2022 02 24 ConceptVerslag openbare vergadering Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën.pdf

Griffie Gemeenteraad Utrecht Secretariaat raadscommissie Mens & Samenleving Postadres Postbus 16200 3500 CE Utrecht Telefoon 030 - 286 10 69 Fax 030 - 286 15 18 www.utrecht.nl/gemeenteraad

VERSLAG OPENBARE VERGADERING COMMISSIE VEILIGHEID, BESTUUR EN FINANCIËN D.D. 24 FEBRUARI 2022 [Typ hier]

Datum verslag Locatie Verslag door Vaststelling verslag

10

20

30

40

4 maart 2021 Stadhuis, de raadszaal Geertjan Benus (Notutekst) april 2022

Aanwezigen: Middagvergadering De voorzitter, mevrouw R. Heijne, de voorzitter mevrouw T. Sturkenboom, de wethouder mevrouw A. Klein, de burgemeester mevrouw Dijksma, de heer G. Dijkstra (initiatiefnemer), en voorts de leden: de heer F. Dekkers (GroenLinks), de heer H. Bakker (D66), mevrouw J. Admiraal (ChristenUnie), de heer D. Gilissen (VVD), de heer Van der Marel (VVD), mevrouw I. Sinteur (PvdA), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw L. de Vries (Partij voor de Dieren), de heer R. Wiegant (SP), de heer J. Koppelaar (Student & Starter), mevrouw E. Kendir (Student & Starter), de heer C. Bos (Stadsbelang Utrecht), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Schueler en de (commissiesecretaris) en de commissiesecretaris. Avondvergadering De voorzitter, mevrouw R. Heijne, de wethouder mevrouw A. Klein, burgemeester mevrouw S. Dijksma, de initiatiefnemers de heer M. Spil (Stadsbelang Utrecht) en voorts de leden: mevrouw F. de Koning (GroenLinks), de heer P. van Corler (GroenLinks), mevrouw S. Schilderman (D66), mevrouw J. Ferket (D66), de heer J. Wijmenga (ChristenUnie), mevrouw J. Admiraal (ChristenUnie), mevrouw H. Assen (PvdA), mevrouw J. Zwinkels (CDA), de heer B. van Steeg (CDA), mevrouw T. Sturkenboom (Student & Starter), mevrouw M. van Mil (Student & Starter), de heer M. van Heuven (Partij voor de Dieren), de heer D. Gilissen (VVD), de heer C.

Bos (Stadsbelang Utrecht), de heer M. Sungur (DENK), de heer D. Bosch (PVV), en van de griffie de commissiegriffier de heer J. Schueler en de commissiesecretaris. Verslag openbare vergadering commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022 Aanwezigen: ........................................................................................................................................................ - 1 1. Opening en mededelingen .......................................................................................................................... - 2 1a. Heropening ................................................................................................................................................. - 2 2. Vaststellen van de agenda en agenderingen .............................................................................................. - 2 2.1 Vaststellen van de Agenda van 24 februari 2022 ........................................................................................ - 2 3. Vaststellen van de ingekomen agenderingen .............................................................................................. - 3 3.1 Nagekomen agendering Raadsbrief Rapportage onderzoek institutioneel Racisme ..................................

- 3 3.2 Agenderingen ter plaatse ............................................................................................................................ - 3 4. Verslagen 20 en 27 januari 2022 ................................................................................................................ - 4 5. Verslag adviescommissie Controle en Financiën 20 januari 2022 .............................................................. - 4 6. Toezeggingen/moties .................................................................................................................................. - 4 7. Burgerinitiatief Geef burgers meer invloed en Burgerberaad in Utrecht en de brief aan de raad d.d. 22 november 2021.................................................................................................................................................... - 4 7.1 Burgerinitiatief geeft Utrechter meer invloed. .............................................................................................. - 4 Pagina 1 van 70

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022

50

7.2 Burgerberaad in Utrecht, brief aan de raad d.d. 22 november 2021 ........................................................... - 4 8. Initiatiefvoorstel Referendum op raadsinitiatief ......................................................................................... - 25 8.1 Raadsbrief reactie op Initiatiefvoorstel Referendum op raadsinitiatief....................................................... - 26 9. Raadsbrief eerste begrotingswijziging 2022.............................................................................................. - 30 10. Raadsvoorstel Nota Waarderen, activeren, en afschrijven van vaste activa (WAAVA............................... - 31 10.1 Brief Adviescommissie WAAVA ................................................................................................................. - 31 11. Spreektijden en fractiebudget ...................................................................................................................... - 36 12. Beantwoording SV 2021 nr. 295, over Online Gebiedsverbod..................................................................... - 69 -

Middagvergadering 24 februari 2022

1. Opening De voorzitter, mevrouw Heijne, opent de vergadering van deze commissie om 14.00 uur en heet iedereen welkom. Zij attendeert op de begintijd van de avondvergadering: 19.30 uur. 60

Mededelingen Geen. Avondvergadering

1a. Heropening De voorzitter, mevrouw R. Heijne, heropent de vergadering van deze commissie om 19.30 uur. Zij heet alle aanwezigen welkom. Mededelingen Geen. 70

80

90

2. Vaststellen van de Agenda en agenderingen 2.1 Vaststellen van de Agenda van 24 februari 2022 De voorzitter constateert dat de commissie als volgt instemt met de gewijzigde agenda. De heer Gilissen (VVD) besteedt aandacht aan agendapunt 10: de nota waarderen acvtiveren en afschrijven van vaste activa. Daarover heeft de raad vandaag nog een uitgebreide brief van het college ontvangen met enkele bijlagen. Al eerder is gesproken in de adviescommissie Controle en Financiën om dit punt van de agenda af te halen omdat het zijns inziens niet tegemoet komt aan de wensen die geuit zijn in de raad. Tegelijkertijd denkt hij dat het goed zou zijn de commissiebespreking vandaag te gebruiken om stil te staan bij wat de raad wel nodig heeft om op een later moment tot een goede bespreking in de commissie te komen. De heer Van Steeg (CDA) heeft in de commissie aangegeven geen bezwaar te hebben om dit punt nu van de agenda af te halen. De heer Bakker sluit zich aan bij het CDA. De heer Dekkers (GroenLinks) deelt mee namens zijn fractie dat dit van de agenda afgehaald kan worden. Het deel dat de heer Gilissen aangeeft zou op een andere manier kunnen. Mevrouw Admiraal (ChristenUnie) sluit zich ook aan bij de lijn die gekozen wordt door het CDA. De heer Bakker (D66) weet dat heer Bos van Stadsbelang Utrecht erg begaan is met dit onderwerp.

Hij stelt voor dit onderwerp te bespreken en de wethouder gerantsoeneerde input te geven.

Pagina 2 van 70

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022

100

110

De heer Gilissen (VVD) wenst niet het stuk te bespreken, maar op tafel te krijgen in de bespreking wat de raad nodig heeft om tot een bespreking in de commissie te kunnen komen. Dat is wat hem betreft slechts een inventarisatie. Hij hecht er aan iets in te brengen over het proces. De voorzitter concludeert aldus: niet over het stuk zelf maar over het proces en gezamenlijk in gesprek met de wethouder te bepalen wat nodig is om dit stuk verder te krijgen. De voorzitter verneemt dat de commissie hiervoor een half uur uittrekt. De heer Bakker, (D66) vraagt wat de commissie gaat doen met agendapunt 7. Wat hem betreft is het burgerinitiatief over Geeft Utrechters meer invloed iets anders dan het Burgerberaad. Wat hem betreft zijn het twee afzonderlijke punten. Hij stelt voor ze als zodanig te behandelen. De voorzitter attendeert erop dat vorige keer vanuit de commissie gevraagd is om deze onderwerpen in samenhang te behandelen. Om die reden is dit op deze wijze op de agenda gezet. De mensen die destijds hier om vroegen zijn vandaag ook aanwezig. Wanneer de commissie nu anders besluit is dat aan de commissie. De heer Bakker (D66) had dat in die vergadering gemist. De voorzitter concludeert dat dit ongewijzigd blijft op de agenda. De heer Gilissen (VVD) stelt agendapunt 9 aan de orde.

