12e raadsvergadering 9 november 2023
Tekst van het document
2023 NOTULEN VERGADERING GEMEENTERAAD UTRECHT 12e vergadering – 9 november 2023 Vergadering van de gemeenteraad, gehouden op donderdag 2 november 2023 te 10.00 uur. Voorzitter: mevrouw Dijksma, burgemeester, afgewisseld door de heer Zwanenberg. Aanwezig zijn de leden: Aït Daoua, Alblas, Al-Saqaff, Assen, Bart, Bos, Bosch, Claasen, Dada-
Anthonij, Dekkers, Deldjou Fard, Dijkstra, Fattal, Van der Graaf, Heijne, Hessel, Van Heuven, Te
Hoonte, Kendir, Kleinrensink, Koning, Maas, Meerding, Nolten, Oudejans, De Pagter, Passier, Peters,
Ramaker, Raaijmakers, Snippe, Van Steeg, Stellinga, Stylianou, Sungur, Talhaoui, Vasters, Vermeulen, Van Vliet, De Vries, Van der Wilt, Zwanenberg, Van der Zweth en Zwinkels.
Aanwezig zijn de wethouders: Eerenberg, Van Hooijdonk, Oosters, Schilderman, Streefland, Voortman en De Vries.
Griffier: de heer Corten, tijdens de ochtendvergadering; mevrouw Van Hall, tijdens de middag- en avondvergadering.
Afwezig is het lid: Bode.
1. Opening. De voorzitter opent de vergadering en heet de aanwezigen welkom. De vergadering van vandaag staat geheel in het teken van de Programmabegroting 2024. Bericht van verhindering is ontvangen van mevrouw Bode. 2. Vaststellen agenda. De agenda wordt zonder stemming ongewijzigd vastgesteld. 3. Opheffing geheimhouding. De voorzitter stelt voor om, conform artikel 89, lid 4 van de Gemeentewet, de door het college
opgelegde geheimhouding van de documenten zoals vermeld in de bij de agenda gevoegde bijlage, op te heffen.
Zonder stemming wordt overeenkomstig het voorstel van de voorzitter besloten.
Raadsvergadering van 9 november 2023
2
4. Ingekomen stukken. Over de ingekomen stukken wordt zonder stemming besloten overeenkomstig hetgeen daaromtrent is voorgesteld.
Hierna stelt de voorzitter aan de orde de gelijktijdige behandeling van: 5. Raadsvoorstel Programmabegroting 2024. 6. Raadsvoorstel Tweede Bestuursrapportage 2023. 7. Raadsvoorstel Verordening afvalstoffenheffing 2024. 8. Raadsvoorstel Verordening begraafplaatsrechten 2024. 9. Raadsvoorstel Verordening brug-, schut- en havengelden 2024. 10. Raadsvoorstel Verordening hondenbelasting 2024. 11. Raadsvoorstel Verordening leges 2024. 12. Raadsvoorstel Verordening leges omgevingsvergunning 2024. 13. Raadsvoorstel Verordening marktgelden 2024. 14. Raadsvoorstel Verordening parkeerbelasting 2024. 15. Raadsvoorstel Verordening precariobelasting. 16. Raadsvoorstel Verordening rioolheffing 2024. De voorzitter meldt dat de ochtend gereserveerd is voor de eerste termijn van de raad. Vervolgens wordt twee uur geschorst voor de lunch en voor overleg over de ingediende moties en
amendementen. Na de lunch volgt een reactie van het college op de moties en amendementen, alsmede antwoord op de gestelde vragen. Daarna wordt wederom twee uur geschorst voor de
dinerpauze, waarin fracties zich kunnen beraden over de moties en amendementen. Na het diner
volgt de tweede termijn van de raad en van het college, waarna, na een korte schorsing, over alle voorstellen gestemd wordt.
De heer De Pagter (VVD) vraagt of er eventueel versnelling in de agenda mogelijk is. De voorzitter antwoordt bevestigend, maar wil niet te optimistisch zijn. De spreekvolgorde is als
volgt: eerst oppositie en dan coalitie, om en om, van groot naar klein. Zij geeft het woord aan de heer De Pagter van de VVD.
De heer De Pagter (VVD) zegt dat Utrecht niet zomaar een plek op de kaart is, maar een thuis. Alle
Raadsvergadering van 9 november 2023
3
raadsfracties hebben één ding gemeen: zij willen Utrecht beter maken. De VVD staat ook voor alle
mensen die Utrechter willen worden. Dat is moeilijk als de woningbouwopgave stil komt te liggen. De VVD steunt dan ook de voorstellen van het college om de woningbouw op gang te houden. De VVD is blij dat de wethouder heeft toegezegd om de mogelijkheid voor een mkb-toets te onderzoeken. De VVD maakt zich over een aantal andere punten in de begroting zorgen en doet vandaag een aantal voorstellen om de begroting bij te sturen.
Het eerste onderwerp is veiligheid. Helaas is er in Kanaleneiland-Zuid en winkelcentrum Lunetten al
langere tijd sprake van hardnekkige overlast en ernstige veiligheidsincidenten. Daarom dient de VVD mede namens UtrechtNu!, CDA en Utrecht Solidair een amendement op dit punt in (amendement 90, Extra aanpak Kanaleneiland-Zuid en Winkelcentrum Lunetten).
In de commissie is gesproken over de effectindicator van het percentage woningen dat van het gas af is. De VVD vindt dat dit percentage moet gaan over het aantal bestaande woningen, dus zonder de
nieuwbouwwoningen. De wethouder heeft toegezegd om de indicator in de toekomst aan te passen,
maar de VVD zou graag zien dat die nu al wordt aangepast. De VVD dient daarom mede namens Volt een amendement in (amendement 91, Een echte opgave voor de warmtetransitie).
De VVD vindt dat werken altijd moet lonen. Helaas is dat niet altijd het geval. De VVD wil dat de
armoedeval stopt en dient hiertoe mede namens CDA, EenUtrecht en D66 een motie in (motie 383 Stop de armoedeval).
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) onderschrijft dat de armoedeval moet worden voorkomen, maar vindt ook dat iedereen een bestaansminimum nodig heeft. Dit moet geen versobering van de armoederegeling zijn.
De heer De Pagter (VVD) wil dat mensen die meer geld gaan verdienen, er niet op achteruit gaan. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat bij de armoederapportage een en ander in kaart wordt gebracht. Een echte oplossing is de verhoging van het minimumloon, maar dat is een landelijke
zaak. In de tussentijd kan het niet zo zijn dat de bestaanszekerheid onder druk komt te staan door een versobering op de armoederegelingen.
De heer De Pagter (VVD) vindt dat niemand door het ijs mag zakken. Als je meer gaat verdienen, moet je dat aan het eind van de maand terugzien.
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) is het daarmee eens, maar vindt de bestaanszekerheid vooropstaan en prioriteit hebben.
De heer De Pagter (VVD) reageert dat de motie vraagt om in kaart te brengen of een aanpassing aan de armoederegeling ertoe leidt dat er een armoedeval ontstaat.
Hij vervolgt met het onderwerp financiën. De VVD is bezorgd over de hoge belastingdruk in de stad. De VVD wil een inzichtelijk kader voor gemeentelijke heffingen en komt in 2024 met een initiatiefvoorstel.
In de commissie is gevraagd om de raad eerder dan de Voorjaarsnota 2024 te betrekken bij de
scenario’s om uit de rode cijfers te komen in de begrotingen vanaf 2026. De raad moet goed in
positie zijn voor het maken van keuzes voor een gezonde financiële toekomst van de gemeente.
Daarom dient hij mede namens Volt, PvdD, Stadsbelang Utrecht en CDA een motie in (motie 84, Raad in beeld bij scenario’s financiën).
Raadsvergadering van 9 november 2023
4
De begroting kent veel reserves en helaas blijft jaarlijks veel geld op de plank liggen. In 2019 is de stand van zaken van de reserves voor het laatst onderzocht. Het is tijd om dat opnieuw te doen en daarom dient hij mede namens Volt, PvdD en Stadsbelang Utrecht een motie in (motie 385, Audit onderzoek naar reserves).
