10e raadsvergadering 13 november 2025 (transcriptie)

Sharon Dijksma (Voorzitter) [01:51:02]: Motie krijgt nummer 549.

Charlotte Passier (Volt) [01:51:08]: Dan over naar energie. We zijn blij met de stappen die het college het afgelopen jaar heeft gezet op het gebied van energie. Dat is hard nodig, want vanaf 1 januari komen zelfs woningen op de wachtlijst voor een aansluiting op het net. Op 5 november hebben we een brief gekregen over de septembercirculaire. Maar uit die brief blijkt niet duidelijk of de CDOKE-middelen nu gelabeld zijn of niet. En daarom pleiten wij ervoor om deze middelen te blijven inzetten voor het tegengaan van de klimaatcrisis en de weerbaarheidsopgave waar we met elkaar voor staan. Met de motie vrije CDOKE is niet oké. Mede ingediend door Partij voor de Dieren met als dictum. De gemeenteraad vraagt het college om het volledige bedrag te gebruiken voor het versnellen van de duurzaamheidstransitie. En twee, bij de voorjaarsnota 2026 expliciet duidelijk te maken hoe en waarvoor dit geld gebruikt wordt. En gaat over tot de orde van de dag.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [01:51:55]: Motie krijgt nummer 550.

Charlotte Passier (Volt) [01:52:00]: Voorzitter, zoals ik aan het begin al zei, de bodem van onze schatkist is bereikt. Vorig jaar dienden we een motie in voor meer grip op investeringen en we pleiten er regelmatig voor om kritisch te zijn op investeringen die we doen. Dat is nog onvoldoende gerealiseerd. Tijdens de coalitieonderhandelingen zal dit ongetwijfeld aan de orde komen. Daarnaast hebben we nog altijd te maken met de grote hoeveelheid reserves en in deze voorjaarsnoten komen daar zelfs 53

drie nieuwe bij. Wat ons betreft moeten stevig worden gesneden in het aantal reserves en mogen er geen nieuwe reserves worden ingericht. Daarom dienen wij met Een Utrecht en de ChristenUnie de motie Minder is meer in met als dictum. Draagt het college op om in het voorjaar 2026 vooruitlopend op het aanpassen van de nota reserves en voorzieningen de raad middels een raadsbrief te informeren over de uitwerking van bovenstaande overwegingen waaronder tenminste a. het halveren van het aantal reserves b. het versterken van het inzicht van de raad Onder andere door in de P&C-producten en bij de programma-begroting meer aandacht te besteden aan de duiding en prognoses van de bestedingen van de reserves. c. Voor de doelstelling vorming, opheffing, aanwending, hoogte of maximering, hoogte en looptijd van reserves duidelijker dan nu te monitoren spelregels te formuleren. d. Inzicht te geven in wie er precies bevoegd is om reserves aan te wenden. e. In te voeren als er twee jaar geen uitputting van de reserve is geweest deze aan de raad ter opheffing voor te leggen. f. Hoe de eventuele ruimte in reserves bij de integrale afweging vorm kan krijgen. En beslis punt 2. Bij het uitwerken van de raadsbrief leden van de adviescommissie, controle en financiën en de account te betrekken. En gaat over tot de orde van de dag.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [01:53:36]: Zo, dat kost wat spreektijd. Motie 551.

Charlotte Passier (Volt) [01:53:41]: Deze motie diende ik in namens Ruud Maas. Voor de volgende keer houden we de tekst wat korter. Voorzitter, ik rond af, Volt wil kansen benutten en verantwoordelijkheid nemen. Kijken vooruit, luisteren naar inwoners en staan voor financieel goed bestuur.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [01:53:56]: Dank. Dank u wel. Dan gaan we verder met Student & Starter De heer Snijder. Ruben Snijder (Student & Starter) [01:54:20]: Voorzitter, het is 13 november 2025. We zijn hier als raad bij elkaar. In een stad waar jongeren mee besturen en hun stem laten horen. Het voelt alsof we op een kruispunt zijn. Niet alleen politiek, maar maatschappelijk. Er is behoefte aan richting. Begrijpelijk in een tijd van grote onzekerheid. Oorlog in Oekraïne, genocide in Palestina, klimaatverandering, woningnood en mentale druk. Jongeren voelen het aan alles. De toekomst is niet vanzelfsprekend meer. Juist daarom moeten we blijven bouwen aan een stad die wel toekomst biedt. Een stad die weerbaar 54

is. Eerlijk en hoopvol. Besturen in deze tijd is niet eenvoudig. Zeker niet in de afgelopen vier jaar. Waarin we te maken kregen met crisis en moeilijke keuzes. Toch hebben we doorgezet. En dat verdient erkenning. Opa Snijder zei laatst, de stille zee maakt nog geen goede matroos. En dat klopt. Juist in lastige tijden leer je koers houden, verantwoordelijkheid nemen en samen sturen. En dat hebben we deze raadsperiode als partij, met jonge mensen, laten zien. Als we praten over toekomst begint dat bij iets fundamenteels. Een plek om te wonen. Een thuis. En juist daar knelt het. Terwijl wachtlijsten langer worden, verdwijnen studentenwoningen en friendswoningen. In 2024 alleen al werden er 810 particuliere studentenkamers verkocht. Elke verdwenen kamer is een verloren kans van de jongeren om hier te blijven. En in een stad waar één op de vier dakloze mensen jonger is dan 27 is dat een groot alarmsignaal. Utrecht moet laten zien dat we jongeren hier niet alleen welkom zijn om te leren, maar ook om te wonen en een leven op te bouwen. Daarom dienen wij de motie Versnel bouw voor studenten nu particuliere kamers wordt verkocht in met als dictum. Verzoekt het college bij de voorbereiding van de aankomende tranches binnen de Utrechtse aanpak actief te bezien waar projecten met studenten en jongerenhuisvesting met prioriteit versneld kunnen worden.

Waar nodig maatregelen, inclusief onconventionele en structurele mogelijkheden in kaart te brengen om versnelling van studenten- en jongerenhuisvesting mogelijk te maken. En de raad hierover te informeren bij de aankomende bouwtranches.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [01:56:18]: Motie krijgt nummer 552.

Ruben Snijder (Student & Starter) [01:56:21]: Maar een stad is meer dan een thuis. Ze moet ook veilig zijn. We moeten meer doen tegen femicide. Na raadsbrede steun hiervoor moeten we wort bij daad voegen. Daarom steunen wij het voorstel van D66 om hier extra middelen voor vrij te maken. En veiligheid vraagt ook om weerbaarheid, want in een stad die weerbaar is, voel je je prettiger.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [01:56:43]: Mevrouw Hessel.

Yvonne Hessel (Utrecht Solidair) [01:56:46]: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor nu weer de pleidooi voor femicide, maar wat vindt u ervan dat juist de opvang vol zit? Dat er nu heel veel vrouwen bij familie in moeten, omdat er bijna geen plek meer is in de vrouwenopvang. Want ik denk dat daar de beveiliging tegen femicide mee begint. Dat een vrouw weg kan lopen en onderdak vindt, veilig en beschermd.

Ruben Snijder (Student & Starter) [01:57:10]:

55

Ja, voorzitter, er wordt gevraagd wat ik daarvan vind en dat vind ik erg.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [01:57:17]: Gaat u verder.

Ruben Snijder (Student & Starter) [01:57:21]: Samen met ChristenUnie dienen we daarom ook een voorstel in om hier ook midden voor vrij te maken. Tegelijk vragen we duidelijkheid. In de commissie gaf de burgemeester aan dat er gewerkt werd aan een lijst met hoge urgente opgaven. Geschat op zo'n 3 miljoen euro. We willen vandaag graag horen wanneer deze nou daadwerkelijk naar de raad komt. Kunnen we ervan op aan dat dit in Q4 2025 daadwerkelijk bekend is aan ons? De toekomst vraagt niet alleen om veiligheid, maar ook om ruimte om te creëren, om te zijn. Utrecht barst van het talent, van jonge makers die onze stad kleur geven. Maar broedplaatsen verdwijnen en nieuwe initiatieven lopen vast in regels en ruimtegebrek. Dat is zonde. Want een stad zonder ruimte om te maken is een stad die stilvalt. En laten we eerlijk zijn, een stad zonder kunst en cultuur is als een fiets zonder zadel. Je komt er misschien op vooruit, maar het wordt er niet echt leuker op. Daarom dienen we een amendement in om structureel te investeren in maakruimte voor jonge makers. Niet als luxe, maar als noodzaak voor een levendige en inclusieve stad.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [01:58:19]: Amendement krijgt nummer 194.

