2022 06 02 Concept Verslag Commissie Energie(transitie) duurzaamheid en wonen.docx
Tekst van het document
Verslag openbare ochtendvergadering Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen 5
10
15
20
25
30
Datum Locatie Verslag door Vaststelling verslag
2 juni 2022 Stadhuisbrug 1, Utrecht Judith Dubero (Notuleerservice Nederland)
Aanwezigen De voorzitter, de heer Van Steeg, de wethouder, mevrouw L. van Hooijdonk, de leden, mevrouw A. Oudejans (Student & Starter), de heer G. te Hoonte (VVD), mevrouw R. Heijne (GroenLinks), de heer R. Peters (D66), de heer G. Dijkstra (EenUtrecht), de heer M. van Heuven (PvdD), mevrouw J. Zwinkels (CDA), mevrouw V. Smit (Volt), de heer R. van der Graaf (ChristenUnie), mevrouw Biemans (PvdA), mevrouw K. Alblas (ChristenUnie), de heer H. Essabiri (DENK), mevrouw A. Oudejans (Student & Starter), commissiegriffier mevrouw M. de Vos
Verslag ochtendvergadering commissie Energie(transitie), Duurzaamheid en Wonen 1. Opening.........................................................................................................................................1 2. Vaststellen van de agenda van 2 juni 2022 ..................................................................................2 3. Vaststellen van ingekomen agenderingen ....................................................................................2 3.1 Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven ...................................2 4. Conceptverslag commissie Energie(transitie), duurzaamheid en wonen .....................................2 5. Toezeggingen/moties ....................................................................................................................2 6. Raadsvoorstel Warmteplan Zuilense Vecht, collegevoorstel Addendum samenwerkingsovereenkomst 3e fase gebiedsontwikkeling Zuilense Vecht.....................................3 7. Raadsvoorstel Programma energie besparen gebouwde omgeving 2022-2030 ..........................8 Lijst met toezeggingen ....................................................................................................................19
1. Opening 35
De voorzitter, de heer Van Steeg, opent de vergadering om 09.30 uur. Hij deelt mee dat op 28 juni de avond gereserveerd was voor het inwerkprogramma waarbij er een bezoek aan de RUD zou worden gebracht. Helaas kan dit geen doorgang vinden. Zoals het er nu uitziet biedt de agenda voor de volgende commissievergadering op 1 september ruimte om het bezoek in te plannen. De griffier heeft gekeken naar een andere invulling voor de avond van 28 juni. Op 22 Pagina 1 van 35
april zijn er twee brieven ontvangen van het Platform Development Network Utrecht met een uitnodiging in gesprek te gaan over de woningbouw in Utrecht. Ook is een uitnodiging ontvangen voor een themadag op 20 juni. Dit sluit mooi bij elkaar aan. De uitnodiging voor het programma van 28 juni volgt later. 5
2. Vaststellen van de agenda van 2 juni 2022 De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.
3. Vaststellen van ingekomen agenderingen 10
De raadsbrief diverse toezeggingen wonen is in overleg met de heer Dijkstra doorgeschoven naar 1 september.
3.1 Agenderingen ter plaatse op basis van de lijst ingekomen raadsbrieven 15
Mevrouw Oudejans (Student & Starter) agendeert Change=. Zij wil spreken over de specifieke kaders van sociale huur en welke service- en communitykosten er zijn. Dit wordt gesteund door de fracties van D66, SP, PvdA, DENK en de ChristenUnie. Het punt wordt voor de volgende commissievergadering geagendeerd voor 75 minuten.
20
De heer Te Hoonte (VVD) wil mede-agenderen, maar wil eerst de tekst zien. Mevrouw Heijne (GroenLinks) meldt dat haar collega ook wil meelezen en eventueel aanvullen, evenals De heer Dijkstra (EenUtrecht).
25
De heer Te Hoonte (VVD) meldt dat de VVD een expertmeeting wilde organiseren over warmte. Nu er een rapport van TNO is stelt hij voor om de raadsbrief Uitvoeringsvraagstukken warmtetransitie die laatst ontvangen is, met het rapport te agenderen. De heer Peters (D66) stelt voor dit tijdens een raadsinformatiebijeenkomst te bespreken.
30 Besloten wordt deze bijeenkomst kort na het reces te houden.
4. Conceptverslag commissie Energie(transitie), duurzaamheid en wonen 35
De naam van mevrouw Zwinkels is in het eerste gedeelte van de vergadering verkeerd gespeld (Swinkels). Met deze aanpassing is het verslag vastgesteld.
40
5. Toezeggingen/moties De heer Van Heuven (PvdD) heeft bij de voorjaarsnota vorig jaar een motie (178) ingediend over de groene heffingskorting omtrent OZB. Deze motie is overgenomen. Bij de voorjaarsnota 2022 zou het college een onderzoek presenteren. Hij heeft dit onderzoek niet gezien en vraagt naar de stand van zaken. Pagina 2 van 35
5
10
Mevrouw Zwinkels (CDA) meldt dat de wethouder in Q1 van 2022 terug zou komen op het systeem van warmtenetten en de monopolypositie van Eneco. Zij vraagt of dit bij de raadsbrief over de uitvoeringsvraagstukken terugkomt. Daarnaast zou de wethouder in Q1 terugkomen op verdere informatie over maatregelen uit het actieplan Betaalbare koopwoningen, waaronder het fonds, erfpacht en de pilot koopcoöperaties. Zij vraagt wanneer de commissie dit gaat ontvangen. Zij vraagt tenslotte of de lijst van toezeggingen/moties opgeschoond kan worden. Wethouder Van Hooijdonk antwoordt dat zij aan de eerste toezegging heeft voldaan. Op de vraag of aan de tweede toezegging is voldaan, moet zij het antwoord schuldig blijven. Het college komt later met een reactie.
15
6. Raadsvoorstel Warmteplan Zuilense Vecht, collegevoorstel Addendum samenwerkingsovereenkomst 3e fase gebiedsontwikkeling Zuilense Vecht
20
In Zuilense Vecht komen deels op Utrechts grondgebied en deels op het gebied van Stichtse Vecht zo’n 450 nieuwbouwwoningen. Voor deze woningen wordt een collectief warmtenet aangelegd. De gemeenteraden van Utrecht en Stichtse Vecht stellen hiervoor een warmteplan vast waarin onder andere de mate van energiezuinigheid en milieubescherming van het warmtesysteem is vastgelegd.
25
De heer Peters (D66) vraagt of er een mogelijkheid is ook de geschikte bestaande woningen in Zuilen aangesloten worden op het warmtesysteem Zuilense Vecht. Ten aanzien van het warmtekoudetarief geeft de wethouder aan dit zoveel mogelijk te gaan loskoppelen aan de gastarieven. Zoveel mogelijk betekent echter nog niet volledig. Er schijnt nog elektriciteit nodig te zijn voor de warmtepompen, dit wordt nog grotendeels opgewekt door gasgestookte energiecentrales. Het is ook mogelijk om hiervoor zonnepanelen te gebruiken. Hij vraagt of de wethouder niet met hem van mening is dat er op de te bouwen woningen standaard een serieus aantal zonnepanelen geplaatst moeten worden.
30 De heer Te Hoonte (VVD) sluit zich aan bij de heer Peters, zonnepanelen op daken is het uitgangspunt. Hij geeft verder aan dat er twee WKO-velden ter plekke zijn. Deze zijn klein ten opzichte van de sportvelden die er zijn. Wanneer de WKO-velden groter gemaakt worden, kan er een groter gebied bediend worden. Hij vraagt de wethouder hierop te reageren. 35
40
Mevrouw Heijne (GroenLinks) vindt het warmteplan er goed uitzien, het is in lijn met een eerder vastgesteld plan. Verder geeft zij aan dat GroenLinks de tarieven het liefst helemaal losgekoppeld ziet van de gasprijzen. Zij dringt het college aan hier scherp op te zijn en mogelijk aan te dringen op een actieve lobby. GroenLinks ziet graag dat het warmtesysteem zo weinig mogelijk gebruikt maakt van fossiele energiebronnen. Zij vraagt de wethouder welke mogelijkheden de wethouder daartoe ziet.
45
De heer Van Heuven (PvdD) sluit zich aan bij de laatste vraag. Hij vraagt voorts in hoeverre duurzaamheid een criterium wordt bij de aanbesteding en of de wethouder kan toezeggen dat duurzaamheid een belangrijk criterium wordt.