Betaald parkeren leeft enorm in de stad, zeker in wijken als Overvecht, Leidsche Rijn en Vleuten De
Meern. De VVD wil geen betaald parkeren in de hele gemeente. Buurten moeten zo veel mogelijk zelf beslissen over het invoeren daarvan. Hij dient daarom mede namens UtrechtNu!, Utrecht Solidair en EenUtrecht een motie in (motie 386, Geen betaald parkeren in heel de gemeente).
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat wijken vaak heel graag willen dat betaald parkeren wordt ingevoerd.
De heer De Pagter (VVD) meent dat mensen die dat willen, in een draagvlakmeting voor stemmen, zodat het kan worden ingevoerd.
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) wijst op een aantal voorbeelden waar het invoeren van betaald parkeren mensen te lang duurt.
De heer De Pagter (VVD) reageert dat als inwoners overwegend voor stemmen, betaald parkeren
wordt ingevoerd. Het moet echter niet zo zijn dat, als het merendeel tegen stemt, betaald parkeren
toch wordt ingevoerd omdat GroenLinks dat nu eenmaal zo graag wil. Dat heeft de laatste jaren voor veel frustratie gezorgd.
Mevrouw Zwinkels (CDA) zegt dat het CDA de motie waarschijnlijk zal steunen. De heer Van der Zweth (PvdA) meent dat met de motie op de lang termijn 25 miljoen wordt geschrapt. Had dit niet een amendement moeten zijn, voorzien van een dekking?
De heer De Pagter (VVD) wijst op de brief van het college van vorige week waarmee door de
prestatieafspraak voor de sociale huur een gat van 10,5 miljoen in de begroting wordt geslagen. Dat mag blijkbaar wel, maar dit niet.
De heer Van der Zweth (PvdA) reageert dat dit niet klopt. In de brief staat niet dat het bedrag wordt overgemaakt. Voorts staat het niet in de Programmabegroting. Als betaald parkeren niet wordt ingevoerd, betekent dat dat andere projecten niet doorgaan.
De heer De Pagter (VVD) vindt dat de heer Van der Zweth het veel groter maakt dan het is en wijst op de antwoorden die zijn gegeven op de vragen van de VVD. Bovendien ziet hij een dekking in de handhaving van de beperkte hoeveelheid sociale huurwoningen die wordt verkocht.
De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat het bedrag er niet in staat. Hij wijst nogmaals op een aantal projecten die met dit voorstel geschrapt worden.
De heer De Pagter (VVD) weerspreekt dat. Dat wordt hier niet voorgesteld.
De VVD heeft dit jaar geen tegenbegroting gemaakt. De begroting is immers een uitwerking van de
Voorjaarsnota. Veel besluiten zijn dus al eerder genomen. De VVD zal in het voorjaar komen met een
Raadsvergadering van 9 november 2023
5
eigen Toekomstnota en zal daarmee laten zien hoe je als stad kunt werken aan een veilige, bereikbare en welvarende stad zonder steeds de lasten bij de werkende middengroep te leggen.
De voorzitter geeft het woord aan mevrouw Kleinrensink van GroenLinks voor haar bijdrage. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) memoreert dat er in coronatijd overal posters in Nijntje-stijl in
de stad hingen met "Utrecht, zorg goed voor elkaar". Met zo veel ellende in de wereld moet Utrecht ervoor zorgen dat Utrechters er voor elkaar zijn.
Als mensenrechtenstad kan Utrecht de ogen niet sluiten voor het leed in de wereld. Zij dient daarom
samen met PvdA, Volt, PvdD, ChristenUnie, Student & Starter, DENK, EenUtrecht en D66 een motie in (motie 387, Oproep staakt het vuren).
Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt wat er op dit moment in de wereld gebeurt eveneens vreselijk, maar is verbaasd dat GroenLinks haar beschouwing begint met een internationale aangelegenheid die niets
te maken heeft met de Programmabegroting. Zij verzoekt de voorzitter zich te beraden op de vraag of het verstandig is om een dergelijke uitspraak van de raad te verlangen. Zij wil het debat niet
verder polariseren en verzoekt GroenLinks om de motie in te trekken. De burgemeester moet over dit onderwerp met de stad in gesprek gaan en verbinding zoeken in de samenleving. Dat is veel belangrijker dan deze motie voor de bühne.
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) ziet dat het leed in de wereld veel verdriet veroorzaakt in de
stad. Er zijn heel veel Utrechters dagelijks mee bezig. De motie beoogt een stem te geven aan die pijn en is bedoeld als steun voor de burgemeester bij de stappen die gezet worden.
Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt het goed als men zich inzet voor de goede zaak en voor vrede, maar vindt dat niet aan de raad van Utrecht.
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) heeft niet de illusie dat de raad dit conflict kan oplossen, maar vindt dat Utrecht wel een rol heeft, ook nationaal en internationaal. Die steun wil zij graag uitspreken.
Mevrouw Zwinkels (CDA) vraagt waarom GroenLinks op deze manier de deur wijd openzet naar
allerlei moties en voorstellen voor zaken waarop de stad nauwelijks invloed heeft. Wat gaat deze symboolpolitiek betekenen voor de lokale democratie in de komende jaren?
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) snapt de zorg, maar ziet dat dit conflict heel veel oproept in de stad. Het is niet zomaar een internationaal conflict.
Mevrouw Zwinkels (CDA) heeft een punt van orde en zou graag een moment van bezinning willen om te kijken of het verstandig is om de motie in stemming te brengen.
De voorzitter stelt voor om eerst andere partijen de kans te geven te reageren. Zij kan zich voor-
stellen dat later vandaag de suggestie van mevrouw Zwinkels wordt gevolgd. Zij zou graag zien dat de raad hierover overeenstemming bereikt.
Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) sluit zich aan bij de oproep van het CDA. Nu wordt het conflict in
Raadsvergadering van 9 november 2023
6
de raad gebracht terwijl de raad geen enkele invloed heeft op de problemen. Zij wijst in dit verband op de mogelijkheid om zich aan te sluiten bij allerlei organisaties, zoals Amnesty International. De
raad is er voor de Utrechtse bevolking en moet hierin neutraal blijven. Zij onderschrijft het verzoek om de motie in te trekken.
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat de motie niet bedoeld is om het conflict in de raad te bespreken. De motie wil een stem geven aan het verdriet dat er in de stad is.
Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) vindt dat deze zaak gevoelig ligt en aan de burgemeester overgelaten moet worden.
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vindt dat de motie een steun kan zijn voor de burgemeester. Mevrouw Nolten (BIJ1) deelt de oproep in de motie en vindt het bewonderenswaardig dat GroenLinks deze motie indient.
De heer Van der Graaf (ChristenUnie) zegt dat de ChristenUnie geworsteld heeft met de vraag of de motie ingediend moet worden. Hij ziet hoe dit onderwerp in de stad speelt. De burgemeester pakt
haar rol en het is belangrijk dat de raad daarvoor zijn ondersteuning uitspreekt. Op die manier kan verbinding worden gevonden rondom dit conflict.
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) is het daar volledig mee eens. De heer De Pagter (VVD) onderschrijft het ongemak dat de CDA-fractie heeft met de motie. De
burgemeester doet veel om de stad samen te brengen. Waarom heeft GroenLinks toch gekozen voor een motie in deze vergadering?
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) wil het college steunen en laten zien wat de stad vindt. Ook raadsleden worden over dit onderwerp bevraagd.
De voorzitter concludeert dat dit punt op een later moment terugkomt. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vervolgt haar betoog. Zij spreekt haar complimenten uit voor de begroting, die veel beter te lezen en te begrijpen is. Wel wordt duidelijk dat er een spannende en
moeilijke tijd aan komt. Utrecht wil ambities realiseren voor een stad waar betaalbaar wonen, gelijke
kansen en een groene en toekomstbestendige leefomgeving vooropstaan. GroenLinks ziet een aantal grote uitdagingen.
Er is beperkte capaciteit op het elektriciteitsnetwerk, zodat keuzes moeten worden gemaakt over wie wanneer welke elektriciteit gebruikt. GroenLinks vindt dat de grootafnemers moeten worden beperkt tijdens de spitsuren.
Een andere uitdaging is de uitvoeringskracht. GroenLinks verzoekt de nieuwe gemeentesecretaris om hiermee aan de slag te gaan. Er zijn veel ambities maar te weinig geld. Er zullen dus keuzes gemaakt moeten worden. Er komen de komende tijd veel stukken naar de raad komen en GroenLinks zal bij de beoordeling daarvan altijd kijken of er voldoende rekening wordt gehouden met de bestaans-
zekerheid van iedere inwoner en of het toekomstbestendige plannen zijn die passen bij een groene en leefbare stad.