Ruben Snijder (Student & Starter) [01:58:20]: En dan een thema dat letterlijk raakt aan leven en dood. Metale gezondheid. Elke dag overlijden gemiddeld vijf mensen door zelfdoding. Achter elk cijfer schuilt een naam, een klasgenoot, een collega, een kind. Iedere gemiste kans op een tijdige hulp kan één leven te veel kosten. Daarom dienen we samen, DENK, Een Utrecht, de ChristenUnie en de VVD, de motie Suïcidepreventie van vrijblijvendheid naar vanzelfsprekendheid in met ons dictum, inzichtelijk te maken hoe reismiddelen worden ingezet, scenario's uit te werken voor extra inzet van capaciteitsmiddelen en samenwerking en de raad hierover uiterlijk bij de voorjaarsnota in 2026 te informeren.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [01:58:57]: De motie krijgt nummer 553 en een vraag van de heer Dijkstra.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [01:59:02]:

56

Betekent dit ook dat de jongerenpartij Student & Starter ons amendement versterkt programma mentale gezondheid voor jongeren gaat steunen?

Ruben Snijder (Student & Starter) [01:59:10]: Voorzitter, nou dan moeten we eerst even de motie op inhoud nog verder gaan beoordelen en dat zullen we later vandaag met u mededelen.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [01:59:16]: Dijkstra.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [01:59:20]: Is de heer Snijders ook bewust dat hier ruim 100.000 op wordt bezuinigd volgend jaar en dat wij dat gaan repareren met dit amendement? En zodat we overwegend kunnen zijn om toch te zeggen nu al publiekelijk dat steunen wij.

Ruben Snijder (Student & Starter) [01:59:34]: Ja voorzitter en op zich begrijp ik de vraag wel en de wens ook. Terecht de wens van de heer Dijkstra. Maar het is natuurlijk ook zo dat we er schriftelijke vragen over hebben gesteld. Dat we hier ook nog een debat over gaan voeren om te kijken wat er meer mogelijk is. En wat ons betreft hoort die vraag dan ook gedeeltelijk daar thuis. Zonder dat we nu direct het bedrag gaan oormerken aan een specifiek stukje. Dus vandaar dat wij er nog even wat langer over na gaan denken. Ook mede dus omdat we al het debat met elkaar daarover aangaan.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [01:59:58]: Laatste keer op dit punt, meneer Dijkstra.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [01:59:59]: Die vraag stellen we samen. Bedankt, hartstikke fijn. Maar dan komen de antwoorden en dan is het geld niet meer beschikbaar. Kijk, dit is het moment. Nu kan Student & Starter zich uitspreken en zeggen nee, die bezuiniging van ruim 100.000 op mentaal gezondheid jongeren, dat willen we niet. Ik zou eigenlijk verwachten dat we toch steun voor vandaag. Graag een ja.

Ruben Snijder (Student & Starter) [02:00:20]: Nou voorzitter, we zouden eerst goed met elkaar het gesprek over willen aangaan. Op welke manier we dit met elkaar goed kunnen gaan doen. Want er zijn meerdere punten die besproken 57

zouden kunnen worden. Als we het hebben over mentale gezondheid en het plan dat naar de raad is gekomen. Dus wat bij ons betreft gaan we daar eerst goed naar kijken. Om te kijken wat we vervolgens als gevolg hier aan gaan geven.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:00:36]: Gaat u, oh mevrouw Hessel.

Yvonne Hessel (Utrecht Solidair) [02:00:41]: Dank u wel voorzitter. Beseft Student & Starter dat preventie tegen suïcide begint altijd met toegankelijke zorg. Er zijn wachtlijsten bij jeugdzorg, er zijn wachtlijsten bij de GGZ. Dus mensen in nood kunnen nergens terecht. En daar begint het preventie tegen suïcide. Het heeft geen zin om nu geld uit te trekken tegen suïcide als die dingen niet werken. Ziet u dat ook in?

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:01:05]: De heer Snijder.

Ruben Snijder (Student & Starter) [02:01:07]: Nou voorzitter, u kent Student & Starter ook als een partij die juist heel veel aandacht vraagt voor zorg en mentale gezondheid. Dus wat ons betreft begint het zeker weten ook daar ja. En moeten we daar ook blijvend aandacht voor hebben.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:01:19]: Mevrouw Hessel.

Yvonne Hessel (Utrecht Solidair) [02:01:20]: Dank u wel, voorzitter. Het rekenrapport liet toen al zien dat miljoenen voor mentale gezondheid naar jongeren zouden gaan. Dat daar heel weinig van bij jongeren terecht is gekomen. Vinden Student & Starter ook niet dat we eerst de financiën op orde moeten krijgen? Waar blijft ons geld? Want we hebben niet alleen jaarlijks 10% meer ambtenaren in de hoge klassen. En dan praat je ook al over miljoenen. Maar ook dat al die stichtingen, dat de rekenkamer kon niet meer achterhalen wat er bij jongeren terecht was gekomen. Intussen zaten er jongeren in de zaal die van niks wisten. Gebrek aan hulp, heel veel geld. Als we dat niet op orde brengen, heeft meer geld geen zin. Bent u dat met mij eens?

Ruben Snijder (Student & Starter) [02:02:04]: 58

Ja, voorzitter, wat wij in deze motie, waar u trouwens zelf ook onder staat, doen, is dat we dus echt goed inzichtelijk gaan maken aan de hand van scenario's. Waar gaat het geld naartoe? Waar zijn nou eventueel extra geldstromen voor nodig? Welke extra acties zijn er nodig om uiteindelijk wat te doen aan die suïcidepreventie? Om zo uiteindelijk met elkaar goed het gesprek erover te kunnen voeren richting de voorjaarsnota.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:02:28]: Gaat u verder.

Ruben Snijder (Student & Starter) [02:02:30]: Tot slot, zorg die raakt aan bestaansrecht. Transzorg is van levensbelang. Toegang tot zorg betekent voor transpersonen ook toegang tot veiligheid, erkenning en bestaansrecht. Daarom dienen we ook samen met D66 het amendement in voor structurele financiering van de transkliniek. En dan, voorzitter, bij de laatste begroting kijken we met trots terug op onze eerste coalitieperiode. Dank u wel, voorzitter.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:02:55]: Hessel.

Yvonne Hessel (Utrecht Solidair) [02:02:55]: Nog even een vraag. U zegt transzorg is van levensbelang. Hoezo is dat van levensbelang? Want we bezuinigen nu op alles. Er liggen mensen buiten te slapen. Dat is ook van levensbelang. Wat is er zo levensbelang als transzorg?

Ruben Snijder (Student & Starter) [02:03:10]: Voorzitter, vraagt u mij dit nu echt? Ik vind het eigenlijk lastig om hierop te reageren. Want als u zichzelf misschien verdiept in hoe het is voor transpersonen dit mee te moeten maken en niet de zorg te kunnen krijgen die je wilt, dan is dat echt heel erg heftig. Dus ik ga je nu niet een heel pleidooi houden waarom dit echt een basisrecht hoort te zijn van trans mensen. Ik zou eigenlijk eerder aan u willen vragen om zich meer te verdiepen in hoe het is voor een transpersoon om niet te kunnen krijgen wat je zou willen. En dat is zorg, om te kunnen zijn wie je wil zijn.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:03:43]: Mevrouw Hessel.

59

Yvonne Hessel (Utrecht Solidair) [02:03:45]: Dank u wel voorzitter. Ik kan geruststellen. Ik heb ze zelfs in mijn familie. Dus ik weet heel goed wat het proces is. Alleen het gaat hier om levensbelang. Dat betekent bedreiging van leven. En aangezien we nu mensen werkelijk bedreigen met leven. Door de ouderenzorg te bezuinigen. Van alles. De GGZ. Waardoor de suïcides toenemen. De dakloosheid. Waardoor mensen ook eerder sterven. Dat vind ik levensbedreigend. Ik vraag me alleen af. Wat is er zo levensbedreigend?