Zijn voorstel is dit agendapunt met de A-status door te geleiden naar de raad zonder inhoudelijke bespreking. De voorzitter besluit aldus na afstemming met de commissie. Aldus is de agenda vastgesteld.

120

130

140

3. Vaststellen van de ingekomen agenderingen De voorzitter loopt de voorstellen één voor één bij langs. De commissie besluit het navolgende: 3.1 Nagekomen agendering Raadsbrief Rapportage onderzoek institutioneel Racisme Gevraagd is de Raadsinformatiebijeenkomst voor 60 minuten en de commissievergadering van 150 minuten. Dit is geagendeerd door DENK, PvdA, Student & Starter, SP, CDA, D66, GroenLinks, ChristenUnie, VVD en de Partij voor de Dieren. De voorzitter constateert dat geen van de aanwezige commissieleden iets over deze agendering wil inbrengen. Zij constateert dat dit agendapunt doorgeleid wordt naar een volgende commissievergadering. De voorzitter stelt vast dat er niet meer binnengekomen agenderingen zijn. 3.2 Agenderingen ter plaatse Mevrouw Admiraal (ChristenUnie) deelt mee dat haar fractie graag de raadsbrief Onderzoek mensenhandel wil agenderen voor een commissiedebat en ook voor een technische briefing. Deze agendering is al eerder gedeeld met de fracties. Onder andere het CDA wil aansluiten met het recente onderzoek van het WODC en de PvdA en VVD sluiten zich daarbij aan. Zij deelt mee dat andere fracties ook nog welkom zijn. De voorzitter neemt ervan kennis dat GroenLinks wil aansluiten, zeker bij het technische deel. De voorzitter vervolgt met de afhandeling van de raadsbrief over mensenhandel.

Zij ziet dat naast de initiatiefnemer, de ChristenUnie, het CDA, PvdA, VVD, GroenLinks en de Partij voor de Dieren zich bij de agendering aansluiten. Pagina 3 van 70

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022

Zij reserveert in afstemming met de commissie 90 minuten voor de behandeling. De voorzitter stelt voor dat wanneer de commissie na de technische briefing besluit dat de behandeling korter kan, zij dat zal aangeven.

150

De heer Bosch (PVV) haalt de raadsbrief Onderzoek Institutioneel racisme aan. Hij kondigt aan dat zijn fractie daar nog een aanvullende agendering op zal doen. De voorzitter voegt de PVV aan de agendering toe met een eigen agendering. 4. Verslagen 20 en 27 januari 2022 De voorzitter constateert dat de commissie deze verslagen conform vaststelt. 5. Verslag adviescommissie Controle en Financiën 20 januari 2022 De commissie neemt dit verslag ter kennisgeving aan.

160

6. Toezeggingen/moties Ter vaststelling. De voorzitter schorst de vergadering voor een voorzitterswissel. De voorzitter mevrouw Tessa Sturkenboom, heropent de vergadering. Zij merkt op dat dit de laatste commissievergadering is binnen deze raadsperiode 2018 – 2022. 7. Burgerinitiatief Geef burgers meer invloed en Burgerberaad in Utrecht en de brief aan de raad d.d. 22 november 2021 7.1 Burgerinitiatief geeft Utrechter meer invloed.

170

Wethouder: Klein, Beleidsterrein: Wijkgericht werken en Participatie Geagendeerd door: Dhr. Gert Dijkstra, namens EenUtrecht Utrechters méér invloed geven bij gemeentelijke projecten. Dat is hard nodig omdat de huidige inbreng en invloed van Utrechters bij projecten die de eigen leefomgeving raken onvoldoende is. Daarmee wordt geen recht gedaan aan het belang van deze Utrechters ofwel het lokale (sociaal) eigenaarschap en ook niet aan de buurt- en ervaringsdeskundigheid van al die Utrechters die in of nabij het betreffende project wonen, werken en studeren. De initiatiefnemer stelt de gemeenteraad voor te besluiten oom de volgende vier uitgangspunten van participatie bij projecten toe te voegen aan de bestaande ‘Participatie- en inspraakverordening gemeente Utrecht’: 1.

180

2. 3. 4.

Bij gemeentelijke projecten altijd eerst met belanghebbende Utrechters als gelijkwaardige gesprekspartners om de tafel te gaan, daarna pas met marktpartijen. Met hen alle informatie transparant te delen, net als met marktpartijen. Hen het recht te geven voorstellen in te dienen die in het project gelijkwaardig worden onderzocht. Aan te geven waar in het project de Utrechters wél een beslissende stem hebben.

7.2 Burgerberaad in Utrecht, brief aan de raad d.d. 22 november 2021

190

Wethouder: Klein, Beleidsterrein: Wijkgericht werken en Participatie Dit agendapunt zal ik samenhang met agendapunt 6 worden behandeld. Geagendeerd door: Fred Dekkers (GroenLinks), Erik van der Marel (VVD), Has Bakker (D66), Irene Sinteur (PvdA). Meningsvorming door discussie tussen raadsleden en met het college n.a.v. de brief Burgerberaad in Utrecht van 22 november 2021 over de vragen: • Is het zinvol het Burgerberaad toe te voegen aan de verschillende vormen waarmee we Samen Stad Maken in Utrecht vormgeven? • Welke onderwerpen lenen zich voor een Burgerberaad in Utrecht? • Wat is er nodig om een Burgerberaad een stevig mandaat te geven en hoe wil de gemeenteraad betrokken zijn bij een Burgerberaad?

De voorzitter leidt de bespreking van dit agendapunt in, refererend aan de annotatie bij de agenda (zie hier boven). Zij vraagt de commissie te beginnen met het burgerinitiatief. De voorzitter geeft de ruimte aan de initiatiefnemer, de heer Dijkstra, voor Pagina 4 van 70

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022

200

210

220

230

een toelichting. De bespreking zal zijn in twee termijnen. Zij vraagt aan te geven tot wie de commissie zich richt: tot de initiatiefnemer of tot de wethouder mevrouw Klein? Daarna volgt het antwoord van de initiatiefnemer en van de wethouder en daarna volgt een tweede termijn. De heer Dijkstra (initiatiefnemer; Houd Rivierenwijk Leefbaar) stelt zichzelf voor. Hij spreekt namens ruim 1000 Utrechters die de petitie hebben gesteund. Hij wil Utrechters meer invloed geven. Het gaat dan om meer invloed voor Utrechters bij alle projecten die leefomgeving raken van de Utrechters, ongeacht de initiatiefnemer. De aanleiding werd gevormd door ruim 50 petities in de afgelopen twee jaar. Velen van hen voelden zich niet gehoord. De uitschieter was de bewonersgroep Houd Rivierenwijk Leefbaar. Die bewonersgroep zat niet vooraf aan tafel, werd niet tijdig betrokken, ontving niet transparant alle informatie die wel aanwezig was bij marktpartijen, ontving niet de middelen voor een eigen voorstel of een alternatief onderzoek of een adviseur in te schaken. Veel werd meegeluisterd en meegepraat, maar er was ook geen enkel onderdeel om ergens in mee te beslissen. Dit vat de vier voorstellen samen die vanmiddag voorliggen. De initiatiefnemers zijn heel benieuwd naar wat de raad daarvan vindt.

