Kadernota 2026
Tekst van het document
1
Inhoudsopgave 1. 2. 3. 4.
Algemene inleiding...........................................................................................................3 Samenvatting...................................................................................................................5 Financieel beeld voorafgaand aan de kadernota.................................................................7 Financiële ontwikkelingen.................................................................................................8 4.1. Actualiteit voorjaarsnota............................................................................................8 4.2. Algemene reserve....................................................................................................11 4.3. Financieel technische uitgangspunten Kadernota......................................................12 4.4. Onzekerheden.........................................................................................................13
5. Proces totstandkoming Kadernota...................................................................................14 5.1. Opbouw kadernota..................................................................................................15 5.2. Autonome ontwikkelingen........................................................................................15 5.3. Reëel begroten........................................................................................................16 6. Uitgangspunten college..................................................................................................18 6.1. Inleiding..................................................................................................................18 6.2. Afwegingskader.......................................................................................................19 6.3. Recapitulatie voorstellen..........................................................................................21 7. Programma's..................................................................................................................22 7.1. Ontwikkelingen programma Basis op orde.................................................................23 7.2. Ontwikkelingen programma Wonen..........................................................................25 7.3.
Ontwikkelingen programma Werken.........................................................................26 7.4. Ontwikkelingen programma Leven............................................................................28 8. Dekkingsplan..................................................................................................................30 8.1. Lasten verlagende maatregelen................................................................................31 8.2. Opbrengst verhogende maatregelen.........................................................................35 9. Bijlagen..........................................................................................................................37 9.1. Bijlage 1 Voorstellen niet opgenomen in het financieel beeld van deze kadernota........38 9.2. Bijlage 2 Bezuinigingsvoorstellen niet meegenomen in deze Kadernota.......................41 9.3. Bijlage 3 Reëel begroten individuele posten...............................................................44
2
Algemene inleiding Algemeen Urk leeft, groeit en ontwikkelt verder. Niet alleen op fysiek gebied, maar ook op sociaal terrein. De dienstverlening wordt steeds verder verbeterd. Grote ontwikkelingen zoals de bouw van de Zeeheldenwijk, het nieuwe bedrijventerrein Port of Urk en de buitendijkse haven zijn vol in gang. Daarnaast continueren wij het vergroten van kansen voor onze jeugd door middel van het programma Durf, de aanpak van ondermijning en het op orde brengen en houden van onze wegen en het groen. Het coalitieakkoord en besluitvorming door onze raad biedt ons hiervoor de kansen en er is reeds veel in gang gezet. Uw raad heeft de middelen beschikbaar gesteld in de begroting om uitvoering te geven aan deze projecten. Maar we groeien door en er vormen zich ook steeds nieuwe ambities. Financieel perspectief Bij de begroting 2025 - 2028 is aangegeven dat wij ons bevinden in een onzekere financiële situatie waarin het financieringssysteem voor gemeenten op de proef wordt gesteld. De inkomsten vallen voor de Nederlandse gemeenten vanaf 2026 structureel lager uit, terwijl de opgave van gemeenten wordt vergroot. Ook gemeente Urk ontkomt hier niet aan. Ondanks alle inspanningen van de Vereniging Nederlandse Gemeenten, is het niet gelukt de landelijke overheid te bewegen de korting op het gemeentefonds ongedaan te maken.
Tegelijkertijd vraagt uw gemeenteraad om intensiveringen op verschillende beleidsterreinen. Dit vraagt om focus aanbrengen en het maken van keuzes. Het college is deze uitdaging niet uit de weg gegaan en doet voor deze kadernota 2026 een uitgebalanceerd voorstel dat voldoet aan de eis van een minimaal sluitend financieel beeld voor het jaar 2029. Tegelijkertijd stellen wij een minimaal aantal intensiveringen voor opdat de dienstverlening aan de burger van Urk blijvend wordt verhoogd. Hierbij is goed geluisterd naar de aard van uw inhoudelijke opmerkingen vanuit uw raad tijdens een informerende sessie die onlangs is gehouden. Het college is zich bewust van het feit dat in 2026 raadsverkiezingen worden gehouden en een nieuwe gemeenteraad deze mooie gemeente mag besturen. Tegelijkertijd blijft uw college daadkrachtig de uitdagingen die op haar pad komen aanpakken waarbij de burger van de gemeente Urk centraal staat en wij blijvend een meerjarig gezond financieel kader blijven houden. Het huidige college heeft zich hierom ten doel gesteld het volgende college niet direct te belasten met een forse bezuinigingsopgave, door onderwerpen voor te stellen die een forse financiële belasting opleveren in de nabije toekomst. Nieuwe ontwikkelingen Veel ambities uit het coalitieakkoord hebben wij kunnen realiseren.
Voor het jaar 2026 voorzien wij verdergaande ontwikkelingen die een mix zijn van onderwerpen om de basis op orde te brengen en houden, investeringen te plegen in het fysieke domein en sociaal sterk te blijven.