Ruben Snijder (Student & Starter) [02:04:19]: Voorzitter, ik blijf eigenlijk gewoon bij de woorden die ik net hanteerde. En ja, punt.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:04:25]: Oké, gaat u verder. Ruben Snijder (Student & Starter) [02:04:28]: We kijken dus met trots terug op onze eerste coalitieperiode. Waarin we de stad draaien hebben gehouden en bewezen hebben dat jonge mensen aan tafel het verschil kunnen maken. Dat jongeren aan tafel horen. Omdat het beleid ook over hun gemaakt wordt. Daar mogen we echt trots op zijn. Met de voorstellen van vandaag zitten we op nieuwe stappen om Utrecht eerlijker, weerbaarder en hoopvoller te maken. En samen bouwen we daarom graag aan de stad die de toekomst biedt. Tot zover.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:04:50]: Dank u wel. Dan zijn we qua sprekers nu op de helft van het aantal. En gaan we verder met de fractie van DENK, de heer Sungur.

Mahmut Sungur (DENK) [02:05:09]: Dank u wel, voorzitter. Een viertal moties vanuit mijn kant en ook een vraag om toezegging. Beginnend met motie 1. Voorzitter, Utrechtse gebedshuizen ervaren bedreigingen en intimidatie. En dit vraagt om een stevigere gezamenlijke aanpak. Een aanpak wat niet blind staart op de veiligheidsanalyse van veiligheidsdiensten. Daarom dienen we samen met BIJ1 de volgende motie in. Verzoekt het college om samen met Utrechtse moskeeën, kerken en andere gebedshuizen, politie en maatschappelijke organisaties een themagesprek te organiseren dat zich richt op de veiligheid, inclusief het veiligheidsgevoel. En de behoefte aan maatregelen bij deze instellingen te verkennen en daar gepast op te acteren. En de raad uiterlijk in het tweede kwartaal van 2026 te informeren over de uitvoering en de eerste resultaten.

60

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:05:56]: Motie krijgt nummer 554.

Mahmut Sungur (DENK) [02:05:59]: Voorzitter, als mensrechtenstad moeten we zorgvuldig omgaan met benamingen die koloniale onderdrukking impliceren. We zien dat vanuit China systematisch wordt ingezet op naamsverandering van gebieden die historisch gezien altijd anders hebben geheten. Denk aan Tibet en Oost-Turkestan. Daarom dienen we samen met BIJ1 deze motie in met als dictum verzoekt het college om in aanduidingen internationale communicatie, samenwerking en stedelijke contacten waar relevant en passend primair de benamingen Oost-Turkestan en Tibet te gebruiken. En indien dit niet mogelijk is, deze benamingen op te nemen naast of toe te lichten bij het officiële gebruik van Xinjiang en Gezang.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:06:36]: Motie krijgt nummer 555 en een vraag van mevrouw Hessel.

Yvonne Hessel (Utrecht Solidair) [02:06:41]: Dank u wel, voorzitter. Begrijp ik het nou goed dat DENK nu gaat pleiten voor de namen dat wij hier in de gemeenteraad, terwijl we het hebben over de begrotingen, terwijl er hier zoveel problemen zijn in de stad, dat we het nu gaan hebben over hoe we Tibet gaan noemen?

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:06:59]: De heer Sungur.

Mahmut Sungur (DENK) [02:07:00]: Ja, voorzitter. Dat heeft ze goed begrepen.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:07:04]: Mevrouw Hessel.

Yvonne Hessel (Utrecht Solidair) [02:07:07]: Dank u wel, voorzitter. Ja, dan vind ik het heel jammer voor alle mensen hier in nood, in de stad Utrecht, waar de onveiligheid, de criminaliteit, de armoe, alles toeneemt, dat u 61

deze tijd in mijn ogen misbruikt om Tibet aan de orde te stellen. En mijn hart ligt in Tibet, hoor. Ik ben er geweest, dus dat is het niet. Maar dit vind ik echt niet voor de gemeenteraad.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:07:31]: De heer Sungur.

Mahmut Sungur (DENK) [02:07:31]: Ja, voorzitter, dank voor deze bijdrage. Ik zal zo meteen een aantal andere voorstellen indienen die ook toezien op de problemen die Utrecht Solidair ook benoemt. Tegelijkertijd ben ik ook wel benieuwd naar de eigen voorstellen, gelet op de problemen die ze hier vandaag aankaart. Dus daar kijken we ook met smart naar uit.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:07:53]: Dat wordt dan wel in dertig seconden, zeg ik tegen mevrouw Hessel. Ik ben heel benieuwd ook. Meneer Sungur, gaat u verder.

Mahmut Sungur (DENK) [02:08:02]: Voorzitter, derde motie. Kosteloos paspoort of identiteitskaart voor U-Pashouders. Voorzitter, een ID-kaart is een basisbehoefte, maar voor mensen rond het sociaal minimum is het een forse kostenpost. Daarom dienen we samen met BIJ1 de volgende motie in. Verzoekt het college om een identiteitskaart of paspoort kosteloos aan te bieden aan upashouders en hier een passende dekking bij te zoeken bij de voorjaarsnood van 2026.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:08:26]: De motie krijgt nummer 556.

Mahmut Sungur (DENK) [02:08:31]: Vierde motie, voorzitter. Vandaag konden we teruglezen dat mensen met weinig geld die zijn verzekerd bij Mensis in sommige gemeentes vanaf het komend jaar niet meer hun eigen risico over te betalen wanneer zij zorg nodig hebben. Het schrappen van het eigen risico voor kwetsbare inwoners kan zorgmijding verminderen en de gezondheid verbeteren. Daarom dienen we samen met BIJ1 de volgende motie in. Verzoekt het college om in overleg te treden met zorgverzekeraars, waaronder Mensis, en zorgkantoren om te verkennen of en hoe de regeling waarin het eigen risico wordt kwijtgescholden of vergoedt 62

voor financieel kwetsbare Utrechtse inwoners in de gemeente Utrecht kan worden ingevoerd of ondersteund. En de raad hierover uiterlijk in het tweede kwartaal van 2026 te informeren, waarbij in ieder geval wordt ingegaan op de mogelijke samenwerking met zorgverzekeraars en het zorgverzekeringsfonds en de mogelijke kosten en baten voor de gemeente.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:09:22]: Motie krijgt nummer 557.

Mahmut Sungur (DENK) [02:09:24]: Tot slot, voorzitter, we hebben begin dit jaar samen met GroenLinks schriftelijke vragen gesteld over de discriminatietoets dat als instrument is ontwikkeld om binnen de gemeenten En de publieke dienstverlening discriminatie te voorkomen en op te lossen. De pilot bij de gemeente Arnhem heeft laten zien dat het werkt. En sinds kort is dit instrument beschikbaar voor alle publieke dienstverleners. Wij willen het college vragen om een toezegging om dit instrument ook in Utrecht in te zetten. En ontvang hierover graag uiterlijk in Q2 van 2026 hoe dit toegepast gaat worden bij de gemeente Utrecht. Graag een toezegging. Dat was hem.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:09:57]: Dank u wel. Dan gaan we verder met de ChristenUnie. Mevrouw Alblas. We waren even in de vraag of u nu voor het eerst als fractievoorzitter aangeeft. Maar ik dacht zelf van niet. Vorige maand was het. Maar desalniettemin, van harte welkom aan u het woord. Kirsten Alblas (ChristenUnie) [02:10:34]: Wel de eerste keer dat ik hier mag staan met een programma begroting. Dank u. Goed, voorzitter. We bespreken vandaag dus de programmabegroting voor het komende jaar en we zitten inmiddels duidelijk in de magere jaren. Maar ook dan willen we als ChristenUnie Utrecht dat we een gemeente zijn waar we dienstbaar zijn aan elkaar. Als overheid naar de samenleving en naar inwoners, maar ook als inwoners naar elkaar. Dat we hier in Utrecht elkaar blijven zien. En naar elkaar blijven luisteren, juist ook als we verschillende meningen hebben of anders in het leven staan. Een Utrecht waarin mensen elkaar de hand reiken, gestimuleerd worden om samen te werken en er te zijn voor anderen. We hebben het dan ook niet voor niets met regelmaat over de kracht van de samenleving. En wat ons betreft is dat niet iets wat geboren is uit financiële nood. Het is een manier van in het leven staan waar wij in geloven. Omdat het Utrecht mooier maakt. En niet de overheid, maar inwoners onderling centraal stelt in het zien en steunen van elkaar.