50
Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt het mooi dat er aquathermie wordt toegepast, ten aanzien van het warmteplan is het CDA positief. Er wordt gesproken over een termijn van tien jaar. Zij vraagt hoeveel zekerheden dit biedt voor een partij die inschrijft, zeker omdat de exploitatietermijn dertig jaar is. Verder is het CDA benieuwd naar hoe er wordt omgegaan met afschrijvingen en het Pagina 3 van 35
5
10
15
overnemen van restwaarde van het systeem. Het loskoppelen van de gasprijzen is mooi, maar er staat in het raadsvoorstel dat de vastrechtbijdrage laag wordt gehouden. Dit betekent dat er gespeeld kan worden met variabele kosten die in rekening worden gebracht. Zij vraagt de wethouder welke problemen zij op dat punt voorziet. Het grootste gedeelte van de installaties liggen op het grondgebied van Stichtse Vecht, op pagina 9 staat dat een warmteplan alleen voor het eigen gebied mag gelden. Het CDA wil weten welke risico’s hieraan verbonden zijn. Op pagina 5 staat dat er geen collectieve zelfbouw is voorzien, terwijl daar wel ruimte voor geboden is. Mevrouw Zwinkels vraagt de wethouder hoe de ruimtelijke inpassing wordt geregeld. Tot slot vraagt zij hoe er wordt samengewerkt tussen ontwikkelaars en de concessiehouder van het energiesysteem. Mevrouw Smit (Volt) vindt het een mooi aspect dat er samengewerkt wordt tussen gemeenten. Verder wordt benoemd dat bevoegdheden van de energieprestatiewaarde en het aantal aansluitingen van het warmteplan gemandateerd wordt aan het college. Volt is voorstander van een klimaatneutraal Utrecht in 2040, daar hoort een controlefunctie bij van de raad. Zij vraagt of de ontwikkelingen snel en ver genoeg gaan en geeft aan dat Volt hier een limiet aan wil geven. De heer Peters (D66) vraagt wat mevrouw Smit bedoelt met een limiet.
20
Mevrouw Smit (Volt) antwoordt dat er staat dat de bevoegdheid om de energieprestatie waarde en het aantal aansluitingen van het warmteplan te actualiseren overeenkomstig de energieprestatie van de winnende inschrijving van de aanbesteding van het warmte en koudesysteem en gedurende de looptijd van het warmteplan gemandateerd wordt aan het college.
25
Mevrouw Heijne (GroenLinks) vraagt of Volt zelf een voorstel heeft. Mevrouw Smit (Volt) antwoordt ontkennend.
30
De heer Van der Graaf (ChristenUnie) neemt aan dat het limiet gaat over het aantal aansluitingen. Hij vraagt zich af of dat verstandig is, andere woningen moeten ook mee kunnen profiteren. Mevrouw Smit (Volt) meldt dat de tekst oproept dat het ook minder aansluitingen kan zijn, dat is niet wenselijk.
35
40
45
50
Mevrouw Zwinkels (CDA) geeft aan dat met een limiet een ondergrens wordt bedoeld. Zij deelt de zorgen van Volt. Daarom heeft zij ook het eerder gemaakte punt gemaakt van de tien jaar die in het warmteplan genoemd wordt, ten opzichte van de dertig jaar die in de aanbesteding wordt gemeld voor de exploitatie. Na tien jaar kunnen mensen ondertussen een alternatief hebben gevonden. De heer Te Hoonte (VVD) vindt een limiet aan de onderkant de uitdaging voor de partij die gaat aanbieden. Ten aanzien van het volledig mandateren aan het college wordt er een terecht punt gemaakt. De raad moet betrokken worden. De wethouder kan om een toezegging gevraagd worden dat wanneer er ruim buiten het gebied aanbiedingen gedaan worden, de raad geïnformeerd wordt. Mevrouw Smit (Volt) vervolgt haar betoog. In de stukken staat dat bij de start van de aanbesteding van het warmtesysteem er nog geen vingerend bestemmingsplan is. Ook wordt benoemd dat er enig risico bestaat over het definitief doorgaan van de ontwikkeling hiervan. Hoe er met dit risico omgegaan wordt, wordt voor de start uitgewerkt. Zij vraagt de wethouder wanneer dit wordt uitgewerkt en of zij de raad hiervan op de hoogte stelt. Pagina 4 van 35
De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vraagt hoe het warmteplan breder beschikbaar gemaakt kan worden. Verder vraagt hij de wethouder hoe deze transitie voor de bewoners betaalbaar gehouden wordt. 5
10
Mevrouw Zwinkels (CDA) meldt dat er wel gesproken wordt in het voorstel over betaalbaarheid. Zij vraagt de heer Van der Graaf wat de mening van de ChristenUnie is ten aanzien van het zo laag mogelijk houden van kosten van het vastrecht en wat dat betekent voor de variabele kosten. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) geeft aan dat zijn punt is dat de partij die dit gaat exploiteren aandacht heeft voor betaalbaarheid. Het punt dat Mevrouw Zwinkels (CDA) wil maken is dat er nu alleen gesproken wordt over het laaghouden van het vastrecht en er niets gezegd wordt over de variabele kosten.
15
De voorzitter schorst de vergadering voor vijf minuten. Wethouder Van Hooijdonk reageert op de gestelde vragen en de gemaakte opmerkingen.
20
25
De passage over het zoveel mogelijk loskoppelen van het gas wordt door sommigen te negatief geïnterpreteerd. De huidige wetgeving reguleert tarieven volledig op gas. Het college wil zich zoveel mogelijk aan die wet onttrekken. Iedereen is van mening dat het anders moet en de wet gaat ook veranderen. Het nieuwe systeem zal op kostprijs gebaseerd zijn. Bekeken wordt in hoeverre een deel van de elektriciteit benut kan worden, niet alleen voor de gebouwgebonden zonne-energie, maar ook voor de elektriciteitsbehoefte van het warmtesysteem. Misschien is het zelfs mogelijk om thermische energie op te wekken voor het systeem. Dit kan in de tender worden opgenomen. De heer Peters (D66) vindt dat in het warmteplan kan opgenomen dat zoveel mogelijk zonneenergie gebruikt wordt om de WKO-installaties van energie te voorzien.
30 Wethouder Van Hooijdonk geeft aan dat het warmteplan daarvoor de verkeerde plek is omdat dan aan ontwikkelaars van woningen gevraagd wordt zonnepanelen op de daken te leggen en hier wordt iets gevraagd aan de ontwikkelaars van een warmtesysteem. Zij is het eens met de ambitie van de heer Peters. 35 De heer Peters (D66) begrijpt dat de wethouder toezegt een zo ambitieus mogelijke doelstelling voor zon op dak in de tender op te nemen. 40
Wethouder Van Hooijdonk beaamt dit. Het kan niet verplicht worden, maar in de tender wordt deze uitdaging opgenomen. De ontwikkelaar krijgt extra punten als duurzaamheid optimaal wordt meegewogen in de tender. De heer Te Hoonte (VVD) vindt het belangrijk om in de tender vast te leggen dat de elektriciteit die gebruikt wordt zo dicht mogelijk bij de bron wordt opgewekt.
45 Wethouder Van Hooijdonk onderschrijft dit. De ontwikkelaar van het warmtesysteem en de ontwikkelaar van de woningen moeten daarbij goed samenwerken. Samen moeten zij een optimale situatie creëren. 50
De vraag of er andere wijken kunnen aansluiten raakt aan de vraag of de WKO niet groter gemaakt kan worden. Het lastige is dat de ontwikkelaar wil weten dat hij zijn warmte kwijt kan. Als dit achterblijft is er een exploitatieprobleem. Wat wel mogelijk is, is zeggen dat als omliggende Pagina 5 van 35
wijken over willen gaan op dit systeem, zij verplicht worden af te nemen. Het systeem moet daar ook geschikt voor zijn. Deze suggestie neemt de wethouder mee in de aanbesteding. 5
10
15
De heer Peters (D66) geeft aan dat er een warmte-installatie komt en wijken moeten van het gas af. Er kan nu al gekeken worden op welke plekken de installatie aangesloten gaat worden. Hij mist een plaatje. Wethouder Van Hooijdonk geeft aan dat dit niet makkelijk te realiseren is. Er moet een proces worden doorlopen en worden bekeken worden of het verstandig is bepaalde wijken aan te sluiten. Ondertussen worden de woningen gebouwd en de wijk ontwikkeld terwijl de aanbesteding van het energiesysteem aan de voorkant zit van de ontwikkeling van de wijk. Het is wel mogelijk ervoor te zorgen dat het systeem toekomstbestendig wordt aangelegd en dat het mogelijk moet zijn andere wijken aan te sluiten. Mevrouw Zwinkels (CDA) geeft aan dat de gemeente zelf eigenaar van het systeem wil worden. Zij vraagt waarom de gemeente geen investering doet om een grotere capaciteit te realiseren. Wethouder Van Hooijdonk antwoordt dat dit ondoelmatig is en het risico bestaat dat niemand gaat inschrijven. De gemeente wil bovendien eerst goed onderzoek doen.
