2023-01-19 Verslag Commissie Volksgezondheid Onderwijs Werk en Economie.docx
Tekst van het document
Daarom moeten er ervaringsdeskundigen ingezet worden die de taal spreken van de mensen die niet bereikt worden, en die ervaringsdeskundigen zitten niet bij de buurtteams. De voorzitter geeft het woord aan de volgende geagendeerde partij. De heer Van Steeg (CDA) zegt dat ondanks inflatie en de stijgende energieprijzen uit de effectrapportage blijkt dat het in Utrecht best goed gaat, dankzij de genomen maatregelen. Wat wil de wethouder bereiken richting het Rijk? Is een budget van 5 miljard structureel haalbaar en wat is het doel gezien de ongewisse toekomst? Volgens mevrouw Raaijmakers (PvdA) wordt bij de minima-effectrapportage wel uitgegaan van gemiddelden en vragen mensen alle regelingen aan waar ze recht op hebben. Er zijn ook mensen die dat niet doen. Hoe kijkt het CDA naar die groep? De heer Van Steeg (CDA) zegt dat het beeld positief is, en dat het in Utrecht relatief goed gaat maar dat men de ogen niet moet sluiten voor de problemen in de stad. Er kan en moet nog veel gebeuren.
45
Mevrouw Kendir (Student & Starter) stelt dat inwoners van Utrecht rond kunnen komen, mede door regelingen vanuit het Rijk. Wat kan er meer gebeuren, ook vanuit het rijk? Is de heer Van Steeg het ermee eens dat studenten en jongeren nu steeds vaker moeite hebben, juist omdat die regelingen vanuit het rijk er nog niet zijn?
50
De heer Van Steeg (CDA) erkent dat jongeren slecht worden bereikt met de bestaande regelingen van het Rijk. De maatregelen komen te weinig bij gezinnen met oudere kinderen.
55
Mevrouw Oul Fakir (BIJ1) zegt dat zij het CDA positief hoort spreken over de cijfers en de toekomst, maar is het CDA zich ervan bewust dat die cijfers geen volledige representatie zijn van wat er leeft in de stad? Hoe kijkt het CDA naar de groepen die wel in armoede leven maar nu niet worden meegenomen?
60
De heer Van Steeg (CDA) zegt dat dat veel verschillende groepen zijn. De verbetering van de koopkracht neemt niet weg dat er nog grote problemen zijn met mensen die geen gebruik maken van de regelingen, maar eigenlijk gebeurt er al heel veel. Er moet niet alleen naar de korte maar ook naar de lange termijn gekeken worden. De effecten zijn vaak lastig meetbaar en leiden niet tot Pagina 37 van 52
5
10
15
een structurele verbetering van het perspectief. Daarin zou meer balans moeten komen. Het CDA erkent dat uit de armoedemonitor blijkt dat er een grote groep niet wordt bereikt. Is de inzet van sleutelpersonen de meest effectieve manier om meer van de mensen te bereiken die nog geen gebruik maken van de regelingen? Gebruik maken van maatschappelijke organisaties zou ook een mogelijkheid zijn. Hoe gaat de wethouder de onderbesteding en het te geringe bereik aanpakken? Het CDA vraagt met name om meer aandacht voor gezinnen met oudere kinderen. De wethouder heeft al een aantal specifieke maatregelen genomen. Is er nog meer mogelijk en wat denkt de wethouder te bereiken? Het CDA vraagt ook of er bij chronisch zieken een tegemoetkoming mogelijk is. De heer Van Steeg is het met EenUtrecht eens dat in de communicatie niet de juiste toon wordt aangeslagen. Het CDA steunt ook de suggestie van de heer Otto om ambtenaren meer een gezicht te geven om zo het vertrouwen tussen burger en overheid te verbeteren. De heer Stam (Volt) stelt dat ondanks het positieve beeld van het CDA de armoede vooral zichtbaar is in de groepen met 125-130 procent van het minimum. De heer Van Steeg (CDA) ziet toch dat het beleid effect heeft en onderschrijft daarom de genomen maatregelen.
20
De heer Stam (Volt) vraagt wat het CDA van de armoedeval vindt. De heer Van Steeg (CDA) zegt dat je niet alles kunt oplossen, maar dat de genomen maatregelen in de basis positief zijn.
25
30
35
40
45
50
De heer Stam (Volt) begrijpt dat de situatie wel verbeterd is maar vraagt wat de heer Van Steeg ervan vindt dat er zo’n armoedeval zichtbaar is? De heer Van Steeg (CDA) erkent dat daar iets aan gedaan moet worden maar houdt vol dat het algemene beeld toch heel positief is De voorzitter geeft het woord aan de volgende geagendeerde partij, de PvdA. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) zegt dat de PvdA blij is dat er al vroeg beleid is gevoerd ter bestrijding van de armoede, nog voordat het rijk met maatregelen kwam. Mensen hebben zekerheid en perspectief nodig. De partijen moeten met elkaar een discussie voeren waar ze als stad heen willen. De PvdA wil graag een toezegging dat daarbij de fundamenten en de leidende principes worden besproken. Vanwege de armoedeval is het nodig om een minder harde knip te maken tussen mensen die wel en niet voor de regelingen in aanmerking komen, zodat mensen niet bang worden om meer te gaan werken. Er moet ook meer aandacht komen voor werkenden die te weinig verdienen om rond te komen. Het derde punt is het vergroten van het bereik. Mevrouw Raaijmakers ziet mogelijkheden voor de microdata, die er wel zijn maar waar niets mee gedaan lijkt te worden. Voor 2023 wordt grootschalige communicatie aangekondigd maar de posters zijn ouderwets, weinig gericht en worden door veel mensen niet gezien.
De PvdA zou ook graag zien dat er via de bijzondere bijstand extra geld aangevraagd kan worden om het verschil tussen oude en nieuwe energieprijs te overbruggen. In de praktijk blijkt dat te moeilijk. De PvdA zou van de wethouder graag horen of er via de bijzonder bijstand nog een andere mogelijkheid is om die regeling beter bruikbaar te maken. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vraagt of de PvdA het met de VVD eens is dat er ook gekeken moet worden of mensen extra uren kunnen werken. Dan krijgen zij meer inkomsten en is ook het personeelstekort opgelost.
55
Mevrouw Raaijmakers (PvdA) maakt de VVD hier een denkfout want deze mensen horen eigenlijk meer betaald te krijgen. Dat is een betere oplossing voor structurele armoede dan zeggen dat ze maar meer moeten gaan werken.
60
Mevrouw Al-Saqaff (VVD) zegt dat de mensen het ook lastig hebben als de minimumlonen omhoog gaan. Daarom moet er naar andere oplossingen gezocht worden, zoals mensen stimuleren om meer uren te werken, bijvoorbeeld in de kinderopvang en het onderwijs, waar flinke tekorten zijn. Wat vindt de PvdA daarvan? Pagina 38 van 52
Volgens mevrouw Raaijmakers (PvdA) is het minimumloon bij lange na niet genoeg. Ook mensen die werken hebben recht op armoederegelingen. Hoe bereiken we die mensen? 5
10
15
20
Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vindt het erg als je werkt en toch niet rond kunt komen. Maar er zijn ook mensen die best meer uren zouden kunnen werken. De VVD wil het niet alleen op het minimumloon gooien. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) zegt dat dit kan helpen om de armoede minder extreem te maken. Zij vraagt om suggesties van de VVD om de knip minder hard te maken. Mevrouw Chirino (CU) vraagt welke oplossing er is voor de armoedeval ten opzichte van de regelingen van het rijk, want de meeste mensen hebben daar geen aanspraak meer op en vallen dan tussen de wal en het schip. Welke oplossingen ziet de PvdA hier als gemeente? Mevrouw Raaijmakers (PvdA) stelt de invoering van een meer glijdende schaal voor, om de knip minder hard te maken, maar staat ook open voor andere suggesties. De heer Otto (EenUtrecht) vraagt aan mevrouw Raaijmakers of ervaringsdeskundigen een rol kunnen spelen bij het vergroten van het bereik. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) beaamt dit. Volgens haar zijn die ervaringsdeskundigen juist sleutelfiguren. Op die manier kan er meer gebruik gemaakt worden van de kracht die in de stad is.