De magere jaren dwingen ons om scherpe keuzes te maken. Om te durven kiezen voor wat echt belangrijk is. En dat hebben we bij de voorjaarsnota gedaan met het oog op de meest kwetsbaren in Utrecht. Want hoewel we geloven in de kracht van de samenleving, geloven we ook dat een dienende overheid nodig is. Om bijvoorbeeld te zorgen voor mensen die in de knel zitten. En daarom steunen we ook het voorstel van het PvdA over de opvangreserve. Die 63

dienende overheid is ook nodig om te zorgen voor de schepping. Bomen, planten, dieren die zelf geen stem hebben en daarom soms te makkelijk tot sluitpost worden gemaakt. Gelukkig zien we dat zij ook steeds meer naar voren gehaald worden. We steunen in dat kader dan ook het amendement Amerhof van Volt en het amendement Rondje Stadseiland van GroenLinks. Voorzitter, bij onze inbreng in het commissiedebat noemden we het ook al even, maar ik herhaal het hier toch graag nogmaals in het kader van zorgdragen voor de schepping. Eind oktober liepen 45.000 mensen mee met de een na grootste klimaatmars van de laatste jaren. Een teken van hoop. Zoveel mensen die het belang van goed klimaatbeleid zien. En daarom zijn we blij dat dit college tegen de landelijke en mondiale tendens in hier volop werk van blijft maken. Dat is niet hetzelfde als dat het allemaal van een laaie dakje gaat. We maken ons bijvoorbeeld nog steeds zorgen om energiearmoede en een energietransitie die vertraagt, doordat we tegen de grenzen van de capaciteit aanlopen. Qua verkeersveiligheid gaat het op sommige plekken in de stad niet goed. En elk slachtoffer is er één te veel. We kunnen niet alles nu oplossen, maar we blijven pleiten voor een snelle invoering van 30 km per uur. En steunen het voorstel van D66 over lage weiden en die van de PvdA over de draaiweg. Dat zijn belangrijke plekken om snel aan te pakken.

En ook dat maakt onze gemeente verkeersveiliger. Voorzitter, we komen deze raad ook zelf met twee voorstellen. Om te beginnen bij erfgoed. Want erfgoed, religieus of anderszins, is van grote waarde voor de stad. Zowel qua historische waarde, maatschappelijke waarde als belevingswaarde. Waar er meer wettelijke taken komen, zit in deze begroting juist een bezuiniging op erfgoed. Met de impact van de bezuinigingen kunnen we onvoldoende zorg dragen voor ons religieus erfgoed in onze gemeente. Wat we mede door het verdrag van FARO wel toe verplicht worden. Daarom komt de ChristenUnie samen met Utrecht Solidair met een amendement om dat deels terug te draaien. Omdat we gezien het belang juist zorg moeten dragen voor ons erfgoed. Voor het versterken van de lokale identiteit, gemeenschapsvorming en culturele continuïteit. Juist kerken, moskeeën, synagoges en tempels, die qua ruimte vaak afhankelijk zijn van ons erfgoed, zetten een stap naar voren door hun deuren te openen als dat nodig is. Bijvoorbeeld afgelopen winter. En velen hebben dat gewoon voortgezet na die winter en zijn nog steeds open.

Sharon Dijksma (voorzitter) [02:14:25]: Amendement krijgt nummer 195.

Kirsten Alblas (ChristenUnie) [02:14:32]: Ik had nog staan dat we die investering dekken door de voorgestelde toevoeging aan de algemene dekkingsreserve jaarlijks met een klein bedrag te verlagen. Dus dat heb ik dan ook netjes genoemd. Dan hebben we ook nog een amendement over weerbaarheid. Want we leven in een onrustige wereld met grote geopolitieke onzekerheid. Dat vraagt om waardig aan te zijn en goed voorbereid op calamiteiten of situaties waarin onze weerbaarheid getest wordt. Vorige week hadden we al een kleine test hierin, D66 noemde het al, toen we ons drinkwater niet zomaar konden drinken. Het drukte ons met de neus op de feiten als het gaat om hoe kwetsbaar we kunnen zijn. En dat was dan dus nog iets kleins in vergelijking met mogelijk andere zaken. Daarom dienen we samen met Studenten en Starter en D66 een amendement in om ook daar de benodigde noodzakelijke middelen voor vrij te maken. 64

Sharon Dijksma (voorzitter) [02:15:20]: Amendement krijgt nummer 196.

Kirsten Alblas (ChristenUnie) [02:15:23]: En we willen daar 750.000 euro vrijmaken en dekken dat door het college voorgestelde toevoeging aan de algemene dekkingsreserve met dat bedrag te verminderen. Tot slot, we zien dat het college ondanks alle uitdagingen weer tot een sluitende begroting is gekomen. Daarom ook een woord van dank in het bijzonder aan de wethouder Financiën en ondersteunende ambtenaren voor hun werk voor deze begroting, de uitleg en de beantwoording van alle vragen die ze op hun bordje krijgen vanuit ons als raad.

Sharon Dijksma (voorzitter) [02:15:52]: Dank u wel. Dan gaan we naar de fractie van BIJ1.

Stevie Nolten (BIJ1) [02:16:19]: Dank voorzitter. Zoals u van BIJ1 gewend bent, zullen we altijd opkomen voor de rechten van de mensen die het hardst nodig hebben. Want hoewel we alle mensen in Utrecht recht te genieten, weten we dat niet iedereen evenredig gebruik kan maken van die rechten. Maar van BIJ1 bent u inmiddels ook gewend dat wij nooit verstekt laten gaan om op momenten als deze, het alles vernietigende kapitalisme aan te kaarten. Want achter alle ongelijkheid en uitbuiting ligt een liberaal systeem ter grondslag waarin onze basisvoorzieningen zijn verkocht aan de markt. En datzelfde systeem voedt zich met groeiende sociale en economische ongelijkheid wat onze planeet en dus ook onze stad uitbuit. Er is dus enorme verbeeldingskracht nodig om een samenleving voor te stellen buiten de spelregels van het kapitalisme, maar daarom is elke vorm van verzet en onderlinge solidariteit ook van levensbelang. Daarom zijn we ook erg verheugd dat we samen met D66 een voorstel indienen om de Utrechtse Transkliniek voort te zetten, zodat we als stad toegankelijk en gemeenschapsgestuurde strandzorg kunnen blijven aanbieden aan hen die dit het hardste nodig hebben. Zoals transpersonen van kleur, met een vluchtachtig rand of sekswerkers.

En hoewel dit landelijke wachtrijen voor transzorg niet oplost, ligt vandaag de mogelijkheid voor om als stad onze verantwoordelijkheid te blijven pakken. Zodat zij de zorg krijgen waar ze recht op hebben. Voor en door de transgemeenschap.

Sharon Dijksma (voorzitter) [02:17:33]: De heer Koning.

Maarten Koning (D66) [02:17:35]: 65

Ja, toch wel mooi dat een liberale partij dan ook met zo'n voorstel komt, toch? En daarin samenwerkt.

Stevie Nolten (BIJ1) [02:17:41]: Ja, we hebben toch wel een andere mening over het liberalisme, maar ik wil Maarten van Heuven en Maarten Koning graag quoten over dat het dus soms dus ook wel kan.

Sharon Dijksma (voorzitter) [02:17:53]: De heer Koning.

Maarten Koning (D66) [02:17:55]: Nou, gaan we dan soms ook wat meer verbindende taal ook horen vanuit de mond van mevrouw Nolten, vraag ik me af.

Stevie Nolten (BIJ1) [02:18:01]: Volgens mij is het heel verbindend dat wij samen een mooi voorstel hebben ingediend. Ik weet niet of we het eens gaan worden over het kapitalisme, maar dat laat ik dan maar in het midden.

Sharon Dijksma (voorzitter) [02:18:10]: Ik stel voor dat u uw betoog vervolgt.

Stevie Nolten (BIJ1) [02:18:15]: Daarna steunen wij een voorstel van de PvdA om de maatschappelijke opvangsplekken te verruimen. En dat is broodnodig, want niemand zou op straat moeten slapen. Maar zolang de opvang vol is en de gemeente vervolgens nog boetes uitdeelt als je noodgedwongen op straat slaapt, is het het minste wat we kunnen doen in een mensenrechtenstad. En samen met Partij voor de Dieren dienen we ook een voorstel in om een van de meest zichtbare uitwassen van kapitalisme in het straatbeeld tegen te gaan, namelijk het beperken van reclame. Dan, onze voorstellen.