20 De heer Te Hoonte (VVD) vindt dat om zijn minst gebeld kan worden naar woningbouwverenigingen om van hen te vernemen hoe zij hiermee omgaan. 25
30
35
40
Wethouder Van Hooijdonk herhaalt dat het niet zo makkelijk is. Het proces is bovendien goed in elkaar gezet. Er is een warmteplan en er volgt een aanbesteding. Ondertussen komt er een bestemmingsplan, daarna volgt de gunning. Dit verlaagt het risico van de aannemers. Als er nu geïnformeerd wordt bij anderen wordt het tijdschema niet gehaald. De heer Peters (D66) begrijpt dat het ingewikkeld is, maar het moet wel uitlegbaar zij voor die eigenaren met een hoge gasrekening die ziet dat er een warmte-installatie is waar deze niet op aangesloten kan worden. Hij vindt dat er een inventarisatie gedaan moet worden om te kijken hoe ver de wijk al is om aangesloten te worden zodat er zaken simultaan in gang gezet kunnen worden. Wethouder Van Hooijdonk geeft aan dat in de transitievisie warmte staat dat de aanpak wijk voor wijk is. Individuele eigenaren kunnen niet aangesloten worden, dit gebeurt collectief. Het proces is te ingewikkeld. De heer Peters (D66) meldt dat besloten is dat bewonersinitiatieven niet tegengehouden worden, maar juist gestimuleerd worden. Dit staat ook in het coalitieakkoord. Als er vanuit Zuilen een collectief komt dat aangesloten wil worden, moet dit mogelijk zijn. Wethouder Van Hooijdonk geeft aan dat dit een collectief is, dan moet daar inderdaad naar gekeken worden.
45 De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of overwogen kan worden dat de gemeente meer risico draagt wanneer de uitbreiding gegarandeerd wordt waardoor de exploitant niet wordt afgeschrikt. 50
Wethouder Van Hooijdonk antwoordt dat dit ondoelmatig is als er geen enkel onderzoek onderligt. De heer Te Hoonte (VVD) vraagt of de raad niet kan zeggen dat zij vindt dat het hele potentieel aan WKO bij de sportvelden benut moet worden en dat er gezocht wordt naar een partner die Pagina 6 van 35
daarna een partner die bereid is om na dit project verder te kijken of de bronnen aangewend kunnen worden. 5
10
15
20
25
Wethouder Van Hooijdonk is het daarmee eens, de ontwikkelaar moet daaraan meewerken en het systeem geschikt maken voor uitbreiding. Ten aanzien van de WKO geeft zij aan dat dit lage temperaturen betreft, ver vervoeren gaat niet gebeuren. Ten aanzien van het actualiseren van de prestatiewaarden beveelt de wethouder de raad aan dit niet naar zich toe te trekken, dit is erg technisch. Er wordt straks getenderd, de beste aanbieding wint en de getallen uit die aanbieding worden vastgelegd als prestatie in het warmteplan. Over de betaalbaarheid meldt zij dat geprobeerd wordt de vaste lasten zo laag mogelijk te houden omdat de variabele lasten te beïnvloeden zijn door gedrag. Als bovengrens wordt het stadswarmtetarief gehanteerd. Hopelijk is hiermee de betaalbaarheid geborgd. Dit is overigens een van de punten waarop bij de aanbesteding gescoord kan worden. De verdere uitwerking ziet er zo uit: de raad stelt het warmteplan vast, er komt een bestemmingsplan en vervolgens worden de tenders uitgewerkt. De ontwikkelaar van de gebouwen wil zeker weten dat het warmtesysteem er op tijd is, de ontwikkelaar van het warmtesysteem wil zeker weten dat er klanten zijn. De zaken moeten zo uitgewerkt zijn dat er voldoende naar elkaar verwezen wordt. Ook dit is redelijk operationeel, de wethouder adviseert de raad ook dit niet naar zich toe te trekken.
Ten aanzien van de vraag van mevrouw Zwinkels over de tien jaar versus de dertig jaar geeft de wethouder aan dat het grootste belang van de exploitant is dat alle nieuwe adressen aangesloten worden. Het risico van het verliezen van klanten is dan niet groot. Dat de exploitatie van het nieuwe systeem langer duurt, is van minder belang. Bovendien wordt dit waar mogelijk contractueel vastgelegd. Zelfbouw is uiteindelijk niet in het plan terecht gekomen omdat dit tot gedoe leidde bij bewoners. Uiteindelijk is vastgelegd dat een ontwikkelaar ontwikkelt met veel inspraak van bewoners. Mevrouw Zwinkels (CDA) verbaast zich hierover en vraagt wanneer dit bekend was en wanneer de raad nader geïnformeerd wordt. Hier is zelfs een motie over verschenen.
30
35
Wethouder Van Hooijdonk antwoordt dat zij dit niet weet. Zij komt hier op korte termijn, voor de raadsbehandeling, schriftelijk op terug. De technische ruimtes moeten stedenbouwkundig worden vastgelegd. Waar het kan wordt de installatie inpandig geplaatst, anders mogelijk ondergronds. Dit moet nog worden uitgewerkt. Dit staat in het bestemmingsplan. Naar verwachting staat er in de nieuwe wet iets over het omgaan met afschrijvingen en overnemen van restwaarden. Zoals het nu in Utrecht al gaat, het valt standaard terug naar de gemeente, wordt in de wet vastgelegd. Het is de bedoeling dat het zodanig terugvalt naar de gemeente dat de restwaarde er niet meer is. Hier moeten goede afspraken over gemaakt worden.
40 Tweede termijn De heer Peters (D66) overweegt een motie die ingaat op het aansluiten van bewoners en bedrijven in Zuilen die dat willen. 45 De heer Te Hoonte (VVD) sluit zich daarbij aan.
50
De heer Dijkstra (EenUtrecht) meldt dat hij, afhankelijk van het antwoord dat de wethouder gaat geven over het collectief opdrachtgeverschap, eventueel samen met het CDA iets op dat punt willen doen. Het onderwerp gaat als B-punt naar de raad en wordt in vijftien minuten besproken. Pagina 7 van 35
De voorzitter schorst de vergadering voor twee minuten.
7. Raadsvoorstel Programma energie besparen gebouwde omgeving 2022-2030 5
Utrecht werkt aan de energietransitie. Een van de sporen die wordt gevolgd is het besparen van energie in woningen in zakelijk en maatschappelijk vastgoed. Het doel is om in 2050 een besparing van 30% te realiseren ten opzichte van het energieverbruik in 2020. Voor 2030 is de besparing 10%. Er zijn twee uitvoeringsplannen voor zakelijk en maatschappelijk vastgoed.
10
Eerste termijn
15
Mevrouw Biemans (PvdA) mist een stuk urgentie. Energiebesparing is belangrijk omdat energie die niet gebruikt wordt het duurzaamst is. Het is een groot gemis in het voorstel dat niet erkend wordt dat niet alle bewoners financieel in staat zijn hun woning te verduurzamen, terwijl dat de groep is die dat het hardst nodig heeft. Zij wil dat afgesproken wordt dat een energiezuinige woning voor iedereen mogelijk wordt. Elders kunnen inwoners renteloze leningen afsluiten, worden er subsidies verstrekt en worden verhuurders verplicht hun woningen te verduurzamen. De heer Te Hoonte (VVD) geeft aan dat deze maatregelen geld kosten.