25
30
35
De heer Otto (EenUtrecht) vraagt of de PvdA ervoor zou openstaan om geld vrij te maken voor het inzetten van een aantal ervaringsdeskundigen vanuit dat sleutelnetwerk. Volgens Mevrouw Raaijmakers (PvdA) heeft het college net geld vrijgemaakt om daar meer mee te gaan doen. Zij wil eerst kijken waar het college mee komt. De heer Otto (EenUtrecht) vraagt of de PvdA bereid is om te zoeken naar middelen om ervaringsdeskundigheid in te zetten. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vraagt zich af of dat het meest effectieve middel is om het bereik te vergroten. De PvdA zegt hier niet zonder meer ‘ja’ op. De voorzitter geeft het woord aan de volgende geagendeerde fractie, D66.
40
Mevrouw Dada-Anthonij (D66) stelt dat mensen vaak de weg naar hulp niet vinden. Zij vraagt of de wethouder mogelijkheden ziet om het doolhof van regelingen beter in te richten, zodat de inwoners niet meerdere malen dezelfde vragen bij verschillende instanties hoeven te stellen. Zou er een virtueel inkomensloket kunnen komen?
45
Mevrouw Kendir (Student & Starter) zegt dat je elk jaar opnieuw de U-pas moet aanvragen als je chronisch ziek bent en daarom een uitkering hebt. Ziet D66 ook dat zulke dingen in zo’n nieuw systeem niet meer zouden hoeven?
50
55
60
Mevrouw Dada-Anthonij (D66) vraagt zich af hoe dat ingericht zou kunnen worden. Als het mogelijk is, dan graag. Mevrouw Dada-Anthonij vervolgt haar betoog. Dat er ook voor 2022 al veel mensen armoede leden, werd ook duidelijk uit voorbeelden in de brief van 6 december. Er is dan ook een structurele aanpak van deze problemen nodig. D66 heeft er vertrouwen in dat het huidige pakket van maatregelen het effect van de prijsstijgingen kan verminderen maar maakt zich zorgen over de langere termijn. Wat zijn de scenario’s voor komende winter? Zodra hierover duidelijkheid is, moet er in Den Haag voor meer steun worden gelobbyd. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) zegt dat er een groep bij is gekomen die eerst niet afhankelijk was van de gemeente en nu wel. Wie is deze groep nu en wie zullen dat in de toekomst zijn? Volgens Mevrouw Dada-Anthonij (D66) is dat ook een van de doelstellingen van de debatten. Dit is een van de lessen die meegenomen moet worden. Men moet goed beseffen hoe snel situaties Pagina 39 van 52
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
55
kunnen veranderen. Werk is een onlosmakelijk onderdeel van de bestaanszekerheid. Werkgelegenheid is op dit moment nog geen probleem. Toch bestaat het risico dat de arbeidsmarkt onder de druk van de economie verandert en dat dit een negatieve invloed op de werkgelegenheid zal hebben. Deelt de wethouder deze zorg en kan zij aangeven hoe zij met zo’n verandering om zou gaan? D66 kijkt ernaar uit om hierover samen met deze raad een constructief debat te voeren en het geleerde toe te passen. Er moet niet alleen worden gekeken naar het bestrijden van armoede maar ook naar het voorkomen ervan. De voorzitter geeft het woord aan de volgende geagendeerde, de CU. Mevrouw Chirino (CU) zegt dat het CU er alles aan doet om de hulp zo laagdrempelig mogelijk te maken. Wel zijn er veel mitsen en maren. De CU ziet bij de gemeente onvoldoende focus op de reële positie van de persoon om wie het gaat. Dit is geen kwestie van onwil bij de gemeente, maar het systeem, de werkwijze van de overheid staat nog al te vaak centraal.
De CU hoort graag de reactie van de wethouder op twee punten voor reflectie: ten eerste, de invloed van schaamte bij schuldproblematiek en het verschil daarbij tussen verschillende wijken; en ten tweede, wat heeft de wethouder meegenomen van het verhaal over de interne overtuiging van de organisatie bij de uitvoering van het beleid? Hoe gaat zij dit een plek geven in het beleid? De CU wil graag reflecteren op een scherpere uitvoering van de dienstverlening. Via welke route komen de mensen die gebruik maken van de regelingen werkelijk weer in de groene cijfers? Heeft de wethouder hier een duidelijk overzicht van, en zo niet, kan zij dat in kaart brengen? Hoe en wanneer zijn mensen echt geholpen? De voorzitter geeft het woord aan de fractie van BIJ1. Mevrouw Oul Fakir (BIJ1) vindt de Utrechtse borstklopperij misplaatst vanwege de schuldenstress bij een grote, steeds groeiende groep mensen. Inwoners die vertelden over hun ervaringen met schulden en armoede, kregen wel een luid applaus, maar het zou beter zijn als die energie in het zoeken naar oplossingen werd gestoken, want applaus kun je niet op je brood smeren. Het gaat hier om mensen die constant buiten het systeem vallen. BIJ1 hoort graag van de wethouder wat er wordt gedaan om de bestaanszekerheid van ongedocumenteerden in de stad te verbeteren.
Is zij bereid om aanvullende regelingen ook voor hen beschikbaar te stellen? Wat betreft de communicatie maken veel rechthebbenden geen gebruik van de mogelijkheden omdat ze niet weten dat die er zijn of omdat ze niet meer de moed kunnen opbrengen om weer een bureaucratische procedure te doorlopen. Een ander probleem is de moeilijkheidsgraad van formulieren, bijvoorbeeld voor de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Ook is niet iedereen voldoende taalvaardig om de aangeboden informatie tot zich te nemen. Communicatie per brief heeft de voorkeur, liefst in meerdere talen. Hoe gaat het college ervoor zorgen dat dit wordt verbeterd? Volgens Mevrouw Kendir (Student & Starter) wordt in de raadsbrief gesproken over de oprichting van een netwerk en wordt daar ook geld voor vrijgemaakt. Hoe kijkt BIJ1 daar tegenaan? Vindt de fractie dat voldoende of vindt zij dat daaraan meer gedaan moet worden? Mevrouw Oul Fakir (BIJ1) zegt dat veel mensen de regeling niet weten te vinden. Om dat probleem op te lossen moet er een nader te bepalen netwerk worden ingezet. Zij heeft het specifiek over de communicatie vanuit de gemeente, het verschil tussen digitaal en op papier. De gestelde vraag met betrekking tot het netwerk kan zij momenteel niet beantwoorden.
