Toelichting Bijlage 13 Natuurtoets.pdf
Tekst van het document
Natuurtoets bestemmingsplan binnendijks bedrijventerrein Urk Toetsing aan de Wet natuurbescherming 13 oktober 2020
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Verantwoording Titel
Natuurtoets bestemmingsplan binnendijks bedrijventerrein Urk
Opdrachtgever
Gemeente Urk
Projectleider
Martijn Gerritsen
Auteur(s)
Yasmin Hall & Mickey Tromp
Tweede lezer
Wendy Liefting & Berto van Dam
Projectnummer
1271717
Aantal pagina’s
40
Datum
13 oktober 2020
Handtekening
Ontbreekt in verband met digitale verwerking. Dit rapport is aantoonbaar vrijgegeven.
Colofon TAUW Group bv Handelskade 37 Postbus 479 7400 AL Deventer T +31 57 06 99 91 1 E info@tauw.com
2/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Inhoud 1
2
3
Inleiding ..................................................................................................................................... 5 1.1
Doel .................................................................................................................................... 5
1.2
Wetgeving .......................................................................................................................... 5
1.3
Te beschouwen onderdelen Wnb ...................................................................................... 5
1.4
Werkwijze ........................................................................................................................... 6
1.5
Kwaliteit .............................................................................................................................. 6
1.6
Uitgangspunten .................................................................................................................. 6
Situatie en beoogde ontwikkeling .............................................................................................. 7 2.1
Huidige situatie................................................................................................................... 7
2.2
Beoogde ontwikkeling ........................................................................................................ 8
2.3
Overige ontwikkelingen nabij het plangebied ..................................................................... 9
Natura 2000-gebieden ............................................................................................................. 11 3.1
Natura 2000-gebieden ..................................................................................................... 11
3.1.1
Beschermingsregime Natura 2000 bij projecten ....................................................... 11
3.1.2
Relevante Natura 2000-gebieden ............................................................................. 11
3.1.3
Methode toetsing....................................................................................................... 12
3.2
Natura 2000-gebied IJsselmeer ....................................................................................... 13
3.2.1
Gebiedsbeschrijving .................................................................................................. 13
3.2.2
Kwalificerende vogelrichtlijnsoorten: broedvogels .................................................... 13
3.2.3
Kwalificerende vogelrichtlijnsoorten: niet-broedvogels ............................................. 13
3.3
Afkadering effecten .......................................................................................................... 15
3.4
Omschrijving effecten....................................................................................................... 15
3.4.1
Verstoring door licht .................................................................................................. 16
3.4.2
Verstoring door geluid ............................................................................................... 16
3.4.3
Optische verstoring ................................................................................................... 17
3.4.4
Stikstofdepositie ........................................................................................................ 17
3.5
Broedvogels ..................................................................................................................... 17
3.5.1 3.6
Effectbeoordeling ...................................................................................................... 18
Niet broedvogels .............................................................................................................. 18
3.6.1
Effectenbeoordeling .................................................................................................. 19
3/40
Kenmerk
3.7 4
5
6
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Conclusie ......................................................................................................................... 19
Natuurnetwerk Nederland ....................................................................................................... 20 4.1.1
Bescherming ............................................................................................................. 20
4.1.2
Provinciale ruimtelijke verordening ........................................................................... 20
4.1.3
Vigerend bestemmingsplannen ................................................................................ 20
4.1.4
Gebiedsbeschrijving en wezenlijke kenmerken en waarden .................................... 21
4.1.5
Methode toetsing effecten ......................................................................................... 21
4.1.6
Wezenlijke kenmerken en waarden .......................................................................... 22
4.1.7
Conclusie .................................................................................................................. 22
Houtopstanden ........................................................................................................................ 23 5.1.1
Bescherming ............................................................................................................. 23
5.1.2
Effecten ..................................................................................................................... 23
5.1.3
Conclusie .................................................................................................................. 24
Soortenbescherming ............................................................................................................... 25 6.1
Beschermingsregime en bepalingen ................................................................................ 25
6.2
Vrijstellingen ..................................................................................................................... 25
6.3
Zorgplicht ......................................................................................................................... 26
6.4
Literatuuronderzoek ......................................................................................................... 26
6.5
Effecten ............................................................................................................................ 27
6.5.1
Grondgebonden zoogdieren ..................................................................................... 27
6.5.2
Vleermuizen .............................................................................................................. 28
6.5.3
Vogels ....................................................................................................................... 31
6.5.4
Amfibieën .................................................................................................................. 32
6.5.5
Reptielen ................................................................................................................... 33
6.5.6
Vissen ....................................................................................................................... 33
6.5.7
Libellen, vlinders en overige ongewervelden ............................................................ 33
6.5.8
Zorgplicht .................................................................................................................. 34
7
Conclusies en aanbevelingen ................................................................................................. 34
8
Literatuur ................................................................................................................................. 38
Bijlage 1
Effectenbeoordeling niet-broedvogels
4/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
1 Inleiding Dit hoofdstuk bevat achtergrondinformatie over het doel van de toetsing, de relevante natuurwetgeving, de wijze van kwaliteitsborging en de te hanteren uitgangspunten voor toetsing.
1.1
Doel
In opdracht van Gemeente Urk heeft Tauw onderzoek gedaan naar de consequenties van de Wet Natuurbescherming (Wnb) voor de aanleg van een binnendijks bedrijventerrein. De ontwikkeling kan alleen doorgaan als deze niet in strijd is met de natuurwetgeving, of als de benodigde vergunningen en/of ontheffingen kunnen worden verleend. In de rapportage worden de volgende vragen beantwoord: Welke onderdelen van de Wet natuurbescherming (Wnb) en het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) zijn van belang?
In hoeverre is de beoogde ontwikkeling (mogelijk) strijdig met de Wnb en/of het Barro? Zijn maatregelen en/of een ontheffing/vergunning nodig?
Wat betekent dit voor de verdere planvorming en uitvoering?
1.2
Wetgeving
Sinds 1 januari 2017 is de Wet natuurbescherming (hierna te noemen “Wnb”) in werking. De Wnb is het wettelijke stelsel voor natuurbescherming en vervangt drie tot dan bestaande wetten, namelijk de Natuurbeschermingswet 1998, de Flora- en faunawet en de Boswet. Het beschermingsregime gaat uit van het “nee, tenzij-principe“. Dit betekent dat de genoemde verbodsbepalingen in de Wnb voor bescherming van gebieden, soorten en houtopstanden altijd gelden. Het afwijken hiervan is alleen onder voorwaarden toegestaan. Gedeputeerde Staten (GS) van de provincie Flevoland is het bevoegd gezag voor het verlenen van toestemming door middel van een vergunning of ontheffing. Een vrijstelling kan uitsluitend worden vastgesteld voor Provinciale Staten (PS) van de provincie Flevoland.
1.3
Te beschouwen onderdelen Wnb
De gebieden- en soortenbescherming zijn onderdelen waarop getoetst moet worden. Voor de bescherming van gebieden is toetsing aan Natura 2000-doelen van belang. Gebiedsbescherming wordt ook gewaarborgd onder het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Daarom is het NNN (Natuurnetwerk Nederland) ook van toepassing. De bescherming van houtopstanden is van belang, omdat er op basis van de beschikbare plannen circa 80 bomen worden gekapt.
5/40
Kenmerk
1.4
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Werkwijze
De mogelijke aanwezigheid van beschermde soorten is bepaald aan de hand van de volgende gegevens:
Regionale en landelijke verspreidingsatlassen en -data (zie ook hoofdstuk 8)
Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) Natuurkaart van Tauw (https://www.tauw.nl/op-welk-terrein/ecologie/ecoviewer.html)
Beschermde soorten bij Binnendijks Bedrijventerrein Urk
Domineesweg 27 Urk – Ecologisch onderzoek eDNA-onderzoek naar de waterspitsmuis – Domineesweg Urk
Een literatuurstudie
Het doel van de literatuurstudie is om na te gaan welke beschermde soorten en gebieden in of in de omgeving van het plangebied kunnen voorkomen.
