkeld bezit het gaat in de stad, maar benadrukt dat al veel informatie op dat gebied is voortgekomen uit de pilot. Daaruit blijkt onder andere dat de kosten veel hoger zijn dan geschat. De heer Cornielje (PvdA) deelt mee dat er veel afwegingen moeten worden gemaakt, bijvoorbeeld over het aantal maatregelen. Maar het is ook belangrijk te weten om hoeveel woningen het gaat. In verband met de hoge kosten pleit de PvdA voor een flexibele inzet van de maatregelen. Mevrouw Zwinkels (CDA) merkt op dat de kosten voor particulieren vaak hoger zijn.

Is de PvdA bereid om hiervoor, naast bijdragen van de landelijke en provinciale overheden, ook in de gemeente financiële ruimte vrij te maken? De heer Cornielje (PvdA) is benieuwd naar de reactie van de wethouder op deze vraag. Pagina 21 van 27

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

De heer Bakker (D66) vindt het van belang dat de woningen in Utrecht zo snel mogelijk worden verduurzaamd. Het zicht op het aantal gespikkelde woningen is echter nog niet goed. Kan het college dit beter in kaart brengen? Woningcorporaties hanteren nu de 10%-regel. Moet er niet ingezet worden op hun ruimere regel, waardoor meer particuliere eigenaren de gelegenheid krijgen om mee te liften op de verduurzaming? Het is voor hen op dit moment vaak niet financieel aantrekkelijk. Verduurzamingsplannen moeten samen met woningeigenaren worden opgesteld in plaats van hen een vooraf uitgestippeld plan voor te leggen. Ook kunnen er met de corporaties afspraken over worden gemaakt. De renovatieprocessen van de corporaties zijn leidend. Die zijn gebaseerd op efficiency en kostenbesparing. D66 pleit ervoor om duurzaamheid als leidend principe te nemen. Welke rol kan de gemeente hierbij spelen? Uit de pilots komt naar voren dat corporaties op een ander moment starten met de renovatie dan de woningeigenaren. Op welke manier kan de wethouder deze momenten dichter bij elkaar brengen? De heer Te Hoonte (VVD) merkt op dat de aandacht voor duurzaamheid (als leidend principe) leidt tot extra kosten. Gaat de gemeente daar de corporaties voor compenseren? De heer Bakker (D66) antwoordt dat ook de minister heeft gezegd dat geld niet het probleem is, maar de mensen om de aanpak te realiseren.

Hij blijft bij zijn mening dat duurzaamheid leidend moet zijn. De kosten spelen daarbij inderdaad een rol, maar voor de langere termijn is het lonend om te investeren in duurzaamheid. De heer Te Hoonte (VVD) vindt dat daarover met corporaties moet worden gesproken, onder andere over een oplossing voor de problemen die gemeente veroorzaakt. De heer Bakker (D66) ziet uit naar een reactie van de wethouder. Mevrouw Zwinkels (CDA) heeft in 2019 in een motie opgeroepen om corporaties aan te sporen om te verduurzamen met kosteneffectieve investeringen. D66 heeft die motie ondertekend. Is efficiency nu voor de fractie niet meer aan de orde? De heer Bakker (D66) zegt toe zich nog eens te verdiepen in de destijds ondertekende motie. Hij herhaalt dat het voor de fractie om duurzaamheid gaat. In de pilots draait het echter vooral om efficiency en kostenbesparingen. Mevrouw Zwinkels (CDA) stelt voor om de corporaties te bewegen om zo kostenbesparend mogelijk met hun budget om te gaan om daarmee zoveel mogelijk duurzaamheid te realiseren. De heer Bakker (D66) vindt dat het de ambitie moet zijn dat corporaties zo snel mogelijk gaan verduurzamen met onder andere de financiële ruimte die ontstaat door het wegvallen van de verhuurdersheffing en omdat de markt het waardeert. Daaruit blijkt dat verduurzaming loont.