20 Mevrouw Biemans (PvdA) meldt dat dit de ambities zijn van het nieuwe college, de maatregelen staan niet specifiek in het coalitieakkoord beschreven. De heer Te Hoonte (VVD) vraagt hoe deze extra maatregelen dan gefinancierd gaan worden. 25 Mevrouw Biemans (PvdA) meldt dat de ambitie wel degelijk in het coalitieakkoord staat. De heer Te Hoonte (VVD) constateert dat er nu een voorstel besproken wordt dat nog moet worden aangepast. 30 Mevrouw Biemans (PvdA) meldt dat het voorstel geschreven is ten tijde van de vorige coalitie. Er staan goede dingen in, maar de PvdA vindt dat er additioneel nog maatregelen bij kunnen. 35
40
45
50
Er kan meer gedaan worden op de kortere termijn. Het valt op dat de netcapaciteit niet uitgewerkt wordt als een probleem, dit gaat het wel zijn. Zij vraagt de wethouder hoe zij ervoor gaat zorgen dat dit geen bottleneck wordt. De heer Peters (D66) complimenteert het college voor het mooie raadsvoorstel. D66 juicht het toe dat er actief ondersteuning wordt gegeven aan buurtinitiatieven. Hij heeft de energiebesparingsdoelstellingen van Utrecht vergeleken met de tien grootste gemeenten in Nederland. De doelstelling van Utrecht is 10% in 2030, bij andere gemeenten is dit 20%. Hij vraagt waarom het college niet voorop wil lopen. Ten aanzien van de doelstelling voor 2050 meldt hij dat uit onderzoek van Berenschot blijkt dat er een potentieel is van 30 tot 37%. Als er aan de voorkant al op de onderkant van het potentieel gericht wordt, wordt er nooit meer verwezenlijkt. Wat D66 wordt de doelstelling dan ook opgehoogd naar minimaal 35%, zodat maximaal wordt ingezet om het potentieel te benutten. De heer Peters vraagt of de wethouder dezelfde ambitie heeft en of zij bereid is de doelstelling te verhogen naar 35%. Mevrouw Biemans (PvdA) vraagt of de heer Peters dan ook ziet dat iedereen zijn woning moet kunnen verduurzamen. Pagina 8 van 35
De heer Peters (D66) komt hierop terug.
5
De heer Te Hoonte (VVD) constateert dat D66 wil versnellen. Dit betekent echter dat er voorbij de natuurlijke momenten gegaan wordt. Hij vraagt hem hoe dit eruit gaat zien en of D66 dwang wil gaan uitoefenen. De heer Peters (D66) antwoordt dat het klimaatprobleem urgent is en de energiekosten stijgen. Er is op sommige punten meer dwang nodig en er moeten extra stappen worden gezet.
10
De heer Te Hoonte (VVD) meldt dat huiseigenaren geld over moeten kunnen houden om hun huis te verduurzamen. De heer Peters (D66) onderschrijft dit.
15
Mevrouw Heijne (GroenLinks) constateert dat D66 voor verplichtende maatregelen is. Zij vraagt hem of hij ervoor is actief te lobbyen naar het Rijk. De heer Peters (D66) antwoordt bevestigend.
20
D66 vindt dat het programma te vrijblijvend is ingestoken, er mag meer dwang zijn want het probleem is urgent. Energiebesparing leidt tot een lagere energierekening en ook tot minder CO2 uitstoot. Iedereen weet dit. Mensen moeten echter niet op zo’n manier gedwongen worden dat het alleen maar weerstand oproept.
25
De heer Te Hoonte (VVD) constateert dat de heer Peters vindt dat iedereen dit weet, maar het hele uitvoeringsprogramma wonen gaat over mensen informeren. De heer Peters (D66) heeft bedoeld te zeggen dat iedereen merkt hoe gebonden men is aan fossiele energie en mensen met een hoge energierekening kennen ook de urgentie.
30 Mensen moeten dus niet onnodig hard gedwongen worden, maar er mag dwingender opgetreden worden richting vermogende huiseigenaren die niet meewerken. De gemeente moet duidelijk zijn. Duidelijk moet worden uitgelegd wat de consequenties kunnen zijn als er niet tijdig energie wordt bespaard. 35 Mevrouw Biemans (PvdA) vraagt of D66 vindt dat er een verplichting moet gelden voor verhuurders. 40
De heer Peters (D66) antwoordt dat er bij woningbouwcorporaties wat te winnen valt. Minister De Jonge heeft overigens aangekondigd dat verhuurders onder label b of c niet meer mogen verhuren. Hij wenst dat het college dit volgt. De heer Te Hoonte (VVD) geeft aan dat dit landelijke maatregelen zijn. De gemeente gaat daar niet over. Hij verzoekt de heer Peters zich te concentreren op het voorliggende plan.
45 De heer Peters (D66) geeft aan dat hij het heeft over leiderschap en bestuursstijl. De heer Te Hoonte (VVD) constateert dat de heer Peters geen leiderschap in dit dossier ziet. 50
De heer Peters (D66) ziet veel leiderschap bij het college. Hij geeft de visie van D66 en daarin is leiderschap heel belangrijk. D66 wil bijsturen. Pagina 9 van 35
De heer Van Heuven (PvdD) vraagt waarom er dan niet nog meer miljoenen naar het programma duurzaamheid gaan. 5
De heer Peters (D66) antwoordt dat er veel geld wordt uitgegeven om extra stappen te zetten. Dit is een mooie start en hij kijkt naar de landelijke overheid om die miljoenen ook naar Utrecht te sturen. Mevrouw Biemans (PvdA) vraagt of D66 er voorstander van is dat pandeigenaren verplicht worden te verduurzamen door middel van een verhuurdersvergunning.
10 De heer Peters (D66) wil hier zeker over verder praten.
15
20
25
30
35
Als uitgangspunt in het programma wordt nu gezegd dat iedereen op eigen tempo de benodigde aanpassingen kan doen. Veel mensen hebben de afgelopen jaren al aanpassingen gedaan, maar dat werpt nog onvoldoende vruchten af. D66 heeft dan ook behoefte aan sneller en effectiever beleid. De heer Peters vraagt hoe de wethouder aankijkt tegen de vrijblijvendheid in het programma en hoe dit zich verhoudt ten opzichte van de klimaatdoelstellingen die zijn uitgeroepen. Verder vraagt hij of de wethouder het met D66 eens is dat huishoudens direct financieel profiteren van energiebesparing en of een passieve houding vanuit de gemeente niet past bij de urgentie van het klimaatprobleem. Is de wethouder bereid om doorbraken te forceren en alle instrumenten uit de kast te trekken? Vanuit het kabinet onstaat er een steeds meer kordate houding. Een voorbeeld is dat er vanaf 2026 geen cv-ketels meer mogen worden verkocht en iedereen een hybride warmtepomp moet aanschaffen. De heer Peters vraagt hoe deze maatregel is meegenomen in het programma en welke invloed het heeft gehad op de doelstellingen. Als dit niet het geval is hoort D66 graag waarom niet en of de wethouder als nog bereid is dit te doen. Het is van belang dat de inwoners die het het hardst nodig hebben, worden bereikt. Een voorbeeld hiervan is de energiebox en coaching bij energiebesparing.
Hij vraagt de wethouder bij welke huishoudens de energieboxen terecht zijn gekomen en of de wethouder van mening is dat de energieboxen terecht moeten komen bij inwoners die het het hardst nodig hebben. Extra inspanningen zijn hiervoor vereist. De heer Peters vraagt welke stappen de wethouder hiervoor gaat ondernemen. Huurders van VVE’s stuiten op een muur van verzet. De heer Peters vraagt of de wethouder dit herkent en vraagt hoe zij ervoor gaat zorgen dat welwillende huurders niet worden tegengewerkt. De heer Van Heuven (PvdD) hoort de heer Peters niets zeggen over kantoren en bedrijven. Hier kan veel meer gedaan worden. De heer Peters (D66) heeft aandacht gevraagd voor eigenaren, beleggers en bedrijven.
40
De heer Van Heuven (PvdD) bedoelt grote kantoorgebouwen en grote bedrijven (aluminiumcentrale) waar veel energie wordt gebruikt en horeca met terrasverwarming en winkels waar deuren open blijven staan. De heer Peters (D66) vindt dit net zo belangrijk als de heer Van Heuven.