1.5
Kwaliteit
Tauw garandeert dat alle relevante beschermde gebieden bij het ecologisch onderzoek zijn betrokken. Door de inzet van deskundige ecologen en landelijk geaccepteerde onderzoeksmethodes wordt de kwaliteit van het onderzoek zoveel mogelijk gewaarborgd. Mede in dit kader is Tauw aangesloten bij het Netwerk Groene Bureaus, een samenwerkingsverband van adviesbureaus die (uitsluitend of ook) ecologisch advies geven en ecologisch onderzoek verrichten. Bij het veldwerk worden de door het Netwerk Groene Bureaus gehanteerde onderzoeksprotocollen door Tauw gevolgd. Hoewel daarmee de trefkans van beschermde soorten zo groot mogelijk is betekent het niet dat elke voorkomende beschermde soort ook daadwerkelijk aangetroffen wordt.
1.6
Uitgangspunten
De volgende uitgangspunten zijn van toepassing op de beoogde ontwikkeling:
De werkzaamheden ten behoeve van de realisatie van het bedrijventerrein vinden overdag
plaats De vier erven inclusief gebouwen, bomen en struiken worden aangetast en verdwijnen
De windmolens en het bedrijf Flevopack blijven behouden
De huidige watergangen in het plangebied worden gedempt. Nieuwe watergangen worden aangelegd
Langs de randen van het plangebied blijven watergangen en bomenrijen behouden
Enkele erven in het plangebied zijn al voldoende onderzocht, en er is geen veldbezoek noodzakelijk ter ondersteuning van deze natuurtoets
De beoogde realisatie van de Maritieme Servicehaven Noordelijk Flevoland en effecten
hiervan op het IJsselmeer worden in deze toets buiten beschouwing gelaten Deze natuurtoets heeft uitsluitend betrekking op de realisatie en benutting van het binnendijkse bedrijventerrein
6/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
2 Situatie en beoogde ontwikkeling Dit hoofdstuk bevat achtergrondinformatie over de huidige situatie, het voorgenomen plan en de uit te voeren werkzaamheden.
2.1
Huidige situatie
Figuur 2.1 toont de ligging van het plangebied dat een oppervlakte van ongeveer 90 hectare heeft. Het gaat om een gebied bestaande uit akkerbouw met teelt op volle grond, enkel erven en een braakliggend terrein, waar voorheen een boerderij aanwezig was. Langs de erven is opgaand groen aanwezig. Tussen en langs de agrarische percelen lopen watergangen. Het gebied wordt in het oosten begrensd door de Monnikenweg en de Zuidermeerweg, en in het noorden door de Domineesweg (N352). Ten westen van het plangebied ligt het IJsselmeer. In het westelijke deel van het plangebied zijn twee windturbines aanwezig. Ten zuiden van het plangebied zijn ook enkele windturbines aanwezig. Figuur 2.2 geeft een sfeerimpressie van het gebied.
Figuur 2.1 Ligging van het plangebied (globaal begrensd)
7/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Figuur 2.2 Impressie van het plangebied (Cyclomedia, 2020)
2.2
Beoogde ontwikkeling
Figuur 2.3 geeft de beoogde ontwikkeling weer van het binnendijks bedrijventerrein. Het binnendijks bedrijventerrein bestaat deels uit bedrijven tot hoogstens milieucategorie 4.2, waarvan in beperkte mate kantoren, perifere detailhandel en een truckparkeerplaats met bijbehorende voorzieningen. Daarnaast worden bedrijven in een hogere milieucategorie (tot en met 5.3) toegestaan, mits deze behoren tot de maritieme sector of het visserijcluster. Voor bedrijven binnen het visserijcluster en de maritieme sector zijn de volgende vijf doelgroepen geïdentificeerd: 1. 2.
Visverwerking en –handel Koel-/ verslogistiek
3.
Maritieme toeleveranciers in de eerste lijn
4. 5.
Fysieke maritieme dienstverlening Gespecialiseerde zakelijke diensten maritieme sector. Deze bedrijven zijn of vis gerelateerd, of zijn bedrijven uit het maritieme cluster, of zijn bestaande of nieuwe bedrijven afkomstig van Urk. Het is nog niet bekend om hoeveel bedrijven het gaat1.
Naast bedrijvigheid zal er op het binnendijks bedrijventerrein (in beperkte mate) ook ruimte zijn voor de functies kantoren, perifere detailhandel en een truckparkeerplaats met bijbehorende voorzieningen.
1
Gemeente Urk 2019 Nota van uitgangspunten en ambities ontwikkeling binnendijks bedrijventerrein Urk 8/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
De vier bestaande erven met bijbehorende gebouwen en houtopstanden worden aangetast en verdwijnen. Het bedrijf Flevopack en de twee windmolens blijven behouden. Verder worden alle watergangen in het plangebied gedempt. De watergangen en bomenrijen aan de randen van het plangebied blijven behouden. In deze natuurtoets wordt van een worst-case scenario uitgegaan in het plangebied.
Figuur 2.3 De beoogde ontwikkeling
2.3
Overige ontwikkelingen nabij het plangebied
Nabij het plangebied vinden ook andere ontwikkelingen plaats. Deze zijn onderdeel van een separaat besluit en worden daarom niet in deze beoordeling getoetst, maar worden desalniettemin benoemd om een volledig beeld te schetsen van de ontwikkelingen in het gebied. Voor deze ontwikkeling is nog geen vergunning verleend. Om die reden komt deze ontwikkeling ook niet in een eventuele cumulatietoets terug. De beoogde ontwikkeling van het binnendijkse bedrijventerrein wordt geacht bedrijven te huisvesten die een ondersteunende functie hebben voor een nabijgelegen voorgenomen ontwikkeling, de Maritieme Servicehave Noordelijk Flevoland (MSNF). De buitendijkse MSNF bevat de aanleg van een kade van ca. 10 hectare, waarvan de kadelengte ca. 1000 meter is. Er zal ook een golfbreker in het IJsselmeer worden gerealiseerd.
9/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
De MSNF zal uitsluitend gebruikt worden voor maritieme serviceactiviteiten, maar er komt ook een publieke kade voor incidentele gebruikers. Laad- en losactiviteiten zullen plaatsvinden bij de nog te ontwikkelen Flevokust Haven. Maritieme serviceactiviteiten zoals het (af)bouwen van jachten, productontwikkeling en maritieme innovatie vallen onder de voorgenomen maritieme dienstverlening. Het inpassingsplan is in december 2019 vernietigd op basis van beroep van de IJsselmeervereniging, vanwege de beoordeling van de natuureffecten door stikstof. De provincie is gestart met een nieuw inpassingsplan, en verwacht dat eind 2020 gestart kan worden met aanbesteden.
Figuur 2.4 De globale ligging van de MSNF en voorgenomen indeling van het gebied (afkomstig van www.flevoland.nl)
10/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
3 Natura 2000-gebieden In dit hoofdstuk worden de Natura-2000 gebieden in de omgeving van het plangebied beschreven die mogelijk door de voorgenomen ontwikkeling geschaad zouden kunnen worden.
3.1
Natura 2000-gebieden
3.1.1
Beschermingsregime Natura 2000 bij projecten
Voor de beoogde ontwikkeling is mogelijk een vergunning vanuit de Wet natuurbescherming (hierna Wnb) verplicht. Dat vloeit voort uit artikel 2.7, eerste lid, van die wet. Een bestuursorgaan stelt een plan dat niet direct verband houdt met of nodig is voor het beheer van een Natura 2000-gebied, en dat afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied, uitsluitend vast indien is voldaan aan artikel 2.8, met uitzondering van het negende lid.