Hij betreurt het dat de wethouder in een brief heeft laten weten aan de raad dat alle voorgestelde wijzigingen op de participatie en inspraakverordening nu al mogelijk zouden zijn, en al geregeld zouden zijn in de huidige verordening. Zijn reactie daarop is dat dit nu zo niet werkt en tot zijn spijt denkt hij dat het niet helemaal waar is. De wethouder blijkt daarin als volgt te redeneren: de huidige nu voorliggende verordening verbiedt niets. Hij ziet daar juist een probleem: omdat alles open ligt, kan elke initiatiefnemer, ook de gemeente zelf, maar zeker de particuliere initiatiefnemer de ruimte nemen. Als de initiatiefnemer geen strikte regels meekrijgt vanuit de raad, kan die doen wat hij zich goed dunkt. Dan kan het zomaar zijn dat de belangen van een vastgoedpartij even iets zwaarder wegen dan de belangen van de bewoners. Met alle gevolgen van dien. Hij deelt twee van zijn zorgen met de commissie: (1) dat de zorg van hem en de zijnen niet wordt gedeeld over het gemopper, of “het gezeur” zoals dat soms wordt weggezet, terwijl het met de participatie vaak mis gaat in Utrecht. Hij vraagt de aandacht van de raad daarvoor.

(2) vanmiddag spreekt de raad over vier aanpassingen in de participatie en inspraakverordening, maar het gaat veel verder ook om de nog aan te brengen aanpassingen in het UPP (het Utrechtse Plan Proces) en alle andere regels en kaders die voor de participatie gelden. De heer Dijkstra attendeert de commissie in dit verband op de nieuwe Omgevingswet die in aantocht is. Die Omgevingswet biedt nog veel meer ruimte aan initiatiefnemers om van alles te regelen en te doen. Zijn zorg is dat wanneer de gemeenteraad niet aan de voorkant goed vastlegt wat de zeggenschap is van omwonenden, de raad het risico loopt dat heel veel misgaat in de komende jaren, juist met die Omgevingswet.

240

De commissie Mevrouw Sinteur (PvdA) deelt de zorgen van de heer Dijkstra over de participatie. Haar fractie vindt het belangrijk dat burgers meer zeggenschap krijgen. De voorbeelden waarbij de participatie niet goed gaat, zijn er te over. Haar fractie vindt het opmerkelijk dat het college in een reactie op het voorstel aangeeft, dat de bestaande instrumenten afdoende zouden zijn en dat die mogelijk meer toelichting zouden krijgen of meer bekendheid. Daarnaast doet het college Pagina 5 van 70

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022

250

260

270

280

290

voorstellen voor de verbetering van participatie. Met deze reactie maakt het college het probleem met participatie aantoonbaar. Dit burgerinitiatief vraagt niet te reageren vanuit het eigen gelijk. Het burgerinitiatief kan opgepakt worden om na te gaan hoe het beter kan. Het is mogelijk na te gaan hoe burgers en ondernemers eerder, en gelijkwaardiger betrokken kunnen worden, hoe die informatie eerder is te delen en hoe de beïnvloedingsruimte is te verbeteren. Zij vraagt de wethouder of zij het met haar fractie eens is. De heer Bakker (D66) vraagt of de PvdA het eens is met D66 dat op zich de analyse klopt. Maar dat niet zozeer het aanpassen van de verordening nog een keer het antwoord daarop is, maar andere werkafspraken en een andere ambitie vanuit het college met andere processen, en een andere ambitie mogelijk ook in de raad, maar dat sec de verordening dit al invult, en dat het kennelijk in de praktijk niet goed werkt. Mevrouw Sinteur (PvdA) vraagt zich af of de verordening afdoende helder is. Kijkend naar hoe participatie nu gaat: dan start de participatie pas wanneer de beslissing al is genomen dat er een ontwikkeling plaats gaat vinden. Dan zijn de of- en de wat-vraag al beantwoord. Dan wordt de burger uitgenodigd om over het hoe te praten. Dat is mogelijk met de huidige verordeningen.

Zij pleit ervoor de verordening aan te passen zo dat de burger eerder aan tafel zit en ook kan meepraten over de Of- en de Wat-vraag. De heer Bakker (D66) is benieuwd naar de suggestie van de PvdA hoe dit dan op te schrijven in de verordening. Dat lijkt hem lastig om dat goed te doen. Hij noemt als voorbeeld artikel 5 over informatie, toegevoegd door hem en de heer Van Dalen over de informatiepositie van ingezetenen en de belanghebbenden. Wat hem betreft zit daar geen woord Spaans tussen. Ergens gaat in de uitvoering fout. Hij houdt vol dat in de verordening niet veel mis is. Hij vraagt of mevrouw Sinteur dit met hem deelt. Mevrouw Sinteur (PvdA) vindt dat dat goed onderzocht moet worden. Het antwoord op dit initiatief had anders kunnen zijn. Met de reactie van het college is er geen uitnodiging om naar de verordening te kijken om na te gaan hoe dit beter kan. Zij ziet hierin opnieuw een stuk participatiefrustratie. Zij pleit ervoor de geest van dit initiatief te omarmen vanuit de bedoeling te gaan kijken hoe het beter kan. De heer Bakker (D66) is dat eens met de PvdA. Zijn punt is dat wat voorligt het aanpassen van de verordening is. Dat wil de initiatiefnemer. Hij staat op het standpunt dat de aanpassing van de verordening de probleemanalyse niet helpen.

Mevrouw Sinteur (PvdA) merkt op dat de huidige verordeningen aangeven dat er eerst een participatieplan gemaakt moet worden waarin de zeggenschap van de burger wordt bepaald. De heer Dijkstra bedoelt volgens haar de rechten van de burger te vergroten zodat de burger meer recht krijgt om zowel eerder aan tafel te zitten als eerder informatie te krijgen. Zij is ervan overtuigd dat dat wel degelijk in de verordeningen is op te nemen. De heer Dekkers (GroenLinks) merkt op dat mevrouw Sinteur oproept om de gedachte van het voorstel te omarmen. Het lastige is dat het voorstel gaat om een besluit dat vast is en geen interpretatie is. Daarop moet gereageerd worden. Hij merkt op dat een van de verbeteringen in het kader van Samen Stad maken is dat bij de start van een proces een participatieplan gemaakt wordt. Juist de uitgangspunten het vroeg betrekken en zoveel mogelijk zware participatie, zijn al geformuleerd. In de praktijk gaat het niet goed. Hij vraagt of mevrouw Sinteur het met hem eens is. Mevrouw Sinteur (PvdA) noemt het intentiedocument. De initiatiefnemer en het college gaan na of er een ontwikkeling plaatsvindt en wat dan. Pas daarna start de Pagina 6 van 70

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022

300

310

320

330

340

participatie terwijl de vraag van de heer Dijkstra het antwoord zou kunnen krijgen mee te kunnen praten over de of en de wat vraag. Zij vraagt of de heer Dekkers het met haar eens is dat dat niet is geregeld in Samen Stad maken. De voorzitter stelt voor dat de heer Dekkers het antwoord geeft in zijn eigen bijdrage. Mevrouw Sinteur (PvdA) vervolgt haar betoog in haar termijn. Haar fractie is het ermee eens dat het niet alleen beter kan maar dat het ook beter moet gezien de Omgevingswet. Daarnaast geeft zij aan dat de betrokkenheid van de burgers essentieel is om echt samen de stad te kunnen maken. Die betrokkenheid staat steeds meer op het spel door de reacties die plaatsvinden; daardoor haken mensen in participatietrajecten af. Zij vraagt de wethouder toe te zeggen dit voorstel te beoordelen op basis van de praktijk en van daaruit voorstellen ter verbetering te doen. Zij wendt zich tot het college over het Burgerberaad. Ook daar geldt dat haar fractie de zeggenschap van burgers heel belangrijk vindt en dat haar fractie de conclusie van de expeditie Burgerberaad deelt: te moeten proberen en te leren. Niet alleen door gebruik te maken van de wijsheid en de denkkracht van de burgers, maar ook om te werken aan het wederzijds vertrouwen en samen de stad te maken. Wat haar fractie betreft wordt te snel gezegd dat het Burgerberaad al wordt uitgevoerd.