45
50
De heer Van Heuven (PvdD) geeft aan dat energie besparen heel belangrijk is, het raadsvoorstel onderschrijft de urgentie. De PvdD wil 65% energiebesparing, de ambitie van het college kan hoger. Volgens het onderzoek zou 30% reëel zijn, maar in welke mate draagt dat bij aan de ambitie ‘klimaatneutraal’? Het is logisch dat het programma draait om het isoleren van woningen. De PvdD ziet het liefst dat elke woning energieneutraal wordt, maar een snelle opwaardering naar energielabel B is een goede eerste stap. De PdvD vraagt aandacht voor eigenaren die wel willen verduurzamen, maar het geld daarvoor niet hebben. De strategie om deze mensen te helpen wordt gemist. De heer Van Heuven vraagt of het college bereid is deze mensen te ondersteunen. Pagina 10 van 35
5
10
Een andere mogelijkheid om mensen te stimuleren te verduurzamen is de groene heffingskorting op de OZB. Hiervoor is een motie ingediend en het onderzoek hierna wordt nog afgewacht. Het actieplan draait erg om het besparen bij woningen van inwoners. Het gedeelte over zakelijke en maatschappelijke bouw is niet alleen kort, maar er gaat ook weinig geld in om. Het college zegt dat er te weinig geld beschikbaar is voor bedrijventerreinen en dat is jammer. Want als die grote bedrijven worden meegenomen, wordt er iets gedaan aan het energieslurpen van grote bedrijven en wordt de 30% gehaald en misschien nog wel meer. In Utrecht zijn er ongeveer zestienhonderd bedrijven die vallen onder de energiebesparingsverplichting van de Wet milieubeheer. De heer Van Heuven vraagt in hoeverre deze bedrijven worden gecontroleerd en als deze controle niet op orde is of de wethouder hiervoor wil zorgen. De heer Peters (D66) vraagt hoe de heer Van Heuven de grote bedrijven energie wil laten besparen, door minder te produceren of door beter te isoleren?
15
De heer Van Heuven (PvdD) antwoordt dat het hem om het energie besparen gaat: in hoeverre draaien zij op gas en zijn zij niet goed geïsoleerd? De heer Te Hoonte (VVD) geeft aan dat dit suggereert dat deze bedrijven daar niet naar kijken. Hij vraagt of het niet logisch is het gas dat er nog is juist in te zetten voor dit soort zware industrie.
20 De heer Van Heuven (PvdD) kan zich voorstellen dat bedrijven hier wel mee bezig zijn, maar hij wil dat er actief naar gekeken wordt en waar nodig gehandhaafd wordt. 25
30
De PvdD wil dat bedrijven die zich in Utrecht vestigen of uitbreiden strenge afspraken met de gemeente gaan maken over energiebesparing, bijvoorbeeld via vergunningen. Hij is benieuwd naar in hoeverre er gestuurd wordt op snelle winst bij bedrijven en zakelijke gebouwen, zoals overschakelen op LED-verlichting, lampen op tijd uit, zonweringen naar beneden, verwarming en airco lager. Hij vraagt of het college hier actief werk van wil maken. De heer Peters (D66) vraagt welke rol de heer Van Heuven hierin voor de gemeente ziet. Dit is precies de oproep die de heer Jetten doet. De heer Van Heuven (PvdD) antwoordt dat dat klopt, maar er zijn meer kansen waarop geen actie op wordt ondernomen.
35
40
45
Een snelle winst om zinloze energieverspilling aan te pakken is ook het beperken van lichtvervuiling, het aanpakken van niet-duurzame terrasverwarming, het aanpakken van open winkeldeuren. De heer Van Heuven vraagt of het college bereid is hiervoor beleid te ontwikkelen en duurzame alternatieven te gaan promoten. De PvdD zet graag in op energiebesparing om klimaatverandering tegen te gaan, maar er zit ook winst in een meer plantaardig eetpatroon. Hij vraagt de wethouder om een toezegging hierop. Mevrouw Heijne (GroenLinks) sluit zich aan bij de ambitie van D66 en de PvdD en bij de vragen die de PvdD heeft gesteld over het verduurzamen van bedrijven. De PvdA stelt voor meer dwingende afspraken te maken. GroenLinks sluit zich daarbij aan, evenals bij de opmerking dat iedereen mee moet kunnen doen. Energieboxen zijn een oplossing voor de korte termijn, maar een echte slag wordt gemaakt met het isoleren van huizen met de slechtste energielabels. Het is essentieel te werken met een groot netwerk van maatschappelijke organisaties. Daarbij moet ook gekeken worden naar bijvoorbeeld buurthuizen en moskeeën.
50 De heer Peters (D66) vraagt mevrouw Heijne of zij het met D66 eens is dat de ambitie zo hoog mogelijk moet zijn. Pagina 11 van 35
Mevrouw Heijne (GroenLinks) antwoord bevestigend, maar de ambitie moet wel haalbaar zijn. Als een ambitieuzere ambitie helpt om meer te bereiken, staat GroenLinks daarvoor open. 5
10
15
20
25
Het raadsvoorstel leest als een campagne. Mevrouw Heijne vraagt de wethouder of zij ook een intensieve campagne voor zich ziet. Tot slot: monitoren en evalueren is heel belangrijk. Mevrouw Smit (Volt) meldt dat er een mooi plan ligt, maar het is relatief vrijblijvend en heeft een te lage doelstelling. Volt wil dat Utrecht in 2040 klimaatneutraal is. Volt sluit zich aan bij de PvdA en GroenLinks ten aanzien van de prestatieafspraken. Mevrouw Smit vraagt aandacht voor de krapte op de arbeidsmarkt. Hier is aandacht voor in het plan en er is een landelijk stimuleringsprogramma opgezet, maar het oplossen van dit probleem duurt jaren. Zij vraagt of de wethouder kan toezeggen dat de gemeente onderzoek gaat doen naar wat de gemeente hierin zelf kan doen. De heer Te Hoonte (VVD) constateert dat Volt eerst zegt dat de ontwikkelingen te langzaam gaan, en vervolgens dat er te weinig mensen zijn voor de uitvoering. Mevrouw Smit (Volt) vraagt daarom om een onderzoek naar wat de gemeente zelf kan doen. Zelf denkt zij aan omscholing, campagnes en communicatie. Volt denkt na over de financiering hiervan. De heer Te Hoonte (VVD) is blij met het pakket dat er ligt. Het is goed om uit te gaan van de natuurlijke momenten die worden genoemd, maar er wordt van uitgegaan dat mensen eens in de zeven tot tien jaar verhuizen, maar dit is absoluut niet zo.
Mensen verhuizen hooguit eens in de twintig jaar en in Utrecht eens in de veertien jaar. Mensen die verhuizen naar een grotere woning waarin zij stabiel wonen, wonen daar soms wel dertig of veertig jaar. Hierover heeft hij een technische vraag gesteld waarop hij een kort antwoord kreeg. Dit behoeft meer onderbouwing. Als de doelstelling van 30% niet behaald kan worden, moet er gekeken worden naar welke extra maatregelen er getroffen moeten worden.
30 Mevrouw Biemans (PvdA) geeft aan dat er veel mensen zijn die niet verhuizen, maar wel willen verduurzamen. 35
40
45
50
De heer Te Hoonte (VVD) onderschrijft dat, maar de aanname dat mensen elke zeven tot tien jaar verhuizen klopt niet. Verder staat in de tekst dat als er landelijk dwingende maatregelen komen, heeft het effect op dit plan. Het is onduidelijk wat dat effect zal zijn. De heer Te Hoonte vraagt de wethouder om voor de raadsbehandeling een schriftelijke reactie hierop te geven en of er geld vrijkomt dat dan voor andere maatregelen gebruikt kan worden. Ten slotte meldt hij dat er zaken in het plan staan die vallen onder projecten die al lopen en geëvalueerd worden. Hier moet goed naar gekeken worden. Als iets niet werkt, moet er niet mee worden doorgegaan. Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt het thema belangrijk. Bij het Rijk komen er steeds meer middelen beschikbaar. Het CDA deelt de doelstelling van de gemeente, het zou ambitieuzer kunnen maar het hoe is belangrijker. De uitgangspunten worden door het CDA gedeeld: buurtgericht, de verander momenten en het attenderen door meerdere betrokken partijen. Het is goed dat er doelgroepen benoemd worden, maar wat de gemeente zelf doet, komt niet goed tot uitdrukking in deze programma’s. Zij vraagt een reactie van de wethouder hierop. De centrale vraag is wat er nu anders gedaan gaat worden. De inzet van de afgelopen jaren heeft nog niet het gewenste resultaat, het plan voelt als een voortzetting van wat al gedaan wordt.