Voor woningeigenaren met gespikkeld bezit is het lang niet altijd interessant om mee te liften. Die conclusie wordt goed onderbouwd in de brief van het college. D66 mist daarbij voornemens om het wel aantrekkelijk te maken. Het gaat om een systeemtransitie waarbij corporaties en gemeenten zaken anders moeten aanpakken. D66 pleit voor onderzoek naar nieuwe mogelijke samenwerkingen tussen woningeigenaren, gemeenten en corporaties met gezamenlijke verduurzamingsplannen. Mevrouw Oudejans (Student&Starter) sluit zich aan bij de opmerking van onder andere GroenLinks en D66 over het ophogen van de 10%, de gespikkelde vve’s en de collectieve inkoop. Het natuurlijk moment voor duurzaamheidsmaatregelen van corporaties (met een collectieve aanpak) moet overeenkomen met die van particuliere woningeigenaren (met het stap voor stap nemen van maatregelen). Kan de gemeente bijvoorbeeld meer flexibiliteit creëren? En is het mogelijk om (in plaats van twee pakketten) een breder scala aan mogelijkheden voor de bewoners aan te bieden?

Pagina 22 van 27

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Mevrouw Sasbrink (Partij voor de Dieren) vraagt naast de aandacht voor woningeigenaren om mee te liften met corporaties, ook aandacht voor corporaties die met elkaar kunnen meeliften met bijvoorbeeld een gezamenlijk opdrachtgever. Zij heeft verder signalen ontvangen dat niet alleen de eigenaar van gespikkeld bezit achterblijft bij verduurzaming, maar ook de huurder van een corporatiewoning in een buurt met woningen die op de nominatie staan om verkocht te worden. Zij kunnen bijvoorbeeld geen gebruik maken van een regeling voor zonnepanelen. Zij vraagt de wethouder om dit aspect mee te nemen in de gesprekken met de corporaties. Als huurders zelf willen investeren in duurzaamheid, krijgen zij niet altijd toestemming van de corporatie. Als ze er dan zelf in investeren (en het bezit van de corporatie meer waard wordt), worden zij daar niet voor gecompenseerd. Op welke manier kan aan hen tegemoet worden gekomen? Huurders kunnen en willen zelf ook meedenken. Vaak hebben ze ook zelf expertise en kennis. Het is daarom goed om hen bij de verduurzaming van woningen te betrekken. In 2021 zou gestart worden met pilotprojecten met aandacht voor groenbehoud, diervriendelijk bouwen en bouwen in zelfbeheer. Wat is de stand van zaken en wanneer kunnen de acties worden opgeschaald? Huurders van woningen van corporaties die hun dak willen vergroenen, lopen ook vaak vast.

Corporaties hebben daar geen beleid voor opgesteld en geven daardoor geen toestemming. De Partij voor de Dieren vraagt de wethouder om ook dit mee te nemen in de gesprekken met de corporaties. Verhuurders willen bij woningen met parkeerplaatsen soms geen laadpalen plaatsen. Huurders met elektrische auto’s zijn dan aangewezen op laden op straat. Er zijn nu nog voldoende laadpalen in de straat, maar met de invoering van betaald parkeren zal dat tot problemen leiden. Kan de wethouder verhuurders aansporen om laadpalen te plaatsen als een huurder erom vraagt? De heer Van der Graaf (ChristenUnie) is ook net als andere partijen voorstander van zoveel mogelijk zonnepanelen op daken. Corporaties blijken het plaatsen van zonnepanelen soms tegen te houden. Kan dat niet meegenomen worden in de prestatieafspraken? De fractie pleit voor een lobby richting het Rijk voor strengere eisen op dat gebied. Keuzevrijheid is belangrijk, maar dat geldt ook voor het verduurzamen van woningen. Corporaties moeten er in de eerste plaats zijn voor hun huurders en zouden actief moeten meewerken aan hun wensen voor verduurzaming. Is er ruimte om de corporaties daartoe te verplichten? Sommige huurders hebben in hun huis zelf al geïnvesteerd in duurzaamheid, omdat acties van de corporaties lang op zich lieten wachten.