De beoogde ontwikkeling moet– in de zin van de Wnb – worden gezien als ‘plan’. Een bestuursorgaan stelt een plan uitsluitend vast wanneer de zekerheid is verkregen dat er geen sprake is van significante effecten op de instandhoudingsdoelen van Natura 2000-gebieden. In deze Voortoets wordt dan ook nagegaan óf de beoogde activiteit gevolgen kan hebben voor Natura 2000-gebieden, en zo ja welke gevolgen. Indien significante gevolgen op niet op voorhand kunnen worden uitgesloten, dan is geen sprake van een project als bedoeld in artikel 2.7, eerste lid. In dat geval dient een nadere ecologische beoordeling te worden uitgevoerd. Er dient dan een passende beoordeling te worden gemaakt van de gevolgen voor het Natura 2000-gebied, rekening houdend met de instandhoudingsdoelstellingen voor dat gebied (artikel 2.8, eerste lid Wnb). Een bestuursorgaan stelt het plan dan uitsluitend vast als uit de passende beoordeling de zekerheid is verkregen dat het plan de natuurlijke kenmerken van het gebied niet zal aantasten (artikel 2.8, derde lid). Deze Voortoets heeft als doel te bepalen of een passende beoordeling noodzakelijk is. 3.1.2 Relevante Natura 2000-gebieden Figuur 3.1 geeft de ligging van het plangebied weer ten opzichte van Natura2000-gebieden. De afstand van de projectgebied tot het Natura 2000-gebied ‘IJsselmeer’ bedraagt circa 75 m.
Effecten op het Natura 2000-gebied IJsselmeer kunnen dus niet op voorhand worden uitgesloten. Het Natura 2000-gebied is als zodanig aangewezen vanwege de aanwezigheid van kwalificerende habitattypen en soorten. De gebiedsspecifieke ecologische vereisten voor de duurzame instandhouding van deze kwalificerende habitattypen en soorten zijn beschreven in instandhoudingsdoelstellingen.
11/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Figuur 3.1 Ligging van het plangebied ten opzichte van Natura 2000-gebied
Overige Natura 2000-gebieden liggen op grotere afstand, minimaal drie kilometer van het plangebied af. Dit maakt dat storingsfactoren met een grotere reikwijdte (groter dan drie kilometer) in deze gebieden effect kunnen hebben. Van de diverse storingsfactoren zijn dat alleen de emissies naar de lucht. 3.1.3
Methode toetsing
In deze paragraaf wordt bepaald of het optreden van negatieve effecten al dan niet met zekerheid kan worden uitgesloten. De vraag over deze zekerheid wordt beantwoord via een oriënterende toets. Hiertoe is in kaart gebracht voor welke habitattypen of soorten het Natura 2000-gebied een bijzondere waarde heeft en wat de instandhoudings-doelstellingen van het Natura 2000-gebied zijn. Op basis van de bij Tauw aanwezige expertise en beschikbare literatuur wordt een uitspraak gedaan of het optreden van al dan niet significante effecten kan worden uitgesloten. Is er met zekerheid geen sprake van negatieve effecten op het Natura 2000-gebied, dan is geen vergunning noodzakelijk. Wanneer uit de Voortoets blijkt dat effecten op de instandhoudingsdoelstellingen niet zijn uit te sluiten, dan is een passende beoordeling noodzakelijk, eventueel gevolgd door een vergunningprocedure. Uit de passende beoordeling dient te blijken welke instandhoudingsdoelstellingen in welke mate worden geschaad. Dat is echter geen onderdeel van deze rapportage.
12/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
3.2
Natura 2000-gebied IJsselmeer
3.2.1
Gebiedsbeschrijving
Het IJsselmeer is ontstaan door de aanleg van de Afsluitdijk, IJsselmeerpolders en Houtribdijk. Hierdoor is de Zuiderzee afgesloten, en het water na enkele maanden al verzoet. Sindsdien ontbreekt een brakke overgangszone naar de zee. Het merendeel van het water wordt aangevoerd door de IJssel. Langs de Friese kust, wat voorheen een intergetijdengebied betrof, is er sprake van ondieptes waar waterplanten en buitendijkse slikken en platen voorkomen. De buitendijkse kweldergebieden hebben zilte en brakke milieus. Moerasvorming in de vorm van biezenstroken kan optreden in de natte terreindelen. Op de laag liggende delen van oude platten, en ook op de overgang van land en water komt rietland voor. Als verdere successie optreedt verruigt het rietland en vindt wilgopslag plaats. Voornamelijk op hogere delen kunnen struwelen en bos zich ontwikkelen. De aanwezige graslanden zijn soortenrijk, met name als deze voorkomen op kalkrijk vochtig substraat. Het deel van het IJsselmeer en de nabije omgeving waarop de voorgenomen ontwikkeling mogelijk effect heeft is uitsluitend aangewezen Vogelrichtlijngebied. Het deel van het Natura 2000gebied wat ook als Habitatrichtlijngebied is aangewezen is gelegen op 35 kilometer afstand van het plangebied. Om die reden kunnen alleen effecten als gevolg van stikstofdepositie hier nog merkbaar zijn.
Aangewezen Habitatrichtlijnsoorten worden verder dan ook niet in de rapportage behandeld. 3.2.2 Kwalificerende vogelrichtlijnsoorten: broedvogels Het Natura 2000-gebied is aangewezen als Vogelrichtlijngebied vanwege de waarde voor broedvogels. Voor de aangewezen broedvogels staan in onderstaande tabel instandhoudingsdoelen geformuleerd. Tabel 3.1 Kwalificerende Vogelrichtlijnsoorten: broedvogels Broedvogel
Doel omvang
Doel kwaliteit leefgebied
leefgebied
Omvang populatie / Aantal broedparen
A017 – Aalscholver
=
=
8000
A021 – Roerdomp
>
>
7
A034 – Lepelaar
=
=
25
A081 – Bruine kiekendief
=
=
25
A119 – Porseleinhoen
>
>
18
A137 – Bontbekplevier
>
>
13
A151 – Kemphaan
>
>
20
A193 – Visdief
=
=
3300
A292 – Snor
=
=
40
A295 - Rietzanger
=
=
990
3.2.3
Kwalificerende vogelrichtlijnsoorten: niet-broedvogels
Het Natura 2000-gebied is aangewezen als Vogelrichtlijngebied vanwege de waarde voor nietbroedvogels. Voor de aangewezen niet-broedvogels staan in onderstaande tabel instandhoudingsdoelen geformuleerd.
13/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Tabel 3.2 Kwalificerende Vogelrichtlijnsoorten: niet-broedvogels Niet-broedvogel
Doel omvang
Doel kwaliteit
leefgebied
leefgebied
Omvang populatie
A005 - Fuut (f)
>
>
2.200
A017 - Aalscholver (s en f)
=
=
8.100
A034 – Lepelaar (f)
=
=
30
A037 – Kleine zwaan (s)
=
=
1600
A037 – Kleine zwaan (f)
=
=
20
A702 – Toendrarietgans (s)
=
=
behoud
A040 – Kleine rietgans (s)
=
=
30
A041 – Kolgans (f)
=
=
4.400
A041 – Kolgans (s)
=
=
19.000
A043 – Grauwe gans (s en f)
=
=
580
A045 – Brandgans (f)
=
=
1.500
A045 – Brandgans (s)
=
=
26200
A048 – Bergeend (f)
=
=
210
A050 – Smient (s en f)
=
=
10.300
A051 – Krakeend (f)
=
=
200
A052 – Wintertaling (f)
=
=
280
A053 – Wilde eend (f)
=
=
3.800
A054 – Pijlstaart (f)
=
=
60
A056 – Slobeend (f)
=
=
60
A056 – Tafeleend (f)
=
=
310
A061 – Kuifeend (f)
=
=
11.300
A062 – Toppereend (f)
=
=
15.800
A067 – Brilduiker (f)
=
=
310
A068 – Nonnetje (f)
>
>
180
A070 – Grote zaagbek (f)
>
>
1.850
A125 – Meerkoet (f)
=
=
3.600
A132 – Kluut (f)
=
=
20
A140 – Goudplevier (s en r)
=
=
9.700
A151 – Kemphaan (f)
=
=
2.100
A151 – Kemphaan (s)
=
=
17.300
A156 – Grutto (f)
=
=
290
A156 – Grutto (s)
=
=
2.200
A160 - Wulp (f)
=
=
310
A160 - Wulp (s)
=
=
3.500
A177 – Dwergmeeuw (f)
>
>
85
A190 – Reuzenstern (s en f)
=
=
40
A197 – Zwarte stern (f)
>
>
73.200
14/40
Kenmerk
3.3
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Afkadering effecten
Het voornemen kan op verschillende manieren effecten hebben op natuur. Dit zijn zogenoemde ‘storingsfactoren’. Voor de aanleg van het bedrijventerrein is zowel als gevolg van de aanleg als in de gebruiksfase sprake van mogelijke effecten op Natura 2000-gebied IJsselmeer. In tabel 3.3 zijn de relevante storingsfactoren weergegeven en is aangegeven of deze relevant zijn in de aanlegfase, gebruiksfase of beiden. Tabel 3.3 Relevante storingsfactoren als gevolg van de boogde ontwikkeling in de aanlegfase en gebruiksfase Storingsfactor
Aanlegfase
Gebruiksfase
Optische verstoring
+
-
Verstoring door licht
-
+
Verstoring door geluid
+
+
Stikstofdepositie
+
+
+ Relevant, -Niet relevant
Omdat er geen sprake is van werkzaamheden ín Natura 2000-gebied is een effect in de vorm van (tijdelijk) oppervlakteverlies of (tijdelijke) versnippering uitgesloten. Ook effecten als gevolg van verontreiniging, trillingen of mechanische factoren zijn bij voorbaat al uitgesloten, omdat er geen verontreinigende stoffen in het Natura 2000 gebied komen en eventuele mechanische effecten of trillingen niet in het IJsselmeer te voelen zijn. Deze storingsfactoren worden verder dan ook niet in de rapportage behandeld.