Het is een informatief stuk, maar het had meer to the point kunnen zijn. Het CDA is verbaasd over de subsidie richting woningcorporaties en over wat er in de brief staat over energiearmoede. Hierover wil het CDA Pagina 12 van 35
5
10
15
20
25
30
meer informatie. Gemist wordt de intensieve trajectbegeleiding richting de VVE’s. Er wordt weer gesproken over de mogelijkheden die hiervoor verkend gaat worden en de mogelijkheid dit samen met de provincie te doen. Het is nog niet af. Hetzelfde geldt voor de institutionele beleggers en particuliere verhuurders. Gezegd wordt dat er nog een instrumentarium ontwikkeld wordt. Het CDA is er verbaasd over dat Lage Weijde erbuiten wordt gelaten en over de intensivering van de aanpak van bedrijfsterreinen. Ook hiervoor komen geen middelen beschikbaar. Mevrouw Alblas (ChristenUnie) vindt het goed dat burgerinitiatieven ondersteund gaan worden en dat er aandacht is voor gedragsverandering. Hierbij moet er rekening gehouden met de veelzijdigheid van de inwoners. Ook is het goed dat er ingezet gaat worden op energiearmoede. Het is begrijpelijk dat het fijn is als iedereen op eigen tempo aanpassingen kan doen, maar er is een klimaatcrisis gaande. Het is de vraag of er tijd is om volledig op eigen tempo te gaan. De natuurlijke verandermomenten geven het minste gedoe, maar de klimaatcrisis is urgent en wordt erger. Als een natuurlijk verandermoment ver weg ligt, ziet de ChristenUnie liever een onnatuurlijk verandermoment en moeten er wellicht zaken geforceerd worden.
Een van de risico’s is dat succes mede-afhankelijk is van andere partijen, de wethouder is al gevraagd of het mogelijk is druk uit te oefenen op partijen als gebouweigenaren. In de communicatie is het belangrijk te maken waar het voordeel ligt voor de ander. De ChristenUnie vraagt de wethouder of het mogelijk is lokaal te kijken wat het kan betekenen in het opleiden van vakmensen door in gesprek te gaan en blijven met MBO’s over wat daar nodig is en hoe de gemeente hen kan ondersteunen. Er moet goed naar wet- en regelgeving gekeken worden, maar ecologisch onderzoek afschaffen is niet de juiste weg. Dit soort onderzoeken kan het proces enorm vertragen, het is wenselijk te kijken hoe dit sneller kan. De wethouder wordt gevraagd of daar mogelijkheden voor zijn. Er wordt een monitoring- en evaluatieparagraaf opgenomen, maar bijstellen lijkt slechts elke vier jaar te gebeuren. Ook intensivering als de ontwikkeling te langzaam gaat is niet opgenomen omdat daar geen middelen voor zijn. De vraag is dan of het geaccepteerd wordt dat er doelen niet gehaald gaan worden en dat er bijgedragen wordt aan een opwarming van boven de 1,5 graad. De ChristenUnie verzoekt het college met klem in het raadsvoorstel toe te voegen dat actie wordt ondernomen als uit monitoring en evaluatie blijkt dat doelen niet behaald worden.
Mevrouw Alblas vraagt de wethouder of evaluatie niet na vier jaar, maar na bijvoorbeeld 2,5 jaar kan. De heer Te Hoonte (VVD) hoort ook de ChristenUnie spreken over het verhogen van de ambitie, hij vraagt hoe dit betaald gaat worden.
35
40
Mevrouw Alblas (ChristenUnie) moet het antwoord schuldig blijven. De heer Te Hoonte (VVD) meldt dat in het coalitieakkoord iets staat over een energiebesparingsoffensief dat veel lijkt op wat vandaag wordt vastgesteld. Voor zover hij het kan zien is hier geen geld aan gekoppeld, het zal dus uitvoering zijn van wat er ligt. Hij vraagt zich af wat de commissie vandaag aan het doen is. Vier partijen vragen om een extra impuls. Wat gebeurt er als de wethouder hier ja tegen zegt? Mevrouw Alblas (ChristenUnie) antwoordt dat het de vraag is of de gemeente dit moet betalen. Bovendien kost niet alles dat voorgesteld geld.
45 De heer Te Hoonte (VVD) constateert dat het verhogen van de ambitie een lege huls is. De heer Peters (D66) vindt de houding van de heer Te Hoonte cynisch. Ambitie kan ook gelegen zijn in een meer verplichtende maatregel. 50 Mevrouw Alblas (ChristenUnie) kan zich hierin vinden. Pagina 13 van 35
De heer Te Hoonte (VVD) meldt dat hij niet cynisch is. Hij geeft aan dat partijen iets extra’s willen, maar er is niets extra’s. Hij wijst op het coalitieakkoord. 5
10
15
20
25
De heer Essabiri (DENK) geeft aan dat iedereen erkent dat energiearmoede met de dag erger wordt. Hij is benieuwd naar de antwoorden van de wethouder over een eventuele subsidie en mogelijkheden met de U-pas. Ook sluit hij zich aan bij de oproep van GroenLinks om de communicatie breder te trekken naar genoemde organisaties zoals moskeeën. Mevrouw Oudejans (Student & Starter) vindt dat er gekeken moet worden naar de toekomst. Iedereen moet toegang hebben tot informatie, advies en ondersteuning over het besparen van energie. Ook Student & Starter vindt dat de ambitie hoger moet en dat er zo nodig verplichtende maatregelen moeten komen. Er wordt van uitgegaan dat veel inwoners bij het betrekken van een nieuwe woning gaan verbouwen en dat dit in grote mate bijdraagt aan de energiebesparing van de stad. Zij vraagt hoe realistisch dit is, gezien zeker niet iedereen de middelen heeft om te verbouwen en omdat ook zeker niet iedereen meerdere keren verhuist. Ook is het de vraag in hoeverre bewoners geneigd zijn te verbouwen gezien de hoge gasprijs. Het is niet altijd aantrekkelijk voor verhuurders om hun woningen te verduurzamen. Voor sommige verhuurders betekent dit zelfs dat zij woningen moeten afstoten om de kosten te dekken. Zij vraagt hoe de wethouder ervoor zorgt dat het ook voor deze verhuurders aantrekkelijk blijft om te verduurzamen.
Er zijn energiebesparende middelen beschikbaar zoals de energiebox, maar deze wordt niet altijd duidelijk onder de aandacht gebracht van tijdelijke of studentenhuisvesting. Zij vraagt of de wethouder het belang ziet van verduurzamen van tijdelijke of studentenwoningen en hoe huurders van tijdelijke huisvesting in de toekomst beter worden geïnformeerd. De voorzitter schorst de vergadering voor twee minuten. Wethouder Van Hooijdonk reageert op de gemaakte opmerkingen en gestelde vragen.
30
35
Zij constateert dat het niet is gelukt de ambitie die er is goed over te brengen. Er is een complete aanpak en er is een strakke en goede onderbouwing. Utrecht doet het beter dan andere steden, de doelstellingen staan steviger dan elders. Zij kan zich voorstellen dat er gekozen wordt voor een hogere ambitie en dat er meer aan de bovenkant van de bandbreedte gezeten moet worden. Dit is een keuze die de raad kan maken, de doelstelling wordt dan 35%. Het college zit aan de veilige kant zodat er meer zekerheid is dat de doelstelling behaald wordt. Aan de bovenkant van de bandbreedte gaan zitten neemt een risico met zich mee, tegelijkertijd is er meer hulp van de Rijksoverheid. Het plan is niet passief, er staat juist heel veel actie in. Er wordt op allerlei manieren actie ondernomen. Er zijn drie sporen: de verandermomenten, de gebiedsgerichte aanpak en gericht die inwoners die het meest last hebben van de hoge energieprijzen benaderen en aanbiedingen doen.
40 De heer Peters (D66) vraagt of de wethouder de ambitie van 35% over gaat nemen. Anders komt D66 met een motie. 45
Wethouder Van Hooijdonk antwoordt dat dit in het raadsvoorstel veranderd moet worden, hiervoor is een amendement nodig. Mevrouw Zwinkels (CDA) geeft aan dat de PvdD het heeft over 65% en anderen over 35%. Hier zit veel tussen.
50
Wethouder Van Hooijdonk antwoordt dat er een bandbreedte is van 30 tot 35%. Wanneer er binnen deze bandbreedte gebleven wordt, wordt de aanpak geen geweld aangedaan. Pagina 14 van 35
De heer Te Hoonte (VVD) vraagt wat er aan het raadsvoorstel verandert zodat 35% ook gehaald wordt. 5
Wethouder Van Hooijdonk antwoordt dat deze aanpak een opbrengst heeft van 30 tot 35%. Het gaat om het signaal dat de raad afgeeft. De heer Te Hoonte (VVD) constateert dat er niets verandert aan de uitvoeringsplannen die er liggen en dus niets aan het raadsvoorstel.