Dan verwijst het college naar de stadsgesprekken. Zij benadrukt dat de stadsgesprekken niet voldoen aan de elementen van een Burgerberaad die in de ogen van haar fractie heel belangrijk zijn: (1) een helder mandaat, (2) de onafhankelijke begeleiding, (3) de beschikbaarheid van expertise en (4) de zorg voor een goede afspiegeling zodat er een goed beraad kan plaatsvinden. Als het aan de PvdA ligt, start het college met het Burgerberaad. Dan moet die voldoen aan die kenmerken en zal het gebruikt worden voor complexe thema’s zoals energietransitie, het klimaat, of de verdichting van de stad. Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) is het eens met heer Dijkstra over dat de inwoners gehoord moeten worden en dat dat niet altijd goed gaat. Wat haar fractie betreft moet de gemeente de ideeën van inwoners voor hun leefomgeving serieus nemen en zo mogelijk ook actief ondersteunen. De plannen moeten met inwoners gemaakt worden. Haar fractie twijfelt eraan of het voorgestelde de beste manier is om tot verbetering te komen. Zij vindt het een mooi idee om eerst te spreken met belanghebbende Utrechters en daarna pas met marktpartijen. Haar fractie staat achter dat standpunt. De vraag is wie uiteindelijk bepaalt wie belanghebbend is bij welk project. Zij ontvangt daarop graag de reactie van de wethouder.

Haar fractie heeft ook een kleine twijfel bij uitgangspunt 2, namelijk niet alle informatie kan altijd echt helemaal transparant gedeeld worden vanwege privacy. Haar fractie denkt dat hele uitgebreide participatie niet altijd nodig is. Het is ook maatwerk per project. Bij uitgangspunt 4 stelt zij dat het niet altijd duidelijk is voor Utrechters wanneer ze inspraak hebben bij projecten, via het participatieplan. De communicatie daarover kan haars inziens zeker helderder. De heer Bosch (PVV) gaat in op de stelling dat niet altijd uitgebreide participatie nodig is. Hij vraagt wanneer dat wel en wanneer dat niet het geval is. Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) vindt zeker niet dat uitgebreide participatie alleen plaatsvindt wanneer burgers mondig zijn. Daar draait wat haar betreft participatie niet om. Zij gaf aan dat het om maatwerk gaat. Bepaalde grote projecten zor-

Pagina 7 van 70

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022

350

360

370

380

390

gen ervoor dat meer participatie nodig is omdat er dan bijvoorbeeld meer mensen bij betrokken zijn of dat het gaat om een groter stadsdeel. Zij vervolgt haar betoog met verder te gaan op uitgangspunt 4 en zij stelt dat ook tijdig moet worden aangekondigd wanneer mensen kunnen inspreken. Zij ziet in dat het beter zou kunnen. Inwoners weten niet altijd of ze kunnen inspreken en hoe. Het zou bijvoorbeeld goed zijn wanneer navraag gedaan wordt vanuit de gemeente of een participatietraject goed is verlopen. Zij is benieuwd te vernemen hoe de initiatiefnemer denkt over het Burgerberaad. Haar fractie is voorstander van Burgerberaad. Zij stelt voor daarmee te experimenteren. Haar fractie ziet daar veel waarde in. De Partij voor de Dieren vindt dat wel duidelijk moet zijn wat met de uitkomsten van Burgerberaad gaat gebeuren; wanneer komen die voor te liggen in de raad? Doen de deelnemers aan het Burgerberaad mee aan de bespreking? Haar fractie vindt het ook interessant te kijken naar de relatie tussen Burgerberaad en een referendum; wat haar betreft kan een referendum plaatsvinden na een Burgerberaad. Een Burgerberaad moet onafhankelijk zijn. Haar fractie vindt het ook belangrijk in de stad te inventariseren bij inwoners en organisaties van de gedachten die onder hen leven over het Burgerberaad en of er voldoende draagvlak is.

De heer Dekkers (GroenLinks) gaat eerst in algemene zin op participatie, dan op het Burgerinitiatief en daarna op het Burgerberaad. In Utrecht is de traditie van participatie. Na een wijkraadpleging van Wijkraad West stelde de gemeente een eerste leidraad op voor de participatie. Hij gaat ook in op de meest recente voorgeschiedenis. In Samen Stad maken deel 1 is een aantal nieuwe uitgangspunten voor participatie opgenomen. Bij Samen Stad Maken deel 2 amendeerde GroenLinks ten behoeve van een verdere verdieping van zeggenschap en de Utrechtse principes; om die te verwerken. In de praktijk zijn er ook veel goede participatietrajecten. Te vaak gaat een aantal dingen niet goed genoeg. Bij de start van projecten wordt in intentiedocumenten beter aangegeven wat de van te voren vastgestelde ambities en randvoorwaarden zijn, samen met een reeks onderzoeksvragen. Zijn fractie mist bijna altijd een concreet participatieplan op basis van de inclusieve omgevings- en stakeholderanalyse. De gemeente kan wat hem betreft bekende betrokkenen en wijkplatforms meer betrekken bij het maken van een startdocument (de inhoud) en bij het maken van een participatieplan (het proces). De heer Bosch (PVV) vraagt de heer Dekkers voorbeelden te geven van goede participatieprojecten.

De heer Dekkers (GroenLinks) noemt het participatietraject vanuit de vraag of nieuwe asielopvang in Utrecht gerealiseerd moet worden. Dat was een heel mooi traject. De heer Bosch (PVV) vraagt of de heer Dekkers de idee heeft of hij daar de mening van alle Utrechters heeft opgehaald. De heer Dekkers (GroenLinks) noemt de moeite die gedaan is om met meningspeilingen en loting mensen breed te betrekken als voorbeeld van het mooie van de trajecten. Hij vond het opvallend dat op initiatief van de mensen die via loting aanwezig waren bij het gesprek enkele mensen opgezocht zijn die kritischer waren tegenover asielopvang om hen te bevragen. Hij vond het traject Damstraat/Kanaalstraat ook een fantastisch project. Pagina 8 van 70

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022

400

410

420

430

440

Hij vervolgt zijn betoog in zijn termijn met in te gaan op zijn tweede punt. In de praktijk komt het voor dat er rond een bepaald plan intensieve participatie was, maar dat de voorstellen die daaruit voortkwamen alsnog bezwaren opriepen bij anderen die nog niet in die eerste fase betrokken waren. Te vaak zijn allerlei afzonderlijke betrokkenen om commentaar gevraagd (consultatie) en dat dan de gemeente vervolgens afweegt wat te besluiten. Hij noemt dat per definitie teleurstelling organiseren. GroenLinks vindt dat meer geprobeerd moet worden om alle betrokkenen gezamenlijk na te laten denken over belangentegenstellingen, dilemma’s en lastige punten. Dan is ook te kiezen voor zwaardere vormen van participatie zoals advies en cocreatie. Met betrekking tot de terugkoppeling over wat wel en niet meegenomen wordt uit participatie, is dat vaak alleen formalistisch. Zijn fractie merkt dat betrokkenen vaak niet goed begrijpen hoe rekening is gehouden met hun ingebrachte zorgen en voorstellen. Het Samen Stad maken met de stad kan volgens GroenLinks beter. Het is mogelijk om samen met de stad meer te leren van ervaringen in die participatie. De heer Bosch (PVV) vraagt of de bewoners van de Maliebaan het niet goed begrepen hebben wat er meegenomen is wanneer zij ontevreden zijn over de participatie. De heer Dekkers (GroenLinks) antwoordt ontkennend.