3.4
Omschrijving effecten
Enkele van onderstaande effecten zijn in meer of mindere mate afhankelijk van het soort bedrijven dat zich op het bedrijventerrein vestigt, en de locatie op het terrein ten opzichte van het IJsselmeer. In figuur 3.2 is de voorgenomen indeling van het bedrijventerrein weergegeven. Op basis van het voorstel van het bestemmingsplan is het mogelijk dat gebouwen, silo’s of masten tot 20 meter boven maaiveld gebouwd worden. Er zijn geen voorwaarden of limieten opgenomen in het bestemmingsplan met betrekking tot geluid en/of lichtvervuiling.
15/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Figuur 3.2 Voorgenomen indeling bedrijventerrein
3.4.1
Verstoring door licht
Kunstmatige verlichting kan tot verstoring van het normale gedrag van fauna leiden. Met name soorten die in de schemering of nacht actief zijn kunnen last hebben van verstoring door licht, doordat zij juist aangetrokken worden of verdreven door de lichtbron. Hierdoor is het mogelijk dat hun ritme ontregeld wordt, of dat er sprake is van verlies of versnippering van habitat omdat verlichte delen van het leefgebied worden vermeden. Verstoring door licht in de aanlegfase is uitgesloten omdat er uitsluitend overdag gewerkt zal worden. Verstoring door licht in de permanente situatie is mogelijk, door de verlichting van parkeerplaatsen en mogelijkheid van bedrijvigheid buiten normale werkuren om, die in transport en logistiek gebruikelijk zijn. Ook is het mogelijk dat enkele bouwwerken, en bijbehorende verlichting, boven de dijk uitsteken. Effecten als gevolg van verstoring door licht zijn niet uitgesloten, en worden in paragraaf 3.5 en 3.6 verder behandeld. 3.4.2 Verstoring door geluid Onnatuurlijke geluidsbronnen, zowel tijdelijk als permanent, kunnen aanwezige fauna verstoren. Verstoring door geluid kan leiden tot stress en/of vluchtgedrag van individuen. Dit kan vervolgens weer leiden tot het verlaten van leefgebied (Synbiosys, 2020). De aard van het geluid is hierbij van belang.
Veel vogels zijn gevoelig voor harde plotselinge geluiden, maar kunnen wennen aan bepaalde monotone constante geluiden, zoals het geluid van wegen. Daarnaast is er een belangrijk verband met optische verstoring. Beweging en geluid van een object tegelijk zijn vaak meer verstorend dan het geluid alleen. Als gevolg van het beoogde voornemen is in de aanlegfase verstoring door geluid te verwachten. Ook in de permanente situatie is een toename van geluidverstoring te verwachten vanwege de werkzaamheden op het terrein (scheepsbouw, laden/lossen), menselijke aanwezigheid en de toename van verkeer. Effecten als gevolg van verstoring door geluid op aangewezen (niet-)broedvogels worden in paragraaf 3.5 en 3.6 nader beschouwd. 16/40
Kenmerk
3.4.3
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Optische verstoring
Menselijke aanwezigheid kan verstorend werken voor vogelsoorten en habitatsoorten. Optische verstoring leidt vooral tot vluchtgedrag van dieren (Synbiosys, 2020). Als gevolg van de aanlegwerkzaamheden van het bedrijventerrein kan optische verstoring toenemen door het gebruik van werktuigen die hoger zijn dan 8 meter, zoals mogelijk hijskranen. In de permanente situatie zal er geen sprake zijn van optische verstoring. De dijk schermt het merendeel van de te realiseren bouwwerken en activiteiten af, en eventuele bouwwerken die boven de dijk uitsteken zijn statisch. Effecten als gevolg van optische verstoring in de aanlegfase zijn niet uitgesloten en worden in paragraaf 3.5 en 3.6 nader beschouwd. 3.4.4 Stikstofdepositie Effecten als gevolg van stikstofdepositie zijn separaat onderzocht (zie hiervoor de notitie Stikstofemissies Binnendijks bedrijventerrein Urk, kenmerk N002-1271717BRA-V01-nda-NL, d.d. 30 juli 2020). In deze notitie wordt ingegaan op de effecten van stikstofdepositie in de aanlegfase en gebruiksfase en is een berekening gemaakt met behulp van AERIUS Calculator. Uit deze berekening blijkt dat er geen sprake is van een emissie hoger dan 0,00 mol/ha/jaar op een stikstofgevoelig habitattype of leefgebied wanneer de aanlegfase wordt verspreid over drie jaar.
Ook in de gebruiksfase is geen sprake van een projectbijdrage hoger dan 0,00 op een stikstofgevoelig habitattype of leefgebied. Effecten als gevolg van stikstofdepositie zijn om die reden uitgesloten.
3.5
Broedvogels
Uit voorgaande paragrafen blijkt dat niet alle storingsfactoren op voorhand zijn uitgesloten. Doordat het plangebied dicht bij de grens van het Natura 2000-gebied ligt, is sprake van externe werking. Het Natura 2000-gebied IJsselmeer is een zeer omvangrijk gebied met verschillende habitats. Om die reden is niet te verwachten dat alle aangewezen broedvogels overal in het Natura 2000-gebied voorkomen. De aan het plangebied grenzende dijk behoort niet tot het Natura 2000-gebied. De stenige oever, die uit basaltkeien bestaat maakt wel deel uit van het Natura 2000-gebied. In onderstaande tabel zijn de relevante broedvogels opgenomen, eventuele waarnemingen in het gebied in de afgelopen 5 jaar en of deze soorten mogelijk beïnvloed worden door de effecten van de voorgenomen ontwikkeling.
17/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Tabel 3.4 Effecten op broedvogels als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling Soort
Geschikt
Trend sinds
Waarnemingen NDFF
Mogelijk
habitat
start
laatste vijf jaar
beïnvloed?
A017 – Aalscholver
Nee
++
2 (ter plaatse)
Nee
A021 – Roerdomp
Nee
0
0
Nee
A034 – Lepelaar
Nee
~
0
Nee
A081 – Bruine kiekendief
Nee
-
2 (overvliegend/ ter plaatse)
Nee
A119 – Porseleinhoen
Nee
~
0
Nee
A137 – Bontbekplevier
Nee
0
0
Nee
A151 – Kemphaan
Nee
--
0
Nee
A193 – Visdief
Nee
+
0
Nee
A292 – Snor
Nee
0
0
Nee
A295 - Rietzanger
Nee
0
0
Nee
3.5.1
Effectbeoordeling
Aalscholver broedt in kolonies in bomen, deze ontbreken in dit deel het Natura 2000-gebied. Door gebrek aan geschikt habitat voor riet- en moerrassoorten zijn rust- en broedplaatsen van roerdomp, porseleinhoen, snor, rietzanger en bruine kiekendief in het gebied uit te sluiten. Ook voor de lepelaar, kemphaan, visdief en bontbekplevier is de stenige oever en het diepe IJsselmeer niet geschikt als broedplaats. Gelet op het voorgaande leiden de mogelijke effecten van de voorgenomen ontwikkeling niet tot het verstoren van broedparen. Mogelijk rust- en foerageergebied is nog volop beschikbaar in de nabije omgeving. Verder is er geen aantasting van de voedselbeschikbaarheid. Effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van broedvogels zijn daarom op voorhand uitgesloten.