Het is daarom belangrijk om snel over te gaan tot actie zodat huurders niet meer zelf kosten hoeven te maken. Kunnen corporaties daartoe worden verplicht? Verder, zijn er subsidies mogelijk om de hoge kosten van particuliere eigenaren te compenseren? Ook kan preferred suppliers (van corporaties) worden gevraagd om geen extra kosten in rekening te brengen bij particulieren. Is het mogelijk om daar afspraken over te maken? Mevrouw Zwinkels (CDA) merkt op dat extra begeleiding (van particuliere eigenaren) geld kost. Ziet de ChristenUnie daarbij een gedeelde opgave voor de gemeente? De heer Van der Graaf (ChristenUnie) roept de wethouder op om met de corporaties ook over dit onderwerp afspraken te maken. Hij stelt verder voor om kopers van huurwoningen te informeren over de plannen van corporaties, zodat zij zelf goed gefundeerde keuzes kunnen maken en kunnen anticiperen op bestaande plannen. De heer Te Hoonte (VVD) merkt op dat bij het vele gespikkeld bezit in een straat, de andere woningen beter ook kunnen worden verkocht. Dan kan verduurzaming aan de kopers worden overgelaten. De aanpak van duurzaamheid van gespikkeld bezit in een rijtjeswoning is duur. De VVD pleit voor meer flexibiliteit van het aantal maatregelen, maar ziet het als een voldongen feit als de eigenaar niet meedoet.

Een andere (veelvoorkomende) situatie is een vve met een groot aantal woningen van een corporatie. De corporatie kan dan de renovatie via de vve afdwingen. Er bestaan ook vve’s met een minderheid aan corporatiewoningen. Het is in dat geval belangrijk dat corporaties meewerken aan de wensen van de vve. Dat zou onderdeel moeten zijn van de prestatieafspraken. Hij roept verder op om investeringsbeslissingen aan de corporaties te laten met afwegingen tussen investeringen in duurzaamheid en in woningbouw. Pagina 23 van 27

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Commissielid Minnaert (BIJ1) gaat in op de overlast door duurzaamheidsmaatregelen en de huurverhoging die het gevolg is van de maatregelen in de Portaalflats aan onder andere de Ibisdreef. Duurzaamheidsmaatregelen hebben in theorie veel voordelen, zoals goed geïsoleerde woningen, minder stookkosten en het is beter voor het klimaat. In de praktijk blijkt het echter minder mooi te zijn. Na decennialang te weinig onderhoud staat de schimmel op de muren en kiert het aan alle kanten. Portaal gaat er nu mee aan de slag, nu er subsidies voor beschikbaar zijn. Het wordt geen renovatie genoemd, want dan zou de huur niet mogen worden verhoogd. Voor verduurzamingsmaatregelen mag dat wel. Na verzet gaat de huurverhoging voor een flat niet door. Het verduurzamen van woningen is een verantwoordelijkheid van de verhuurder. Hij mag de kosten dan ook niet doorberekenen. Gaat de wethouder zich hiervoor inzetten? Voor de vrijkomende woningen in de flat waar de huur niet wordt verhoogd, wordt de huur wel verhoogd. Dit leidt tot gentrificatie met schadelijke gevolgen voor de wijk en haar bewoners. Kan de wethouder afspraken maken om de huur ook voor deze nieuwe bewoners niet te verhogen? De heer Te Hoonte (VVD) vraagt BIJ1 naar de relatie tussen het verhogen van de huur en gentrificatie. Commissielid Minnaert (BIJ1) antwoordt dat het ging om sociale huurwoningen.