Hij denkt dat de gemeente soms niet voldoende moeite doet om terug te koppelen wat er met de inbreng gebeurd is. Het is ook mogelijk dat er een intensief participatietraject geweest is en dat er daarna alsnog andere groepen op gaan staan die het anders willen. Hij wil de participatie zoveel mogelijk bij bewoners leggen. Maar wanneer nu blijkt dat er in de samenleving over bepaalde punten hele grote meningsverschillen zijn, is het bij uitstek de rol van de raad om een politieke knoop door te hakken. Dat is gebeurd. De heer Bosch (PVV) hoort te vaak gezegd worden door GroenLinks dat de fractie ook mensen heeft gehoord die het anders willen. Op die manier is alles stuk te slaan zo stelt hij, om dan alleen de participatie die de gemeente uitkomt er uit te vissen. Hij stelt voor daar anders mee om te gaan in het vervolg. Hij vraagt de reactie van de heer Dekkers daarop. De heer Dekkers (GroenLinks) bevestigt dat het vaker voorkomt dat een initiatief uit de buurt veel ondersteuning krijgt maar dat er andere omwonenden zijn die het geen goed idee vinden. Hij denkt dat geprobeerd moet worden om de groepen meer met elkaar in contact te brengen zo dat ze van elkaar hun standpunten begrijpen. Wanneer de bewoners er niet uitkomen, is het de taak van de raad om knopen door te hakken.

De heer Bosch (PVV) concludeert dat zijn stelling juist is als het gaat om het gebruik maken van de participatie die uitkomt. De heer Dekkers (GroenLinks) begrijpt die conclusie niet. Hij probeert aan te geven zoveel mogelijk betrokkenen te laten nadenken over de voors en tegens. Wanneer dat lukt is het gemakkelijker voor de raad om uiteindelijk een beslissing te nemen. Hij ziet dat de raad heel vaak micromanagement toepast op het einde van het traject. Daarmee doet de raad participatie geen recht. Hij denkt dat de raadsleden scherper kunnen zijn door zich aan de start van een traject meer te betrekken bij het participatieproces zelf. Het is aan de raad om politieke keuzes te maken. De heer Van Steeg (CDA) vraagt de heer Dekkers concreet te maken in welk opzicht de raad aan micromanagement gedaan heeft.

Pagina 9 van 70

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022

450

460

470

480

De heer Dekkers (GroenLinks) merkt op dat hij vanochtend geconfronteerd werd met een amendement van de Partij voor de Dieren op het Omgevingsplan met wel heel gedetailleerd zaken over de stem van dieren, waarmee GroenLinks inhoudelijk het eens is, maar wat nooit in die details in de afweging besproken was in de commissie of in de participatie. Hij vindt de gedetailleerde toevoegingen aan besluiten heel vreemd. De heer Van Steeg (CDA) merkt op dat de raad ook probeert recht te doen aan de participatie. Vaak is te zien dat het college al een duidelijk een plan heeft voor hoe het er uit moet zien. De participatie brengt daarin weinig verandering, terwijl hij dat wel zou verwachten. Wanneer de heer Dekkers dat ook micromanagement noemt, hebben het CDA en GroenLinks een fundamenteel verschil van mening. De heer Dekkers (GroenLinks) merkt op dat bij de Maliebaan een duidelijk plan lag dat gebaseerd was op de participatie. Dat is tot stand gekomen in de participatie. Hij merkt op dat hij het terecht vindt dat daarna nog een discussie plaatsvond. De heer Van Steeg (CDA) herhaalt zijn vraag over de sturende invloed van het college vanuit een vooropgesteld idee. De heer Dekkers (GroenLinks) merkt op dat bij participatie het van belang is dat het in het begin van het proces helder is waarover te participeren valt.

Wanneer er bij begin van het proces duidelijke uitgangspunten en ambities zijn, vindt hij dat ze geformuleerd moeten worden. Participatie in de zin van dat alles helemaal opnieuw gemaakt wordt, lijkt hem niet verstandig. Wat hem betreft heeft elke bewoner de mogelijkheid om daartegen in het geweer te komen. De raad kan het college niet verwijten duidelijk te zijn. Hij vervolgt zijn betoog in zijn termijn met door te gaan over het Burgerinitiatief. Hij dankt de initiatiefnemers voor dit initiatief. Hij kent de problemen die door de initiatiefnemers genoemd worden, vooral als het gaat om het gevoel op achterstand te staan, en ongelijk speelveld van de direct betrokkenen. GroenLinks heeft fundamentele bezwaren tegen dit initiatiefvoorstel. Hij vindt het niet vanzelfsprekend om voorrang te geven aan Utrechters en met hen eerst aan tafel te gaan. Er is nooit sprake van een eenduidig belang van Utrechters; direct omwonenden kunnen verschillende belangen en gezichtspunten hebben. Vaak zijn ook andere belangen en gezichtspunten van direct omwonenden of van diegenen die verder weg wonen. Er zijn er ook die nog een extra stem verdienen. Hij noemt de toekomstige bewoners en gebruikers. Alle direct betrokkenen moeten de kans krijgen hun zegje te doen maar met iedereen praten is onwerkbaar. Zijn fractie vindt de beslispunten deels onwerkbaar en deels onduidelijk.

Hij gaat over naar het Burgerberaad. Mevrouw Sinteur (PvdA) noemt de situatie die nu vaak het geval is wanneer er een initiatiefnemer is. Dan komt er een e-doc en is al heel veel besloten. Zij herhaalt haar vragen over het vroegtijdig betrekken van burgers om mee te praten over of een initiatief kansrijk is. Dat recht heeft de burger nu niet. De heer Dekkers (GroenLinks) merkt op dat volgens hem de mogelijkheid er ook in in de huidige situatie is. Hij noemt het intentiedocument waarin soms is aangegeven of een initiatief al of niet zou passen in het beleid van de gemeente. Daarin staan heel vaak allerlei vragen of en hoe een initiatief daarin zou passen. Het staat zeker niet altijd vast dat iets doorgaat. Hij is het volstrekt eens met het tweede; zojuist pleitte hij ervoor direct betrokkenen en de wijkplatforms meer te betrekken bij het maken van de intentiedocumenten en de participatieplannen. In het verleden vond dat plaats. Hij zou terug willen naar die praktijk.

Pagina 10 van 70

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022

490

500

510

520

530

Mevrouw Sinteur (PvdA) doet de suggestie dit te regelen in de verordening: dat die burgers eerder aan tafel zitten om mee te praten over of er een initiatief moet komen. Plus dat ze het recht krijgen om mee te praten over hoe de participatie wordt ingericht en welke onderzoeksvragen er zijn. Meestal zijn die allemaal al uitgewerkt voordat de burger uitgenodigd wordt om mee te doen. De heer Dekkers (GroenLinks) merkt op dat volgens hem de raad bij Samen Stad maken gezegd heeft aan de start van het project op basis van inclusieve omgevingsen stakeholderanalyse een participatieplan te willen maken. Dat doet de raad wat hem betreft samen met Wijkplatforms samen met bekende direct betrokkenen. Eén van de dingen die met Samen Stad Eén gedaan is, is te waken voor meer formaliseren. Hij zit daarentegen te springen om het echt goed te doen. Mevrouw Sinteur (PvdA) pleit ervoor de rechten van de burger te regelen omdat het er in de praktijk bijna niet van komt. Zij vraagt of de heer Dekkers dat met haar eens is. De heer Dekkers (GroenLinks) vindt dat het bestuur op het punt staat te constateren dat het bestuur een aantal zaken niet goed doet, dat die beter moeten. Hij betwijfelt of dat door het repareren van de verordening kan. De uitgangspunten staan in de verordening, herhaalt hij zijn inbreng.