3
Tot slot Wij zijn blij en dankbaar dat in onze gemeente het Woord van God nog steeds leidend is bij de besluiten die genomen worden. Op basis daarvan willen wij samen verder bouwen aan de toekomst van Urk. Wij mogen onze hoop en verwachting stellen op de Heere onze God. Wij bidden en vertrouwen dat Hij ons werk zal zegenen. Burgemeester en Wethouders van Urk, B. Jaspers Faijer, burgemeester C.J.M. Swart, gemeentesecretaris
4
Samenvatting Met de kadernota 2026 start de begrotingscyclus van het jaar 2026. De laatste van deze collegeperiode. 2026 is een jaar waarop binnen veel gemeenten angstvallig wordt uitgekeken naar een nieuwe financiële werkelijkheid. De ontvangsten vanuit de landelijke overheid zijn minder dan voorheen. Voor gemeente Urk betekent dit dat ook wij minder vanuit het gemeentefonds ontvangen. Het zijn forse bedragen, echter voor een gemeente als Urk op te lossen, wanneer er zich geen nieuwe onderwerpen aandienen. Deze financiële situatie is niet iets wat voor ons als een verrassing overkomt. Al aan het begin van deze raadsperiode bij de totstandkoming van het coalitieakkoord zijn nadrukkelijk de ambities ten opzichte van eerdere jaren getemperd. Daarnaast is ruim drie jaar geleden gestart met het traject reëel begroten. Gemeente Urk leeft en groeit. Wij willen een gezonde gemeenschap zijn. Wij willen leven, wonen en werken op Urk. Dat betekent ook naar school gaan, sporten en recreëren. Kortom samen een hechte Urker gemeenschap vormen. Nu maar ook over jaren, wanneer onze coalitieperiode al lang voorbij is. Hiervoor willen wij blijvend investeren, ook wanneer wij merken dat dit schuurt met onze visie op een meerjarig financieel gezonde gemeente. Samen met uw gemeenteraad hebben wij stilgestaan bij dilemma's in afwegingen wat wij en u belangrijk vinden.
Dit kwam tot uitdrukking tijdens de informele informatiebijeenkomst waar de gemeenteraadsleden in het belang van onze gemeente open en transparant ideeën deelden. Uw college is u daar zeer dankbaar voor. Het heeft ons geholpen de lastige en noodzakelijke keuzes niet te reduceren tot een boekhoudkundige opdracht, maar de samenleving waarvoor wij ons inzetten voor ogen te houden. Daags na deze informatiebijeenkomst werden de resultaten van het overleg rond de voorjaarsnota bekend. Conclusie vanuit de voorjaarsnota, Een eerste voorzichtige doorrekening lijkt voor de jaren 2026 en 2027 licht positief. De landelijke korting op de algemene uitkering wordt verminderd en er komt geld voor de jeugdzorg. De jaren na 2027 blijven echter nog onzeker. Vooral de ter beschikking staande middelen voor de jeugdzorg staan onder druk. Er zijn bezuinigingen ingeboekt, terwijl de maatregelen die deze bezuinigingen moeten opleveren slechts ten dele bekend zijn. Waardoor wij niet voldoende kunnen toetsen of deze bezuinigingen realistisch en haalbaar zijn. Wij blijven ons, met het VNG, dan ook zorgen maken over het financieel beeld vanaf 2028. Meerjarig financieel gezonde gemeente In deze kadernota besteden wij aandacht aan het op de juiste hoogte brengen van reeds bestaande budgetten, waarna wij oog hebben voor onzekerheden die zich voordoen en waarvoor wij onze ogen niet moeten sluiten.