Sharon Dijksma (voorzitter) [02:18:39]: Wacht even, want dat is een amendement, denk ik, hè? Of die is al ingediend, hè? Ja, precies. Helder. Ik ben er weer bij. Gaat u verder. Excuses.

66

Stevie Nolten (BIJ1) [02:18:48]: Dan onze voorstellen. Als eerst een amendement om vervoersongelijkheid tegen te gaan. Sinds ons aantreden in de raad strijden we hier al voor gratis OV. Met name voor minima. En we zien langzaamaan dat er draagvlak ontstaat. We zijn ook positief verrast dat er een proef komt vanuit de provincie. Waarbij mensen met een kleine portemonnee met 70% korting kunnen reizen in daluren. Maar we willen natuurlijk dat dit echt gratis is. Daarom dienen we een amendement in genaamd Nu echt gratis OV voor U-Pashouders. Samen met Partij voor de Dieren, LINK en DENK. Met de strekking in samenspraak. Met relevante partners en pilots te ontwikkelen waarmee U-pashouders gratis kunnen reizen binnen Utrecht stad. En hiervoor een eenmalige dekking te zoeten in het reserve van afvalstofverheffing. Dat is aangevuld met de opbrengsten uit single use plastic.

Sharon Dijksma (voorzitter) [02:19:27]: Amendement krijgt nummer 197.

Stevie Nolten (BIJ1) [02:19:36]: Dan ook nog een onderwerp waar we ook al langere tijd aandacht voor vragen. Namelijk zorg voor ongedocumenteerde mensen. Specifiek abortuszorg voor deze groep. Want het is helaas zo dat het momenteel niet als mede- en zakelijke en daarmee onvergoede zorg valt. Eerder vroegen wij om een noodfonds op te richten. Maar volgens de wethouder kan dit voor nu ook vanwege een relatief klein bedrag alsnog vergoed worden vanuit de gemeente. En daar zijn we heel blij mee. Maar het is wat ons betreft ook belangrijk dat we hiervoor in de toekomst ook structureel geld blijven vrijmaken om dit vast te stellen. Daarom ont amendement genaamd vergoedkosten voor abortuszorg ongedocumenteerden samen met Partij voor de Dieren, Een Utrecht en LINK met de strekking om structureel een bedrag van 5000 euro per jaar te reserveren voor het vergoeden van kosten abortuszorg voor ongedocumenteerde mensen, zodat deze kosten vergoed kunnen worden, bijvoorbeeld via hulporganisaties in de stad.

Sharon Dijksma (voorzitter) [02:20:22]: Amendement krijgt nummer 198. Stevie Nolten (BIJ1) [02:20:26]: En dan tot slot een motie, want dat solidariteit voor Palestina leeft in onze stad is overduidelijk en bijna iedere week gaan Utrechters de straat op om hun medemenselijkheid te tonen en een oproep te doen om de genocide onmiddellijk te laten stoppen. En ook hier in de Raad zijn we op zoek naar wat we als gemeente kunnen doen. En daarom dienen we een motie in genaamd onderzoek stedenband met Palestijnse stad. Samen met DENK, Een Utrecht en LINK met het dictum. Draagt het college op te onderzoeken of Utrecht een stedenband kan opzetten met een Palestijnse stad. Zoals El Galil, Nablus of Ramallah. Daarbij te kijken hoe kennis en culturele uitwisseling bevorderd kan worden. Bijvoorbeeld door opzet van uitwisselingsprogramma's,

67

studiebeurzen. En andere soorten initiatieven op gebied van stedelijke ontwikkeling, sport en educatie. De raad hierover te informeren. Uiterlijk Q1 2026. En gaat over tot de orde van de dag.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:21:09]: Motie krijgt nummer 558.

Stevie Nolten (BIJ1) [02:21:14]: Zolang dat nodig is, zal BIJ1 vuurlijk blijven strijden tegen het allesverslindende kapitalisme en het recht van de sterkste. Wij nemen geen genoegen met kruimels van vooruitgang of symbolische gebaren. En wij eisen een samenleving waarin mensen belangrijker zijn dan winst. Waarin zorg, woon en onderwijs en veiligheid niet te koop zijn, maar collectieve rechten. Wij eisen radicale gelijkwaardigheid, economische rechtvaardigheid en onvoorwaardelijke solidariteit, lokaal en internationaal. Want onze strijd stopt niet bij stadsgrenzen. En wij weten... Een andere wereld is mogelijk. En hier in onze stad bouwen we eraan, elke dag, samen van onderop. Want alles is voor iedereen.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:21:51]: Dank u wel. Dan gaan we verder met de volgende spreker. En dat is de heer Dijkstra namens EenUtrecht.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:22:26]: Dank voorzitter. Ja, beste voorzitter, raadsleden en ook alle beste Utrechters die meekijken of laten terugkijken. Als Een Utrecht presenteren we vandaag met trots een volledige tegenbegroting voor 2026. Onder de titel Mensen en buurten op één. Met heel veel dank aan de ondersteuning vanuit Griffie, het stadskantoor en ook de eigen fractieleden natuurlijk. En dat doen wij vandaag om twee redenen. Allereerst, omdat in deze raadsperiode de coalitie van GroenLinks, D66 van de aansteunende stad en ChristenUnie meer dan 38 miljoen structureel heeft bezuinigd op sociaal participatie en groen. En dat kan echt niet. Sterker nog, veel van deze problemen zijn groter geworden, de stad groeit snel en steeds meer mensen hebben ruimte of ondersteuning nodig. Utrecht kiest daarom voor een stad die niemand laat vallen. In onze tegenbegroting draaien we al deze bezuinigingen allemaal terug. Dan de tweede reden, voorzitter. We willen namelijk dik 21 miljoen extra gaan investeren op plekken waar het juist nu wel hard nodig is. Onder andere in meer invloed en zeggenschap voor Utrechters. Investeringen in de gemeenschap en ook in een overheid die naast mensen staat en niet tegenover hen. Kortom, Utrecht kiest voor een stad waar iedereen leefbaar kan wonen, meedoet en gehoord wordt. Vandaar dus deze tegenbegroting. Die doen we nu ook in als amendement.

Ik heb een nummer op.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:23:59]: 68

Ja, die krijgt het nummer 199.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:24:02]: Tja, is het dan wel te betalen, zullen sommigen afvragen. Jazeker, want de bijna benodigde 60 miljoen euro financieren we door allereerst het instellen van een 8% inhuurplafond in plaats van 10%. Twee, het ondernemersfonds gelijk te schakelen met een bewonersfonds, een initiatiefonds, zodat daar ruim 10 miljoen euro vrij valt. Drie, 3% versoberen van het fysiek gemeentelijk onderhoud. in plaats van dus 10% bezuinigen op het sociale onderhoud. En vier, door te stoppen met de enorme groei van het aantal ambtenaren met een realistisch plafond van 15 ambtenaren per duizend inwoners allemaal keurig toegelicht in de begroting van onze kant. Dus dat kunt u allemaal teruglezen. Dat zal allemaal niet gemakkelijk zijn, zeg ik erbij. Maar, het is vaker gezegd vandaag, het kan wel. Twee van de zes onderdelen willen we graag even hier afzonderlijk ook vandaag in stelling brengen. Allereerst het amendement lokale democratie versterken.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:25:07]: Wacht even, u heeft iemand in het bijzonder getriggerd. De heer Koning.

Maarten Koning (D66) [02:25:13]: Nou, kijk, een greep doen van 10 miljoen uit het fonds van ondernemers, dat kan toch eigenlijk niet?