Door de prijsverhoging kunnen mensen met een laag inkomen (bijvoorbeeld de kinderen van de eerdere bewoners) er niet meer wonen. Dat zorgt voor gentrificatie. De heer Te Hoonte (VVD) legt uit dat de huur voor kinderen van de eerdere bewoners niet meer verhoogd mag worden. Dat is een landelijke maatregel. Hij merkt verder op dat de mensen die er eerder woonden, er nu niet meer wonen. Commissielid Minnaert (BIJ1) legt uit dat mensen met een laag inkomen door de huurverhogingen niet meer in de wijk kunnen wonen. Dat zorgt voor gentrificatie. Het maakt niet uit of het gaat om (dezelfde) eerdere bewoners. Door de werkzaamheden worden veel investeringen van bewoners (bijvoorbeeld in een nieuwe keuken) vervangen door standaard en goedkoop materiaal. Ook kan het zijn dat gordijnen en bijvoorbeeld meubels niet meer passen. De bewoners worden daar niet voor gecompenseerd. Kan de wethouder hen tegemoetkomen? Veel nieuw geplaatste apparatuur vertoont gebreken en moet vervangen worden. Verduurzaming betekent ook een goede kwaliteit. Kan de wethouder eisen stellen aan de kwaliteit van de maatregelen? De heer Temming (Stadsbelang Utrecht) is alleen voorstander van de energietransitie als deze vrijwillig en betaalbaar is en juicht het daarom toe dat eigenaars van gespikkeld bezit meeliften met de acties van de corporaties.

De kosten zijn voor hen echter veel te hoog en de planning van de corporaties en de eigenaren komt niet overeen. Het college blijft echter vasthouden aan de eerder vastgestelde aanpak. Waarom is deze keuze gemaakt? Welke oplossingen zijn er mogelijk om de problemen omtrent de planning weg te nemen? Kan de gemeente deze eigenaren verleiden tot verduurzaming van hun woning, bijvoorbeeld door samenwerking met energysaving company’s en vve’s? Stadsbelang Utrecht blijft de aanpak van verduurzaming een verantwoordelijkheid vinden van eigenaren en de corporaties. Zij moeten dat zelf oplossen. De gemeente kan (gelukkig) niemand dwingen tot verduurzaming, slechts verleiden. Stadsbelang Utrecht stelt keuzevrijheid voorop. Mevrouw Zwinkels (CDA) ziet verduurzaming als een gezamenlijke opgave. De verschillende systemen sluiten echter niet goed op elkaar aan. Het CDA heeft eerder al aandacht gevraagd voor onder andere collectieve trajectbegeleiding. De fractie vraagt net als de Partij voor de Dieren om een vervolg te geven aan de eerder uitgevoerde pilots waarin corporaties van elkaar kunnen leren. Ook moet er aandacht zijn voor ervaringen elders in het land. Hoe kan de gemeente de samenwerking tussen corporaties verbeteren? De heer Usta (Denk) benadrukt dat verduurzaming niet alleen leidt tot besparingen, maar ook tot comfortabel wonen en het levert een bijdrage aan een beter milieu.

De gemeente Tilburg heeft samen met woningbouwcorporaties een concrete procesaanpak voor gespikkeld bezit ontwikkeld. Wellicht kan dat een inspiratie zijn voor de gemeente Utrecht. Pagina 24 van 27

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

Wethouder Van Hooijdonk legt uit dat het gaat om de verschillende eigenaren van vastgoed zoals corporaties, professionele vastgoedbeheerders, vve’s en particuliere eigenaren. Zij gaan zelf over hun eigendom. De gemeente kan hoogstens helpen en stimuleren, totdat de landelijke overheid hiervoor normeringen oplegt. Als reactie op de vraag van de Partij voor de Dieren hierover meldt de wethouder dat het voor corporaties moeilijk is om verder op te schalen. Veelal passen de planningen en programma’s van eisen niet op elkaar. Ook wordt het er niet altijd per se goedkoper op. De gemeente vraagt de corporaties vooral om heel goed voor hun huurders te zorgen. Alle extra kosten komen niet ten goede aan de sociale huurdersgroepen. De prestatieafspraken zijn tot stand gekomen door middel van een tweevoudig proces. De corporaties moeten nu conform de afspraken binnen vijf jaar alle slechte labels wegwerken. Als eigenaren juridisch niet met elkaar verbonden zijn, bijvoorbeeld door een vve, kunnen ze apart maatregelen nemen. De heer Te Hoonte (VVD) merkt op dat particuliere woningbezitters een aparte omgevingsvergunning moeten aanvragen als de corporatie een dergelijke vergunning aanvraagt voor verduurzaming. Kan de gemeente daar iets aan doen? Wethouder Van Hooijdonk deelt mee dat daar al aan gewerkt wordt.