10
15
Wethouder Van Hooijdonk denkt dat het voorstel niet helemaal omgebouwd hoeft te worden omdat er binnen de bandbreedte gebleven wordt. De heer Te Hoonte (VVD) constateert dat de ambitie wordt aangepast, maar dat er verder niets verandert terwijl de heer Peters aangeeft dat hij de ambitie niet groot genoeg vindt en de maatregelen onvoldoende. Hij gelooft eigenlijk niet dat de 30% gehaald gaat worden, maar gaat de ambitie wel verhogen naar 35% Wethouder Van Hooijdonk komt nog terug op de maatregelen. Er wordt wel wat gezegd. Dit is de meetlat waarlangs het gelegd wordt.
20 Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt waarom er niet direct is uitgegaan van 35%.
25
30
35
40
Wethouder Van Hooijdonk antwoordt dat dat gedaan is omdat er zoveel variabelen zijn en er weinig invloed op de uitkomst is. Het college is aan de zekere kant gaan zitten zodat er zo realistisch mogelijke doelstellingen zijn. Wanneer de raad een hogere doelstelling wil, kan dat. Wat draagt dit bij aan klimaatneutraliteit: het is heel lastig om op elektriciteit helemaal zelfvoorzienend te worden, op warmte kan dat wel. Dan is het de vraag wat de verhouding is tussen verduurzamen van bronnen versus de renovatie en besparing in het vastgoed. Eind dit jaar/begin volgend jaar volgt er een klimaatvisie, daarin wordt de verhouding duidelijk. Verduurzamen van bronnen is ongeveer 60% emissiereductie, besparen ongeveer 30%. Als dit besparingsprogramma gevolgd wordt, wordt voldoende gedaan om helemaal in de eigen duurzame warmtebronnen te voorzien. Dan is de warmtekant van Utrecht zelfvoorzienend en klimaatneutraal. Dat geld dus niet voor de elektriciteit omdat daar te weinig grondoppervlak voor is. Wat wordt er anders gedaan: er wordt meer samenhang aangebracht, er wordt sterker uitgegaan van verandermomenten, er is een gebiedsgerichte aanpak en er wordt meer werk gemaakt van de mensen met de hoogste energierekening in slecht geïsoleerde huizen. Vrijblijvendheid en dwingen: zonder stok achter de deur gaan de ontwikkelingen langzamer en wordt de eindstreep niet behaald.
De gemeente heeft echter weinig mogelijkheden dit te doen. Het gebeurt wel vanuit de landelijke politiek. De verhuurdersvergunning zit er inderdaad nog niet in. Dit kan uitgewerkt worden. Betaalbaarheid: de urgentie is er zeker. De gemeente werkt zoveel mogelijk aanvullend aan wat de Rijksoverheid al doet. Zij probeert het proces te faciliteren door campagnes, begeleiding en zo veel mogelijk oogsten wat rendabel is. Er komt een renteloze lening aan van het Rijk.
45
50
Mevrouw Biemans (PvdA) vraagt of de verduurzaming opgenomen kan worden in de verhuurdervergunning. Verder geeft de wethouder aan dat de gemeente niet lokaal subsidies afgeeft op materiaalkosten. Er is een nationaal isolatieprogramma. Dat stelt gemeenten in staat om mensen vouchers te geven voor materiaalkosten. Zij vraagt of dit geld ingezet kan worden voor de doelgroep met lage inkomens. Wethouder Van Hooijdonk antwoordt dat dit de kern is. Geprobeerd wordt zo goed mogelijk het geld van het Rijk te oogsten. Er zijn renteloze leningen, in het Warmtefonds zitten er giften en Pagina 15 van 35
5
10
leningen, er zijn regelingen voor VVE’s en voor verhuurders. Soms wordt dit via de gemeente uitgekeerd en soms helpt de gemeente mensen dit te vinden. Toen dit plan gemaakt werd zat er van alles in het vat, in het plan is vooral het principe opgeschreven. Ten aanzien van de verhuurdersheffing meldt de wethouder dat hier serieus naar gekeken wordt. Zij komt met een voorstel. Is het rendabel: de wethouder denkt dat het rendabel is. Er zijn veel regelingen, maar niet iedereen vindt de juiste weg. Hier moeten mensen maximaal bij geholpen worden. De energieboxen zijn geland bij huurders in coöperatiewoningen. Het aantal mensen dat is bereikt is groot. De energieboxen kunnen naar studentenwoningen gebracht worden. Hier wordt iets op georganiseerd. Voor tijdelijke huisvesting is dit lastiger. Er kan een gesprek gevoerd worden met antikraak, maar voor drie maanden is dit niet zinvol. De heer Peters (D66) heeft veel inwoners gesproken die niet op de hoogte zijn van de mogelijkheid van de energieboxen. Het zou helpend zijn als er een team door de wijk gaat met informatie hierover. Dit is een voorbeeld van pro-activiteit.
15
20
Wethouder Van Hooijdonk geeft aan dat dit tot nu toe op basis van aanvraag is gedaan, via intermediairs en relatief doelgericht. Ook is geprobeerd koopwoningen te benaderen. Hier zijn minder intermediairs, dus dat is lastiger. De reden dat er niet huis-aan-huis gegaan wordt is dat er dan veel nee wordt verkocht door bewoners terwijl er veel energie in wordt gestoken. De wethouder neemt de suggestie wel mee. De heer Peters (D66) vindt dit fijn en vraagt wanneer er een update van deze proef komt. Wethouder Van Hooijdonk antwoordt dat dit uiterlijk Q4 van 2022 zal zijn.
25 Mevrouw Zwinkels (CDA) wijst op Tuindorp, daar gaan buurtbewoners die als ambassadeurs langs de deur gaan. Zij vraagt of de wethouder dit wil meenemen. 30
35
40
45
Wethouder Van Hooijdonk weet niet zo goed hoe. Er zijn ambassadeurs die kunnen ook gebruik maken van de energieboxen. Daar waar ambassadeurs een rol willen spelen, zijn ze van harte welkom. Er is een VVE-loket. De VVE’s worden geholpen, dat wordt opgeplust door de provincie. Het lastige is dat er bij VVE’s sprake is van ingewikkelde wetgeving. Er komt een brief over gespikkeld bezit, daar waar coöperaties ook eigendom hebben. Er worden met coöperaties afspraken gemaakt over de wisselwerking tussen wat de coöperatie doet en wat bewoners doen. De gemeente gaat een rol spelen bij de begeleiding van de bewoners. Er worden jaarlijks prestatieafspraken gemaakt met coöperaties, verduurzaming is daar een onderdeel van. Wat extra gedaan wordt is dat de verhuurdersheffing is afgeschaft waardoor de coöperaties meer financiële ruimte hebben om te investering en er komt een regeling voor verhuurders naar aanleiding van de energiearmoedegelden. Deze regeling geldt voor alle verhuurders. Ten aanzien van de verhuisbewegingen meldt de wethouder dat de cijfers gebaseerd zijn op de gegevens van het CBS. Het is een gemiddelde. De heer Te Hoonte (VVD) meldt dat in Utrecht gemiddeld mensen eens in de veertien jaar verhuizen. Hij vraagt de wethouder aan te geven welke CBS-cijfers er worden gebruikt. Wethouder Van Hooijdonk wisselt dit uit.
50
De heer Te Hoonte (VVD) wil weten wat de consequentie voor het plan is wanneer mensen veel minder snel verhuizen. Wethouder Van Hooijdonk gaat er vanuit dat de cijfers kloppen. Pagina 16 van 35
De heer Te Hoonte (VVD) vindt dit niet correct. Hij heeft eerder cijfers gedeeld waaruit blijkt dat mensen landelijk gemiddeld eens in de twintig jaar verhuizen. 5
10
15
Wethouder Van Hooijdonk weet over welke cijfers de heer Te Hoonte het heeft. In de cijfers zitten niet alleen de verhuizingen, maar ook andere zaken als verbouwen. Zij brengt dit schriftelijk naar de raad. De bedrijventerreinen zijn onderdeel van de wijkgerichte aanpak en er wordt gesproken met de bedrijven over besparing en van het gas af. Verder zijn er wijkbedrijfjes als cafetaria en stomerijen. Los daarvan gaat de gemeente aan de slag met doelgroepen als winkels en horeca. Ten aanzien van de energiebesparingsverplichting meldt de wethouder dat het eraan ligt of de gemeente het bevoegd gezag is. Een groot deel van de bedrijven is inmiddels bezocht. Wanneer de zaak niet op orde is, komt de gemeente terug totdat het geregeld is. Voor een aantal bedrijven is de gemeente niet het bevoegd gezag, bijvoorbeeld de sector metaal, agrarisch of energie. De heer Peters (D66) begrijpt dit, maar er moet voor gewaakt worden dat er naar elkaar gewezen wordt door partijen. Hij vraagt of de wethouder het signaal wil meenemen naar de landelijke en provinciale overleggen dat er een aanpak moet komen.