Zij vervolgt haar betoog en stelt dat het belangrijk is dat de gemeente zich proactief opstelt in het uitdragen van de beschikbare regelingen. Zij vindt de Energiebox een goed initiatief maar inwoners moeten het eerst zien om het te kunnen begrijpen. Er kan in elk geval een ‘energiefix’ ingevoerd worden, zoals in Zoetermeer, waarbij de meest kwetsbaren in de stad in kaart worden gebracht, die vervolgens een brief krijgen om een afspraak met de energiefixers te maken. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) zit met verbazing te luisteren. Zij heeft een middag meegelopen met de Energiebox. De PvdA heeft ook als raad een motie aangenomen om juist proactief de deuren langs te gaan in de wijken waar de meeste energiearmoede is. Mevrouw Oul Fakir wordt uitgenodigd om mee te lopen.
Pagina 40 van 52
5
10
15
Mevrouw Oul Fakir (BIJ1) heeft er geen weet van dat er langs de deur wordt gegaan. Haar is verteld dat mensen zich voor de Energiebox moeten aanmelden. Mevrouw Oul Fakir vervolgt haar betoog. Als mensen een afspraak hebben gemaakt voor de Energiebox, worden er bij hen thuis energiebesparende maatregelen geïnstalleerd. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) merkt op dat dit al gebeurt, dat in haar ervaring de mensen de Energiebox niet hadden verwacht maar blij waren toen zij door de energiefixers werden bezocht Mevrouw Oul Fakir (BIJ1) vraagt aan de wethouder hoe het kan dat zij dat niet vanuit de Energiebox heeft gehoord. AIs het inderdaad al zo gaat, hoeft er op dat gebied niets meer gedaan te worden. Zij vervolgt haar betoog. De belastingregels rond de vrijwilligersvergoeding zijn onduidelijk en hierdoor komen mensen in de problemen. Is de wethouder het ermee eens dat deze regelingen verwarrend zijn en wat gaat het college doen om dit te verhelpen? BIJ1 stelt voor om het maximale jaarbedrag te verhogen naar 2280 euro. Wat vindt de wethouder van dit voorstel? De voorzitter geeft het woord aan DENK als volgende geagendeerde fractie.
20
25
De heer Simsek (DENK) sluit zich aan bij EenUtrecht en vindt het niet acceptabel dat 40 procent van de inwoners niet wordt bereikt, omdat zij geen weet hebben van de regelingen. Burgers zien door de bomen het bos niet meer bij het aanvragen van voorzieningen. In dezen sluit DENK zich aan bij het door EenUtrecht gemaakte punt. Naar aanleiding van de armoedeval sluit de fractie zich ook aan bij het punt van de PvdA over de glijdende schaal van armoederegelingen en het punt van de bijzondere bijstand. De voorzitter geeft het woord aan de volgende geagendeerde fractie, de VVD.
30
Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vindt dat er gekeken moet worden naar de nieuwe groep die nu in aanmerking komt voor de armoederegelingen, de groep huishoudens die het altijd heeft kunnen bolwerken zonder hulp van de gemeente maar het nu niet meer redt door de energiecrisis en de hoge inflatie. Deze groep moet ondersteund worden, zodat hij zo snel mogelijk niet meer afhankelijk is van de gemeente.
35
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vindt dit een verkeerde inzet. Zij pleit ervoor dat de overheid haar inzet vooral richt op degenen die haar hulp het hardst nodig hebben. Hoe kijkt de VVD daar tegenaan?
40
Volgens mevrouw Al-Saqaff VVD) is de meest kwetsbare groep is allang bekend en wordt die al met extra maatregelen geholpen. Hier gaat het om een nieuwe groep die ook in acute nood verkeert en een ‘quick fix’ behoeft. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vraagt of de VVD pleit voor uitbreiding van de regelingen.
45
Mevrouw Al-Saqaff (VVD) zegt dat het uiteindelijk over het hele spectrum gaat. Zij vindt het jammer dat het nu weer over de meest kwetsbare gevallen gaat. Hoe kan de gemeente mensen helpen die een huis hebben maar vanwege de energiecrisis extreem hoge kosten hebben? Dit zou een van de uitgangspunten moeten zijn.
50
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vraagt of de VVD voor deze groep extra regelingen of betere voorlichting wil. Voor GroenLinks ligt de prioriteit bij de mensen die het allerhardst ondersteuning nodig hebben.
55
Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vindt dat het beschikbare geld beter verdeeld mag worden, zodat de door haar genoemde groep zo snel mogelijk weer op eigen benen kan staan. Volgens mevrouw Chirino (CU) vindt de CU het goed dat de aandacht vooral op de meest kwetsbaren is gericht. Wat bedoelt Mevrouw Al-Saqaff met ‘toekomstgericht’?
Pagina 41 van 52
Mevrouw Al-Saqaff (VVD) sluit zich aan bij het betoog van D66 dat er ook rekening moet worden gehouden met toekomstige ontwikkelingen en voorkomen moet worden dat nieuwe mensen daar het slachtoffer van worden. Daarop moet geanticipeerd worden. 5
10
Mevrouw Chirino (CU) vraagt of de VVD het ermee eens is dat de aandacht in principe op de meest kwetsbare groep wordt gericht maar dat er in acute situaties ook naar die andere groep wordt gekeken, zij het niet als standaardbeleid. Mevrouw Al-Saqaff (VVD) zegt dat de aandacht voor de oudere kwetsbare groep niet ten koste mag gaan van aandacht voor de nieuwe groep. Mevrouw Chirino (CU) vraagt of die aandacht wel eindig is.
15
20
25
30
35
40
45
50
55
60
Mevrouw Al-Saqaff (VVD) beaamt dit. De heer Van Steeg (CDA) zegt dat de maatregelen ter verduurzaming er toch juist voor die mensen zijn. Volgens mevrouw Al-Saqaff (VVD) zijn de maatregelen er alleen maar voor de meest kwetsbaren. Zij vervolgt haar betoog. De VVD vindt regelingen en tegemoetkomingen belangrijk, maar er moet wel een onderscheid worden gemaakt tussen wat tijdelijk is en wat voor de langere termijn. Het moet niet zo zijn dat werken door de vele tegemoetkomingen minder aantrekkelijk wordt. Door de armoedeval zouden minder mensen kunnen werken die dat juist wel zouden willen. Ook vindt de VVD het een essentieel punt in de campagne dat de medewerkers van buurtteams goed op de hoogte zijn van de regelingen zodat zij de inwoners zo goed mogelijk kunnen helpen en die niet van het kastje naar de muur gestuurd worden. En hoe zit het met de ondernemers? Voor sommigen is digitaal aanvragen lastig. De VVD vraagt aan de wethouder hoe de gemeente hen hiermee gaat helpen. De VVD vindt het werk van de stichting Leergeld goed maar verbaast zich over de extra ton die zij ontvangt gezien het feit dat zij is gestopt met het vergoeden van de ouderbijdrage en daardoor dus geld overhoudt. De VVD sluit zich aan bij de PvdA wat betreft het belang van een glijdende schaal bij het afbouwen van tegemoetkomingen en wil van de wethouder weten hoe het daarmee zit.
De voorzitter geeft het woord aan de fractie van GroenLinks. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) begrijpt dat er niet is afgewacht omdat er nu al mensen in de problemen raken. GroenLinks is benieuwd welke afwegingen er zijn gemaakt bij de genomen maatregelen. De fractie sluit zich aan bij het punt van de PvdA dat er een glijdende schaal zou moeten komen. Ook is het goed dat er wordt ingezet op vergroting van het bereik en het netwerk van sleutelpersonen, maar het lijkt er wel op dat dat heel erg geformaliseerd gaat worden, terwijl dat juist goed zou kunnen werken vanwege het informele karakter. Hoe kijkt het college daar tegenaan? Mevrouw Raaijmakers (PvdA) begrijpt niet wat er geformaliseerd wordt. Er wordt immers juist aan het college gevraagd om wat meer te gaan doen. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vindt dat een terechte afweging. Soms werkt het goed als de gemeente zelf iets aandraagt, soms werkt het goed als de buurvrouw iets vertelt. Het zou zonde zijn als de sleutelpersonen alleen elkaar op bijeenkomsten zouden spreken in plaats van de wijk in te gaan. Mevrouw Kleinrensink vervolgt haar betoog. GroenLinks vindt het goed dat de regelingen toegankelijker worden gemaakt, met name de bijzondere bijstand. Wel is er onduidelijkheid met betrekking tot de energievergoeding vanuit het rijk. Voor GroenLinks blijft de doelgroep hiervan dezelfde en wordt deze niet verkleind.