Deze hebben wij benoemd in het hoofdstuk onzekerheden. Echter Urk is een gemeente met ambities en wij willen er ook op de lange termijn voor onze burgers zijn. Dat vereist dat wij blijven investeren in de korte en lange termijn. Bij de programma’s ziet u de onderwerpen waarvoor wij, ondanks de beperkte middelen, toch geld uit willen trekken. Om de gemeentelijke begroting meerjarig financieel gezond te houden kan er aan drie knoppen worden gedraaid, namelijk het aanpassen van de ambities, verlagen van de kosten of het verhogen van de opbrengsten. Het gegeven dat wij vanuit ons coalitieakkoord nog steeds een gezond meerjarig financieel perspectief willen, noopt ons om ook te kijken naar de periode die
5
na deze raadsperiode komt. Wij kiezen voor een financieel beeld waarbij wij in ons budget enige ruimte houden om onzekerheden op te kunnen vangen, zoals uit onderstaand overzicht blijkt. Het zwaartepunt ligt daarbij op het verlagen van de ambities en de kosten. Als sluitstuk was ook het verhogen van de opbrengsten onontkoombaar om tot een gebalanceerde kadernota te komen. Standen Kadernota (x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
2029
Originele Begroting
357
-1.592
-1.441
-728
-2.230
Autonome ontwikkelingen met effect
385
664
489
389
1.994
Reëel begroten
197
-364
-379
-531
-579
Tussenstand Kadernota
939
-1.292
-1.331
-870
-814
Collegebesluiten
-126
-818
-818
-1.248
-1.248
Nieuwe ontwikkelingen exploitatie
-ㅤ
-775
-275
-275
-75
Nieuwe investeringen
-ㅤ
-69
-277
-1.151
-1.151
Eindstand Kadernota zonder dekkingsplan
813
-2.954
-2.701
-3.544
-3.288
2025
2026
2027
2028
2029
1
223
1.128
2.233
2.287
-ㅤ
1.707
1.717
1.717
1.717
1
1.930
2.846
3.950
4.004
814
-1.023
145
407
716
Hoe betalen we dit? Lasten verlagende maatregelen Inkomsten verhogende maatregelen Dekkingstotaal Eindstand Kadernota
De financiële situatie noopt ons bescheiden te zijn met het uitvoeren van nieuwe plannen. Al de intensiveringen die worden voorgesteld leveren op de lang termijn voordelen op. Zelfs met deze bescheiden plannen ontkomen wij er niet aan om een extra bijdrage van onze inwoners te vragen. Dat doen wij niet zomaar en ook niet zonder eerst naar onszelf te kijken. Een groot gedeelte van de financiële dekking wordt opgebracht door interne bezuinigingsvoorstellen. Op deze wijze kan een extra bijdrage van de burger van Urk tot een minimum worden beperkt.
6
Financieel beeld voorafgaand aan de kadernota Als start voor het kadernotaproces 2026 stellen wij de uitgangspositie vast op basis van het bestaande beleid en de lopende begroting 2025. Op deze manier bepalen we de financiële ruimte voor de komende jaren. Onderstaande tabel geeft dit weer. Basis is het saldo van de meerjarenbegroting 2025-2028. Vervolgens wordt rekening gehouden met reeds genomen raadsbesluiten die van invloed zijn op het financieel beeld van de gemeente Urk. Op basis hiervan ontstaat de startpositie kadernota 2026-2029. De startpositie is voor alle jaren negatief. Standen Kadernota (x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
2029
Originele Begroting
357
-1.592
-1.441
-728
-2.230
Amendementen op de Begroting
-ㅤ
-ㅤ
-ㅤ
-ㅤ
-ㅤ
Raadsbesluiten na vaststellen Begroting
-ㅤ
-ㅤ
-ㅤ
-ㅤ
-ㅤ
Beginstand Kadernota
357
-1.592
-1.441
-728
-2.230
De regels van onze toezichthouder (Provincie Flevoland) geven aan dat het saldo voor het eerste jaar positief moet zijn. Echter indien dat niet zo is, dient het laatste jaar een positief saldo te vertonen. Daarnaast moet sprake zijn van een structureel sluitende begroting, waarin structurele uitgaven worden gedekt door structurele inkomsten. Voor deze kadernota geldt dat het jaar 2029 structureel sluitend wordt voorzien. In de kadernota is geen rekening gehouden met de gevolgen van de Voorjaarsnota 2025 die onlangs is verschenen. Ook met de gevolgen van de nog te verschijnen meicirculaire 2025 is nog geen rekening gehouden. Zoals gebruikelijk wordt uw raad hierover via een aparte nota geïnformeerd direct nadat deze meicirculaire is verschenen. Op dat moment vindt een doorrekening plaats van de financiële gevolgen voor de gemeente Urk. Financieel beeld na de periode van deze kadernota In deze kadernota worden voorstellen gepresenteerd die ook financiële gevolgen hebben voor de periode na 2029. Met de kennis van nu en rekening houdend met een beslag op de middelen voor de mogelijke financiering van de havenkades, zal het financiële beeld na 2029 verder afnemen. De kennis hiervan heeft het college doen besluiten een kadernota op te leveren met een financieel beeld dat in 2029 een klein positief beeld laat zien.
7
Financiële ontwikkelingen Actualiteit voorjaarsnota De Voorjaarsnota 2025 is op 18 april 2025 gepubliceerd en geeft een vooruitblik op de rijksbegroting voor de komende jaren. Over de gevolgen worden de gemeenten geïnformeerd via de meicirculaire 2025. In deze paragraaf lichten wij op hoofdlijnen toe welke onderwerpen, volgens het Rijk, in ieder geval in de meicirculaire worden meegenomen. Zoals ieder jaar wordt gewacht met het aanbrengen van mutaties totdat de cijfers van de meicirculaire bekend zijn. Wel bespreken wij in deze kadernota op hoofdlijnen de onderwerpen waarover het Rijk besluiten heeft genomen. De implementatie van de genomen besluiten vindt plaats bij de gemeenten. Het is lastig in te schatten of bedachte en reeds ingeboekte bezuinigingen die nu worden ingeboekt ook daadwerkelijk binnen gemeenten kunnen worden gerealiseerd (met name de door het Rijk ingeboekte bezuinigingen rondom de hervormingsagenda). Accres Demping terugval gemeentefonds in 2026 In de Voorjaarsnota 2025 zijn structurele middelen opgenomen om de terugval van het gemeentefonds in 2026 te dempen. De terugval van ongeveer € 2,4 miljard op het gemeentefonds wordt in 2026 met € 400 miljoen gedempt, oplopend naar € 424 miljoen in 2030. Dan blijft nog ongeveer € 2 miljard aan structurele vermindering in 2026 over.