3.6
Niet broedvogels
Uit de analyse van de storingsfactoren blijkt dat deze niet allemaal op voorhand zijn uitgesloten. Doordat het plangebied dicht bij de grens van het Natura 2000-gebied is gelegen is sprake van externe werking. Het Natura 2000-gebied IJsselmeer is een zeer omvangrijk gebied met verschillende habitats. Om die reden is niet te verwachten dat alle aangewezen niet-broedvogels overal in het Natura 2000-gebied voorkomen. In bijlage 1 is een tabel opgenomen waarin de relevante niet-broedvogels zijn weergegeven, alsmede de beoordeling of het habitat geschikt is, wat het dieet is en of deze soorten recent zijn waargenomen. Hieruit kan een conclusie getrokken worden over de effecten van de storingsfactoren.
18/40
Kenmerk
3.6.1
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Effectenbeoordeling
Er wordt gefietst op de dijk, honden worden er uitgelaten en de dijk is in gebruik als graasgebied voor schapen. Door deze al aanwezige verstoringen is het gebied waarschijnlijk niet geschikt als (essentieel) leefgebied voor niet-broedvogels. Dit is terug te zien in het kleine aantal waarnemingen van niet-broedvogels in het plangebied en het nabijgelegen gedeelte van het IJsselmeer. Van de verschillende soorten voor wie dit deel van het IJsselmeer een geschikt habitat vormt, zijn er maar enkele waargenomen in de laatste 5 jaar. De fuut, aalscholver, grauwe gans, nonnetje en grote zaagbek zijn hooguit 1 of 2 keer waargenomen in en nabij het gedeelte van het IJsselmeer waarop de voorgenomen ontwikkeling effect heeft. Hieruit is te concluderen dat het gedeelte IJsselmeer waarschijnlijk geen essentieel foerageergebied is. Met uitzondering van de grauwe gans bestaat het dieet van deze soorten voornamelijk uit vis en andere waterdieren. Deze voedselbron is ook in andere delen van het IJsselmeer voorradig, en de tijdelijke verstoring zou niet tot een knelpunt moeten leiden. Het dieet van de grauwe gans bestaat uit gras, plantwortels en zaden. De voorgenomen ontwikkeling leidt tot afname van beschikbaar voedsel direct naast het IJsselmeer, maar in de omgeving zijn nog voldoende overige gras- en weilanden waarop de grauwe gans kan foerageren.
Ook voor deze soort leidt de voorgenomen ontwikkeling niet tot een knelpunt. Effecten op de instandhoudingsdoelen van niet-broedvogels zijn uitgesloten.
3.7
Conclusie
Effecten op de instandhoudingsdoelen van Natura 2000-gebieden als gevolg van optische verstoring, verstoring door licht, geluid en stikstofdepositie zijn uitgesloten. Effecten als gevolg van stikstofdepositie zijn in beeld gebracht met een AERIUS-berekening. Hieruit blijkt dat er geen sprake is van een emissie hoger dan 0,00 mol/ha/jaar op een stikstofgevoelig habitattype of leefgebied wanneer de aanlegfase wordt verspreid over drie jaar. Vanwege de gefaseerde invulling van het plangebied door bedrijven zal de aanlegfase waarschijnlijk zelfs nog over een groter aantal jaren verspreid worden. In de gebruiksfase is ook geen sprake van een effect op een stikstofgevoelig habitattype of leefgebied. Er is dus ook in de gebruiksfase geen sprake van een effect als gevolg van stikstofdepositie.
19/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
4 Natuurnetwerk Nederland 4.1.1 Bescherming Het Natuurnetwerk Nederland (NNN, voorheen de Ecologische Hoofdstructuur) is een netwerk van natuurgebieden waarmee de biodiversiteit behouden en versterkt wordt. Planten en dieren kunnen zich van het ene naar het andere gebied verplaatsen. Soorten raken hierdoor niet geïsoleerd en hebben dus minder kans op uitsterven. De NNN is planologisch beschermd via de Wro en is opgenomen in de provinciale structuurvisie en bestemmingsplannen van de gemeente. In het NNN geldt het 'nee, tenzij'-principe. Verder moeten de ontwikkelingen een groot openbaar belang hebben. De schadelijke effecten van de activiteit op de natuur moeten bovendien worden gecompenseerd. Het Rijk en de provincies hebben hiervoor samen met gemeenten en maatschappelijke organisaties, spelregels opgesteld. Tot slot beperkt het beschermingsregime zich niet tot het Natuurnetwerk zelf, in provincie Flevoland is externe werking ook van toepassing. 4.1.2
Provinciale ruimtelijke verordening
De Provinciale Ruimtelijke Verordening 2019 (PRV) is de provinciale uitwerking van de Wet ruimtelijke ordening en geeft uitvoering aan het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (barro). In dit beleid is het NNN geborgd (PRV, Artikel 7). Deze verordening maakt activiteiten onmogelijk die: Per saldo leiden tot een significante aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden
Of tot een significante vermindering van de oppervlakte van die gebieden leiden, of van de samenhang tussen die gebieden
Provinciale Staten kunnen de begrenzing van het NNN wijzigen wanneer wordt voldaan aan een aantal voorwaarden: Er is sprake van een ‘groot openbaar belang’ en er zijn geen reële andere mogelijkheden
Negatieve effecten voor de natuur worden zoveel mogelijk beperkt door mitigerende maatregen en de overblijvende negatieve effecten gelijkwaardig worden gecompenseerd
Indien een begrenzing gewijzigd wordt, dient dit te worden geborgd in de gemeentelijke bestemmingsplannen, tezamen met compensatie. 4.1.3
Vigerend bestemmingsplannen
Ter plaatse van het plangebied vigeren (geheel of gedeeltelijk) de volgende plannen: Beheersverordening Landelijk gebied (vastgesteld door de gemeenteraad van Noordoostpolder op 21 maart 2016)
Rijksinpassingsplan Windenergie langs de dijken van de Noordoostpolder (vastgesteld door het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie op 20 december 2010)
Het plangebied heeft momenteel een agrarische bestemming. Hieronder vallen ook woningen met agrarische doeleinden.
20/40
Kenmerk
4.1.4
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Gebiedsbeschrijving en wezenlijke kenmerken en waarden
Figuur 4.1 geeft de ligging van het plangebied weer ten opzichte van Natuurnetwerk Nederland. De afstand van de planlocatie tot het “IJsselmeer” bedraagt circa 75 m en wordt enkel van elkaar gescheiden door een dijk. Het plangebied wordt in het oosten begrensd door de Monnikenweg en de Zuidermeerweg, en in het noorden door de Domineesweg (N352). Ten westen van het plangebied ligt het IJsselmeer. Op het westelijke deel van het plangebied zijn twee windturbines aanwezig. Ten zuiden van het plangebied zijn er ook enkele windturbines aanwezig.
Figuur 4.1 Het plangebied met de relevante NNN-gebieden (donkergroen) Het Natura 2000-gebied IJsselmeer behoort ook tot het NNN
4.1.5
Methode toetsing effecten
Bij een ruimtelijke ingreep in het NNN is het bepalen van effecten noodzakelijk. Het plangebied is niet aangewezen als NNN maar doordat externe werking is in provincie Flevoland van toepassing is dienen deze effecten nader beschouwd te worden. Bij de toetsing aan het NNN wordt het effect van een mogelijke aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden van het NNN en/of areaalverlies bepaald. De te toetsen punten zijn: Geen significante vermindering van de oppervlakte van het NNN
Geen significante vermindering van de samenhang van het NNN
Geen significante aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden, te weten: Is er sprake van groot openbaar belang?