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:25:25]: Voorzitter, wat ben ik toch blij dat ik soms dit soort vragen krijg, want ik Ik geef me toch de gelegenheid om de dikke onzin hiervan toch eens een keer weer toe te lichten. Het is een verplichte afdracht van eigenaren niet woning. Een verplichte afdracht. Ik zeg zo vaak ook, ik ben ook eigenaar van een niet woning, ik ben ook eigenaar van een woning. Je betaalt OZB en OZB, zowel van beide. Dat is een verplichte afdracht. En alleen voor de niet-woning wordt er hard gerommeld hier op het kantoor. En wordt er dan geld beschikbaar gesteld volgens een afspraak uit 2013-2014. Dit is een belastingafdracht. Dit is niets anders. En het is onbegrijpelijk dat deze 60, ook andere partijen hier, dat ondernemersfonds laat groeien van 2 miljoen naar meer dan 14 miljoen euro. En het initiaf fonds blijft constant. Het neemt zelfs af. Daar halen we 10% uit. Of wij, deze coalitie. Op heel veel plekken bezuinigen we. Overal moet het krap, krap, krap. En alleen op deze plek blijft het al groeien. Veel ondernemers die ik spreek schamen zich hier zelfs voor. Hoe kan het dat in godsnaam dat dit gebeurt? Hier moeten we een keer van af. Ik hoop dat de heer De Koning en ik merk soms ook bij sommige D66-leden daar wel wat opening voor, denk met ons mee, want dit kan anders.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:26:43]: 69

De heer Koning.

Maarten Koning (D66) [02:26:45]: Ik vind het bizar hoe dit wordt voorgesteld. Een beetje gerommeld wordt er op het stadskantoor. Er is in 2012, 2013 op voorspraak van ondernemers is er gezegd van doe dit. Want wij willen gewoon intensieve samenwerking. Wij willen kunnen bijdragen in de stad. We willen initiatieven kunnen nemen. We willen kunnen investeren in de stad. En daarvoor is dit een heel goede afspraak. Een stukje extra belastingafdracht. Maar waar ze dan wel zelf over gaan. Dus u heeft het over initiatieffonds. Dat prijst u. Dit is het initiatieffonds voor ondernemers en organisaties. En dat willen we een kopje kleiner maken. Ik begrijp het echt niet.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:27:20]: Dat beeld wil ik ook corrigeren. Want dat wordt vaak. Zo worden we ook wel eens gegeven. Sterker nog, het ondernemersfonds ben ik apetrots op. Ik hoop zelfs dat het initiatieffonds naar het voorbeeld van het ondernemersfonds kan worden ingericht. Want ja, die afspraak was geweldig in 2013. Het ging om een bescheiden bedrag. Die was geweldig. Ondernemers zouden zelf kunnen beschikken over een deel van de OZB-niet woning die zij betalen. En hoe mooi zou het zijn als bewoners daar ook op diezelfde manier over kunnen beschikken? Dat is niet zo. Want het initiatieffonds beschikt de wijkbureau over en niet bewoners gezamenlijk. Maar nu komt het. We zijn apetrots dat deze stad het ondernemersfonds heeft. Het moet blijven. Dat is een voorbeeld voor andere fondsen in deze stad. Hartstikke mooi. Maar dan komt het. Die systematiek die toen afgesproken is, zonder alle ondernemers te raadplegen, waaronder deze persoon hier ook staat. En die wordt nu doorgezet en daardoor groeit het ongebreiderd verder. En dat was niet de bedoeling en hoeft ook niet de bedoeling te zijn. Want wij bepalen hier met elkaar waar het belastinggeld aan wordt besteed. En waarom ziet D66 in hemelsnaam niet dat dat zo ligt en wordt het alleen maar kapot geframed en laten dit enorm hoeveel het geld liggen. Terwijl op heel veel andere plekken moet worden bezuinigd behalve hier.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:28:28]: Meneer Dijkstra, kunt u misschien iets korter zijn in de beantwoording van de vragen. Het hoeft niet een heel college te worden. De heer Koning.

Maarten Koning (D66) [02:28:35]: Ja, ik vind het echt kul wat er hier gezegd wordt, want er wordt net het voorstel gedaan om de 10 miljoen uit te trekken. Hij zegt van ja, het is mooi dat het er is voor de ondernemers en dit en dat, maar hij trekt het tegelijkertijd, wil hij het helemaal leeg trekken. En ja, ik kan er gewoon met mijn hoofd niet bij. Ik weet niet wat ik er verder over moet zeggen, maar ik vind het echt zwaar teleurstellend.

70

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:28:56]: De heer Dijkstra.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:28:58]: Nou, dit vind ik nou teleurstellend en ik zal proberen het korter te houden, voorzitter. Ik vind het echt zeer teleurstellend. Ik trek niks leeg. Ik word hier weer voor de derde keer met de derde interruptie kapot geframed. Ik trek niks leeg. Er blijft dik 5, 6 minuten over. Vergelijkbaar aan het initiatief fonds. Ik noem dat altijd bewonersfonds. Dat plek je gelijk. Gelijke kansen, gelijke monniken, gelijke kappen. Zowel voor ondernemers als voor bewoners. Prachtig fonds. Het moet blijven. Maar niet ongebreideld. In tegenspraak met hoe we de rest van de stad ervoor staan.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:29:29]: De heer Van Steeg.

Bert van Steeg (CDA) [02:29:30]: Ja, maar dat kan niet allebei waar zijn. Dan moet u wel eerlijk zijn. U zegt, dit is geld van ondernemers. Dit moet op een betere manier besteed worden. Nou, daar kan ik nog in komen. Maar dan kunt u niet tegelijk een tegenbegroting gaan dekken met 10 miljoen euro. Dat is geen eerlijk verhaal, toch?

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:29:43]: De heer Dijkstra.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:29:44]: Ja, dat is heel eerlijk. Ik reken er exact voor dat daarmee het ondernemersfonds op een bedrag uitkomt wat nagenoeg gelijk is als wat er nu in het initiatievenfonds zit. Dat noem ik eerlijk. Dus ik koester dat. En het moet blijven groeien met de groei van de stad. Net zoals dat ook zou moeten gelden voor het initiatievenfonds. Maar nee, het initiatievenfonds bepaalt de wijkregisseur en niet de bewoners. Het ondernemingsfonds is daar een goed voorbeeld voor. Maar waarom dan drie keer meer in het een dan in het ander? En het blijft maar groeien. Daar moeten we echt een keer van af, zeg ik ook tegen het CDA.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:30:15]: Van Steeg.

71

Bert van Steeg (CDA) [02:30:16]: Nou, maar daar kan ik, en daar zijn ook al voorstel toe gedaan, daar wordt aan gewerkt volgens mij. Maar dan kunt u niet tegelijkertijd het geld van ondernemers daar weghalen. Dan moet u niet zeggen, ja, ik kom hier van ondernemers op. Nee, u haalt het geld weg en u dicht uw eigen begroting. Dat vind ik geen eerlijk verhaal. Zeker als u zegt, ja, maar het ondernemersfonds is in principe eigenlijk prima. Dat kan niet allebei waar zijn.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:30:34]: De heer Dijkstra. Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:30:36]: Ik haal helemaal geen geld bij ondernemers weg. Dat geld, dat blijft. De ondernemers die betalen keurig in OZB niet woning. En het wordt keurig besteed op allerlei plekken waar het aan besteed moet worden. En natuurlijk, ik zelf zeg ook als ondernemer niet woning. Ik ben hier hartstikke voor. Waarom? Omdat ik niet wil dat wij hier als groep veel meer te besteden hebben dan al die andere groepen die dat niet hebben. Dat is niet zoals wij het hier in deze stad met elkaar moeten verdelen. Het is gewoon puur een afspraak uit 2013 die toen met het huidige, met het klimaat van het vastgoedbark van toen en heel logisch was, laat het meegeroepen met de OZB niet woning, maar met deze enorme explosie van die OZB's van de WOZ-waardes, van al die objecten is dat niet langer meer houdbaar. En wanneer gaat deze gemeenteraad dat inzien zonder mij als boodschapper voortdurend keer op keer te framen op een manier die niet past, niet klopt met de werkelijkheid.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:31:32]: De heer Sungur.