Indexatie op basis van bruto binnenlands product Bekend was dat vanaf 2026 het gemeentefonds niet langer via de normeringssystematiek ‘samen de trap op en samen de trap af’ wordt geïndexeerd. Er wordt alleen een loon- en prijsontwikkeling (LPO) accres verstrekt, geen volume accres. In de Voorjaarsnota is het accres geactualiseerd voor de macro-economische cijfers van het Centraal Economisch Plan (CEP) 2025. Het betekent dat volume accres wordt gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). Accres Loon en Prijs Ontwikkeling Het LPO accres wordt gebaseerd op de prijs bruto binnenlands product (pbbp). In de Voorjaarsnota is het accres geactualiseerd voor de macro-economische cijfers van het Centraal Economisch Plan (CEP) 2025. Het effect van deze bijstelling is een mutatie in de voorjaarsnota ten opzichte van de decembercirculaire van € 370 miljoen in 2025 tot € 532 miljoen in 2029. Jeugd Hervormingsagenda Jeugd Aanvullende Post De bedragen, die bij het Ministerie van Financiën op de Aanvullende Post (AP) voor de Hervormingsagenda Jeugd waren gereserveerd, worden toegevoegd aan het gemeentefonds. Het gaat om een bedrag van €356 miljoen in 2026 aflopend tot € 342 miljoen in 2030. Waarna dit als een structureel bedrag wordt toegevoegd.
8
Tekorten voor rekening Rijk De deskundigencommissie Van Ark adviseerde op 30 januari 2025 om het structurele tekort in de jeugdzorg van € 828 miljoen gelijk te verdelen over Rijk en gemeenten. In de Voorjaarsnota 2025 is voor het gemeentefonds vanaf 2025 structureel € 414 miljoen extra opgenomen. Ook heeft de deskundigencommissie Van Ark het Rijk geadviseerd de helft van de tekorten op de jeugdzorg van 2023 (€ 628 miljoen) en 2024 (€ 828 miljoen) te compenseren. De gemeenten zouden dus voor 2023 en 2024 € 728 miljoen compensatie moeten krijgen, maar deze tekorten zijn niet gecompenseerd in de Voorjaarsnota 2025. Het kabinet heeft toegezegd ruimte te zoeken om gemeenten alsnog te compenseren. Groeipad maatregelen hervormingsagenda Het ingroeipad van de maatregelen van de Hervormingsagenda wordt voor de jaren 2026 en 2027 verzacht met € 498 miljoen respectievelijk € 447 miljoen. De volledige besparing van de Hervormingsagenda moet in 2028 gerealiseerd worden. Nieuw financiële arrangement Jeugdzorg. Vanaf 2028 komt er een nieuw ‘financieel arrangement’ voor Jeugdzorg. In 2028 komt ook het volgende advies van de deskundigencommissie. Om hier niet op vooruit te lopen, heeft het Kabinet geen extra middelen toegevoegd vanaf 2028 en is er dus nog geen structurele oplossing. Eigen bijdrage Jeugdzorg Er wordt een eigen bijdrage ingevoerd voor jeugdzorg per 1 januari 2028.
De maatregel moet € 260 miljoen opleveren. Sturen op trajectduur jeugdzorg. Rijk en gemeenten gaan met de sector afspraken maken over hoe beter te sturen op trajectduur. Deze maatregel moet € 68 miljoen opleveren vanaf 2028. Indexeren opbrengst Hervormingsagenda Jeugd De besparingsopgave van de Hervormingsagenda is in prijs- en volumepeil 2019 ingeboekt. Er is vanaf 2028 een hogere besparing van € 507 miljoen te veronderstellen aangezien prijs en volume sinds 2019 zijn gestegen. Er is geen methode aangegeven op welke wijze deze bezuiniging kan worden gerealiseerd. Wmo Aanvullende indexatie Wmo voor 2030 Het Rijk en de VNG werken aan de beheersbaarheid van de uitgaven van gemeenten in relatie tot de wettelijke zorgtaken van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Vooruitlopend op de gekozen bekostigingsvorm wordt onderzoek gedaan naar een passende geobjectiveerde indexering, die ook rekening houdt met kostenontwikkeling en demografie/vergrijzing. In de Voorjaarsnota 2025 wordt voor 2030 een vijfde tranche van € 75 miljoen toegevoegd voor aanvullende indexatie voor demografie/vergrijzing. Hierdoor is vanaf 2030 structureel een totaal van € 375 miljoen gereserveerd. Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage wordt uitgesteld tot 1 januari 2027.