Wil de wethouder dat toezeggen? GroenLinks vindt het goed dat de compensatieregeling er komt, maar is benieuwd naar de uitwerking ervan zolang de kwijtschelding van de belasting nog niet landelijk geregeld is. Het zou mooi zijn als de compensatie wordt geregeld voordat de brieven voor de lokale belastingen de deur uitgaan. GroenLinks ziet graag een toezegging dat Utrecht dit ook zo gaat verwerken. De heer Otto (EenUtrecht) vraagt hoe mevrouw Kleinrensink de inzet van sleutelfiguren voor zich ziet. Pagina 42 van 52
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) heeft hier niet direct voorbeelden bij, maar GroenLinks wil het informele buurtkarakter graag behouden. 5
De heer Otto (EenUtrecht) vraagt of dit ook een pleidooi is om in de voorjaarsnota te kijken naar middelen om daarin te voorzien. Volgens mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) staat dit al in de raadsbrief.
10
15
De heer Otto (EenUtrecht) meende dat GroenLinks op iets anders doelde dan het meer formele netwerk van sleutelfiguren. Volgens mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) kun je zowel gebruikmaken van het bestaande netwerk in de stad als van betaalde ervaringsdeskundigen. Mensen in de stad kunnen ook helpen. Dat is niet altijd een betaalde functie. Zij ziet het niet als een of/of situatie. De voorzitter geeft het woord aan de volgende agenderende partij, de PVV.
20
25
De heer Van der Star (PVV) vindt de procedures om te krijgen waar men recht op heeft vaak erg ingewikkeld. Verificatie is nodig, maar hou het voor iedereen eenvoudig en begrijpelijk. De voorstellen van de PVV, bijvoorbeeld om de koopkracht te verbeteren, worden bijna altijd verworpen. Veel mensen met een hulpaanvraag haken af omdat de laagdrempeligheid onder druk staat. Goede hulp is vooral ook een luisterend oor, liefst van één contactpersoon. Een voorstel is dat de gemeente zou kunnen inventariseren welke mensen waarop recht hebben en deze mensen hierover middels een brief te contacteren. Graag hierop een reactie van de wethouder. De voorzitter geeft het woord aan de fractie van Student & Starter.
30
Mevrouw Kendir (Student & Starter) merkt op dat jongeren steeds meer financiële problemen hebben. De fractie heeft hierover een motie ingediend, maar de uitvoering daarvan is matig. In het kader van de bestaanszekerheid wil Student & Starter de wethouder opnieuw oproepen om hier werk van te maken. De fractie vindt het belangrijk dat de regelingen toegankelijk zijn.
35
Mevrouw Raaijmakers (PvdA) vraagt waarom Student & Starter de uitvoering van de regelingen te matig vindt, wat er in hun ogen anders zou moeten. Mevrouw Kendir (Student & Starter) zegt dat in de brief stond dat de studenten wel in gesprek zijn gegaan, maar dat er concreet niet veel is veranderd.
40
45
50
Mevrouw Raaijmakers (PvdA) herhaalt haar vraag welke maatregelen Student & Starter voorstelt. Mevrouw Kendir (Student & Starter) verwijst mevrouw Raaijmakers naar de door haar fractie ingediende motie, waarin meerdere punten worden genoemd. Zij vervolgt haar betoog. De fractie vindt het belangrijk dat de regelingen toegankelijk zijn. Dat blijkt nu voor bewoners en ondernemers te moeilijk. Bij het aanvragen van regelingen kan nog veel verbeterd worden. Op dit punt sluit Student & Starter zich aan bij D66 en VVD. Om te voorkomen dat mensen van het kastje naar de muur worden gestuurd zou er één aanspreekpunt moeten zijn en zouden de hulpverleners nauw met elkaar moeten samenwerken. De fractie zou graag op een armoedecoördinator willen inzetten om het juiste maatwerk te leveren. Wat is hierop de reactie van de wethouder? Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vraagt wat de fractie precies onder een armoedecoördinator verstaat.
55
60
Mevrouw Kendir (Student & Starter) bedoelt één contactpersoon die het overzicht heeft en ervoor kan zorgen de verschillende organisatie in dit veld goed op elkaar zijn afgestemd. Mevrouw Chirino (CU) is bang dat zo’n armoedecoördinator een extra managementlaag zou betekenen. Waarom denkt Student & Starter dat dit efficiënter gaat zijn? Pagina 43 van 52
Mevrouw Kendir (Student & Starter) antwoordt dat er in het sociale domein nu vaak losse eilandjes zijn, waarbij men met verschillende organisaties te maken heeft en steeds van het kastje naar de muur wordt gestuurd. Bij een integrale aanpak is er meer overzicht. 5
Mevrouw Chirino (CU) vraagt of mevrouw Kendir hierbij aan een extra functie denkt of aan een reeds bestaande? Volgens mevrouw Kendir (Student & Starter) is dat om het even.
10
Mevrouw Chirino (CU) zegt dat dat dus ook iemand van de gemeente kan zijn die dat al doet en zorgt dat alle organisaties bij elkaar komen. Mevrouw Kendir (Student & Starter) beaamt dit.
15
20
Mevrouw Raaijmakers (PvdA) merkt op dat er al een armoedecoalitie met een voorzitter is, maar dat de individuele burger niet weet hoe die de regelingen moet aanvragen. Het gaat dus om de uitvoering. Eén persoon gaat daarbij niets uitmaken. Mevrouw Kendir (Student & Starter) erkent dat met één coördinator het probleem niet opgelost kan worden, maar de fractie vindt overzicht wel belangrijk. Volgens Mevrouw Raaijmakers (PvdA) snapt Student & Starter niet dat die coördinator er al is.
25
Mevrouw Kendir (Student & Starter) is benieuwd naar de reactie van de wethouder. Als het overzicht er al is en er één persoon is die het geheel coördineert, dan gaat de fractie niet bureaucratisch doen en zeggen dat er een armoedecoördinator moet komen. De heer Van Steeg (CDA) zou juist liever een ambtenaar minder willen.
30
Volgens Mevrouw Kendir (Student & Starter) wil de fractie dat er verbetering komt in het aanvragen van de regelingen en wordt daar ook al aan gewerkt, onder andere door de inzet van het netwerk van sleutelfiguren. Zij vindt het vreemd dat er wordt gedaan alsof de fractie het niet belangrijk vindt dat het aanvragen wordt vergemakkelijkt.
35
De heer Van Steeg (CDA) denkt dat het inzetten van één extra ambtenaar niet zal helpen om het bereik te vergroten.