Ontbreken reële alternatieven?
Alleen de gebieden waarop redelijkerwijs effecten verwacht kunnen worden zullen worden getoetst.
21/40
Kenmerk
4.1.5.1
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Toetsing groot openbaar belang
De gemeente Urk wil door het realiseren van een binnendijks bedrijventerrein een deel van de groeiende vraag naar bedrijventerrein in Noordelijk Flevoland voor haar rekening nemen. Hiermee draagt Urk bij aan de ambities op het gebied van visserij, maritieme dienstverlening en hieraan gelieerde bedrijven. 4.1.5.2
Toetsing ontbreken reële alternatieven
Het bedrijventerrein zal grotendeels ruimte bieden voor bedrijven die verwant zijn aan de nieuwe Maritieme Servicehaven Noordelijk Flevoland. Het is dan ook niet mogelijk om het bedrijventerrein op een andere locatie te realiseren, omdat hiermee de verbinding met de MSNF verloren gaat. 4.1.6 Wezenlijke kenmerken en waarden IJsselmeer Er zijn geen NNN specifieke wezenlijke kenmerken en waarden geformuleerd voor het IJsselmeer, derhalve zijn de wezenlijke kenmerken en waarden gelijk aan de instandhoudingsdoelen van Natura 2000. Een uitgebreide toetsing van de effecten is te lezen in paragraaf 3.4. Hieruit blijkt dat effecten op de natura 2000 instandhoudingsdoelen zijn uitgesloten. Overige NNN-gebieden Ten noorden van Urk liggen nog een aantal aanvullende NNN-gebieden, waaronder het Toppad en de verbindingszone Urkervaart. Het plangebied ligt echter op een afstand van minimaal 1 kilometer, en mogelijke effecten van de voorgenomen activiteit zullen geen effect hebben op de wezenlijke kenmerken en waarden of oppervlakte van deze gebieden. Significante effecten op deze NNN-gebieden zijn uitgesloten Omdat de voorgenomen activiteit niet binnen het NNN plaatsvindt, is er geen sprake van significante vermindering van de oppervlakte of de samenhang van het NNN. 4.1.7
Conclusie
De voorgenomen ontwikkeling heeft geen effecten op de instandhoudingsdoelen van het Natura 2000 gebied IJsselmeer, waar een zwaarder beschermingsregime op rust dan het NNN. Om die reden zijn op het IJsselmeer ook als NNN-gebied geen effecten te verwachten. Ook op overige NNN-gebieden in de omgevingen zijn geen negatieve effecten te verwachten als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling.
22/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
5 Houtopstanden 5.1.1 Bescherming Het onderdeel houtopstanden in de Wnb bevat regels ter bescherming van houtopstanden, waarmee wordt bijgedragen aan de instandhouding van het Nederlandse bosareaal. Het is van toepassing op ‘houtopstanden’ buiten de ‘bebouwde kom Boswet’. Het is niet toegestaan een houtopstand te vellen zonder voorafgaande melding aan GS. Binnen de ‘bebouwde kom Boswet’ worden regels gesteld in de Algemeen Plaatselijke Verordening (APV) van gemeenten, bijvoorbeeld; Omgevingsvergunning voor het kappen van bomen. 5.1.2 Effecten In de bouwverordening van de gemeente Urk is op kaart (figuur 5.1) te zien dat het plangebied buiten de bebouwde kom ligt. Dit betekent dat regels met betrekking tot het onderdeel ‘houtopstanden’ buiten de ‘bebouwde kom Wet natuurbescherming’ van toepassing zijn. Een houtopstand is omschreven als volgt: ‘een zelfstandige eenheid van bomen, boomvormers, struiken, hakhout of griend, die een oppervlakte grond beslaat van tien are of meer, of bestaat uit een rijbeplanting die meer dan twintig bomen omvat, gerekend over het totaal aantal rijen.’ Langs de woonerven zijn dergelijke houtopstanden aanwezig. De totale oppervlakte van de houtopstanden beslaat per erf meer dan tien are en er zijn bomenrijen aanwezig van meer dan twintig bomen.
Het kappen en/of rooien van deze houtopstanden dient gemeld te worden bij het bevoegd gezag van de provincie Flevoland. Deze meldplicht geldt ook voor het beschadigen en/of sterven van bomen en struiken door eigen toedoen. Voor de houtopstanden geldt ook een herplantplicht. Het bevoegd gezag kan een kapverbod opleggen om bijzondere natuur- of landschapswaarden te beschermen. De kapmelding dient minimaal één maand voorafgaand aan de bomenkap ingediend te zijn. De volgende voorwaarden zijn opgenomen voor de kapmelding:
Per (grond)eigenaar wordt een kapmelding gedaan Een topografische kaart (met een schaal van minimaal 1:25.000) toevoegen met daarop te kappen bomen aangegeven
Per melding geldt een maximum van vijf percelen of houtopstanden De bomen dienen binnen één jaar na het versturen van de kapmelding verwijderd te worden. Indien dit niet mogelijk is, moet opnieuw een kapmelding verstuurd worden
23/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Figuur 5.1 Kaart van de bebouwde kom van de gemeente Urk
5.1.3 Conclusie Als er daadwerkelijk bomen gekapt gaan worden, dient er voor de aanvang van de voorgenomen werkzaamheden een kapmelding ingediend te worden. Ook is er sprake van een herplantplicht.
24/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
6 Soortenbescherming In dit hoofdstuk wordt antwoord gegeven op de vraag of beschermde plant- en diersoorten door de beoogde activiteiten kunnen worden geschaad. Indien schade op kan treden, dan wordt aangegeven of hiervoor aanvullende maatregelen en/of een ontheffing noodzakelijk is.
6.1
Beschermingsregime en bepalingen
Het onderdeel soortenbescherming onder de Wnb heeft bepalingen opgenomen voor de bescherming van in het wild levende dier- en plantensoorten. Het gaat onder meer om soorten die in Nederland, maar ook in Europa in hun voortbestaan worden bedreigd. De Wnb kent drie beschermingsregimes:
Vogels: Het gaat hier om alle inheemse vogels in hun natuurlijk verspreidingsgebied. Ze zijn
beschermd via de vogelrichtlijn Dieren en planten: Het gaat hier om inheemse dieren en planten, die zijn beschermd via de Habitatrichtlijn en de verdragen van Bern en Bonn
Nationale soorten: Het gaat hier om soorten, die niet onder de reikwijdte van de Vogel- of Habitatrichtlijn vallen. Deze soorten zijn wel nationaal beschermd
Per beschermingsregime geldt een aantal verbodsbepalingen. Hier is ook een beschrijving opgenomen onder welke voorwaarden een bevoegd gezag ontheffing of vrijstelling kan verlenen. Tabel 6.1 is een samenvatting van de verbodspalingen. Ze voorzien in een bescherming van verblijfplaatsen, evenals de bescherming tegen verstorende invloeden. Gedeputeerde Staten van provincie Flevoland kan een ontheffing verlenen van de verboden als genoemd in de artikelen 3.1, 3.5 en 3.10.
6.2
Vrijstellingen
In de Wnb is een aantal algemene soorten amfibieën en zoogdieren beschermd onder de categorie “Nationale soorten”, zoals gewone pad, bruine kikker en konijn. Provincie Flevoland heeft bevoegdheid om bij verordening deze soorten “vrij te stellen” van de ontheffing/vergunningsplicht (Provincie Flevoland, 2016). Dit betekent dat geen ontheffing nodig is voor werken gericht op ruimtelijke inrichting en ontwikkeling en beheer en onderhoud. Vrijgestelde soorten zijn niet meegenomen in deze toetsing.