Mahmut Sungur (DENK) [02:31:34]: Ja, voorzitter, het is toch hartstikke onbehoorlijk om aan de voorkant een verplichte afdracht af te spreken met een bepaalde doelbinding waarbij je afspreekt, dit gaan we hiervoor gebruiken om vervolgens te zeggen, dat potje is wel heel erg groot geworden dus laten we maar heel veel andere plannen daarmee gaan dekken. Dat is behoorlijk bestuur.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:31:55]: De heer Dijkstra.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:31:57]: 72

Met alle respect. Ik zeg nogmaals, ik ben zelf, dat is wel mooi dat je het zelf kan zeggen eigenaar van een niet woning. Die afspraak is niet met mij gemaakt. Ik heb mijn aanslag drie keer doorgelezen. Er staat geen spat over in. Als ik de BGU erover bel, geen informatie over. Het staat er gewoon niet. Er zijn behoorlijk wat eigenaren die het niet eens van weten. Die het totaal niet van weten. Dit is niet een afspraak met al die eigenaren niet woning. Waaronder overal ziekenhuizen. Dat is ook allemaal niet woningen. Dat is die afspraak niet. Dat is een afspraak uit 2013. Die is fantastisch. Maar er is een klein foutje gemaakt. Namelijk dat het mee zou groeien met de OZB niet woning. En dat had niet moeten gebeuren. Er had een afspraak moeten gemaakt worden over een vast bedrag. Wat meegroeit met de groei van de stad. Net als het initiaf fonds. Lees bewonersfonds.

Mahmut Sungur (DENK) [02:32:45]: Voorzitter, het gaat hier ook niet om individueel gemaakte afspraak. Het gaat om een collectieve afspraak waar volksleden zoals u over stemt. Ik bedoel, met mij zijn ook geen afspraken gemaakt persoonlijk over betaald parkeren in deze stad. Maar ik moet het helaas wel. Dat houdt toch in dat je je conformeert aan afspraken die wij hier in Nederland, maar ook in Utrecht met elkaar afspreken. En een van die afspraken was gewoon. Dit is bedoeld voor het ondernemersfonds. En ik denk dat heel veel partijen met u mee kunnen gaan in het idee van dat geld is nu wel heel erg veel. En kunnen we niet kijken of we daaraan moeten sleutelen om tot een nieuwe systematiek te kunnen komen. Maar het is toch denk ik heel onbehoorlijk om de hele afspraak aan de voorkant te vergeten. En het geld van de ondernemers te gebruiken om een deel van uw eigen begroting te dichten.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:33:33]: De heer Dijkstra.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:33:35]: Kijk. Het was toen een afspraak met een aantal ondernemers die niet konden spreken namens alle ondernemers. Kortom, dit is iets, en daar zijn we ons allemaal van bewust, wat je hier als gemeenteraad juist met elkaar afspreekt. Wij moeten ook in staat zijn hier, en dat doen we hier voortdurend, als wij, je spreekt 10, 12 jaar geleden iets af, en je ontdekt dat een aantal dingen in de markt zodanig evolueren, dat een afspraak moet worden bijgesteld, omdat iets bijvoorbeeld veel te hard groeit dan je had voorzien, of andersom. Daar zijn wij hiervoor als gemeenteraad, om afspraken te maken over de collectieve belastinginning, en dit is een onderdeel van de verplichte collectieve belastinginning, net als de OZB woning.

Mahmut Sungur (DENK) [02:34:17]: Wat je dan zou moeten doen is gewoon de belasting verlagen voor deze ondernemers. Dan heb je dat grote pot niet meer. En aan de andere kant een nieuwe vorm van belasting afspreken.

73

Waarbij je een ander doel voor oog hebt. Dan ben je ver bezig. Dan ben je behoorlijk bezig als overheid.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:34:40]: Dat is precies wat we voorstellen. Dat is precies wat we voorstellen. Die OZB in de woning, richt je anders in. Voor aanpassing van de systematiek, lees ons amendement, zou ik zeggen. En ook onze begroting.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:34:50]: Gaat u verder? Oh, mevrouw Alblas.

Kirsten Alblas (ChristenUnie) [02:34:54]: Het spijt me. Het is een korte vraag. Over die informatievoorziening richting nietwoningeigenaren, die vindt EenUtrecht zo te horen heel belangrijk. Onze vraag is, wat maakt dan dat daar geen losse motie voor gemaakt is om enkel dat aan te passen?

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:35:14]: Ja, dat had ook gekund. Ik hoop dat ik het allemaal weg krijg in die vier minuten die ik nog heb. Maar nee, klopt. Eén van de tientallen moties die we ook nog hadden kunnen indienen. Helemaal terecht.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:35:28]: Ja, gaat u verder. Want u heeft nog aardig wat amendementen in petto. En u heeft inderdaad beperkt tijd.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:35:39]: Al is het amendement lokale democratie versterken hard nodig omdat het vertrouwen van Utrecht is in de raad, bestuur en de gemeente nog steeds verder afneemt. Daarom 2,44 miljoen extra in een sterke positie voor Utrechtse burgerparticipatie. Een tweede burgerberaad in onafhankelijke onderzoeksmedia, debatpodia, belangenbehartiging, huurdersondersteuning.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:36:01]: Amendement 200.

74

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:36:04]: Tweede onderdeel uit die begroting in het amendement bewoners aan het roer. Ook hard nodig omdat Utrecht er steeds meer zelf willen en kunnen doen. Waaronder het uitvoeren van een deel van de publieke taken met alle voordelen van dien. Daarom investering van 6,48 miljoen extra in onder andere het versterken van burger- en buurtorganisaties. Het anders inrichten van de inkoop zodat deze organisaties gemakkelijke publieke taken kunnen overnemen. En het nu starten met wijkbudgetten.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:36:28]: Amendement 201.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:36:34]: dan een vijftal specifieke, die allemaal toevallig 100.000 euro vragen. De eerste starten met het burgerberaad. Met dit amendement maken we 100.000 euro vrij om toch in 2026 te kunnen starten met een volgend tweede burgerberaad te voltooien in 2027. Drie jaar na de eerste. We hebben twee opties voor financiering. Eén uit de veelgehoorde algemene dekkingsreserve, dat is één...

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:37:05]: Dit is amendement 202.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:37:07]: En de tweede, hetzelfde amendement, maar met een andere dekking, namelijk uit vrijvallende kapitaallasten door 1% minder geplande investeringen voor 2026 in te plannen. Dus graag ook een reactie van het college welke de voorkeur heeft.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:37:26]: Amendement 203 is dat dan.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:37:32]: Het tweede specifieke amendement onder de titel Geef de stem van Utrechters allemaal een stem. Het gaat om belangenbehartiging door en voor onder andere chronisch zieken, mensen met een verstandelijke beperking, lichamelijke beperking, dak- en thuislozen. Daar bezuinigt het college op, als orde groot, 135.000 euro volgend jaar door strikte vast te willen houden aan het begroten budget. En met dit amendement corrigeert dat met 100.000 euro.

75

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:37:54]: Amendement 204.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:38:02]: De derde is ondersteun het Utrechtse tegengeluid. We kennen relatief weinig onafhankelijke en kritische onderzoeksmedia en debatpodia. Hart nodig voor het scherphouden van deze macht in de gemeente. Daarom geven we ruimte voor nieuwe initiatieven met 100.000 euro. De vierde, extra investeringen in aanpak, discriminatie en pesten. Dat blijft toenemen, ook het pesten op scholen en pleinen verwoest levens en splijt onze samenleving. Laten we nu laten zien in Utrecht dat we wel één samenleving kunnen zijn, waar iedereen recht heeft op een plek. En dat we anders dan de Nederlandse regering wel bij elkaar komen en wel medeleven tonen met wat er bijvoorbeeld gebeurt met familieleden, vrienden en bekenden van Utrechters in Gaza. Daarom ook hier 100.000 euro extra investeren in deze aanpak.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:38:45]: Amendement 206.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:38:47]: De vijfde, laatste abonnement dan. Versterken programma mentale gezondheid. We hadden het even over in het debatje met Sinterstart. Het gaat momenteel volstrekt niet goed met de mentale gezondheid van Utrechters. In het bijzonder onder jongeren. En onbegrijpelijk dan ook dat deze coalitie 225.000 euro bezuinigt volgend jaar hierop. Dat betekent dat vooral doelgroepenorganisaties van, voor en door de jongeren zelf, niet zeker zijn of ze volgend jaar nog wel door kunnen. Vandaar ook hier 100.000 euro extra investering in deze aanpak.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:39:16]: Amendement 207.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:39:19]: Dan nog drie moties. Nu komt hij weer. Hoe kan het ondernemersfonds blijvend het voorbeeld zijn van burgersturing? Met als dictum na te gaan op welke wijze de huidige systematiek van het ondernemersfonds zo kan worden aangepast dat de afdracht niet meer wordt gebaseerd op basis van het percentage van de WOZ-nietwoningen, maar op basis van het jaarlijks vastgestelde vast bedrag. Twee, daarmee in samenhang na te gaan hoe de huidige opslag van 11,1% op de OZB-nietwoningen integraal onderdekken worden en blijven van het tarief van de OZB-nietwoningen. En de raad hier te over informeren uit de Q1 2026. 76

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:39:48]: Motie 559. Volgende dictum.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:39:54]: Tweede motie heet als titel Inzicht in gevolgen van iets minder onderhoud. 1. Om na te gaan wat de gevolgen zijn van circa 3% structureel jaarlijks bezuinigd op de uitgaan voor het onderhoud aan gemiddelijke gebouwen en infrastructuur. En ook hier de raad over de informeerde uiterlijk Q226.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:40:08]: Motie 560. En de laatste.