40
45
50
55
Mevrouw Kendir (Student & Starter) zegt dat dit niet genoemd is als middel om mensen beter te bereiken, maar om de samenwerking binnen het domein te bevorderen. Zij vervolgt haar betoog en zegt dat het belangrijk is dat de gemeente met een duurzame aanpak komt. Met een slimme dataspeurtocht kan de gemeente erachter komen wat voor effect het beleid heeft. Student & Starter wil inzetten op grootschalig onderzoek naar het armoedeprobleem in Utrecht. Graag een reactie van de wethouder. Wat betreft het stigma van de armoede sluit de fractie zich aan bij de CU. De voorzitter geeft het woord aan de heer Stam van Volt. De heer Stam (Volt) ziet twee grote obstakels voor het armoedebeleid. Ten eerste, dat Utrechters recht hebben op een regeling maar niet weten dat die bestaat. Volt steunt de inzet van ervaringsdeskundigen. De fractie vraagt zich af hoe effectief de multimediale campagne zal zijn. Heeft de wethouder daar zicht op? En heeft de wethouder daar ook een doelstelling bij? Het tweede obstakel is dat mensen wel weten dat er een regeling is maar afhaken omdat die te complex is. Daarom wil Volt minder complexe formulieren, minder loketten en minder controle. De fractie pleit voor één aanspreekpunt, dat zorgt dat je krijgt waar je recht op hebt: geen tegoedbonnen, hulpboxen of spaarprogramma’s, maar gewoon geld geven.
Volgens mevrouw Chirino (CU) zijn mensen juist blij met specifieke bonnen.
60
De heer Stam (Volt) vraagt waarom het geld specifiek geoormerkt zou moeten worden, bijvoorbeeld voor een winterjas. Pagina 44 van 52
Mevrouw Chirino (CU) antwoordt dat mensen door de stress moeite hebben om de juiste keuzen maken. Is Volt het daar niet mee eens? 5
10
De heer Stam (Volt) merkt op dat de coalitie veel spreekt over vertrouwen maar niet het vertrouwen heeft dat mensen zelf keuzen kunnen maken. Mevrouw Chirino (CU) noemt dat een beetje naïef. Als mensen om bonnen vragen, zouden die dan niet door de gemeente moeten worden aangeboden? De heer Stam (Volt) hoort veel experts en ervaringsdeskundigen die het tegenovergestelde beweren. Hij denkt dat er meer geld overblijft en terechtkomt bij de mensen die het nodig hebben als de uitvoering wordt versimpeld.
15
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) is het met Volt eens dat een hogere bijstandsuitkering en een hoger minimumloon de beste oplossing zou zijn. Maar je bent wel afhankelijk van de bestaande regelingen. Waar ziet Volt mogelijkheden om de regelingen te versimpelen, zonder dat mensen erop achteruitgaan?
20
De heer Stam (Volt) beaamt dat je geen nee moet zeggen tegen de bestaande ondersteuningen als er geen alternatief is, maar vindt wel dat het armoedebeleid versimpeld zouden moeten worden.
25
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat dit in Utrecht op dit moment niet kan. Wat zou Volt dan willen? De heer Stam (Volt) antwoordt dat als er mogelijkheden zijn om geoormerkt geld te geven er ook mogelijkheden zijn om andere beleidskeuzen te maken.
30
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) merkt op dat de bijstandsuitkering niet zomaar opgehoogd kan worden. Waar ziet Volt dan mogelijkheden voor versimpeling?
35
De heer Stam (Volt) denkt dat verruiming in de bijstandsuitkering wel mogelijk is op basis van de participatiewet. Ook denkt hij dat het oormerken van de uitgekeerde bedragen de uitvoering complex maakt. Hij vervolgt zijn betoog. Volt is blij dat de afdeling Werk & Inkomen bezig is om het aantal loketten te verminderen. De fractie sluit aan bij het door de PvdA gemaakte punt over de armoedeval en het voorstel om een minder harde knip te maken.
40
De heer Otto (EenUtrecht) kan zich vinden in het standpunt van Volt met betrekking tot de vrije besteding van middelen. Is Volt bezig aan een voorstel dienaangaande? De heer Stam (Volt) zegt dat Volt graag met EenUtrecht wil samenwerken als EenUtrecht daarin geïnteresseerd is.
45
De voorzitter schorst de vergadering voor tien minuten. Om 21.10 uur heropent de voorzitter de vergadering.
50
55
60
De wethouder bedankt de raad voor haar inbreng. Zij zegt dat er behalve de laatste raadsbrief meerdere brieven over koopkracht en de energiecrisis zijn geweest. Het armoedeprobleem is iets wat gezamenlijk vorm moet worden gegeven, met het college, de raad en de stad. De wethouder wil op alle concrete suggesties voor aanpassingen ingaan, al zal een aantal financieel niet haalbaar zijn. Een moeilijkheid is ook dat men nog niet weet hoe het inkomensbeleid van het rijk er het komende jaar uit zal zien. Als daar meer over bekend is, kan er gekeken worden wat er nodig is en voor wie. Bereik en toegankelijkheid zijn essentieel. Ook is het belangrijk om de armoederegelingen zo eenvoudig en duidelijk mogelijk te houden. In reactie op het punt van EenUtrecht dat er geen nieuw beleid is zegt de wethouder dat er gekozen is voor crisismaatregelen en dat er pas nieuw beleid kan komen als de storm is gaan liggen. Zij deelt de zorg over het percentage mensen dat niet bereikt wordt. Daar wordt nu al aan Pagina 45 van 52
5
10
15
gewerkt met de nieuwe multimediacampagne en het netwerk van sleutelpersonen in de haarvaten van de stad. De heer Otto en de heer Van Steeg vonden dat de toon van de communicatie anders moest, maar volgens de wethouder is de communicatie in deze campagne juist anders: van vragen om hulp naar krijgen waar je recht op hebt. Alle Utrechters hebben recht op gratis hulpverlening. Wat betreft de vraag naar het bereik zegt de wethouder dat zij pas tevreden zal zijn als het bereik 100 procent is. In de laatste weken van december zijn er meer dan duizend aanvragen voor de energievergoeding ingediend. Ook is in oktober begonnen met de verstrekking van de individuele inkomenstoeslag aan vijfhonderd inwoners. Dit zijn wel concrete cijfers, maar de gemeente wordt hierbij beperkt door de privacywetgeving. Soms wordt er toch gekeken naar wat zij meer kan doen dan wat de wet mogelijk maakt, zoals bij de individuele inkomenstoeslag. De wethouder noemt het systeemfalen dat mensen hierom moeten vragen. Die toeslag verstrekt de gemeente automatisch. De heer Van Steeg (CDA) vraagt hoe je kunt weten dat de maatregelen het bereik vergroten en wat de wethouder haalbaar acht. De wethouder is pas tevreden als de gemeente iedereen bereikt. Zij staat open voor alle concrete suggesties om het bereik te verbeteren.
20
25
30
35
40
45
De heer Van Steeg (CDA) vraagt wat het effect is van het beleid en hoe het bereik verbeterd kan worden. De wethouder herhaalt dat zij openstaat voor concrete suggesties voor andere maatregelen dan die welke er zijn genomen. De heer Van Steeg (CDA) herhaalt zijn vraag naar het streefpercentage. De wethouder herhaalt dat er gestreefd wordt naar een bereik van 100 procent, dat het niet genoeg is als het iets beter wordt. De heer Otto (EenUtrecht) vraagt of de wethouder de inzet van betaalde ervaringsdeskundigen geen goed idee vindt. De wethouder vindt dat wel en zegt dat zij daar straks op terugkomt. De heer Stam (Volt) begrijpt het einddoel maar vraagt hoe ver deze campagne in de richting van die 100 procent gaat. Of gaat hij net zolang door tot dat doel bereikt is? De wethouder zegt dat je geen exacte percentages kunt verbinden aan maatregelen zoals de campagne of het netwerk van sleutelpersonen. Het bereik moet gewoon omhoog. Als deze campagne niet werkt, moeten er meer maatregelen komen. Mevrouw Chirino (CU) vraagt waarom je niet kunt meten wat de diverse maatregelen bijdragen aan de vergroting van het bereik. Wordt er niet aan mensen gevraagd hoe ze tot hun aanvraag zijn gekomen? De wethouder zegt dat het altijd de vraag is of mensen zo precies weten welk middel ervoor gezorgd heeft dat ze hulp zochten.