Als het gaat om gelijkwaardige woningen en gelijkwaardige maatregelen kunnen de vergunningaanvragen worden gebundeld. Bij vve’s wordt het ingewikkelder. Dat is een verhaal en een zorg apart, zeker gezien de huidige regelgeving. Bijna alle vragen gingen over de situatie met een gespikkeld bezit en geen vve. GroenLinks en D66 vroegen om de 10%-regel te verhogen. De wethouder zegt toe met de corporaties de mogelijkheden te verkennen. Verder hebben meerdere partijen gesproken over de opslag. Dat is echter niet de kern van het probleem. De corporaties werken met totaalpakketten en ook met wat duurdere partijen. Dat maakt het ook duurder voor particulieren. Zij voeren ook vaak aparte maatregelen in en werken met goedkopere aannemers. De PvdA vroeg om subsidies als NIP in te zetten voor gespikkeld bezit. De wethouder zegt toe de mogelijkheden daartoe te verkennen, maar benadrukt dat de gemeente slechts helpt met het proces en niet bijdraagt aan de kosten van maatregelen. Zij zegt toe het geld van de landelijke overheid in te zetten voor maatregelen bij gespikkeld bezit. Volt wilde weten wat er wel lukt. De wethouder verwijst daarvoor onder andere naar het programma Besparen, waarin wordt getracht om zoveel mogelijk winst te behalen op verandermomenten als een verhuizing, maar ook de start van de werkzaamheden van een corporatie.

De wethouder is van mening dat meer informatie over gespikkeld bezit niet nodig is. Dat kost capaciteit die niet kan worden ingezet om mensen te helpen. Ook levert het niet veel op. De corporaties kunnen die informatie leveren als zij projecten opstarten. In andere situaties kunnen eigenaren van gespikkeld bezit terecht bij de gemeente voor begeleiding. Verder is gevraagd in hoeverre eigenaren van gespikkeld bezit (niet zijnde van een vve) kunnen meeliften op de acties van de corporatie. Het aanbod van de corporaties past niet altijd in de planning van de eigenaren. Enkele fracties vroegen voor meer flexibiliteit op dat gebied. De wethouder stelt voor om de huidige aanpak verder te verfijnen met aandacht voor de ervaringen elders, onder andere in Tilburg. Maar als dat niet samen kan, kan het ook – met hulp van de gemeente – apart. Als er wel sprake is van een vve, is het ingewikkeld onder meer op het gebied van leningen. Utrecht werkt daarom aan een lening die aantrekkelijker is dan een landelijke lening. Met corporaties is afgesproken dat zij meewerken, ook als zij een minderheid aan aantal woningen hebben. Voor het erfgoed dat niet van de gemeente is, zijn de eigenaren zelf verantwoordelijk. De gemeente kent een speciale (subsidie)regeling voor advies en er wordt gewerkt aan een vereenvoudiging van de regels. Deze zal volgens planning in Q2 aan de raad worden voorgelegd.

Wethouder De Vries benadrukt dat de corporaties hun eigen bedrijfsvoering hebben, ook op het gebied van verduurzaming. Vanuit de opdracht van de gemeente worden er met de corporaties en huurders prestatieafspraken, ook over verduurzaming, gemaakt. Die bevinden zich nu in een afrondende fase. De wethouder zegt toe de raad hierover te informeren in een verzamelbrief.