25/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Tabel 6.1 Verbodsbepalingen soortenbescherming onder de Wnb
Verbodsbepaling
A
B
C
D
E
Vogels Vrl
Dieren
Planten
Dieren
Planten
Hrl/
Hrl/
(‘nationaal’)
(‘nationaal’)
Bonn/Bern
Bonn/Bern
Dieren of planten: Doden of vangen
3.1.1
3.5.1
Storen/verstoren
3.1.4 (tenzij
3.5.2
3.10.1.a
3.1.5) Plukken, verzamelen, afsnijden,
3.5.5
3.10.1.c
ontwortelen of vernielen Onder zich hebben of vervoeren
3.2.6
3.6.2
3.6.2
Plaatsen: Vernielen, beschadigen of wegnemen
3.1.2
nesten Beschadigen of vernielen
3.5.4
Beschadigen of vernielen rustplaatsen
3.10.1.b (vaste vp)
voortplantingsplaatsen 3.1.2
3.5.4
3.10.1.b (vaste rp)
Eieren: Vernielen (of –Vrl- beschadigen)
3.1.2
3.5.3
Rapen
3.1.3
3.5.3
Onder zich hebben
3.1.3
Toelichting: Codes verwijzen naar wetsartikelen Wet natuurbescherming Oranje
verbodsbepaling geldt alleen wanneer sprake is van opzet
Rood
verbodsbepaling geldt in alle gevallen, ook wanneer geen sprake is van opzet
6.3
Zorgplicht
De zorgplicht (artikel 1.11 van de Wnb) houdt in dat handelingen, die nadelige gevolgen kunnen hebben voor in het wild levende dieren en planten achterwege worden gelaten. Als zich mogelijk negatieve effecten voordoen, dan treft de initiatiefnemer noodzakelijke maatregelen om die gevolgen te voorkomen of zo veel mogelijk te beperken/ongedaan te maken. Het betreft alle in het wild levende dieren en planten. De zorgplicht dient onder meer als vangnet voor de bescherming van soorten waarvoor op grond van de Wnb geen specifiek verbod geldt. De zorgplicht is daarnaast van toepassing op beschermde gebieden.
6.4
Literatuuronderzoek
De volgende soortgroepen (zie tabel 6.2) zijn, op grond van het literatuuronderzoek niet met zekerheid uit te sluiten in of in de nabijheid van het plangebied. Op voorhand is de soortgroep ‘flora’ uitgesloten vanwege het ontbreken van verspreidingsgegevens en het ontbreken van geschikt habitat. Deze soortgroep wordt om deze redenen niet verder behandeld in deze rapportage.
26/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Tabel 6.2 Soorten in de omgeving van het plangebied Soortgroep
Aanwezige soorten in omgeving
Flora
N.v.t.
Grondgebonden zoogdieren
Bever, otter (artikel 3.5), das, steenmarter, boommarter, eekhoorn en waterspitsmuis (artikel 3.10)
Vleermuizen
Gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, kleine dwergvleermuis, laatvlieger, tweekleurige vleermuis, rosse vleermuis, bosvleermuis, gewone grootoorvleermuis, watervleermuis, meervleermuis, baardvleermuis en franjestaart (artikel 3.5)
Algemene broedvogels
Soorten zoals houtduif, kauw, koolmees, wilde eend,
Jaarrond beschermde vogels
Ooievaar, wespendief, zwarte wouw, buizerd, havik,
meerkoet, fuut, kievit, scholekster en gele kwikstaart sperwer, boomvalk, slechtvalk, ransuil, kerkuil, steenuil, roek, grote gele kwikstaart, gierzwaluw en huismus (artikel 3.1) Amfibieën
Rugstreeppad (artikel 3.5)
Reptielen
Levendbarende hagedis (artikel 3.10)
Vissen
Houting (artikel 3.5) en kwabaal (artikel 3.10)
Vlinders
Grote vos en grote weerschijnvlinder (artikel 3.10)
Libellen
Gevlekte witsnuitlibel, noordse winterjuffer, rivierrombout (artikel 3.5) en gevlekte glanslibel (artikel 3.10)
Overige ongewervelden
6.5
N.v.t.
Effecten
6.5.1 Grondgebonden zoogdieren Bever is op circa 3,5 kilometer afstand van het plangebied waargenomen in de nabijheid van het Ketelbos en in het Ketelmeer. Van otter zijn waarnemingen bekend uit 2018 direct naast het plangebied langs de Zuidermeerweg. Op circa 2,5 kilometer afstand van het plangebied is das waargenomen ten zuidoosten van de A6 langs een kleinschalig bosgebied (NDFF, 2020). Voor otter biedt het plangebied slechts zeer beperkt foerageergebied vanwege het agrarisch gebied met kleine delen open water. Essentieel foerageergebied van otter is uitgesloten. In het plangebied ontbreekt het aan geschikt leefgebied voor bever, otter en das vanwege de afwezigheid van bos, moerasgebied en grotere bosschages. In (de nabijheid) van het Tollebekerbos ten noorden van de Urkervaart zijn op circa vier kilometer afstand van het plangebied twee waarnemingen bekend van eekhoorn (NDFF, 2020). Het plangebied mist verbinding in de vorm van aaneengesloten bomenrijen met dit gebied waar eekhoorn is waargenomen. Daarbij maakt de tussenliggende Urkervaart het plangebied onbereikbaar. Bovendien voorzien akkers niet in geschikt leefgebied Hierdoor is uitgesloten dat het plangebied dient als leefgebied voor eekhoorn.
27/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
In 2019 is beoordeeld dat het plangebied geschikt leefgebied biedt voor waterspitsmuis (LBF, 2019a). Daaropvolgend is in 2020 nader soortgericht onderzoek verricht naar waterspitsmuis. Op basis van eDNA-onderzoek is de aanwezigheid van waterspitmuis uitgesloten in het plangebied. (LBF, 2020). De dichtstbijzijnde bekende waarneming van steenmarter ligt op minder dan 350 meter afstand van het plangebied langs de Domineesweg ten zuiden van het bedrijventerrein Kamperhoek. Van boommarter ligt de dichtstbijzijnde waarneming direct ten noorden van het plangebied ook langs de Domineesweg ten zuiden van bedrijventerrein Zwolsehoek. Mogelijk bieden de bomenrijen en bosschages langs de erven in het plangebied geschikte verblijfplaatsen voor steenmarter en boommarter. Het agrarisch gebied gecombineerd met de bomenrijen en bosschages kunnen gebruikt worden als foerageergebied. De bedrijventerreinen ten noorden zijn geschikter als leefgebied voor steenmarter. Het voorkomen van steenmarter en boommarter in het plangebied kan echter niet worden uitgesloten. Het nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein maakt het plangebied geschikter voor steenmarter vanwege de voorkeur voor steenachtige schuil- en verblijfplaatsen. Het voorkomen van en negatieve effecten op bever, otter, das, eekhoorn en waterspitsmuis zijn uitgesloten. Negatieve effecten op steenmarter en boommarter zijn niet uit te sluiten.
Mogelijk kan boommarter al dan niet worden uitgesloten tijdens een nest- en holtecheck. Dit kan samen met de nest- en holtecheck voor vleermuizen en jaarrond beschermde vogelnesten worden uitgevoerd. Het aantasten van leefgebied en/of verblijfplaatsen van steenmarter en boommarter is verboden (hoofdstuk 3, artikel 3.10, lid 1). Bij het kappen van bomen, snoeien van struiken en het slopen van gebouwen kunnen leefgebied en verblijfplaatsen verloren gaan. Nader soortgericht onderzoek met behulp van cameravallen is nodig. Het onderzoek dient bij voorkeur te worden verricht in de periode mei tot en met augustus met een doorlooptijd van minimaal vier weken. Buiten de actieve periode met minder trefkans, heeft het onderzoek een doorlooptijd van minimaal acht weken. (ODNHN, 2017) 6.5.2
Vleermuizen
Hoewel vleermuizen zoogdieren zijn, worden deze vanwege hun afwijkende eigenschappen als afzonderlijke groep behandeld. Er zijn drie typen leefgebied van vleermuizen te onderscheiden: verblijfplaatsen, foerageergebied en vliegroutes. Verblijfplaatsen bevinden zich, afhankelijk van de soort, in woningen of in bomen. Foerageergebieden zijn groen- of waterstructuren zoals struweel, bomenrijen en watergangen. Vliegroutes worden gevormd door lijnvormige elementen zoals bomenrijen, randen van bebouwing en watergangen. Verblijfplaatsen Voor gebouwbewonende vleermuizen zoals gewone dwergvleermuis, laatvlieger, meervleermuis en tweekleurige vleermuis is in 2019 ingeschat dat de gebouwen aan Zuidermeerweg 49 potentieel geschikte verblijfplaatsen aanwezig zijn (LBF, 2019a). Ook voor ruige dwergvleermuis en gewone grootoorvleermuis (in de zomer) zijn mogelijk verblijfplaatsen aanwezig. Ook op de overige erven in het plangebied zijn in de gebouwen mogelijk geschikte verblijfplaatsen aanwezig voor deze gebouwbewonende soorten.