50
Mevrouw Chirino (CU) vraagt hoe de wethouder dan weet dat het effectief is. Volgens de wethouder blijkt dat uit de verhoging van het bereik.
55
Mevrouw Chirino (CU) concludeert dat dit dus niet tot een specifieke maatregel te herleiden is. De wethouder zegt dat zij net al een voorbeeld heeft gegeven met de duizend extra aanvragen in december nadat de energietoeslag in november onder de aandacht was gebracht. Zij denkt dat dit dus zeker ook toe te schrijven is aan die campagne.
Pagina 46 van 52
5
De wethouder vervolgt haar beantwoording. Zij zegt dat de maatregelen van het rijk voor een groot deel bijdragen aan het feit dat in de minima-effectrapportage alle huishoudens in één groep komen. De wethouder zegt dat het daarbij om gemiddelden gaat en dat het deels incidenteel is. Zo komen ouders met oudere kinderen dankzij het kindgebonden budget voor het eerst in de groene cijfers. Ook de verhogingen van de zorg- en de huurtoeslag hebben dit effect.
10
Op de vraag van de heer Van Steeg (CDA) naar het standpunt van het rijk ten aanzien van de inkomensreparatie antwoordt de wethouder dat het in de eerste plaats gaat om structurele borging van de bestaanszekerheid door onder andere een hoger minimumloon en een energievergoeding voor studenten.
15
20
25
30
35
40
45
50
55
60
De heer Van Steeg (CDA) vroeg ook of sleutelfiguren de meest effectieve manier zijn. Waarom zou het niet kunnen via maatschappelijke organisaties? Daarmee wordt uiteraard ook samengewerkt. Sommigen ervaren dat ook als een onderdeel van het systeem. Juist daarom zijn er ook mensen nodig die vertrouwd worden, bijvoorbeeld omdat ze actief zijn in de wijk. Wat kan de gemeente doen aan de energieproblemen van chronisch zieken? Zij kunnen gebruik maken van de warmtetoeslag in de Bijzondere Bijstand en een vergoeding omdat zij meer energie verbruiken. Voor die energievergoeding van 1300 euro komen ook inwoners met een laag inkomen tot 150 procent van het sociaal minimum in aanmerking. De wethouder vond het een mooie suggestie van de heer Van Steeg (CDA) om ambtenaren meer een gezicht te geven in de stad. Dat ziet zij bij Werk & Inkomen wel gebeuren. De hulpvraag loopt echter niet altijd via ambtenaren maar ook vaak via bekenden uit het netwerk. Juist de mensen uit de uitvoering kunnen goed vertellen wat zij tegenkomen. Volt vroeg wat de wethouder vond van de armoedeval tussen 125 en 150 procent. Dat komt ook grotendeels doordat de energietoeslag van het rijk verstrekt tot 125 procent is doorgerekend, terwijl de gemeente die tot 150 procent verstrekt. Een andere reden is de afbouw van de rijksregeling voor het kindgebonden budget.
De rijksmaatregelingen zijn dus van invloed op de armoedeval. De wethouder vindt dat mevrouw Raaijmakers (PvdA) een goede suggestie had om het fundament en de leidende principes met de raad te bespreken. Wat zou daarvoor een goede vorm zijn? Zij staat open voor goede suggesties. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) zegt dat de aanzet tot zo’n discussie er al is. Zou er voor dit jaar nog een toezegging voor het voeren van dit debat kunnen worden gedaan? De wethouder wil hier graag samen een voorstel voor maken. De voorzitter vraagt waarover dat voorstel gaat. De wethouder antwoordt dat voordat er een nieuw armoedebeleid beleid komt eerst het fundament en de leidende principes besproken moeten worden, bij wijze van kader. De heer Stam (Volt) zegt dat er een maand geleden was beloofd dat er een raadsvoorstel zou komen met de uitgangspunten van de afdeling Werk & Inkomen. In hoeverre overlapt dat met wat hier nu besproken wordt? Volgens de wethouder ging dat voorstel over de visie op de werkdienstverlening. Er is geen overlap met armoedebeleid. De heer Stam (Volt) zegt dat die toezegging wel werd gedaan naar aanleiding van een vraag die deels ook betrekking had op het armoedebeleid.
De wethouder zegt dat de toezegging die zij aan mevrouw Raaijmakers heeft gedaan betrekking had op een bespreking met de raad over het fundament en de leidende principes bij het armoedebeleid en dat de toezegging aan de heer Stam betrekking had op de visie werkdienstverlening. De wethouder vervolgt haar betoog. Zij begrijpt het idee achter de door verschillende fracties voorgestelde glijdende schaal. Hier moet wel een goede afweging gemaakt Pagina 47 van 52
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
worden, want het maakt de regelingen ook minder begrijpelijk. De wethouder doet de toezegging om het idee mee te nemen in het armoedebeleid. Zij vindt ook dat eerst moet worden gekeken hoe groot de armoedeval is om te bezien wat daaraan gedaan moet worden. De PvdA heeft tevens gepleit voor meer aandacht voor werkende armen. Die moeten inderdaad beter bereikt worden. De wethouder deelt ook het enthousiasme van de PvdA voor de nieuwe microdata. Die geven veel inzicht maar ze zijn altijd ouder dan anderhalf jaar. Er moet dus gekeken worden op welke manier de gemeente hiermee door wil gaan. De wethouder wil kijken hoe het aanvragen van de bijzondere bijstand voor de energie eenvoudiger kan en onderzoeken of die bijzondere bijstand onder het virtuele inkomensloket kan vallen. De wethouder is geen voorstander voor het betalen van sleutelfiguren, zoals voorgesteld door EenUtrecht. Die zijn juist onafhankelijk van de gemeente en worden afhankelijk zodra de gemeente ze gaat betalen. De subsidie is nodig om het netwerk uit te breiden zodat er meer capaciteit is om bijeenkomsten te organiseren. Zij reageert op mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) dat het zeker niet de bedoeling is dat de mensen alleen maar aan het vergaderen zijn, maar zij hebben wel begeleiding nodig om te zorgen dat zij effectiever kunnen zijn.
Het is zeker niet de bedoeling om betrokken vrijwilligers te institutionaliseren. De heer Otto (EenUtrecht) is het niet eens met de wethouder dat bij de inzet van betaalde ervaringsdeskundigen hun onafhankelijkheid in het geding komt. De wethouder zegt dat je bij mensen uit de omgeving niet het gevoel moet krijgen dat ze een verlengstuk van de gemeente zijn, dat het juist informeel moet blijven. Zij vervolgt haar betoog en reageert op het punt van D66 hoe je kunt voorkomen dat mensen meerdere malen dezelfde vraag moeten stellen. Dat is precies de bedoeling van het virtuele inkomensloket dat nu nog in de ontwikkelfase zit. De wethouder zegt toe dat de gemeente de bijzondere bijstand aan het virtuele inkomensloket gaat koppelen. Mevrouw Dada-Anthonij (D66) vraagt wanneer dat te verwachten valt. De wethouder verwacht hier in het eerste kwartaal meer informatie over te hebben. Zij vervolgt haar reactie op de vragen van de fracties en gaat in op de inbreng van mevrouw Kendir (Student & Starter) met betrekking tot de chronisch zieken. Chronisch zieken met een bepaald type WIAuitkering waarvan je zeker weet dat die niet meer stijgt krijgen vanaf oktober na de eerste aanvraag automatisch een doorlopende toekenning voor meerdere jaren. Mevrouw Dada-Anthonij (D66) had het ook over de zorg op langere termijn, de volgende winter.