De geplande uitname uit het gemeentefonds van € 225 miljoen in 2026 wordt daardoor teruggedraaid en gaat nu pas in vanaf 2027.
9
Overig BTW Compensatiefonds Het BTW compensatiefonds (BCF) heeft een plafond. Gemeenten zijn in 2024 € 332 miljoen onder dit plafond gebleven met declaraties. In de septembercirculaire 2024 werd al een voorschot van € 447 miljoen uitbetaald. De definitieve afrekening BCF bedraagt hierdoor € 115 miljoen lager en dit bedrag wordt in 2025 incidenteel onttrokken aan het gemeentefonds.
10
Algemene reserve De stand van de algemene reserve op 1 januari 2025 bedroeg € 16,945 miljoen. Uit de geraamde en verwachte toevoegingen aan en beschikkingen over de reserve in 2025 blijkt dat de reserve op 1 januari 2026 ongeveer even groot zal zijn. In de jaren na 2026 zijn nagenoeg geen specifieke mutaties van de reserve in het meerjarenperspectief opgenomen. Dat betekent dat de reserve nagenoeg volledig beschikbaar is voor het opvangen van risico’s (weerstandscapaciteit) en het eenmalig afdekken van begrotingstekorten zoals die zullen blijken uit het meerjarenperspectief in de begroting 2026 2029. Naast de algemene reserve (en de ruimte in de begroting en de onbenutte belastingcapaciteit behoren de volgende reserves eveneens tot de algemene weerstandscapaciteit. Deze reserves worden tevens gebruikt om mee- en tegenvallers van een aantal specifieke onderdelen van de begroting te egaliseren. Weerstandscapaciteit (x € 1.000) Algemene reserve Bestemmingsreserves Reserve Participatie en Sociaal Domein Stelpost onvoorziene uitgaven Onbenutte belastingcapaciteit Reserve Grondzaken Subtotaal
1-1-2025 16.945 6.016 0 479 2.415 25.855
11
Financieel technische uitgangspunten Kadernota Inflatie De budgetten hebben geen inflatiecorrectie ondergaan. Een eventuele inflatiecorrectie gebeurt bij het opstellen van de begroting. Op dat tijdstip is bekend wat de bijdrage van het Rijk is aan het onderwerp inflatie. De budgetten zoals vermeld zijn op prijspeil 2025 weergegeven. Investeringen Voor het financieel beeld is het effect van een investering op de exploitatiebegroting van belang. Dit noemen wij kapitaallasten. Hiertoe gebruikt de gemeente Urk de nota waardering en afschrijving activa 2022, welke door uw gemeenteraad is vastgesteld. In deze nota staan afschrijvingstermijnen genoemd. Bij de berekening van de afschrijvingslast is deze nota gevolgd. Een uitzondering daarop is de doorrekening van een voorbereidingskrediet voor de havenkades, omdat hiervoor nog geen 'activaklasse' in de nota waarderen en afschrijven activa 2022 was opgenomen. Bij de berekening van de afschrijvingslasten is uitgegaan van een administratieve levensduur van 80 jaar. De financiële effecten ziet u terug bij de programma's. Rente Een tweede component van kapitaallasten zijn de rentelasten. Hierbij is uitgegaan van het rentepercentage dat op het moment van besluitvorming gangbaar is, namelijk 3%. Bij ieder investeringsvoorstel zijn ook de rentelasten berekend.
Personeelslasten Zoals gebruikelijk wordt de herrekening van de personeelslasten (naar prijspeil 2026) bij de begroting uitgevoerd aangezien de prijsstijgingscomponent pas bij de Meicirculaire van het Rijk bekend wordt. Daarnaast ligt de nieuwe CAO voor gemeenteambtenaren ter goedkeuring bij de achterban. Deze CAO had als einddatum 31 maart 2025. De gevolgen van deze CAO worden meegenomen bij de begroting.
12
Onzekerheden Bij het opstellen van deze kadernota zijn twee onderwerpen opgenomen die nog niet zeker zijn, maar wel een mogelijk groot financieel belang met zich meebrengen. Investering Herstel havenkades Conform uw besluit vindt op dit moment onderzoek plaats naar de staat van onderhoud van de havenkades binnen de gemeente Urk. Dit project leidt tot omvangrijke investeringen in de komende jaren. Verwacht wordt dat het onderzoek mei 2025 is afgerond en geeft een beeld van de investeringsopgave voor de komende jaren. Het betreft hier mogelijk een forse investeringsopgave, echter de verwachting is dat wij mogelijk co-financiering kunnen krijgen vanuit het Rijk, provincie en waterschap. Dit moet echter nog verkend worden. Kosten jeugdzorg en uitkomsten onderzoeksrapport Hervormingsagenda Jeugd. De financiële gevolgen van de onderzoekscommissie onder leiding van Mw. van Ark met als onderwerp "de Hervormingsagenda Jeugd" zijn in kaart gebracht. Hieruit blijkt dat de gemeenten structureel te weinig door het Rijk worden voorzien van middelen om de jeugdzorg adequaat te financieren. Het overnemen van de aanbevelingen van de commissie van Ark betekent dat gemeenten extra geld voor de financiering van jeugdzorg ontvangen van het Rijk. Dit onderwerp is ingebracht bij de beraadslagingen rond de voorjaarsnota 2025 van het Rijk.