20 Wethouder Van Hooijdonk zegt dit toe. De heer Van Heuven (PvdD) vraagt of, als het goed gaat en bedrijven maken stappen, daar ambities aan gekoppeld kunnen worden. 25 Wethouder Van Hooijdonk antwoordt dat het plan toeziet op de gebouwde omgeving. Bedrijven zitten niet in de cijfers. De heer Van Heuven (PvdD) geeft aan dat bedrijven ook in gebouwen zitten. 30 Wethouder Van Hooijdonk meldt dat het grote energieverbruik van bedrijven niet in het soort lampen zit dat ze ophangen. Hier gaat het om andere zaken als hoge temperaturen en industriële toepassingen. 35
40
De heer Van Heuven (PvdD) geeft aan dat dat juist zijn idee is. Het gaat niet alleen om het laten branden van lampen, maar juist om de hoge temperaturen. Hij wil dit graag terugzien in het programma. Wethouder Van Hooijdonk antwoordt nogmaals dat dit een andere categorie betreft. Er is nu geconcentreerd op de gebouwde omgeving. Het is nuttig om in de industrie te besparen, maar dit wordt niet als effect op dit programma teruggezien. De heer Te Hoonte (VVD) stelt voor als compromis dat de wethouder met een overzicht komt van wat de grootste energieverbruikers in Utrecht zijn en wie er een gesprek met hen aangaat.
45 Wethouder Van Hooijdonk meldt dat er een energie-/klimaatvisie komt, dit wordt daarin meegenomen. De visie is er Q4 2022 of Q1 2023. 50
De suggestie werd gedaan besparen te verankeren in een vergunning. De wethouder zegt toe dit na te gaan en te kijken wat de mogelijkheden zijn. Zij komt hier in Q4 op terug. De suggestie gebruik te maken van meerdere intermediairs neemt de wethouder mee. Het is niet alleen een grote campagne, ook de begeleiding van het traject zit erin. De campagne is bedoeld voor het begin, om de eindstreep te halen zijn er andere dingen nodig. Het is onontkoombaar en voor een Pagina 17 van 35
5
10
deel ook gericht. Het wordt ook gekoppeld aan notarissen en makelaars. Dat zijn de intermediairs richting de verandermomenten. Monitoring en evaluatie: er wordt een beleidsmatig verhaal neergezet, maar er wordt een uitvoeringsprogramma gemaakt dat aangepast kan worden. Er wordt jaarlijks teruggerapporteerd over wat er behaald is. Op gebied van arbeidsmarkt lopen er meerdere dingen: de beroepentuin, korte lijnen met het MBO, het experience centre. Er moet nog veel gebeuren en dit moet wel een bepaalde schaal krijgen. Er komt een plan van aanpak zonneenergie, hierin krijgt netcongestie een belangrijke plaats. Er wordt gewerkt aan de heffingskorting in de OZB. De wethouder komt hier in Q3 op terug. Plantaardig eetpatroon: hierop wordt teruggekomen in de klimaatvisie. Eigen vastgoed: hierop moet introspectie gedaan worden. Wethouder Eerenberg heeft eerder toegezegd te bekijken wat er kan en wat hiervoor nodig is. Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt naar de verbinding met dit programma, hoe gaat de gemeente in dit programma uitstralen dat zij het goede voorbeeld wil geven? Het zit niet alleen in de investeringsmaatregelen van wethouder Eerenberg.
15 Wethouder Van Hooijdonk antwoordt dat het logisch is om één verhaal te maken van wat de gemeente allemaal zelf doet. Zij neemt het punt van het verbreden van het programma van wethouder Eerenberg mee naar hem, maar kan niets toezeggen. 20
Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt of toegezegd kan worden dat het college terugkomt op hoe de samenhang wordt gezien. Wethouder Van Hooijdonk antwoordt dat het een ingewikkelde tijd is. Zij treedt in overleg met haar nieuwe collega die nog niet is geïnstalleerd.
25 Ten aanzien van het ecologische onderzoek meldt de wethouder dat geprobeerd wordt het ecologische belang te behartigen door onderzoek te doen, maar dit onderzoek gaat niet over een individueel pand maar over een heel gebied. Als dan een aantal voorwaarden gekoppeld worden aan te ontheffing, hoeft niet meer per individueel huis onderzoek gedaan te worden. 30 De heer Peters (D66) geeft aan dat vanaf 2026 geen cv-ketels meer mogen worden verkocht. Hiervoor is een goed geïsoleerd huis nodig. Hierover wordt niets gezegd in het programma. 35
40
45
Wethouder Van Hooijdonk antwoordt dat deze maatregel genomen is na het schrijven van het programma. Het programma moet kunnen inspelen op activiteiten van het Rijk en bewoners moeten goed geïnformeerd en geadviseerd worden. De heer Peters (D66) meldt dat er veel maatregelen aankomen die raken aan dit programma en het programma zegt dat er gezorgd wordt voor goede informatievoorziening. Hij vindt dit niet genoeg en wenst meer een visie van de gemeente. Wat gebeurt er bijvoorbeeld wanneer een cvketel op 31 december 2025 stuk gaat? Wethouder Van Hooijdonk geeft aan dat de gemeente hier niet over gaat. Bovendien is het bij de gemeente niet bekend waar een cv-ketel wanneer stuk gaat. Het enige dat de gemeente kan doen is een goede site maken met goede en goed vindbare informatie. De heer Peters (D66) begrijpt dat, maar de gemeenteraad is er voor de inwoners, zij moeten beter worden voorbereid op alles dat gaat komen. Het college moet pro-actiever zijn.
50
Wethouder Van Hooijdonk vindt dat het college proactief is. Maar de gemeente weet niet wanneer er ergens een cv-ketel stuk gaat. Pagina 18 van 35
De heer Te Hoonte (VVD) meldt dat de gemeente in dit geval niet de eerste contactpersoon is, dat is de servicemonteur. Misschien kan de gemeente iets doen met de interactie met de installateurs. 5
De heer Van Heuven (PvdD) vraagt naar de aanpak in de gebouwde omgeving van openstaande winkeldeuren en verwarmde terrassen. Wethouder Van Hooijdonk heeft eerder aangegeven hoe er met horeca en winkels aan de slag wordt gegaan. Zij gaat geen beleidsstuk hierover schrijven.
10 Tweede termijn De heer Peters (D66) overweegt een amendement om de doelstelling te verhogen naar 35%. 15
Mevrouw Biemans (PvdA) overweegt een motie over het feit dat niet in het programma gesproken wordt over het feit dat iedereen mee moet kunnen doen. Verder is er veel steun voor het idee het college mee te geven om in de verhuurdervergunning verduurzaamheidseisen op te nemen. Zij overweegt of dit een motie waard is.
20
Mevrouw Zwinkels (CDA) meldt dat het eerste punt wel degelijk in het programma staat. De heer Van Heuven (PvdD) steunt het amendement van D66. Verder vraagt hij de wethouder of zij bereid is het punt van het bijplanten van bomen mee wil nemen. Hij komt met een motie over de terrasverwarming en de openstaande winkeldeuren.
25 Mevrouw Heijne (GroenLinks) onderschrijft de woorden van mevrouw Zwinkels en wil meekijken met het amendement van D66. 30
Mevrouw Zwinkels (CDA) komt met een voorstel over het goede voorstel geven. Ten aanzien van de VVE’s staat in het plan dat er een verkenning plaatsvindt. Zij vraagt of de raad hier extra over geïnformeerd kan worden. Mevrouw Smit (Volt) sluit zich aan bij het amendement van D66. Zij vraagt de wethouder om informatie omtrent de beschikbaarheid van arbeiders.
35 Wethouder Van Hooijdonk laat het planten van bomen over aan het groenprogramma. Dit wordt niet opgenomen als apart beleidsdoel in het klimaatplan. De particuliere verhuur en de VVE’s zijn nog onvoldoende uitgewerkt, dit wordt gedaan. De wethouder komt uiterlijk in Q4 van 2022 terug op de vraag over de arbeidsmarkt. 40 Het punt gaat als B-punt naar de raad en wordt behandeld in 45 minuten. De voorzitter sluit de vergadering om 13.00 uur