Het inkomen moet structureel zijn en het rijk moet daar een rol bij spelen. Een andere vraag was hoe er omgegaan moet worden met een scenario waarin de werkeloosheid oploopt. Een minder overspannen arbeidsmarkt kan ook kansen geven voor de doelgroep waar de arbeidsmarkt verder vanaf staat, zodat er meer ruimte is voor begeleiding van die groep. De wethouder gaat in op de vraag van de CU om een centraal punt in de wijk om schaamte te vermijden. De wethouder is het daarmee eens. Op de Steenweg en straks in de Uithof zijn zulke punten, die er niet uitzien als kantoren van de gemeente. Wat betreft de vraag welke beelden er aan het beleid ten grondslag liggen: door de gemeente wordt hard gewerkt aan de bestrijding van armoede en schulden. Daarbij wordt uitgegaan van ervaringen van ervaringsdeskundigen uit buurtdiensten en de armoedecoalitie. Mevrouw Chirino (CU) vraagt of er nog iets aparts wordt gedaan voor de groep in de SES-wijken. De wethouder antwoordt dat in een wijk met een lage SES meer energie wordt gestoken.
55
60
De heer Otto (EenUtrecht) vraagt of de wethouder op inhoud openstaat voor de inzet van meer ervaringsdeskundigen. De wethouder antwoordt dat sleutelfiguren een netwerk hebben en meer mensen kunnen bereiken. Bij ervaringsdeskundigen is dat geen gegeven. Die zitten wel in de armoedecoalitie. Een andere vraag is hoe de wethouder aan de MER-cijfers komt. Dat is een doorrekening van het Pagina 48 van 52
5
10
15
NIBUD. De fractie van BIJ1 vroeg wat de gemeente doet om de bestaanszekerheid van ongedocumenteerden te verbeteren. De wethouder antwoordt dat het moeilijk is om aan die groep regelingen toe te kennen. Zij kan zich voorstellen dat dit als een systeemantwoord wordt gezien en vraagt wat het alternatief zou kunnen zijn. Mevrouw Oul Fakir (BIJ1) herhaalt haar vraag wat de wethouder gaat doen om ook de bestaanszekerheid voor ongedocumenteerden te garanderen. De wethouder heeft hiervoor geen pasklare oplossingen maar staat open voor ideeën. Zij vervolgt haar reactie op de vraag naar communicatie in verschillende talen. Als je mensen wilt bereiken die de Nederlandse taal niet beheersen, moet je voor andere middelen kiezen, bijvoorbeeld sleutelfiguren en de fixteams. De sleutelpersonen hebben een sterk informeel netwerk en bereiken daardoor veel inwoners die de gemeente zelf moeilijker kan bereiken. En wat betreft de energiefixers: de Energiebox wordt zonder aanvraag deur aan deur verstrekt. De energiecoaches zijn ook beschikbaar om verder te adviseren. Mevrouw Oul Fakir (BIJ1) komt terug op de ongedocumenteerden. Zij vraagt of de wethouder bereid is om naar oplossingen te gaan zoeken.
20
De wethouder zegt dat zij dat al heeft gedaan. Het is geen kwestie van onwil. Mevrouw Oul Fakir (BIJ1) vraagt de wethouder of de gemeente aan de inwoners brieven in verschillende talen kan sturen, vanuit het oogpunt van zelfredzaamheid.
25
30
35
40
De wethouder antwoordt dat je dan brieven in meerdere talen moeten sturen. Dat kan niet. De wethouder denkt dat het beter brieven is om brieven in het Nederlands te sturen in combinatie met servicepunten en sleutelfiguren. Uiteindelijk kom je toch telkens weer uit op een formulier in het Nederlands. De wethouder vervolgt haar reactie op de inbreng van de fracties. Wat betreft de vrijwilligersvergoeding zegt zij dat de vrijwilligersinkomsten worden geregeld op basis van de participatiewet. De gemeente vult die inkomsten aan tot de bijstandsnorm, conform de landelijke wetgeving. De gemeente heeft tevergeefs gepleit voor hogere grenzen aan de bijverdiensten. Naar aanleiding van de vraag van DENK over ervaringsdeskundigen zegt de wethouder dat er gericht wordt ingezet via sleutelpersonen en multimediacampagne. Zij wil de inzet niet versnipperen door extra ervaringsdeskundigen aan te trekken. Wat betreft de inbreng van de VVD met betrekking tot een nieuwe doelgroep die het door de inflatie tijdelijk niet meer redt: die groep wordt ondersteund met de energievergoeding en kledingpassen, die ook beschikbaar zijn voor de groep tot 150 procent. Het is belangrijk dat de nieuwe groep ook gezien wordt. Werk moet lonen. De armoedeval komt niet zozeer door lokale als wel door rijksmaatregelen en is daarom niet altijd te voorkomen.
Buurtmedewerkers moeten goed voorgelicht worden zodat zij mensen beter kunnen helpen. Het is bekend dat sommige ondernemers moeite hebben met aanvragen. Daarom is DOK030 er om ondernemers te ondersteunen bij aanvragen en hen over regelingen te informeren.
45
Mevrouw Al-Saqaff (VVD) zegt dat DOK030 heeft aangegeven dat de communicatie naar de ondernemers beter kan. Wat dat betreft moet er een concrete vraag vanuit de gemeente komen.
50
Volgens de wethouder is die vraag al gesteld en zijn daar al afspraken over gemaakt. Zij vervolgt met een reactie op de vraag of de stichting Leergeld geld overhoudt door het schrappen van de vrijwillige ouderbijdrage. Volgens haar zijn de overige aanvragen bij stichting Leergeld juist sterk gestegen. Zij heeft niet de indruk dat hier geld overblijft.
55
60
Mevrouw Al-Saqaff (VVD) vraagt of de ton erbovenop bij stichting Leergeld wel echt nodig is na het schrappen van de ouderbijdrage. De wethouder antwoordt dat dit echt nodig is. Zij vervolgt met een reactie op de vraag van GroenLinks waarom de gemeente juist voor deze maatregelen heeft gekozen en niet voor de bestaande. De gemeente heeft er juist in dit crisisjaar voor gekozen om vooral in te zetten op de kwetsbaarste huishoudens, gezinnen met oudere kinderen. De gemeente wil het netwerk niet formaliseren maar het bereik ervan vergroten. Wat betreft de toezegging met betrekking tot de Pagina 49 van 52
energietoeslag voor inkomens tot 150 procent: welke middelen kunnen worden ingezet, hangt af van het beleid van het rijk. 5
10
15
20
De wethouder zegt dat het niet lukt om de uitwerking van de regeling voor compensatie en het mislopen van kwijtschelding mee te nemen. Wel heeft de gemeente ervoor gezorgd dat bij het biljet een brief wordt gevoegd over regelingen bij geldzorgen en waar men ondersteuning kan krijgen. Wat betreft het vrijlaten van de energietoeslag bij kwijtschelding zegt de wethouder nadrukkelijk dat de energievergoeding niet meetelt bij het vermogen. De VVD gaf aan dat de gemeente zelf moet inventariseren wie waar recht op heeft. Als iemand bij Werk & Inkomen wordt geholpen, wordt er breed gekeken of diegene ook in aanmerking komt voor andere hulpregelingen. De samenwerking tussen verschillende instanties is hierbij cruciaal. De wethouder gaat in op de motie van Student & Starter, Zorg voor onze studenten. De laatste update is dat het buurtteam aanwezig is op alle locaties van MBO-Utrecht en ROC MiddenNederland. Daar kunnen studenten terecht met vragen over geld en geldzorgen. Begin februari gaat het buurtteam beginnen met een inloopspreekuur op de Uithof voor HBO- en WO-studenten. Verder is er een wegwijzer voor Utrechtse jongeren met vragen over geld. Die wordt geüpdatet en krijgt een nieuwe vormgeving, zodat het voor jongeren aantrekkelijker wordt om hem te gebruiken.