Pagina 25 van 27

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

55

GroenLinks vroeg om de bewoners te betrekken bij plannen voor verduurzaming. Dat gebeurt in principe al. Bewoners worden in een vroeg stadium betrokken bij het opstellen van het algemeen sociaal plan. Volt vroeg naar de stand van zaken van de aanpak van gemeentelijk vastgoed. Er wordt gewerkt aan een plan voor verduurzaming van gemeentelijk vastgoed. Dat wordt in Q2 aan de raad voorgelegd. De PvdA stelde voor om bewoners keuzepakketten aan te bieden. De wethouder zegt toe dat met de corporaties te bespreken met aandacht voor efficiency en voor de kosten. Hij verwijst verder naar de landelijke prestatieafspraken voor het verduurzamen van woningen. De woning met E-, Fen G-labels moeten voor 2028 worden aangepakt. De Partij voor de Dieren vroeg aandacht voor het meeliften op projecten van de corporaties. Dat kan onder andere met de renovatieversneller. Dat wordt landelijk gestimuleerd. Verder is gevraagd of inwoners nog gebruik kunnen maken van de regeling Zon op Dak, ook al is er een verduurzamingsronde geweest. De wethouder zegt toe dat met de corporaties te bespreken en de raad daar met de eerder genoemde brief over te informeren. Sommige zelf aangebrachte voorzieningen door huurders vallen onder het beleid Zelf aangebrachte voorzieningen, maar niet alle corporaties bieden die mogelijkheid. De wethouder zegt toe om met hen daarover in gesprek te gaan.

Mevrouw Sasbrink (Partij voor de Dieren) vraagt in dat kader aandacht voor huurders van wie de woning op de nominatie staat om verkocht te worden. Wethouder De Vries zegt toe ook die situaties mee te nemen in het gesprek met de corporaties. Over de pilot Groenbeheer heeft de wethouder contact gehad met de corporaties. Door corona is dat traject vertraagd. Er wordt wel aan gewerkt door bijvoorbeeld tuinen na een verhuizing intact te laten en bijvoorbeeld gezamenlijk tuinieren. Dergelijke zaken zijn ook opgenomen in de prestatieafspraken met het principe groen, tenzij. Daar wordt de komende tijd meer werk van gemaakt. Het plaatsen van laadpalen valt onder de projectspecifieke afspraken met de corporaties. De plaatsing is onder andere afhankelijk van de verkeerssituatie. De ChristenUnie wilde weten op welke manier huurders zelf kunnen meewerken aan de verduurzaming door de corporaties. De corporatie is in principe verantwoordelijk voor de grotere maatregelen. Daarnaast zijn er kleinere maatregelen mogelijk, zoals de energiebox voor de huurder. Er zijn eerder al afspraken gemaakt over zonnepanelen op het dak, met name binnen de landelijke prestatieafspraken. De wethouder zegt toe bij de corporaties na te vragen of nieuwe kopers worden geïnformeerd over hun plannen voor duurzaamheid. BIJ1 haalde een specifieke casus aan, de Ibisdreef.

Daar is inderdaad veel onvrede over de renovatie/verduurzaming. De wethouder zegt toe daarover met de corporatie en de huurders het gesprek aan te gaan en om opheldering te vragen. Over het verhogen van de huren na renovatie/verduurzaming zijn landelijke afspraken gemaakt. Commissielid Minnaert (BIJ1) beaamt dat hierover afspraken zijn gemaakt bij isolatiemaatregelen, maar bij andere verduurzamingsmaatregelen is een huurstijging wel toegestaan. Wethouder De Vries deelt mee dat Utrecht zich conformeert aan de landelijke prestatieuitspraken, maar de gemeente kijkt ook naar kwaliteit van de woning en naar betaalbaarheid. Na verduurzaming van de woning mag de huur niet worden verhoogd. Hij zegt toe dat expliciet na te gaan en de raad zijn bevindingen in de brief te informeren. De wethouder beaamt dat nieuwe huurders soms een hogere huur moet betalen, maar benadrukt dat de corporaties vanuit een bepaald volkshuisvestelijk perspectief hun eigen keuzes maken. Hij zegt toe met hen daarover het gesprek aan te gaan en daar in de eerder aangekondigde brief (in Q4) op terug te komen. Soms moeten huurders nieuwe spullen kopen als hun huis is verduurzaamd. Er is gevraagd om hen tegemoet te komen. Daarbij is het belangrijk te weten om wat voor spullen gaat en om wat voor de renovatie.