28/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Baardvleermuis, franjestaart, gewone grootoorvleermuis en watervleermuis verblijven in de winter ook in gebouwen, maar dit gaat om oude gebouwen zoals bunkers, forten, ijskelders, (kasteel)kelders, oude steenfabrieken en vestingwerken. Voor de kleine dwergvleermuis zijn bosen waterrijke gebieden in de nabijheid van verblijfplaatsen een vereiste. Dit type habitat ontbreekt in (de directe omgeving van) het plangebied. De aanwezigheid van verblijfplaatsen van deze soorten is uitgesloten. Wat betreft boombewonende soorten zijn potentieel geschikte boomholtes (figuur 6.1) aangetroffen op het terrein aan de Domineesweg 29 (Domineesweg 27 in het rapport) (LBF, 2019b). Het gaat om boombewonende soorten zoals ruige dwergvleermuis, rosse vleermuis, gewone grootoorvleermuis en watervleermuis. In Flevoland is van watervleermuis maar één kraam- en zomerverblijf bekend langs een vaart nabij Ens. Baardvleermuis en franjestaart zijn uitsluitend gebonden aan oude bossen en kleinschalig landschap. Ook bosvleermuis is met name gebonden aan oude bossen. De andere erven bevatten vergelijkbare terreinen met bomenrijen. Zonder veldbezoek is niet uit te sluiten of geschikte verblijfplaatsen in bomen al dan niet aanwezig zijn langs de erven. Het verdient aanbeveling om een gericht veldbezoek uit te voeren om potentiële verblijfplaatsen in bomen al dan niet uit te sluiten.
Dit veldbezoek kan gecombineerd worden met het zoeken naar holtes voor boommarter en jaarrond beschermde nesten van vogels in het bladloze seizoen. De werkzaamheden hebben mogelijk tot gevolg: het vernietigen van verblijfplaatsen en het verstoren en/of doden van individuen (Wnb, hoofdstuk 3, artikel 3.5, lid 1, 2 en 4). De beoogde ontwikkeling is dus mogelijk ontheffingsplichtig. Het mogelijk vernietigen van verblijfplaatsen en/of doden van individuen geldt voor de gebouwen op de erven en de bomen in het plangebied. Soortgericht onderzoek naar verblijfplaatsen van gebouwbewonende en boombewonende vleermuizen is noodzakelijk. Het type verblijfplaatsen die mogelijk zijn in het plangebied zijn weergegeven in tabel 6.3. De vervolgonderzoeken dienen volgens de volgende planning te verlopen (NGB, 2017): Gebouwen In de periode 15 mei - 15 juli zijn drie bezoeken met minimaal 20 dagen tussen elk
bezoek nodig In de periode 15 augustus – 1 oktober gaat het om twee bezoeken met minimaal 20 dagen tussen ieder bezoek
Bomen
In de periode 15 mei – 15 juli zijn twee bezoeken met minimaal 20 dagen tussen ieder
bezoek nodig In de periode 15 augustus – 30 september zijn ook twee bezoeken met minimaal 20 dagen tussen ieder bezoek nodig
29/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Figuur 6.1 Locaties van boomholtes aan Domineesweg 29
Foerageergebied en vliegroutes Vleermuizen maken vaak al foeragerend gebruik van vliegroutes. Het onderscheid tussen foerageergebied en vliegroutes is soms wat vaag. De erven met bomenrijen bieden geschikt foerageergebied voor vleermuizen. De lijnvormige elementen in het plangebied zoals sloten zijn ongeschikt als vliegroute voor (foeragerende) vleermuizen. Dit aangezien langs de sloten geen beschutting aanwezig is en alleen rond erven bomenrijen en windsingels staan. De bomenrijen langs erven, de Domineesweg en de Zuidermeerweg en de Zuidermeerdijk bieden wel geschikte vliegroutes. Deze bomenrijen langs de wegen vallen echter buiten het plangebied. De erven en het opgaand groen op de erven zijn de enige plekken waar gefoerageerd kan worden in het plangebied. Dit geldt met name voor vleermuizen die mogelijk verblijfplaatsen op/langs de erven. Essentieel foerageergebied en essentiële vliegroutes zijn niet uitgesloten in het plangebied. Conclusie Nader soortgericht onderzoek is nodig naar verblijfplaatsen, essentieel foerageergebied en essentiële vliegroutes van gebouw- en boombewonende vleermuizen op de erven.
30/40
Kenmerk
R001-1271717YKH-V03-nja-NL
Tabel 6.3 Typen verblijfplaatsen en vleermuissoorten die niet zijn uit te sluiten Type verblijfplaats*
Vleermuissoorten
Zomerverblijf in gebouw
Gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, meervleermuis,
Paarverblijf in gebouw
Gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, laatvlieger en gewone
laatvlieger, tweekleurige vleermuis en gewone grootoorvleermuis grootoorvleermuis Kraamverblijf in gebouw
Gewone dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis, laatvlieger, meervleermuis, tweekleurige vleermuis en gewone grootoorvleermuis
Winterverblijf in gebouw
Gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis en laatvlieger
Massawinterverblijf in gebouw
Gewone dwergvleermuis
Zomerverblijf in boom
Ruige dwergvleermuis, rosse vleermuis, gewone grootoorvleermuis en watervleermuis
Paarverblijf in boom
Ruige dwergvleermuis, rosse vleermuis, gewone grootoorvleermuis en watervleermuis
Kraamverblijf in boom
Ruige dwergvleermuis, rosse vleermuis, gewone grootoorvleermuis en watervleermuis
Winterverblijf in boom
Ruige dwergvleermuis, rosse vleermuis, gewone grootoorvleermuis en watervleermuis
Foerageergebied
Alle genoemde soorten
Vliegroute
Alle genoemde soorten
6.5.3 Vogels Soorten met jaarrond beschermde nesten De nesten van deze soorten zijn het hele jaar beschermd, evenals de functionele leefomgeving rondom het nest. De kans dat havik en boomvalk nestelen langs de erven werd in 2019 door Landschapsbeheer Flevoland zeer klein geacht. Buizerd en ransuil werden in beperkte mate verwacht. (LBF, 2019a) De kans blijft aanwezig dat buizerd, havik, boomvalk en ransuil broeden in de bomen op/langs deze erven. Hetzelfde geldt voor ooievaar, sperwer, steenuil en roek. Wespendief en zwarte wouw zijn schuwe soorten, daarom zijn deze soorten uitgesloten in een enkele bomenrij of windsingel. De bomen langs de erven zijn voor grote gele kwikstaart ongeschikt als habitat. In de gebouwen op het erf aan Zuidermeerweg 49 broeden volgens Landschapsbeheer Flevoland mogelijk kerkuil en huismus (LBF, 2019a). Ook voor gierzwaluwen zijn er mogelijk nestplaatsen in de gebouwen aanwezig. Op de andere, vergelijkbare erven zijn er ook potentiële nestplaatsen aanwezig van kerkuil, steenuil, gierzwaluw en huismus. Voor slechtvalk zijn de gebouwen in het plangebied te laag. Om jaarrond beschermde nesten van ooievaar, buizerd, havik, sperwer, boomvalk, ransuil en roek al dan niet uit te sluiten in het plangebied, dient tijdens een gericht veldbezoek gezocht te worden naar nesten.