Gert Dijkstra (EenUtrecht) [02:40:13]: Laatst als titel, grip op uitbesteden aan de gemeenschap, draagt het college op na te gaan wat er nodig is om bij een volgende programma begroting wel inzicht te kunnen geven hoe per programma onderdeel het geld wordt besteed aan uitgaven voor de uitvoering, respectievelijk 1. eigen medewerkers, gemeenten in loondienst of externe inhuur, 2. bij marktpartijen en 3. door burger- en buurtorganisaties. En ook hier de raad over te informeren over resultaten uit de Q2126.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:40:36]: De motie krijgt 561 en u bent door uw tijd heen. Dank u wel. Dan gaan wij verder met de volgende fractie. Dat is Stadsbelang Utrecht. Het woord is aan de heer Bos. Cees Bos (Stadsbelang Utrecht) [02:41:21]: Bonjour. Voorzitter. Ja, ik mag gelijk van start. Geweld tegen vrouwen is geen incident, maar een patroon. In Nederland worden gemiddeld iedere acht dagen een vrouw vermoord. Wat we complexe echtscheidingen noemen, is vaak dwingende controle en geweld. En Grevio heeft Nederland daar recent op aangesproken, sterker nog op de vingers getikt. Kinderen worden gebruikt om vrouwen te treffen. En in onze eigen hulpverlening verdwijnen signalen soms uit beeld. Waardoor moeders en kinderen niet krijgen wat ze nodig hebben. Veiligheid. Veiligheid is belangrijk. En daarom steunen we ook het voorstel hierover van D66. Dit is geen conflict tussen ouders. Dit is geweld. En 77

het vraagt om een andere inzet. En daarom dienen wij een motie in samen met Volt, Link en 1Utrecht. Met ons dictum. raagt het college op een gedegen en multidisciplinaire aanpak uit te werken voor gender gerelateerd geweld, dwingende controle en femicide. Met focus op plegersaanpak, dwingende controle, ervaringsdeskundigen en naleven van het verdrag van Istanbul. Veiligheid altijd prioriteren, ook bij scheidingen en omgangen. Dit te bekostigen met middelen voor kansrijk opgroeien door de middelen voor complexe echtscheidingen in te zetten. Voor veiligheid en bescherming. De complexe scheidingen op termijn uit het takenpakket van de GIO's te halen. En vrijvallende middelen in te zetten voor bescherming van vrouwen en kinderen. Volgende punt.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:42:54]: De motie krijgt een nummer eerst. 562.

Cees Bos (Stadsbelang Utrecht) [02:42:57]: Overgang en menstruatieklachten zijn geen individueel probleem. Maar onderdeel van de werkvloer. Toch dragen vrouwen vaak zelf de last. Cursussen om hun klachten te managen in plaats van echte ondersteuning door de werkgever. Daar zag ik recent nog een voorbeeld van hier in het Utrechtse. Als gemeente moeten wij het voorbeeld geven. Het verzuim is hoog en het onderwerp staat in de kinderschoenen. Dit is precies het moment om het structureel vast te leggen. Daarom dienen wij een motie in. Samen met LINK, DENK en Partij voor de Dieren met als dictum verzoekt het college binnen 90 dagen een faciliterend spoor te ontwikkelen binnen het vitaliteitsprogramma voor medewerkers met overgang- of menstruatieklachten. Hierbij aandacht te geven aan voorlichting, internetpagina, toolbox, verleiding gevende preventief spreekuur bij de bedrijfsarts en toetsing van facilitaire voorzieningen. En de Raad voor de zomer 2026 te informeren over de voortgang en resultaten. Ik had al een hele mooie beleidsnotitie gemaakt. Die heeft het college al in opvangst genomen. Ik zou zeggen, rol hem uit. Voorzitter, Utrecht...

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:43:53]: Motie 563.

Cees Bos (Stadsbelang Utrecht) [02:43:57]: Voorzitter, Utrecht loopt vast op het stroomnet. Niet omdat TenneT en Stedin het werk niet aan kunnen of aan gaan kunnen, maar omdat de stad nog niet ruimtelijk voorbereid is. Als wij niet willen dat Utrecht de komende 20 jaar open ligt, moeten wij nu keuzes maken en vastleggen. Wij dienen daarom drie moties in die samen één programma vormen. Ruimtelijke voorbereiding, dat is een motie dus. Een stedelijk kaartbeeld met hoofdstrategies en bundelingen langs wegen, spoor en water. Dictum in kwartaal 2 van 2026 een stedelijk kaartbeeld vast te stellen met hoofdstrategies en knooppunten voor verzwaring. Met bundelingen langs hoofdwegen, spoor en water, met routes naar wijken. 78

Dit kaartbeeld naar besluitvorming te borgen in het omgevingsplan. En standaard voorwaarden bij gebiedsontwikkeling en herinrichting. De uitvoeringsvolgorde af te stemmen op de geplande plaatsing van nieuwe transformatorhuisjes. En vanaf kwartaal 3 van 2026 elk kwartaal met Stedin en TenneT te rapporteren over voortgang, knelpunten, doorlooptijden en keuzes per sectie.

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:44:53]: Motie 564.

Cees Bos (Stadsbelang Utrecht) [02:44:55]: Opslag en slim laden. Voorkomen van pieken en dalen. En niet onnodig graven. Dictum. Slim laden als ondergrens te borgen bij opwekken bij individuele laadpalen voor woningen, vv's en bedrijven. Boven een objectieve drempel van aansluitvermogen lokale opslagvermogen voor te schrijven en dit uit te werken met een helder veiligheidskader. Voor bestaande bouwen eenvoudig spoor te openen met één loket, standaard voorwaarden en de heldere eisen voor brandveiligheid en milieu. Voor nieuwbouw en sloopnieuwbouw de eisen te verankeren in het omgevingsplan en anteriëre overeenkomsten. Vanaf 2026 de monitoren op gemeten piekreductie per wijk en deze KPIs elk kwartaal te rapporteren. Nummer?

Sharon Dijksma (Voorzitter) [02:45:31]: Motie 565. Gaat u verder.

Cees Bos (Stadsbelang Utrecht) [02:45:34]: Eerlijke afweging bovengronds leidingen. Omdat sommige routes sneller, doelmatiger en minder hinderlijk bovengronds kunnen. En ik zie de burgemeester knikken. Dictum. Per direct een verkenning te starten met kaart en kies scenario's die aangeven waar bovengronds doelmatig en veilig is en waar niet. Per corridor een transparante vergelijking op te leveren van tijd, hinder en kosten tussen bovengronds en ondergronds. Eisen vooraf vast te leggen voor beeldkwaliteit, geluid, beheer en veiligheid en de raad in kwartaal 4 van 2026 een besluit per sectie voor te leggen op basis van feitelijke vergelijkingen. Met deze drie motie brengen bij structuur en uitvoering voorkomen we dubbel werk en houden we Utrecht draaiend. Utrecht verliest meer betaalbare woningen dan we kunnen bijbouwen. Zonder publieke borging verdwijnen starterswoningen definitief uit bereik. Met een Utrechts woonbedrijf kiezen we voor Ruyge, zonder een groot gemeentelijke vastgoedportefeuille op te bouwen. Het gaat om tijdelijke verwerving, juridische borging en doorplaatsing indien mogelijk naar partijen die betaalbaarheid vasthouden. Omdat uw grens hier hoog is en de capaciteit beperkt is, starten we met wat het meest effect heeft. Structurele borging van betaalbare koop. En parallel verkennen we andere lijnen, zoals regie op verkoopstromen, middenhuur en betaalbare koop.