Raadsvergadering van 9 november 2023
7
De heer Van Heuven (PvdD) wijst op het feit dat het college vaak veel geld op de plank laat liggen en doorschuift.
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) wijst in dat kader op de uitvoeringskracht en vindt dat daarop blijvend moet worden ingezet.
De heer Van Heuven (PvdD) onderkent dat er een personeelsprobleem is, maar meent dat er organi-
saties zijn die het werk zouden kunnen uitvoeren. Er is een huivering om dat soort organisaties geld te geven, terwijl er heel veel op de plank ligt.
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) herkent dat beeld niet. Er wordt steeds realistischer geraamd en er wordt zeker samengewerkt met organisaties in de stad.
De heer Van Heuven (PvdD) concludeert dat er nog steeds geld op de plank blijft liggen, ook geld dat in principe gewoon beschikbaar is.
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat bij de Voorjaarsnota wordt bezien hoe het beschikbare geld wordt uitgegeven. Dat wordt opgenomen in de Programmabegroting. Alles wat niet wordt
uitgegeven, wordt bij de Voorjaarsnota weer afgewogen. Het college probeert het begrote budget in een jaar uit te geven om de ambities te realiseren.
De heer Dijkstra (EenUtrecht) constateert dat de begroting het ruimtelijke domein ontziet en een eerste stap is naar bezuiniging in het sociale domein. Wat vindt GroenLinks daarvan?
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) heeft daarom gezegd dat er moeilijke tijden komen. Ook in het ruimtelijke domein zit echter een bezuiniging.
De heer Dijkstra (EenUtrecht) memoreert dat bij de Voorjaarsnota is gezegd dat het ruimtelijke
domein ontzien zal worden en dat de bezuiniging volledig ten laste gaat van het sociale domein. Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) deelt die analyse niet. GroenLinks heeft een amendement ingediend om de bezuiniging breder te zoeken dan in het sociale domein. Dat amendement is aangenomen.
Zij vervolgt met het programma Economie. Economie moet gaan over het welzijn van elke inwoner en elke buurt. Community Wealth Building is daar een mooi model voor. Daarom dient zij samen met PvdA en Student & Starter een motie in (motie 388, Community Wealth Building Utrecht).
De heer Van Heuven (PvdD) is voorstander van een donut-economie. Het college stuurt echter steeds meer op economische groei. Hoe duidt GroenLinks deze motie in het kader van deze twee kampen? Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vindt dat de motie een uitvoering van het donut-model beoogt. De heer Van Heuven (PvdD) vraagt of het idee van de donut-economie meer aan de orde kan komen in de motie.
Raadsvergadering van 9 november 2023
8
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) meent dat daarover al een keer een motie is aangenomen. Met deze motie wordt dat een stap verder gebracht.
Zij vervolgt haar betoog. Door de tekorten bij Jeugd en Wmo komt er een tijd aan van flinke bezuini-
gingen. Het amendement dat GroenLinks bij de Voorjaarsnota heeft ingediend, krijgt een vervolg. De bezuinigingen moeten rekening houden met de meest kwetsbare inwoners. De bezuinigingen moeten integraal bekeken worden, zodat niet één groep het hardst geraakt wordt. Ook moet
gekeken worden welke rol partners in de stad en fondsen kunnen spelen bij de bezuinigingen.
Voorts moet met de hele keten worden gekeken wat het beste is voor de inwoners en hoe dit het meest efficiënt geregeld kan worden. Tot slot moet vooral gekeken worden naar de indirecte en maatschappelijke opbrengsten. In de commissie zijn hierover goede toezeggingen gedaan.
GroenLinks heeft drie prioriteiten: betaalbaar wonen, bestaanszekerheid en een groene stad. De
meest kwetsbare inwoners vinden moeilijk een huis in de stad. Binnenkort spreekt de raad over de huisvesting van deze groep en de prestatieafspraken. GroenLinks vindt het nodig om te kijken of
extra woningen kunnen worden gerealiseerd, bijvoorbeeld door woningen in de stad op te kopen. Zij dient mede namens Volt, PvdA en Utrecht Solidair een motie op dit punt in (motie 389, Van verkoop naar verhuur).
De heer De Pagter (VVD) zegt dat het stoppen van de verkoop van sociale huurwoningen geld kost, 10,6 miljoen per jaar. Wat gaat GroenLinks niet meer doen?
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat het wat genuanceerder ligt. De corporaties vragen 10 miljoen, maar dat betekent niet dat het zo gebeurt.
De heer De Pagter (VVD) concludeert dat GroenLinks accepteert dat er toch sociale huurwoningen worden verkocht.
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) ontkent dat. Daarom dient zij een motie in. Zij wil een toename van het aantal sociale huurwoningen.
De heer De Pagter (VVD) constateert dat GroenLinks niet de financiële consequenties wil dragen van haar voorstel.
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) deelt die constatering niet. Zij heeft een ander beeld dan de VVD van wat nodig is in de stad.
In de commissie is toegezegd om het bouwdepot te verkennen, een initiatief om kwetsbare jongeren inkomen te geven waardoor zij niet dakloos raken. Ook is er het initiatief om de uitkering op € 0,01 te zetten wanneer iemand gaat werken. De stap richting werk wordt daardoor minder spannend. GroenLinks vindt dat Utrecht ruimhartiger moet omgaan met mensen in de bijstand die een gift ontvangen. Melding van giften zou niet nodig moeten zijn zolang de vermogensgrens in de
Participatiewet niet wordt overschreden. Zij dient hiertoe mede namens PvdA, Student & Starter, BIJ1, Utrecht Solidair, ChristenUnie en D66 een motie in (motie 390, Hogere grens voor melden van giften).
Ruimte in de stad is schaars. Betaald parkeren helpt om de openbare ruimte anders in te richten, met groen, spelen en bankjes. Groen is hard nodig voor de biodiversiteit en het extremere weer. Verhar-
ding moet verwijderd worden ten gunste van groen. De keuzes die de raad maakt, hebben impact op de toekomst.
Raadsvergadering van 9 november 2023
9
Zij sluit af met een compliment voor de tegenbegroting. Er zitten herkenbare punten in maar ook keuzes die GroenLinks niet kan onderschrijven. GroenLinks stemt in met de voorliggende
Programmabegroting en blijft werken aan een stad waar de meest kwetsbare inwoners kunnen
rekenen op bestaanszekerheid en waarin keuzes worden gemaakt voor een groene en klimaatbestendige stad.
De voorzitter geeft het woord aan mevrouw Zwinkels van het CDA voor haar inbreng en complimenteert het CDA met de ingediende tegenbegroting.
Mevrouw Zwinkels (CDA) zegt dat het CDA net als vorig jaar een alternatieve begroting heeft opgesteld. Zij dient hiervoor een amendement in (Amendement 92, Alternatieve begroting).
(Mevrouw Zwinkels overhandigt daarop wethouder Schilderman een exemplaar van de tegenbegroting.) Mevrouw Zwinkels (CDA) maakt het college complimenten voor de goede stappen die zijn gezet op
het gebied van de financiële degelijkheid. Het CDA wil graag duidelijkheid over hoe wordt omgegaan met de reserves en dient daarom mede namens EenUtrecht en PvdD een motie in (motie 391, Zicht op reserves).
Het college worstelt met de vele ambities en heeft de grootste moeite om de basis op orde te
houden. Ondertussen worden de lokale lasten verzwaard. Met betrekking tot handhaving dient zij mede namens de VVD een amendement in (amendement 93, Extra boa’s binnenstad).
De gemeente maakt te weinig tempo met het oplossen van urgente problemen. Woningbouw-
projecten liggen steeds vaker stil. Ook moet breder worden gekeken naar betaalbaar wonen, zoals middenhuur, betaalbare koop, doorstroming en goede woon/zorgcombinaties voor ouderen. Zij dient hiervoor twee amendementen in (amendement 94, Extra geld voor het vlot trekken van woningbouwprojecten, en amendement 95, Middelen voor middenhuur).
De heer Koning (D66) vindt het goed dat er meer geld wordt ingezet op bouwen en wonen, maar ziet dat tegelijkertijd structureel 3 miljoen wordt weggehaald bij uitvoeringskracht. Is dit niet broekzakvestzak?