Vooralsnog lijken niet alle aanbevelingen van de commissie te zijn overgenomen. Zodra de meicirculaire is verschenen worden de resultaten via een aparte informatienota aan uw raad aangeboden, zodat u deze kunt meenemen in de beraadslagingen rondom de kadernota. In afwachting van de verwerking van de meicirculaire worden de verhogingen van budgetten voor jeugdzorg niet meegenomen in deze kadernota. In de informatienota zullen zowel extra gelden vanuit het Rijk als de extra benodigde budgetten voor de jeugdzorg in samenhang worden meegenomen. Zoals gebruikelijk worden de gevolgen van de meicirculaire verwerkt in de begroting.
13
Proces totstandkoming Kadernota In tegenstelling tot andere jaren is het proces van de kadernota 2026 direct na de begrotingsbehandeling 2025-2028 opgestart. Reeds in de zomer 2024 werd voorzien dat er druk op het financieel beeld zou ontstaan als gevolg van structureel lagere ontvangsten vanuit het Rijk in combinatie met een aantal nieuwe onderwerpen die binnen de gemeentelijke organisatie speelden. Tegelijkertijd heeft uw gemeenteraad de wens te kennen gegeven vroegtijdig betrokken te willen worden bij het kadernotaproces. Aan de hand van een aantal parallelle lijnen is vanaf de zomer 2024 veel werk verzet om te komen tot de kadernota die op dit moment voorligt. Vier stappen zijn doorlopen waarbij duidelijk werd dat het kadernotaproces een proces is geworden van het maken van keuzes. Onderwerpen volledig in beeld gebracht Al vroeg hebben wij alle initiatieven die in de kadernotaperiode zouden kunnen gaan spelen financieel in kaart gebracht. Hierbij is vooral in kaart gebracht welk beslag de plannen op de budgetruimte van de gemeente Urk legt. De resultaten van deze inventarisatie zijn in deze kadernota verwerkt. Reguliere budgetten volledig doorgenomen Tegelijkertijd met het in kaart brengen van initiatieven heeft een analyse op de realisatie van de budgetten van de gemeente Urk plaatsgevonden.
Mede op basis van de realisatie van de jaren 2020 tot en met 2023 is beoordeeld of budgetten structureel te hoog of te laag waren. De resultaten van deze analyse zijn in deze kadernota verwerkt bij reëel begroten. Verandervoorstellen geformuleerd voor lagere budgetten Binnen de reguliere werkzaamheden zoals wij deze binnen de gemeente Urk uitvoeren is onderzocht of wij als gevolg van het op een andere manier organiseren zouden kunnen bereiken dat wij met minder budget hetzelfde kunnen bereiken. Ook is kritisch gekeken naar de uitvoering van de budgetten en zijn bezuinigingsvoorstellen geformuleerd. De resultaten van deze analyse is in deze kadernota verwerkt. Voorstellen geformuleerd om inkomsten te verhogen Tenslotte is onderzocht op welke wijze gemeente Urk aan haar inkomsten komt en of we deze inkomsten structureel kunnen verhogen. Hierbij is ook onderzocht of landelijke uitgangspunten ook op Urk worden uitgevoerd. Tenslotte is gekeken welke maatregelen wij in de opbrengstensfeer kunnen nemen, zonder dat deze volledig bij de burger van Urk terechtkomen. Informele raadsbijeenkomst Tegelijk met het uitvoeren van alle bovenstaande onderzoeken is een raadbijeenkomst voorbereid met als doel uw gemeenteraad op hoofdlijnen inhoudelijk voor te lichten op het gepresenteerde financiële beeld en uw raad vroegtijdig in de gelegenheid te stellen kaders aan het college mee te geven.
Het college heeft deze sessie als uiterst waardevol ervaren.