De heer Dekkers gaat in op het Burgerberaad en toont zich erover verheugd dat mevrouw Boelens aanwezig kan zijn bij deze bespreking. Hij vindt het mooi dat een aantal Utrechters samen met ambtenaren en raadsleden de expeditie Burgerberaad hebben ondernomen. De werkzame elementen van het Burgerberaad vormen voor GroenLinks een zinvolle toevoeging aan de vormen van Samen Stad Maken in Utrecht. Utrecht is ook gestart met de stadsgesprekken naar aanleiding van het boek van David van Reybrouck. Burgerberaad is zijns inziens geen Haarlemmerolie. Het Burgerberaad, deliberatieve democratie, is volgens zijn fractie geen vervanging van de representatieve democratie. Ze kunnen elkaar wel aanvullen en versterken. De kracht van het Burgerberaad is dat mensen samen proberen werkbare oplossingen te vinden voor belangentegenstellingen die recht doen aan de verscheidenheid van inzichten en belangen. Dat is deliberatieve democratie. De representatieve democratie heeft niet het alleenrecht op het afwegen van belangen en inzichten. Wanneer burgers aangesproken worden op de afweging, kunnen ze dat vaak heel goed. Vooral complexe onderwerpen met de verscheidenheid aan belangen en inzichten waar gesprekken in de politiek vastlopen, kunnen zich lenen voor een Burgerberaad.

Het kan wat hem betreft ook andersom: het is bij uitstek de taak van de representatieve democratie om politieke knopen door te hakken, als er in de samenleving in participatieprocessen vastzittende verschillen van inzicht zijn. Het Burgerberaad, en dan vooral loting en gewogen loting is de mogelijkheid om verscheidenheid aan wensen in participatie te betrekken. Ook het reageren op een uitnodiging wanneer iemand is ingeloot, werkt al selectief. Het lot is zeker niet de enige vorm om diversiteit en inclusiviteit te versterken. Een andere insteek is het besef dat een buurt, een stad, een gemeenschap van gemeenschappen is en dat de gemeenschappen en de stem van gemeenschappen van mensen en belangen die nog slechts gehoord worden, te versterken zijn door beter op de gemeenschappen aan te sluiten en een wisselwerking tot stand te brengen tussen die gemeenschappen. In Utrecht zijn goede ervaringen met stadsgesprekken, en met wijkraadplegingen die een mix zijn van gesprekken met mensen uit Pagina 11 van 70

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022

540

550

560

570

580

diverse gemeenschappen, maar ook van het betrekken van extra mensen door loting, internetraadpleging, face to face interviews, regie en procesbegeleiding. De heer Dekkers ziet dat allemaal als middelen om de inclusie te versterken, die zowel bij de bestaande stadsgesprekken als bij het Burgerberaad zouden kunnen helpen. Een Burgerberaad kan bijdragen aan maar is zeker geen garantie voor een groter draagvlak. Daar zijn meestal andere aanvullende activiteiten voor nodig. Burgerberaad en stadsgesprekken moeten wat hem betreft van de burgers zijn. Daarvoor is nodig een onafhankelijke procesbegeleiding, een mogelijkheid om zelf deskundigen uit te nodigen en het ondersteunen bij het uitwerken van eigen voorstellen. Tegelijkertijd is het ontstaan van een werkzame koppeling belangrijk tussen leefwereld en systeemwereld. Hij stelt dat ambtenaren en politici kunnen helpen de inbreng van burgers beter te laten aansluiten bij de politiek-bestuurlijke besluitvorming. Een Burgerberaad kan plaatsvinden op initiatief van de gemeente of op initiatief van een groep bewoners; als voorbeeld noemt hij de burgertops in Lunetten. De werkzame elementen van Burgerberaad zijn ook gebruikt bij buurtgesprekken in Oost en in Zuilen en bij de wijkraadpleging in het verleden.

Als het aan GroenLinks ligt geeft het stadsbestuur meer ruimte en faciliteiten aan wijkplatforms of bewoners die wijkraadplegingen of buurtgesprekken willen organiseren. De heer Van der Marel (VVD) vraagt of GroenLinks sympathiek staat tegenover het instrument Burgerberaad om dat zo toe te passen als in de afgelopen sessies besproken is met de initiatiefnemers. De heer Dekkers (GroenLinks) attendeert de heer Van der Marel op het begin van zijn betoog: een Burgerberaad te doen als het past, een middel dat in Utrecht nuttig is. In die zin voegt hij dit toe aan het arsenaal van de gemeente. Bovendien is een aantal werkzame elementen bij Burgerberaad die ook ingezet is bij stadsgesprekken en andere vormen van participatie. In die zin beantwoordt hij de vragen de heer Van der Marel. De heer Bakker (D66) begint het initiatiefvoorstel en gaat daarna in het Burgerberaad. Bij de behandeling van het actieprogramma Samen Stad Maken nam D66 met hulp van de VVD het initiatief om de participatie en inspraakverordening vrij fundamenteel aan te scherpen. De positie van bewoners is verstevigd. En ook het beter delen van informatie, met als doel de zeggenschap, eigenaarschap en betrokkenheid in Utrecht te vergroten. Het voorstel van de heer Dijkstra is dit opnieuw aan te passen.

Hij geeft hierop de volgende reacties: Hij vraagt zich af of dit de hefboom gaat worden die gaat zorgen voor de verandering. Volgens hem is de verordening prima, maar gaat het om de doorwerking, het doen. Daarnaast kan hij zich volledig aansluiten bij de inbreng van de Partij voor de Dieren: die punten haalde ook zijn fractie eruit met vragen naar uitleg. Dan gaat het over informatie, marktpartijen, wie de belanghebbende is. Tenslotte legt hij de vraag voor aan de indiener of aan de griffier: wanneer dit wordt aangenomen is in de verordening nog niet aangepast. Hij vraagt wie aan slag gaat om dit als verordeningtekst in te passen. Is het gemeentebestuur daarmee tevreden? De heer Bakker sluit af met het uitspreken van zijn dank aan de indiener en alle mensen die hem daarbij geholpen hebben. Het stadsbestuur mag in zijn handen knijpen wanneer mensen de moeite nemen om onderwerpen op de agenda te zetten en initiatieven zoals dit uit te werken. Pagina 12 van 70

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022

590

600

610

620

630

Dit geldt wat hem betreft voor 100% ook voor het Burgerberaad. Mevrouw Sinteur (PvdA) gaat in op het vorige onderwerp. De heer Bakker zegt dat de verordeningen prima zijn maar dat het om het doen gaat en dat het doen veel frustratie oplevert onder burgers bij de participatie. Zij legt de vraag voor of juist dan wel de verordening aangepast moet worden ten behoeve van meer zekerheid voor de rechten van de burger. De heer Bakker (D66) houdt het voor mogelijk dat dit uiteindelijk nodig is. Hij mist de analyse van wat dat precies zou moeten zijn in verordeningtekst. De voorstellen van de initiatiefnemers zijn dan niet die van zijn fractie. Die voorstellen kan het stadsbestuur niet waarmaken en moet het niet willen. Wat hem betreft gaat het veel meer om de adequate actie van betrokken organisatieonderdelen voor wat betreft het beter delen van informatie. Mevrouw Sinteur (PvdA) merkt op dat burgers vaak zeggen door het hoepeltje van de gemeente te hebben moeten springen. Zij legt de vraag voor of het zou kunnen zijn dat juist de burger geholpen moet worden om tot de juiste teksten te komen; dat de burger meer ondersteuning moeten krijgen om die burger in de gelegenheid te stellen het initiatief zodanig te verwoorden dat het is op te nemen in het gemeentelijk proces. De heer Bakker (D66) houdt dat voor mogelijk. Hij neemt aan dat dat in deze situatie ook gebeurd is.