Mevrouw Zwinkels (CDA) vindt uitvoeringskracht een vaag begrip, waarbij het onnavolgbaar is waar de middelen naartoe gaan. Het CDA wil die middelen inzetten voor het vlottrekken van deze projecten en is daarmee specifieker.
De heer Koning (D66) vraagt voorts of het verhogen van de toeristenbelasting een verstandig idee is. Mevrouw Zwinkels (CDA) zegt dat Utrecht in vergelijking met andere steden een lage toeristen-
belasting heeft. Zij vindt het niet fair dat de inwoners een grote lastenverzwaring krijgen en wijst op de afvalstoffenheffing.
De heer Koning (D66) denkt dat bedrijven die hun gasten moeten confronteren met hogere lasten, de dupe zijn.
De heer Van der Zweth (PvdA) weet dat Utrecht samen met Amsterdam de hoogste toeristenbelasting
Raadsvergadering van 9 november 2023
10
van het hele land heeft. Met dit voorstel krijgt Utrecht het hoogste tarief. Mevrouw Zwinkels (CDA) moet dat nagaan. Zij vindt het acceptabel om de toeristenbelasting te verhogen.
Zij vervolgt haar betoog met mobiliteit. Op een aantal plekken staat de verkeersveiligheid ernstig onder druk. Zij dient een amendement in over De Meernbrug (amendement96, Kom over de brug voor De Meernbrug).
Het college houdt stug vast aan de eigen plannen en mist de voelsprieten in de stad. Het CDA vindt het fout om te gaan bezuinigen op het beheer en onderhoud van de openbare ruimte en dient daarom een amendement in (amendement 97, Stop versobering openbare ruimte).
Het CDA wil investeren in maatschappelijke initiatieven in de samenleving. De sporthalcapaciteit in Utrecht is nog altijd onder de maat en daarom dient zij twee amendementen in (amendement 98,
Bezuinigingen op DOMunder is een beetje dom, mede namens Utrecht Solidair, en amendement 99, Investeer in extra sportcapaciteit, mede namens Utrecht Solidair, VVD en Volt).
Sporten verbindt en daarom is het van groot belang dat de Special Olympics doorgaan. Zij dient hiervoor een amendement in (amendement 100, Haal Special Olympics naar Utrecht).
Tot slot zegt zij dat de graffiti-regeling zo snel mogelijk weer in ere hersteld moet worden. Zij dient daarvoor een amendement in (amendement 101, Breng de graffiti-regeling terug). Het CDA blijft zich inzetten voor Utrecht, voor een stad op mensenmaat.
De heer Van der Graaf (ChristenUnie) spreekt zijn complimenten uit voor de tegenbegroting. Het
CDA bezuinigt op uitvoeringskracht, maar vindt diezelfde uitvoeringskracht cruciaal om de plannen uit te voeren. Hoe rijmt het CDA dat met elkaar?
Mevrouw Zwinkels (CDA) denkt dat er minder druk op de uitvoeringsorganisatie komt als het college
minder plannen maakt. Zij wil juist investeren in de uitvoering die in de praktijk plaatsvindt. Het CDA kiest specifieker waaraan de uitvoeringskracht besteed moet worden. In financieel moeilijke tijden moet de gemeente ook naar de eigen organisatie kijken.
De voorzitter geeft het woord aan de heer Koning van D66. De heer Koning (D66) citeert een kop in de National Geographic: "We kunnen onze borst nat maken
in de Lage Landen: de smelt van de ijskappen op West-Antarctica is niet meer terug te draaien, met alle gevolgen van dien". Als de ijskappen volledig smelten, heeft dat een zeestijging van vijf meter tot gevolg. Utrecht aan zee lijkt snel dichterbij te komen. Utrecht is echter al goed op weg en de Programmabegroting bevat mogelijkheden om meer actie te ondernemen.
De heer Van Heuven (PvdD) vindt het goed dat D66 zich druk maakt over smeltend ijs, maar dat is
geen nieuwe informatie. In de Programmabegroting neemt het programma Duurzaamheid in financiële omvang niet toe. Hoe rijmt D66 dat?
De heer Koning (D66) zegt dat Utrecht heel hard aan het werk is om de energietransitie vorm te
geven. Daarbij wordt veel gevraagd van bedrijven en inwoners. Hij blijft van harte samenwerken met de PvdD aan duurzame energieprojecten.
De heer Van Heuven (PvdD) vindt dat geen antwoord op de vraag. Hij wijst op het voorstel in de
Raadsvergadering van 9 november 2023
11
vorige vergadering voor het weren van vleesreclames. D66 heeft daar toen niet voor gestemd, terwijl er een directe link is met het klimaat. Dat is hypocriet.
De heer Koning (D66) is het daar niet mee eens. De overheid moet zich houden aan de Europese wetgeving. Hij verwijst naar de woorden van zijn collega Stylianou.
De heer Van Heuven (PvdD) vindt dit een typisch voorbeeld van groen praten en grijs beleid conti-
nueren. Als D66 zich zo druk maakt over het klimaat, zou er ook meer geld moeten komen voor het verduurzamen van het vastgoed. Waar is de financiële impuls van D66?
De heer Koning (D66) reageert dat D66 prioriteit wil aanbrengen binnen de verduurzaming van het erfgoed. Hij dient daarvoor mede namens Volt, Student & Starter en Utrecht Solidair een motie in (motie 392, De basis op orde. Prioriteit aan verduurzaming van bestaand erfgoed).
De heer Van Heuven (PvdD) vraagt in hoeverre D66 hiermee geld vrijmaakt om aan de slag te gaan met verduurzaming.
De heer Koning (D66) wil dat het erfgoed dat het moeilijkst te verduurzamen is, als eerste wordt verduurzaamd, met de beschikbare middelen.
De heer Van Heuven (PvdD) zegt dat het bijzonder slecht gaat met het gemeentelijke vastgoed. Het college maakt daar geen geld voor vrij.
De heer Koning (D66) reageert dat de gemeente niet overal extra geld voor kan uittrekken. D66 wil focus aanbrengen binnen de programma’s.
De heer Van Heuven (PvdD) constateert dat GroenLinks wel groen praat maar geen groen beleid ontwikkelt.
De heer Koning (D66) wil binnen de bestaande programma’s focus aanbrengen, zodat de verduurzaming gebeurt op plekken waar dat het hardst nodig is en de meeste impact heeft.
Hij vervolgt zijn betoog. Jongeren hebben veel zorgen: klimaatverandering, woningcrisis, prestatiedruk of te weinig eten. D66 is trots op de Utrechtse inzet voor een rijke schooldag. Private onder-
nemers dragen bij aan een gezonde schoolmaaltijd en de bibliotheek wordt in een landelijke aanpak
gebruikt als voorbeeld. Jongeren moeten in vrijheid en zorgeloos kunnen opgroeien. Het is onaccep-
tabel dat het voor jongeren onveiliger wordt door zogeheten "Gossip Girl-accounts", anonieme social media pagina’s die jonge meisjes chanteren of lhbtqi-jongeren uit de kast dwingen. Het verbieden van telefoons in de klas is niet voldoende. Daarom dient hij mede namens Student & Starter,
EenUtrecht, CDA, BIJ1, ChristenUnie en Volt een motie in (motie 393, Online weerbaarheid jeugd).
D66 is blij dat de gemeente voornemens is om landelijke campagnes voor seksuele gezondheid te hervatten. Wanneer mag de raad hier iets over verwachten?
Veel jongeren kunnen geen woning vinden in Utrecht en sommige jongeren zijn zelfs dakloos. D66 is blij met de toezegging van de wethouder dat hij deze groep beter in beeld wil krijgen. D66 wil graag een toezegging dat het college het initiatiefvoorstel Jongeren onder dak van D66 weer oppakt.
Het Nederlandse zorg- en opvangsysteem loopt vast omdat mensen uit kwetsbare doelgroepen niet kunnen uitstromen. Door het klimaat lopen steeds meer bouwprojecten vast. Er staan diverse
Raadsvergadering van 9 november 2023
12
debatten en besluiten over bouwen en wonen gepland. D66 wil dat Utrecht meer betaalbare woningen bouwt voor woningzoekenden. Utrecht groeit en blijf groeien en daarom moeten de voorzieningen in de stad meegroeien.