Daarover zijn afspraken gemaakt in het algemeen sociaal plan, onder andere over de kosten van een nieuwe pannenset. Het CDA vroeg om de communicatie tussen de corporaties en de gemeente te verbeteren. De gemeente heeft al een eigen pagina op Jouw huis slimmer. Daar kunnen huurders bijvoorbeeld Pagina 26 van 27

energieboxen aanvragen. Ook is onlangs een webinar georganiseerd voor huurders. Daarbij waren ook de corporaties betrokken. 5

10

De voorzitter geeft ruimte voor het herhalen van gemiste vragen. Mevrouw Zwinkels (CDA) herhaalt haar verzoek voor een goede communicatie tussen de corporaties en de eigenaren van gespikkeld bezit. Zij wil verder weten op welke manier de gemeente Utrecht gaat leren van ervaringen elders in het land. Commissielid Minnaert (BIJ1) herhaalt haar vraag over de eisen aan de kwaliteit van apparaten, bijvoorbeeld van de inductieplaten en de pannensets. Mevrouw Smit (Volt) herhaalt haar vraag over de rol van de energiecoöperaties.

15

20

25

30

35

Wethouder Van Hooijdonk deelt mee dat zij de ontwikkelingen in het land volgt, zoals de aanpak in Tilburg en de ontwikkelingen met vve’s in Amsterdam bekijkt. Zij merkt verder op dat eigenaren van gespikkeld bezit binnen een vve de informatie van de vve moet krijgen. Van de andere eigenaren van gespikkeld bezit is bekend waar de corporaties aan de slag gaan met verduurzaming. Daarover wordt de gemeente geïnformeerd. Als er geen activiteiten zijn op dat gebied, kunnen de eigenaren gebruikmaken van de reguliere regels. De energiecoöperaties kunnen mensen adviseren en helpen. Daarbij is het niet relevant of het gaat om gespikkeld bezit of niet. Mevrouw Smit (Volt) ziet in de inzet van deze energiecoöperaties een manier om mensen op weg te helpen. De gemeente kan mensen daarbij faciliteren. Wethouder Van Hooijdonk legt uit dat de gemeente een subsidieregeling kent voor het ondersteunen van collectieve acties in het algemeen. Met het voorliggende heeft de wethouder getracht om bij duurzaamheid de belangen van de eigenaren van gespikkeld bezit te behartigen. Wethouder De Vries herhaalt dat ook corporaties een bedrijfsvoering kennen. Daarvoor wordt samen met de bewoners een sociaal plan opgesteld met onder andere afspraken over de kwaliteit van materialen. De wethouder zegt toe daarover, nu het niet goed gaat, het gesprek aan te gaan met de corporaties.

Mevrouw Zwinkels (CDA) wil weten op welke manier de eigenaar van gespikkeld bezit geattendeerd kan worden op zaken als Jouw huis slimmer.

45

Wethouder Van Hooijdonk legt uit dat de eigenaar (niet zijnde lid van een vve) bij de gemeente bekend is als de corporatie activiteiten in zijn omgeving heeft aangekondigd. Als de corporatie in die omgeving geen plannen heeft, kan hij op eigen initiatief – eventueel samen met buren – maatregelen nemen. Op Jouw huis slimmer is vervolgens allerlei informatie te vinden. In dat kader is gevraagd naar mogelijkheden om de planning van de corporaties en de eigenaren van gespikkeld bezit te synchroniseren. Dat is ingewikkeld. Bovendien nemen de corporaties voornamelijk besluiten in het belang van sociale huurders.

50

De voorzitter geeft een overzicht van de toezeggingen. • Wethouder De Vries legt de raad in Q4 2023 een verzamelbrief voor. De voorzitter stelt vervolgens vast dat de commissie de besprekingen over dit onderwerp voldoende vindt, bedankt de aanwezigen voor hun bijdragen en sluit het overleg om 16.21 uur.

40

Pagina 27 van 27