Het toevoegen van nog een extra aanspreekpunt lijkt de wethouder niet nodig, omdat de buurtteams voor hun taak zijn toegerust en overal in de stad aanwezig zijn.
25
Wat betreft het datagebruik bij de armoedebestrijding zegt de wethouder dat er ook indicatoren voor sturing en verantwoording komen, waarin de MER en de armoedemonitor worden meegenomen. Het effect van de multimediacampagne wordt voortdurend gemeten aan de hand van data. De doelen van die campagne zijn: het wegnemen van schaamte, het normaliseren van het gebruik maken van regelingen, het verhogen van het bewustzijn van alle regelingen die er zijn en het bijdragen aan een positiever beeld van de gemeente, om zo de drempel voor het aanvragen te verlagen en het aantal aanvragen te verhogen.
30
De heer Stam (Volt) vraagt hoe de wethouder het bereik van de multimediacampagne meet en hoe zij die doelstellingen kwantificeert. De wethouder antwoordt dat het effect van de campagne continu wordt gemonitord.
35
De heer Stam (Volt) vraagt welke indicatoren daarbij worden gebruikt. De wethouder antwoordt dat er wordt gekeken of mensen vaker op de website komen en vaker de energietoeslag aanvragen.
40
45
50
55
De heer Stam (Volt) vraagt wat dat oplevert in aanvragen. Heeft de wethouder daar ook een doelstelling voor? De wethouder zegt dat het aantal aanvragen gewoon omhoog moet. Daarna gaat zij in op het punt om meer geld te geven in plaats van in natura. Volgens haar hebben de inwoners aangegeven behoefte te hebben aan specifieke uitkeringen of bonnen. Wat betreft de suggestie om meer geld te geven zegt zij dat de gemeente de bijstandsuitkeringen niet mag verhogen. De wethouder gaat in het eerste kwartaal kijken of zij de bijzondere bijstand in het virtueel inkomensloket kan ‘piloten’. Mevrouw Chirino (CU) vraagt de wethouder of in kaart kan worden gebracht welke stappen mensen zetten om tot een aanvraag te komen en of daarop gestuurd kan worden. Volgens de wethouder leiden er meerdere trajecten naar de regeling, niet slechts één. De gemeente gaat kijken in hoeverre dit in kaart gebracht kan worden. De voorzitter vraagt of er nog onbeantwoorde vragen zijn. Mevrouw Oul Fakir (BIJ1) komt terug op de vrijwilligersvergoeding. Zij begrijpt dat het lastig is om dat bedrag te verhogen, maar denkt dat die prikkels verwarrend zijn voor mensen met een Pagina 50 van 52
uitkering. Wat kan de gemeente doen om het een en ander duidelijker te maken, zodat mensen niet voor verrassingen komen te staan? 5
Toezegging De wethouder gaat kijken hoe de gemeente dat duidelijk kan maken. Zij zal daar in het dashboard op terugkomen. Vrijwilligersorganisaties leggen dit ook al uit. Het lijkt mevrouw Oul Fakir (BIJ1) nuttig om hierover vanuit de gemeente meer informatie te verstrekken.
10
15
20
25
De wethouder gaat kijken wat er op dit gebied verder nog kan worden gedaan. De voorzitter somt de toezeggingen op. Toezegging 1: Voordat de wethouder met nieuw armoedebeleid komt, zal zij voorstellen doen over het fundament en de leidende principes van het nieuwe beleid. Dat nieuwe armoedebeleid staat op de lange termijnagenda van Q4 22/23. Op de precieze planning zal de wethouder nog terugkomen. Toezegging 2: De wethouder gaat kijken of een pilot mogelijk is waarbij de bijzondere bijstand als een onderdeel van het virtuele inkomensloket wordt opgenomen en informeert de raad hierover in Q1 23. Mevrouw Raaijmakers (PvdA) stelt dat in de nieuwe planning van het armoedebeleid ook de toezegging van een discussie over de uitgangspunten is opgenomen. De wethouder beaamt dat het daarbij ook over het fundament en de leidende principes moet gaan. Mevrouw Chirino (CU) vraagt onder welk punt het inzichtelijk maken van de klantenreis voor een betere verantwoording en sturing terugkomt.
30
35
40
De wethouder heeft hiervoor geen datum genoemd maar zal dit opnemen in dezelfde brief waarin zij ook de planning terug zal koppelen. Dat zal in het tweede kwartaal zijn. De voorzitter vraagt of er fracties zijn die nu al weten dat ze dit doorspelen aan de raad en zo ja, hoe? De heer Otto (EenUtrecht) zegt dat hij terug zal komen op het voorstel met betrekking tot de inzet van ervaringsdeskundigheid. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat als de heer Otto de hier geagendeerde brief wil doorgeleiden naar de raad, hij dat nu kan agenderen. Pas dan wordt dat een bespreekpunt. De heer Otto (EenUtrecht) wil het in elk geval agenderen en zal er in de fractie verder over spreken.
45
50
De heer Van Steeg (CDA) vindt dat toch scherper moet worden gemaakt hoe het bereik vergroot kan worden. De voorzitter zegt naar aanleiding van de vraag van mevrouw Chirino (CU) dat de wethouder in Q2 22/23 terugkomt op het inzichtelijk maken van de klantenreis voor betere sturing en verantwoording. De voorzitter sluit de vergadering om 22.40 uur en bedankt alle aanwezigen.
Pagina 51 van 52
5
Lijst met toezeggingen 10
15
7. Sekswerk in Utrecht, advies commissie Sorgdrager Toezegging: 1. Bij de VJN komt de wethouder terug op het Zandpad; het afwikkelen van de tender en de grex. 10. Debat Raadsbrief Vrijwillige ouderbijdrage scholen Utrecht
20
Toezeggingen 1) In de eerste kwartaalbrief onderwijs (Q3 2023) gaat het college in op de vrijwillige ouderbijdrage. 2) De wethouder komt voor de Voorjaarsnota terug op de kosten van een stedelijk solidariteitsfonds.
25
11. Debat bestaanszekerheid
30
Toezeggingen 1) Voordat de wethouder met het nieuwe armoedebeleid komt, komt zij met voorstellen over het fundament en de leidende principes van het nieuwe beleid. Over de planning hiervan komt de wethouder in een brief over de planning van het armoedebeleid in Q2 2023 terug. 2) de wethouder kijkt in Q1 2023 of ze de bijzondere bijstand als pilot in het virtueel inkomensloket kan opnemen en informeert de raad Q1 2023 hierover. 3) In de brief over de planning van het armoedebeleid (Q2 2023) komt de wethouder terug op inzichtelijk maken van de klantreis voor betere sturing en verantwoording.
35
Pagina 52 van 52