D66 vindt dat Amelisweerd beschermd moet worden. Door de val van het kabinet is de bereidheid van het Rijk om de verbreding van de A27 in te ruilen voor het regionale alternatief onzeker
geworden. D66 was verbaasd dat hierover in de Programmabegroting niets terug te vinden is en
dient daarom mede namens EenUtrecht, Volt, Utrecht Solidair, Student & Starter en CDA een motie in (motie 394, Verlies Amelisweerd niet uit het oog!).
D66 wil dat Utrecht een schonere stad wordt. Sinds het verbod op lachgas is er steeds meer vervuiling door lege lachgascilinders. Daarom dient hij mede namens EenUtrecht, Student & Starter, GroenLinks en PvdA een motie in (motie 395, Lachgascilinders inleveren).
D66 wil dat Utrecht toegankelijker wordt. Terrassen zijn minder toegankelijk geworden voor huishoudens met een kleine beurs. Openbare terrassen zijn in Parijs, New York en Groningen al erg
populair. Daarom dient hij samen met Student & Starter, EenUtrecht en GroenLinks een motie in (motie 396, Openbare huiskamer).
De heer De Pagter (VVD) vraagt wat dit betekent voor de bovenwettelijke eisen. Is D66 het met de VVD eens dat dit niet mag leiden tot vertraging van projecten?
De heer Koning (D66) is het daar van harte mee eens. Hij wil dat er in toekomstige gebiedsontwikkelingen werk wordt gemaakt van openbare terrassen in de stad.
De heer De Pagter (VVD) zegt dat er heel veel wensen in de raad zijn. Hoe weegt D66 die af? De heer Koning (D66) vindt het essentieel dat projecten kunnen doorgaan, maar ziet ook een mogelijkheid om te kiezen voor andersoortig straatmeubilair dan bankjes.
Hij vervolgt zijn betoog. D66 wil dat Utrecht bruisend blijft. Utrecht heeft de grootste kunstopleiding
van Europa. Hij roept het college op om bij alle internationale afspraken Utrecht altijd als cultuurstad neer te zetten.
De Programmabegroting laat zien dat er een moeilijke financiële periode aankomt, waarin lastige
keuzes gemaakt moeten worden. De raad moet die keuzes samen met het college maken. Daarom
dient hij mede namens Student & Starter, Utrecht Solidair, UtrechtNu!, BIJ1, CDA en ChristenUnie een
motie in (motie 397, Samen keuzes maken en verantwoordelijkheid delen leidt tot betere resultaten). Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) wijst op de werkdruk in de raad, die hiermee nog hoger wordt. De heer Koning (D66) reageert dat de raad goed in positie moet zijn om grote sommen rijksmiddelen goed uit te geven.
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) denkt dat het gevolg kan zijn dat de raad nog vaker moet vergaderen of dat er vertraging ontstaat, terwijl het college soms ook de vrijheid heeft om te handelen als dat nodig is.
De heer Koning (D66) meent dat het bedrag dat in de motie is genoemd, overeenkomt met een aantal andere financiële regels.
Tot slot zegt hij dat in het nieuwsbericht in de National Geographic de wetenschappers opriepen om
Raadsvergadering van 9 november 2023
13
de handdoek niet in de ring te gooien. Klimaatmaatregelen hebben zin, want voor het eerst zijn de klimaatdoelstellingen in zicht.
De heer De Pagter (VVD) heeft één onderwerp gemist in de inbreng van D66, namelijk de prestatieafspraken en de rekening van 10,5 miljoen.
De heer Koning (D66) denkt dat de zaak iets genuanceerder ligt. In de brief staat dat de corporaties vinden dat ze voor 10,6 miljoen gecompenseerd moeten worden als er geen 95 woningen per jaar verkocht zouden worden. Hij ziet echter ook dat hier in de Programmabegroting nul euro voor is uitgetrokken. Hij wil het debat voeren bij het geplande debat over de prestatieafspraken. De heer De Pagter (VVD) vraagt welke keuze D66 dan maakt. De heer Koning (D66) reageert dat de compensatie niet kan plaatsvinden, omdat er in 2024 geen geld voor wordt uitgetrokken. Met het oog op de moeilijke financiële tijden zullen elk jaar bij de Voorjaarsnota keuzes moeten worden gemaakt.
De heer De Pagter (VVD) concludeert dat D66 ervoor kiest om toch sociale huurwoningen te blijven verkopen.
De heer Koning (D66) zegt dat dit debat te zijner tijd zal worden gevoerd. In de brief staan nog meer punten waarover hij vragen heeft. Al die zaken moeten in samenhang worden besproken. De voorzitter geeft het woord aan de heer Van Heuven van de PvdD. De heer Van Heuven (PvdD) wijst op alle ontwikkelingen die op dit moment in de wereld gaande zijn,
terwijl in Utrecht de Programmabegroting behandeld wordt. Uiteraard is de Programmabegroting ook heel belangrijk. In de begroting neemt het programma Duurzaamheid niet in omvang toe. Bovendien is het afhankelijk van rijksinvesteringen. Het geld voor groen blijft op de plank liggen. Er wordt nog steeds gestuurd op economische groei. De PvdD wil dit tij keren.
Hij is blij dat de wethouder de nieuwe wildopvang meeneemt in de aanbesteding voor dierenwelzijn in 2024. De PvdD wil echter de garantie dat er dan niet minder geld gaat naar de vogelopvang, het asiel en de dierenambulance. Kan de wethouder dat toezeggen? Ook de Dierenvoedselbank heeft
behoefte aan steun van de gemeente. Kan de wethouder de vinger aan de pols houden om te voorkomen dat deze organisaties omvallen? De dierenhulporganisaties werken met krappe budgetten,
terwijl de druk toeneemt. Hij wijst op het amendement van de PvdD bij de Voorjaarsnota om geld te
besteden aan dierenhulporganisaties. Toen werd nadrukkelijk gewezen op de spelregels. Het college blijkt echter zelf wel een donatie te kunnen geven, buiten de spelregels om. De PvdD ziet uit naar een debat over deze spelregels. Hij dient een motie in om de dierenhulporganisaties in de stad te ondersteunen (motie 398, Driemaal 100.000 euro voor dierenhulporganisaties).
Hij vervolgt met de voedselagenda. Het college trekt geen geld uit om hiermee aan de slag te gaan.
Daarom dient hij samen met EenUtrecht een amendement in (amendement 102, Een voedselagenda; komt voor de bakker?)
De laatste tijd zijn er tijdens stormen 45 bomen omgewaaid. Hij dient samen met EenUtrecht een motie in voor een omwaaicrisisplan (motie 399, Omwaaicrisisplan).
Tijdens de vele festivals in Utrecht ontstaat schade aan groen en dieren. De PvdD vindt dat organi-
Raadsvergadering van 9 november 2023
14
saties die wangedrag vertonen op het gebied van ecologie, een rode kaart moeten krijgen. Hij dient daarom een motie in (motie 400, Na wangedrag rode kaart voor festivals en evenementen).
Met kleine stapjes kan veel bereikt worden op het gebied van groen. Snijbloemen worden met veel
gif geteeld en komen vaak met het vliegtuig uit Afrika. De PvdD wil dat in de gemeentelijke organisatie geen bloemen meer worden gegeven en dient daarom samen met Student & Starter een motie in (motie 401, Dat verdient geen bloemetje).
De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vraagt of boeketten uit de biologische pluktuinen wel zijn toegestaan.
De heer Van Heuven (PvdD) antwoordt bevestigend. Dat is een goed duurzaam alternatief.
De oorlog in Gaza zorgt voor polarisatie in Utrecht. De PvdD is dan ook mede-indiener van de motie op dit punt. De PvdD is overigens van mening dat Utrecht zo snel mogelijk klimaatneutraal moet worden.
De voorzitter geeft het woord aan de heer Van der Zweth van de PvdA. De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat de overheid onder druk staat, en daarmee ook het doel van Utrecht om te zorgen voor gelijke kansen en bestaanszekerheid. Veel mensen slapen ’s nachts
buiten en de veiligheid kan niet overal gegarandeerd worden. Gelukkig gebeurt er heel veel, maar het loopt de organisaties over de schoenen. Omdat er geen woningen zijn, zitten mensen vast in opvang en zorginstellingen, en kunnen andere mensen geen zorg krijgen. De urgentie neemt dus toe. Veel
huishoudens komen in de financiële problemen door hoge huren, hogere zorgpremies en een hoge energierekening. Het college schuift de bezuinigingen terecht nog even op de lange baan, in
afwachting van de landelijke politiek. Bij de PvdA staat voorop dat de meest kwetsbare Utrechters moeten worden ontzien, evenals het sociale domein. Dat is de leidraad voor keuzes die gemaakt moeten worden.