Hij weet dat initiatiefnemers altijd vrij goed geholpen worden door de griffie en dat ze daarbij ook ondersteuning krijgen vanuit de ambtelijke organisatie. Hij verneemt graag wanneer daarvoor meer capaciteit nodig is. Dan moet daaraan iets gedaan worden. Hij vindt dat de gemeenteraad verantwoordelijkheid heeft als het gaat om de formuleringen in verordeningentaal van wat de heer Dijkstra uiteindelijk wil. De heer Dekkers (GroenLinks) begrijpt dat heer Bakker overging naar het Burgerberaad. Hij is het met hem eens dat het niet gaat om het aanpassen van verordeningen. Het gaat er vooral om hoe het wordt gedaan in de praktijk en wat de doorwerking ervan is. Hij heeft enkele zaken genoemd die volgens hem niet goed gaan. Hij vraagt of de heer Bakker die analyse deelt. Zijn er andere punten waarop de heer Bakker denkt nog extra te kunnen aanzetten als het om die doorwerking gaat.

De heer Bakker (D66) zou het zeer interessant vinden om in het kader van de vier onderwerpen die de heer Dijkstra aanreikt en dan bijvoorbeeld op een aantal casussen die zojuist aan de orde zijn gekomen, een goede evaluatie te houden waarin bewoners, de betrokken ambtenaren, en misschien ook een paar raadsleden, met vragen als wat was er aan informatie, wanneer had het gemeentebestuur informatie kunnen delen met bewoners, hoe is dat ontvangen, en waarom matcht het niet met de behoefte die er klaarblijkelijk was. Mogelijk kan de wethouder daarover iets zeggen. Dit lijkt de heer Bakker zeer relevant en interessant. Hij benadrukt dat de basis er voldoende is in de verordening. Hij vervolgt zijn betoog in zijn termijn met in te gaan op het Burgerberaad. Hij dankt de initiatiefnemers in de stad, en ook mevrouw Boelens. Hij heeft het als zeer leerzaam en inspirerend ervaren om op expeditie te gaan. Het was wat hem betreft een cadeau om dit zo te mogen doen. Hij is een nog groter fan van het Burgerberaad geworden. Zijn fractie ziet het als een goed, werkzaam en interessant instrument voor meer deliberatieve politieke besluitvorming. Het proces van het Burgerberaad zorgt ervoor

Pagina 13 van 70

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022

640

650

660

670

680

dat mensen voorbij individuele en ideologische belangen kijken en dat het collectieve welzijn leidend wordt. Voor dit debat vindt hij het ook belangrijk om uit te spreken wat zijn fractie ziet als een Burgerberaad. Zoals in de brief van de transitiemotor staat: “In het Burgerberaad komen burgers al dan niet met anderen samen voor beraadslaging over een vraagstuk dat leeft in de gemeenschap of waarvoor de politiek (de raad) hun inzichten nodig heeft. Het beraad kan bijeen geroepen worden door burgers of door de politiek. De volgende spelregels zijn wat hem betreft cruciaal: mandaat, gewogen loting van deelnemers, goede afspiegeling, onafhankelijke begeleiding, deliberatief proces, en transparantie daarover. Wat hem betreft neemt de raad de uitgangspunten één op één over. Zijn fractie ziet graag dat in Utrecht op korte termijn dit omarmd wordt en ermee aan de slag gaat net zoals is gedaan in Amsterdam en in Eindhoven zoals de vorige week is voorgesteld. Onderwerpen die wat zijn fractie betreft geschikt zouden zijn, zijn klimaat en energie, groei van de stad, veiligheid op straat, het drugsbeleid. Zijn fractie hoort daarover graag de stem van de bewoners en ook de stem van de nieuwe raadsleden. Zijn fractie zou voorstander zijn van het organiseren op een kleiner niveau van het beraad: een buurt of een wijkraad. Juist over de vragen die daar in de leefomgeving spelen.

Op de vraag hoe nu verder zet de heer Bakker uiteen dat zijn fractie van snelheid houdt. Het goed betrekken van de nieuwe raad vindt zijn fractie ook van belang. Hij zou graag het initiatief nemen om bij de eerstvolgende raadsvergadering een motie in stemming te brengen waarin de raad zich uitspreekt voor het organiseren en het omarmen van het instrument Burgerberaad en het college opdracht te geven dit zo snel mogelijk uit te werken en na de installatie van een nieuwe raad een voorstel te doen. Uiteraard lijkt het hem verstandig Burgerberaad mee te nemen in de aanstaande coalitieonderhandelingen. De heer Van der Marel (VVD) vindt de bijdrage van de heer Dekkers een mooie bijdrage in de stand van zaken in participerend Utrecht. Hij dankt ook de initiatiefnemer voor de betrokkenheid. Hij vindt betrokken inwoners een must voor de stad in ontwikkeling. Daaraan schort het over het algemeen niet. Hij vindt het jammer dat het vaak om dezelfde inwoners gaat. In dat opzicht wenst het Burgerberaad wel iets te veranderen en wil het wat dat betreft vernieuwend zijn. Hij vindt dit de clash tussen structuur en cultuur. Hij gelooft er niet in dat wanneer de verordening wordt veranderd, de cultuur van participatie ook zal veranderen. Hij sluit wat betreft het initiatiefvoorstel op hoofdlijnen aan bij de reactie van het college.

Het Utrechtse participatiemodel, zowel de verordening als de leidraad is formeel geen slecht en ondoordacht beleid. Wat hem betreft zijn er twee belangrijke uitgangspunten: (1) participatie is maatwerk. (2) participatie is verwachtingenmanagement. Daarvan is de stad zich bewust. Dat is wat hem betreft 100% zeker. Van de andere kant staat hij op het standpunt inwoners niets te vragen wanneer er niets mee gedaan wordt. Hij noemt dat de cultuur van participatiebeleid in Utrecht dat het bestuur zich daarvan bewust is; het gaat niet altijd goed. Dat is door andere partijen al met nadruk gezegd. De heer Van der Marel merkt op dat het vaak aankomt op het proces en de kennis om van de participatie-instrumenten gebruik te maken. Misschien is het ook de versnippering in de instrumenten; de financieringsmogelijkheden en de gekozen vorm van participatie. Zij leest dit in de reactie van het college. Het college biedt in de Pagina 14 van 70

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022

690

700

710

720

730

reactienota ook wel enige opening in de zin van dat dingen beter en gestroomlijnder kunnen, beter als het gaat om de communicatie. Daarmee is hij het eens. Hij heeft geen panacee. Hij pleit ervoor helder te zijn over wat het bestuur wil realiseren en hij pleit ervoor beter te laten zien waarom. In een aantal plannen worden bandbreedtes geformuleerd. De ondergrens is dan wat het college wil realiseren. Hij stelt voor in de participatie de betrokkene te laten formuleren wat meer kan en als het kan, wat moet. Hij pleit ervoor het om te draaien. Hij pleit ervoor open te zijn over de financiële gevolgen: meer groen maar dan nog meer vierkante meters woningen, zegt hij als voorbeeld. Hij pleit ervoor altijd te proberen het meest zware middel van participatie te gebruiken, in de zin van dat er drie trappen zijn. Hij denkt dat de beste betrokkenheid komt bij de hoogst mogelijke trap. Dat is wel afhankelijk van de schaal van het project. Hij pleit ervoor de mensen zoveel mogelijk te betrekken. Zijn ervaring is dat mensen het leuk vinden om mee te denken. Inmiddels zijn er ook heel veel digitale tools. Daarvan wordt wat hem betreft nog te weinig gebruik gemaakt. Hij noemt als voorbeeld Future Urban van Centric (op te zoeken in: https://researchgate.net ) als een digitaal instrument om mensen bij buurtontwikkelingen te betrekken.