14
Opbouw kadernota In de kadernota is sprake van onderwerpen die onvermijdelijk, onvoorzien dan wel onuitstelbaar zijn en van invloed zijn op het financieel beeld van de gemeente Urk. Wij benoemen deze als autonome ontwikkelingen en de uitkomsten van reëel begroten. Autonome ontwikkelingen In deze rubriek van onderwerpen zijn aanpassingen op het financieel beeld opgenomen die nagenoeg niet te beïnvloeden zijn, maar wel het financieel beeld aanpassen. Onderstaand is een opsomming van onderwerpen opgenomen. Autonome ontwikkelingen (x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
2029
Verwerking van de financiële effecten van de septembercirculaire 2024
344
854
576
474
2.063
Financiële effecten decembercirculaire 2024
41
-2
10
12
28
Verplichtend Karakter Veiligheidsregio Flevoland
-ㅤ
-171
-10
-10
-10
Aanpassen bijdrage veiligheidsregio
-ㅤ
-ㅤ
-70
-70
-70
Gevolgen vermindering bijdrage aan het Rijk aan de Veiligheidsregio
-ㅤ
-17
-17
-17
-17
Totaal
385
664
489
389
1.994
Toelichting: Septembercirculaire 2024 De financiële effecten van de septembercirculaire van het Rijk zijn nog niet verwerkt in de begroting 2025. Zoals gebruikelijk verwerken wij deze circulaire bij de Kadernota. Het betreft hier positieve effecten van € 854.000 in 2026 tot en met € 2.063.000 in 2029. Decembercirculaire 2024 De financiële effecten van de decembercirculaire van het Rijk zijn nog niet verwerkt in de begroting 2025. Zoals gebruikelijk verwerken wij deze circulaire bij de Kadernota. Het effect is gering. Van € 2.000 negatief in 2026 tot en met € 28.000 positief in 2029. Verplichtend Karakter Veiligheidsregio Flevoland De Veiligheidsregio heeft de deelnemende gemeenten geïnformeerd over een structurele verhoging van de jaarlijkse bijdrage aan de Veiligheidsregio Flevoland als gevolg van het verplichtend karakter. Vanuit het Rijk is toegezegd dat deze kosten voor het in dienst nemen van vrijwilligers door het Rijk wordt vergoed. Tot op heden heeft dit niet plaatsgevonden en is er nog onduidelijkheid over deze rijksvergoeding. De mogelijke gevolgen van het niet vergoeden van deze kosten door het Rijk zijn voor de gemeente Urk in kaart gebracht. Vermindering rijksbijdrage Veiligheidsregio Flevoland Het Rijk draagt substantieel minder bij aan de Veiligheidsregio. De Veiligheidsregio is onvoldoende in staat haar kosten te verlagen.
Dit betekent dat de bijdrage van de gemeenten omhoog gaat. Wij voorzien dat de bijdrage van de gemeente Urk structureel € 17.000 hoger moet zijn.
15
We hadden samen met de gemeente Almere een bezuinigingsvraag neergelegd bij de Veiligheidsregio. De Veiligheidsregio heeft aangegeven deze bezuinigingsopdracht niet te kunnen uitvoeren. De ingeboekte bezuiniging op de veiligheidsregio uit de begroting 2025 wordt daarom teruggedraaid. Dit gaat om een bedrag van € 70.000 vanaf 2027. Anderzijds willen we de gemeentelijke bijdrage aan alle gemeenschappelijke regelingen (dus inclusief de veiligheidsregio) met 5% verlagen. Dit voorstel komt verderop afzonderlijk aan de orde. Reëel begroten Reguliere budgetten zijn volledig doorgenomen Een analyse heeft plaatsgevonden op de reguliere budgetten van de gemeente Urk. Mede op basis van de realisatie van de jaren 2020 tot en met 2023 is beoordeeld of budgetten structureel te hoog of te laag waren. De resultaten van deze analyse zijn in deze kadernota verwerkt. In onderstaande tabel zijn de voorstellen ondergebracht per programma. In bijlage 3 treft u per programma de individuele onderwerpen aan met de bijbehorende bedragen. Reëel begroten (x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
2029
-ㅤ
-291
-291
-291
-339
Reëel begroten programma Wonen
6
271
256
104
104
Reëel begroten programma Werken
10
10
10
10
10
Reëel begroten programma Leven
181
-354
-354
-354
-354
Totaal
197
-364
-379
-531
-579
Reëel begroten programma Basis op orde
Toelichting: Reëel begroten Basis op orde. De kosten van de software licenties en hardware zijn afgelopen jaren fors toegenomen. Dit wordt veroorzaakt door de groei van de gemeente (en daarmee het aantal licenties), een stijging van de prijzen die leveranciers in rekening brengen én het verhogen van de veiligheidseisen vanuit de Wettelijke Europese wetgeving. De afgelopen jaren zijn de budgetten van ICT en telefonie incidenteel aangepast bij de tussenrapportage, dan wel is een overschrijding gerapporteerd bij de jaarrekening. Op basis van de ervaring van de afgelopen jaren worden in het kader van reëel begroten de budgetten aan de realisatie van de afgelopen jaren structureel verhoogd met € 262.000. Daarnaast zijn binnen het programma budgetten aangepast aan de hand van historische gegevens en aanpassing van leveranciersprijzen. Reëel begroten Wonen. Grote aanpassingen worden gedaan bij de ontvangsten in het kader van omgevingsvergunningen en opbrengsten vanuit het zwembad. Daarnaast is een correctie gemaakt als gevolg van de nota verduurzaming gemeentelijk vastgoed. Tenslotte zien wij kleinere budgettaire aanpassingen, zowel positief als negatief. Per saldo ramen wij in het fysiek domein € 271.000 in 2026 aflopend tot € 104.000 in 2029 af. Reëel begroten Werken. Binnen het programma Werken stellen wij op basis van historische gegevens de budgetten bij.