De heer Dijkstra (EenUtrecht) vraagt of de PvdA de motie van EenUtrecht zal steunen om het sociale domein bij bezuinigingen volledig te ontzien.
De heer Van der Zweth (PvdA) zou dat graag willen, maar dat is niet mogelijk. Het sociale domein is een derde van de hele gemeentelijke begroting. Hij wijst op het eerder aangenomen amendement om het sociale domein zo veel mogelijk te ontzien.
De heer Dijkstra (EenUtrecht) kan dit gloedvolle betoog van de PvdA daar niet mee rijmen. De heer Van der Zweth (PvdA) vindt dat je realistisch moet zijn. Het is financieel niet mogelijk om het sociale domein volledig te ontzien.
De heer Dijkstra (EenUtrecht) stelt vast dat het wel mogelijk is maar dat de PvdA het niet wil. De heer Van der Zweth (PvdA) nodigt de heer Dijkstra uit om precies te zeggen hoe het wel mogelijk is.
De heer Sungur (DENK) meent dat het gaat om gelden die je wel of niet uitgeeft en de keuzes die je
Raadsvergadering van 9 november 2023
15
daarin maakt. De heer Van der Zweth (PvdA) reageert dat het volledig ontzien van het sociale domein ervoor zorgt dat andere programma’s moeten worden geschrapt, bijvoorbeeld op het gebied van woningbouw. Daardoor worden de problemen in het sociale domein alleen maar groter.
De heer Sungur (DENK) zegt dat de bezuinigingen niet de helft van de begroting omvatten. Daar kun je keuzes in maken.
De heer Van der Zweth (PvdA) vindt het positief dat het college financiële risico’s durft te nemen
zodat het niet allemaal op de schouders van de meest kwetsbaren terechtkomt. Als je nu zegt dat je het sociale domein volledig wilt ontzien, kun je dat waarschijnlijk niet waarmaken.
De heer Sungur (DENK) constateert dat de keuze van de PvdA erop neerkomt dat bezuinigen op het sociale domein een optie is.
De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat de inzet van de PvdA is om de meest kwetsbare Utrechters te ontzien.
De heer De Pagter (VVD) vraagt of de PvdA bereid is om de rekening van 10,5 miljoen neer te leggen die het gevolg is van het stoppen met de verkoop van sociale huurwoningen.
De heer Van der Zweth (PvdA) reageert dat de corporaties zeggen dat het een gat van 10 miljoen
oplevert. Er staat niet dat de gemeente dat bedrag overmaakt. In de Programmabegroting staat het
ook niet. Wellicht moeten de corporaties worden geholpen in hun bedrijfsvoering, maar dat kan ook door hen meer woningen te laten bouwen of door grondposities in te zetten.
De heer De Pagter (VVD) citeert uit de prestatieafspraken: "Voor de corporaties is het compenserende pakket randvoorwaardelijk voor het gestand doen van de afspraak". Als de gemeente die 10,5 miljoen niet neerlegt, gaan zij niet stoppen met de verkoop van sociale huurwoningen.
De heer Van der Zweth (PvdA) beaamt dat de corporaties dat zeggen. De gemeente gaat jaarlijks een onafhankelijk onderzoek doen of dat daadwerkelijk zo is en gaat dan bepalen hoe zij de corporaties gaat helpen.
De heer De Pagter (VVD) zegt dat de corporaties gaan over de verkoop van sociale huurwoningen. De heer Van der Zweth (PvdA) reageert dat de corporaties erover gaan, maar wel in samenspraak met de gemeente. De afspraak met de corporaties is dat 40% sociaal wordt gebouwd en daarmee worden de corporaties stevig in positie gebracht.
Hij vervolgt zijn betoog. Zijn eerste motie gaat over kinderarmoede en wordt mede ingediend door GroenLinks, BIJ1, UtrechtNu!, EenUtrecht, ChristenUnie, Student & Starter, Utrecht Solidair en CDA (motie 402, Geen kind in armoede tussen wal en schip).
De heer Sungur (DENK) is verbaasd over deze motie, omdat die wantrouwen uitspreekt richting het college. Het gaat om een inspanningsverplichting. De PvdA is kennelijk van mening dat de wet-
Raadsvergadering van 9 november 2023
16
houders niet hard genoeg werken. Wat gaat er veranderen na aanname van de motie? De heer Van der Zweth (PvdA) weerspreekt dat. Het college werkt hard aan deze problematiek, maar in de stad zijn er verschillende organisaties met tijdelijke budgetten. Daar is deze motie op gericht. De heer Sungur (DENK) vraagt waarom de PvdA geen geld vrijmaakt. De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat het complex is om daar even snel geld voor vrij te maken. Hij heeft er vertrouwen in dat de wethouder een heel eind komt met de bestaande budgetten.
De heer Sungur (DENK) meent dat het budgetrecht bij de raad ligt. De indienende partijen hadden er dus ook budget bij moeten leveren.
De heer Van der Zweth (PvdA) reageert dat de begroting Werk en Inkomen in Utrecht al behoorlijk groot is. Het gaat om de periode tot de nieuwe nota.
Hij vervolgt met een motie over de visie op opvang voor dakloze mensen (motie 403, Visie opvang
dakloze mensen). De motie wordt mede ingediend namens GroenLinks, D66, BIJ1, EenUtrecht, CDA, ChristenUnie en Utrecht Solidair.
De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vraagt of het niet logisch is om dit mee te nemen in het debat over de draaiknoppen.
De heer Van der Zweth (PvdA) is het daarmee eens en wijst op het dictum.
De derde motie gaat over achterstallig onderhoud (motie 404, Achterstallig onderhoud mag niet
lonen) en wordt mede ingediend door Stadsbelang Utrecht, UtrechtNu!, Utrecht Solidair, EenUtrecht, GroenLinks, Student & Starter en BIJ1.
De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vraagt waar de PvdA de menskracht hiervoor vindt. De heer Van der Zweth (PvdA) denkt dat veel mogelijk is met de bestaande handhavingscapaciteit.
Bovendien is de Wet goed verhuurderschap in de Tweede Kamer aangenomen. Daarmee komt budget voor handhaven op wonen naar de gemeente.
TNO-onderzoek heeft uitgewezen dat vervuilende wasmachines kunnen leiden tot energiearmoede. De PvdA dient daarom mede namens EenUtrecht een motie in (motie 405, Geen vervuilende wasmachine in Utrecht).
In het kader van kansengelijkheid is het belangrijk dat elk kind kan meekomen. In de praktijk worden kindcentra vooral in nieuwbouw gerealiseerd, terwijl ze juist nodig zijn in wijken en buurten met achterstanden. Daarom dient hij mede namens GroenLinks en PvdD een motie in (motie 406, Utrechtse Kindcentra om kansengelijkheid te bevorderen).
De overheid moet haar publieke taak kunnen vervullen. De PvdA denkt dan aan de cruciale sectoren: zorg, onderwijs en politie. Hij dient een motie op dit punt in (motie 407, Wonen voor sleutelberoepen).
Mevrouw Kendir (Student & Starter) zegt dat de wachttijden voor studenten heel lang zijn. Op deze manier moeten zij nog langer wachten.
Raadsvergadering van 9 november 2023
17
De heer Van der Zweth (PvdA) reageert dat studenten die studies volgen voor bepaalde sectoren, eerder aan de beurt zijn. Dat maakt het aantrekkelijker om die studies te doen.
Mevrouw Kendir (Student & Starter) zegt dat voorrang voor de ene student ervoor zorgt dat de
andere student langer moet wachten. Bij deze drie sleutelberoepen is er bovendien vaak instroom vanuit andere opleidingen. Daar houdt deze motie geen rekening mee.
De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat dat klopt, omdat anders de groep te breed wordt. Het gaat erom de grote tekorten in deze sectoren op te lossen.
Mevrouw Kendir (Student & Starter) vraagt hoe de PvdA de uitvoering voor zich ziet. De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat de motie oproept om dit in samenwerking met de SSH te doen.