Hij vraagt de wethouder over de Omgevingswet waarbij de initiatiefnemer de participatie moet opstarten; hij vraagt op dat moment de participatie op te starten en dat moment van participatie naar voren te halen. De PvdA zei dat ook: de grote uitdaging is die timing van de participatie. Daar zit vaak de frustratie. Hij is benieuwd naar de reactie van de wethouder. Burgerberaad zou iets anders moeten zijn: als participatie te laat is, zou Burgerberaad agenderend moeten zijn. Bekend is van G1000 dat daarvan een werkend format is. Hij heeft zich er nog onvoldoende in verdiept. PvdA en D66 hebben dit genoemd. Hij zal de invalshoek van de VVD noemen: de deelnemers moeten wat hem betreft een afspiegeling zijn van de maatschappij. Wanneer dat niet het geval is, hoeft dit niet gerealiseerd te worden wat hem betreft. Wanneer niet klip en klaar is wordt de opbrengst is van een Burgerberaad, zou de gemeente er niet aan moeten beginnen. Hij stelt zich voor dat de raad al een soort Eerste Kamer wordt: aannemen of verwerpen? Die politieke afweging mag de raad altijd maken. Als het gaat om de schaal sluit hij zich aan bij de inbreng van de heer Bakker. Wanneer dit gedaan wordt, adviseert de heer Van der Marel het op kleine schaal te doen, bijvoorbeeld op buurtniveau. Dan weten de mensen waarover het gaat en zij kennen de omgeving waarover het gaat. Het onderwerp moet concreet zijn.

Hij waakt voor al te politieke onderwerpen. De heer Dekkers (GroenLinks) merkt op dat de heer Van der Marel het participatiebudget noemt. Zou participatie geen onderdeel moeten zijn van de inhoudelijke programma’s? En dat het geld voor de participatie in inhoudelijke programma’s of projecten dat moet dekken en niet zomaar een algemene pot participatiegeld? De heer Van der Marel (VVD) vindt dat de gemeente zuinig moet zijn. Wanneer de gemeente Burgerberaad toepast en het mogelijk is om agenderend iets vast te stellen, daarna participatie op een lager niveau of misschien helemaal niet kan plaatsvinden. Hij hoopt er op dat een ontwikkeling dan sneller kan. Hij wil daarop wijzen. Mevrouw De Vries (Partij voor de Dieren) vraagt of de heer Van der Marel het eens is met haar partij over dat in het geval een Burgerberaad goed wordt uitgevoerd, de de uiteindelijke kosten kunnen meevallen, bijvoorbeeld op klimaat.

Pagina 15 van 70

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022

740

750

760

770

780

De heer Van der Marel (VVD) merkt op dat de kosten voor de baat uitgaan. Hij houdt het voor mogelijk dat het instrument efficiënt is. Dan heeft hij ook graag een slot op de deur aan de achterkant. Hierover komt de raad nog uitgebreid te spreken. Binnen de kaders die hij heeft geschetst, moet er wat hem betreft ruimte zijn voor toepassing van dit instrument. Hij is benieuwd naar de motie van D66. Wanneer dit een goede brede motie is die stimulerend is en activerend, verwacht hij dat hij een eind kan komen om die te ondersteunen. Mevrouw Sinteur (PvdA) is het eens met heer Van der Marel over het belang van representativiteit bij het Burgerberaad. Hij geeft in zijn argumentatie aan dat dan niet vaak dezelfde bewoners hierbij betrokken zijn. Tijdens de Raadsinformatiebijeenkomst over het Burgerberaad, kwam dat punt ook nog naar voren. De vraag is of het zo is dat de burgers die de bijeenkomsten frequenteren diegenen zijn die het vol blijven houden ondanks de moeizame participatie. Zij doet een beroep op haar collega's niet denigrerend te zijn over de burgers die blijven opkomen voor hun belangen. De heer Van der Marel (VVD) benadrukt dat hij het niet denigrerend bedoelde. Hij benadrukt ook dat hij het leuke van Burgerberaad vindt dat er dan juist mensen aan tafel komen die doorgaans niet aan tafel komen; dan is het demografisch gesproken ook heel breed.

Dat vindt hij het innovatieve hieraan. Hij zou niet dat kind niet met het badwater willen weggooien. Hij vindt dat van de burger een actieve bijdrage verwacht mag worden. De heer Bosch (PVV) vraagt of de werkgever mensen vrij moeten geven. De heer Van der Marel (VVD) denkt niet dat er een plicht moet komen. De gemeente zal goed moeten kijken op welke tijden zij een Burgerberaad organiseert. Wat hem betreft hoeven de werkgevers hiervoor geen vrij te geven. De heer Bosch (PVV) vraagt hoe dat dan gaat met werknemers in onregelmatige diensten. De heer Van der Marel (VVD) vindt dat heer Bosch wel heel erg in problemen denkt. De ervaring leert dat mensen dat graag willen doen in hun vrije tijd. De heer Wiegant (SP) dankt de heer Dijkstra voor het burgerinitiatief. Hij kan zich vinden in het doel. Het uitgangspunt om eerst met belanghebbenden om de tafel te gaan en dan met de marktpartijen, lijkt hem een goede. Hij denkt dat dat niet altijd mogelijk is in de praktijk. Hij verneemt graag van zowel de initiatiefnemer als van de wethouder hoe zij dat zien. Zijn fractie wil graag de inspraak van burgers over hun leefomgeving sterker vastleggen. Hij is er nog niet van overtuigd of dit dan de beste manier is. Hij is blij met deze mooie voorzet. Het Burgerberaad lijkt hem een nuttig instrument om toe te voegen aan de mogelijkheden. Hij heeft daarop niet veel aan te merken.

Hij schaart zich achter de opmerking van de heer Van der Marel met de verwachting dat een diverser palet aan burgers deel gaat nemen aan de inspraak door middel van loting. Mevrouw Admiraal (ChristenUnie) dankt de initiatiefnemer voor dit voorstel. De besluiten die de raad neemt hebben directe invloed op de leefomgeving van de Utrechtse inwoners. Zij noemt in dit verband de podcast Haagse zaken, en in dit verband een lokale zaken-podcast waarin dit duidelijk naar voren kwam. Zij vindt het daarom belangrijk dat wordt meegedacht met de verandering die wordt doorgevoerd in deze leefomgeving. Haar fractie kan zich vinden in de lijn van het voorstel, namelijk dat de burgerparticipatie altijd nog beter kan en ook beter moet. Pagina 16 van 70

Griffie Gemeenteraad Utrecht Verslag van de openbare fysieke vergadering van de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën d.d. 24 februari 2022

790

800

810

820

Met betrekking tot de inhoud zet mevrouw Admiraal uiteen dat haar fractie de visie kan onderschrijven die met de beslispunten 1 en 2 worden beoogd, namelijk hoe het stadsbestuur inwoners in een zo gelijkwaardig mogelijke positie kan zetten in het participatieproces. Zij twijfelt er over of de voorgestelde wijzigingen van de verordening daarop het antwoord is. Participatie is maatwerk en daarbij zit soms wet en regelgeving in de weg om te kunnen voldoen aan de in het voorstel neergelegde wijzigingen. Daarover is al veel gesproken. Daarom zou zij graag de reflectie willen krijgen van de initiatiefnemer op deze constateringen. Maar ook hoe deze gelijkwaardigheid beter is vast te leggen in het participatieproces. Zij gaat in op beslispunt 3: het is voor haar fractie onduidelijk wat de definitie van het voorstel is. In de toelichting op het voorstel, geeft de initiatiefnemer aan dat het bijvoorbeeld gaat om extra onderzoeken ter ondersteuning. Haar fractie kan zich juist meer voorstellen bij het alternatief bij het Thomas á Kempisplantsoen. Welke voorstellen bedoelt de initiatiefnemer in concreto? Het lijkt haar fractie goed dat de inwoners die weten wat er speelt in de buurt kunnen komen met alternatieven die ook worden meegenomen in het proces. Dan moeten de alternatieven ook binnen de huidige wet en regelgeving passen en binnen de kaders zoals besloten in de raad.