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) meent dat er veel beroepen in de stad zijn waarvoor mensen hard nodig zijn, zoals schoonmakers en vuilnismannen. Die krijgen zo nog minder kans op de woningmarkt. Daarom moeten er meer betaalbare woningen komen.
De heer Van der Zweth (PvdA) is het eens met die oproep. De tekorten in de sleutelberoepen kunnen maatschappelijk ontwrichtend werken. Veel andere beroepen zijn particuliere bedrijven en die kunnen hun tarieven aanpassen om de beroepen aantrekkelijk te maken.
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) vindt het eveneens maatschappelijk ontwrichtend als er geen vuilnismannen in de stad zijn.
De heer Van der Zweth (PvdA) reageert dat de tekorten in de drie sleutelberoepen nu enorm oplopen, zodat het ontwrichtende effect eerder zichtbaar is. Zeker in de zorg en bij de politie is het belangrijk dat mensen in de buurt wonen.
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat schoonmakers vaak ’s nachts werken en dat vuilnismannen ’s ochtends heel vroeg beginnen.
De heer Van der Zweth (PvdA) meent dat dit direct raakt aan de agenda van gelijke kansen. De heer Koning (D66) ziet enkele onduidelijkheden in de motie. Mensen die een PABO-opleiding
gaan doen, gaan misschien niet in Utrecht aan de slag. Mensen die een opleiding Verpleegkunde of Handhaving en beveiliging gaan doen, gaan misschien in het private domein werken.
De heer Van der Zweth (PvdA) zegt dat, als de PABO aantrekkelijker kan worden gemaakt, hij het niet dramatisch vindt als een deel van de afgestudeerden naar een andere gemeente gaat. Er zijn heel veel scholen in Utrecht en de kans dat zij in Utrecht willen werken, is heel groot.
De heer Koning (D66) meent dat de PABO niet de enige manier is om het onderwijs in te gaan. Voor mensen die een andere route nemen, is dit een oneerlijke regel.
Raadsvergadering van 9 november 2023
18
De heer Van der Zweth (PvdA) onderschrijft dat mensen een heel eigen pad kunnen doorlopen.
Hiermee wordt echter de PABO aantrekkelijk gemaakt. Ook in het coalitieakkoord staat dat gezocht moet worden naar woningen voor die specifieke beroepsgroepen.
De heer Koning (D66) zegt dat D66 heel graag wil kijken naar andere maatregelen. Het reduceren van het inschrijfgeld voor de PABO zet bijvoorbeeld meer zoden aan de dijk.
De heer Van der Zweth (PvdA) dient vervolgens mede namens VVD, GroenLinks, CDA en Utrecht
Solidair een motie in voor een samenhangende aanpak van het personeelstekort bij veiligheid (motie 408, Na UtrechtLeert en UtrechtZorg ook UtrechtVeilig).
De heer Koning (D66) vraagt waar de PvdA de dekking voor deze motie vandaan haalt. De heer Van der Zweth (PvdA) reageert dat wordt voorgesteld om hier bij de Voorjaarsnota op terug te komen. Het gaat er vooralsnog om te kijken wat er nodig is. De voorzitter schorst de vergadering voor tien minuten. Na hervatting van de vergadering geeft de voorzitter het woord aan mevrouw Passier. Mevrouw Passier (Volt) vervangt bij deze Programmabegroting de heer Maas. Volt is blij met de
leesbaarheid van de begroting. Volt staat voor een positieve, duurzame en eerlijke samenleving, waarin iedereen zich gehoord voelt. Inwoners moeten betrokken zijn bij wat er in de raadszaal
gebeurt. Er is een stijgende vraag naar zorg en dus stijgen de kosten. Door de wooncrisis is er een tekort aan betaalbare woningen. Ook is er een klimaatcrisis. De dreigende kortingen van het Rijk
zorgen ervoor dat het structurele tekort op de begrotingen vanaf 2026 verder groeit. Het college werkt daarom voor de Voorjaarsnota 2024 scenario’s uit voor een nieuwe balans tussen geld,
capaciteit en taken. Volt vindt dat de raad in dat proces moet worden meegenomen en is daarom mede-indiener van de motie van de VVD.
Volt is verheugd dat de wethouder werkt aan meer grip op investeringen, maar wil dit met een motie nogmaals benadrukken (motie 409, Grip op investeringen). De motie wordt mede ingediend door VVD en EenUtrecht.
Utrecht kan de vele uitdagingen niet alleen oplossen. Volt wil dat de Utrechtse belangen goed zijn
vertegenwoordigd, zowel in de regio als nationaal en internationaal. Helaas zijn de resultaten van de
bovengemeentelijke belangen niet terug te vinden in de Programmabegroting. Daarom dient Volt een motie in (motie 410, Inzicht in bovengemeentelijke belangen).
Ook samenwerking tussen gemeenteraad en college is nodig voor een goed bestuur van de stad. Volt dient daarom een motie in (motie 411, Samenwerking tussen raad en college voor een betrouwbare overheid).
De toegankelijkheid van de stad is een belangrijk onderwerp. Al vele jaren wordt hierover gesproken. Om de doelstelling te halen om in 2036 volledig toegankelijk te zijn, moet er hard gewerkt worden. Indicatoren voor de voortgang zijn daarbij essentieel. Daarom dient zij mede namens PvdA, BIJ1, CDA, Utrecht Solidair, D66, VVD en ChristenUnie een motie in (motie 412, Ontwikkel effectindicatoren voor toegankelijkheid).
Mevrouw Kendir (Student & Starter) constateert dat er een snel groeiende vraag naar zorg is, een
Raadsvergadering van 9 november 2023
19
tekort aan betaalbare woningen en een wereldwijde klimaatcrisis. Utrecht is een stad vol energie, met jonge studenten die hier niet voor niets willen blijven. Utrecht wordt echter niet vanzelf een levendige stad. Zij is blij met de toezeggingen in de commissiedebatten, zoals de toezegging van de wethouder om in samenspraak met de universiteit en het UMC te werken aan een bruisende
stadswijk op het USP. Ook wordt gekeken naar mogelijkheden om de kosten van fietsparkeren te
verlagen, nieuwe doelgroepen te bereiken in participatietrajecten, kansen te benutten voor inclusieve sport- en speelfaciliteiten en te werken aan een betere doorstroming op de woningmarkt.
Omdat Student & Starter ook een aantal onbenutte kansen ziet, dient zij vandaag vijf moties in.
De eerste motie gaat over actieve inzet voor studenten. Voor de groep studenten in een kwetsbare
positie is nog niet genoeg aandacht. Daarom dient zij samen met D66 een motie in om de regelingen voor studenten bekend te maken (motie 413, Actieve inzet voor studenten).
In het coalitieakkoord staat de ambitie om gemeentelijke gebouwen te voorzien van inclusieve
faciliteiten. Het is belangrijk dat de gemeente aan de slag gaat met deze ambitie en zij dient daarom samen met BIJ1 een motie in (motie 414, Inclusieve faciliteiten gemeentelijke gebouwen). Kan het
college toezeggen om bij gesprekken met organisaties in de stad het punt van inclusieve faciliteiten mee te nemen?
Door de coronapandemie groeide het aantal mensen dat kans heeft op problematische schulden. Ook de stijgende energieprijzen zorgen voor financiële problemen. Utrecht kent een succesvolle schuldenaanpak, maar moet voorbereid zijn op een stijging van de aanvragen. Daarom dient zij samen met BIJ1 een motie in (motie 415, Schuldhulpverlening).
Student & Starter is blij met het voorstel voor een eerlijker afvalstoffenheffing. Wel bestaat het risico
dat huiseigenaren de afvalstoffenheffing te zwaar of onrechtmatig doorberekenen aan hun huurders. Daarom dient zij samen met PvdD en BIJ1 een motie in (motie 416, Ook eerlijke doorrekening bij afvalstoffenheffing).
Een deel van de maatregelen om fietsparkeren in de fietsenstallingen aantrekkelijker te maken is
effectief gebleken. Gratis toiletten kunnen de aantrekkelijkheid nog meer vergroten. Zij dient daarom een motie in (motie 417, Maak van gemeentelijke fietsenstallingen aantrekkelijke overstap hubs). Student & Starter kijkt uit naar een goed debat en dankt het CDA voor de tegenbegroting. De voorzitter geeft het woord aan de heer Van der Graaf van de ChristenUnie. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) vindt dat het dubbel voelt om in de raad over de begroting te spreken, terwijl er zo veel leed in de wereld is. Hij staat daarom eerst even stil bij de situatie in het Midden-Oosten en betuigt zijn medeleven aan alle nabestaanden. Hij hoopt op een spoedig einde van deze verschrikkelijke oorlog. Daarom is de ChristenUnie mede-indiener van de motie van GroenLinks. Hij is dankbaar voor al het goede werk dat de burgemeester op dit vlak doet.
Utrecht neemt met deze begroting verantwoordelijkheid en maakt de keuzes die nodig zijn. Er
worden middelen vrijgemaakt voor betaalbaar wonen. Binnenkort zal de raad hier uitgebreid over spreken. Daarnaast wordt er volop ingezet op de energietransitie. De gemeente geeft het goede
voorbeeld met besparing en gaat tot het uiterste om netcongestie te voorkomen. Utrecht laat echter ook zien waar de pijn zit. Het is belangrijk dat deze pijn op tafel komt bij de komende formatie in Den Haag. Hij dankt de wethouder voor de toezegging om daarmee aan de slag te gaan.
Utrecht investeert in gelijke kansen, juist voor kinderen en jongeren. Bij sportclubs gaat dit nog niet
altijd goed. Soms lijkt het of de een makkelijker binnenkomt dan de ander. Daarom moet er gewerkt worden aan transparante aanmeldprocedures. Hij dient hiervoor samen met GroenLinks, EenUtrecht en PvdA een motie in (motie 418, Kom met een transparant aanmeldbeleid voor sportclubs).
Raadsvergadering van 9 november 2023
20
De heer Koning (D66) wijst op het belangrijke recht om je te verenigen. Dat heeft ertoe geleid dat er
verschillende sportclubs zijn met bepaalde voorwaarden. Vindt de ChristenUnie ook dat verenigingen zelf gaan over hun aanmeldbeleid?
De heer Van der Graaf (ChristenUnie) is het daarmee eens. Tegelijkertijd is het niet altijd even
transparant op welke wijze een vereniging haar aanmeldbeleid hanteert. Hij zou graag zien dat een eenduidige procedure op de websites van de verenigingen wordt vermeld.
De heer Koning (D66) begrijpt dat het niet de bedoeling is dat de gemeente dit gaat uniformeren. De heer Van der Graaf (ChristenUnie) bevestigt dat de verenigingen zelf transparant moeten worden over hun eigen aanmeldbeleid.
Hij vervolgt met het onderwerp klimaat. Binnenkort wordt een startnotitie van de Klimaatvisie
vastgesteld. Naar aanleiding van de Voorjaarsnota zijn toezeggingen gedaan over de mogelijkheid van een klimaatbegroting. De ChristenUnie mist nog een concrete stap om die begroting te laten
landen in de P&C-cyclus en dient daarom samen met BIJ1, EenUtrecht, Student & Starter, Volt, D66, VVD en PvdD een motie in (motie 419, Ook in de P&C-cyclus sturen op klimaat en duurzaamheidsdoelstellingen).
De ChristenUnie was begin deze week te gast bij Ibrahim Taoumi, werkzaam voor het buurthuis Burezina in Overvecht. Deze plek is zeven dagen per week een huiskamer voor de buurt voor vrouwengroepen, mannengroepen, kinderen en jongeren. Ibrahim was zichtbaar trots op het
buurthuis in zelfbeheer. Helaas gaan zij gebukt onder een administratieve last die nodig is om hun werk te verantwoorden. De ChristenUnie roept op om het komend jaar uit te gaan van de krachten van dergelijke initiatieven zonder hen te belasten met regels en verantwoording vanuit het stadskantoor. Daarom is de ChristenUnie mede-indiener van de motie van EenUtrecht. De voorzitter geeft hierna het woord aan de heer Sungur van DENK. De heer Sungur (DENK) zegt dat hij zijn inbreng later in deze vergadering zal leveren. De voorzitter geeft hierna het woord aan mevrouw Nolten van BIJ1. Mevrouw Nolten (BIJ1) had vandaag liever gebruikgemaakt van het demonstratierecht vanwege het onrecht dat zich elders in de wereld afspeelt. Haar gedachten gaan uit naar de situatie in Gaza en
naar het Palestijnse volk dat lijdt onder koloniale bezetting en genocide. Zij wenst hen vrijheid, vrede en zelfbeschikking toe. Daarom zal BIJ1 vandaag voor de motie van GroenLinks stemmen.
Mevrouw Hessel (Utrecht Solidair) vindt deze inbreng niet passend en zeker het woord "genocide" niet. Zij vindt dat dit internationale conflict niet binnen de gemeenteraad moet worden gebracht.
De voorzitter memoreert de afspraken die hierover eerder vandaag zijn gemaakt. Zij vraagt mevrouw Nolten haar betoog te vervolgen.
Mevrouw Nolten (BIJ1) wil kort reageren op de interruptie van mevrouw Hessel.
Raadsvergadering van 9 november 2023
21
De voorzitter reageert dat zij dat zou willen afraden. Mevrouw Nolten (BIJ1) wil er één ding over zeggen. De voorzitter wil mevrouw Nolten niet het woord ontnemen, maar hoopt dat haar reactie niet weer tot een nieuw debat leidt.
Mevrouw Nolten (BIJ1) meent dat dat niet alleen aan haar is. Meerdere raadsleden hebben hier een uitspraak over gedaan en het is niet eerlijk als zij daar nu niets over mag zeggen.
De voorzitter zegt dat mevrouw Nolten wel mag reageren, maar wil voorkomen dat er een nieuw debat wordt uitgelokt.
Mevrouw Nolten (BIJ1) meldt dat de analyse van BIJ1 wordt gedeeld door internationale hulp- en mensenrechtenorganisaties.
Ook vanuit de positie als volksvertegenwoordiger kan een raadslid bijdragen aan verandering. Een voorbeeld daarvan is het voorstel dat vorig jaar bij de Programmabegroting is ingebracht met
betrekking tot de transgemeenschap. Afgelopen maandag was zij samen met mevrouw Stylianou en wethouder Eerenberg aanwezig bij de opening van de Utrechtse transkliniek.
Voor het komende jaar zijn grote inspanningen gedaan om de bezuinigingen niet op de meest
kwetsbare schouders te laten vallen. BIJ1 is dan ook mede-indiener van een aantal moties die het doel hebben om kwetsbare Utrechters zo veel mogelijk te ontzien.
In de commissie pleitte BIJ1 ervoor om ongedocumenteerde personen op te nemen in de armoede-
monitor. Hiervoor is een systeemverandering nodig. Zij dient op dit punt samen met EenUtrecht een motie in (motie 420, Representatieve armoedemonitor).
Mevrouw Kleinrensink (GroenLinks) zegt dat de armoedemonitor kijkt naar een theoretisch model
van wat mensen allemaal kunnen aanvragen. Deze groep kan dat niet. Zij ondersteunt het doel dat deze groep meer zichtbaar moet worden. Wellicht kan het college hierop reflecteren.
Mevrouw Nolten (BIJ1) begrijpt dat het huidige systeem niet passend is voor deze doelgroep, maar meent dat het doel zou moeten zijn om inzicht te hebben op alle vormen van armoede en alle groepen in de stad die lijden onder armoede.
BIJ1 vraagt wederom aandacht voor het uitbannen van institutioneel racisme. De noodzaak hiervan
wordt door het college en een meerderheid van de raad onderschreven. Kwalitatief diepgaand onderzoek is hierbij een cruciale stap. De uitspraak dat onderzoek actie in de weg zou staan, is een valse tegenstelling. De gemeente is er juist bij gebaat als met externe onderzoekers tussentijds wordt
geëvalueerd. Daarom dient zij samen met EenUtrecht en PvdD een motie in (motie 421, Maak ook prioriteit van vervolgonderzoek Institutioneel Racisme).
De voorzitter geeft hierna het woord aan de heer Dijkstra van EenUtrecht. De heer Dijkstra (EenUtrecht) wil bij de behandeling van deze Programmabegroting de raad oproepen om de moties te steunen waarin het college wordt opgedragen om niet te bezuinigen in het sociale domein. Het stadsbestuur staat op het punt om te gaan bezuinigen op vrouwenopvang, maat-