Het betreft hier relatief kleine aanpassingen. 16
Reëel begroten Leven. Zoals ook eerder is aangegeven worden de budgetten jeugdzorg aangepast zodra bekend is welke opbrengsten gemeente Urk kan verwachten in het kader van de commissie van Ark. Wij verwachten hiervoor geld bij de meicirculaire. Mogelijke opbrengsten hiervan zijn niet opgenomen in de kadernota, evenals de extra budgetten voor de jeugdzorg. Naast de jeugdzorg staan de budgetten in het brede sociale domein onder druk als gevolg van prijsstijgingen. In eerdere jaren is er voor gekozen geen integrale prijsaanpassing op de budgetten uit te voeren. Hierdoor zijn de budgetten niet toereikend. De budgetten binnen het sociaal domein (exclusief jeugdzorg) worden nu op het prijsniveau gebracht van 2025. Daarnaast stellen wij andere budgetten zowel positief als negatief bij. Per saldo ramen wij in het programma leven € 354.000 structureel bij. Een gedetailleerd overzicht van alle budgetwijzigingen treft u aan in bijlage 3.
17
Uitgangspunten college Inleiding Urk heeft een unieke identiteit. Wij zijn trots op hun dorp, het voormalige Zuiderzee-eiland. Ruim 1000 jaar overleeft en voert de Urkse bevolking strijd tegen het water. Dat maakt de Urkers tot doorzetters, die iedere uitdaging aangaan. Urkers zijn een ondernemend volk, ze benutten iedere kans die hen gegeven wordt. Urk is allang geen eiland meer. Het dorp heeft zich de afgelopen decennia ontwikkeld tot een gemeente met een grote handels- en ondernemersgeest, vooral in de internationale vissector. Urk en visserij zijn al eeuwen met elkaar verbonden. De onderlinge band tussen Urkers is sterk, de familiebanden zijn hecht. De kerk, hobbyclubs en (sport)verenigingen zijn belangrijke ontmoetingsplekken. De cultuur is sterk op de gemeenschap gericht, met sterke familiebanden. Voor de kwetsbaren en ouderen in de samenleving wordt goed gezorgd. De inwoners van Urk vormen altijd en overal met en voor elkaar een veilig vangnet. Urk is een prachtige gemeente om in te wonen, te werken en te recreëren. Wat willen we behouden en beschermen? Voor onze gemeente – en vele andere in Nederland – wordt het opstellen van een sluitende begroting in meerjarenperspectief steeds uitdagender.
Waar gemeenten verantwoordelijk zijn geworden voor de steeds meer uitvoerende taken op het gebied van onder meer jeugdzorg, participatie en het sociaal domein, blijft een passende vergoeding vanuit het Rijk achter. Ondanks dat hier via de VNG al veelvuldig aandacht voor is gevraagd bij het kabinet, heeft dit nog niet geleid tot een structurele correctie van het gemeentefonds die de zogenoemde ‘taken’ en ‘knaken’ weer meer in balans brengen. Hier bovenop komen onze eigen ambities op het gebied van wonen, werken en leven. Dit dwingt ons tot het maken van keuzes, voorafgegaan door een intensief proces van bezinning waarbij college en organisatie de gehele begroting hebben doorgelicht. Deze financiële situatie is echter niet iets wat ons als een verassing overkomt. Al aan het begin van deze raadsperiode, bij de totstandkoming van het coalitieakkoord, zijn nadrukkelijk de ambities ten opzichte van eerdere jaren getemperd. Daarnaast is ruim drie jaar geleden gestart met het traject reëel begroten. Kortweg houd dit in dat er in de begroting nadrukkelijker wordt getoetst op basis van eerdere jaarrekeningresultaten of de aangevraagde kredieten toereikend zijn dan wel daadwerkelijk benut zullen worden. Hiermee is een stuk planningsoptimisme uit de begroting gehaald en kunnen we onze middelen beschikbaar houden voor onze publieke dienstverlening.
18
Afwegingskader Het college wil zich nadrukkelijk rekenschap geven van de opmerkingen en kaders die de gemeenteraad tijdens de informele bijeenkomst heeft aangereikt. Wij willen u danken voor de open sfeer waarin dit mocht plaatsvinden. U heeft vanuit uw rol en verantwoordelijkheid bijgedragen aan gedachtevorming. Mede aan de hand van de gedachten en achterliggende motiveringen die daarbij zijn gegeven, is in afstemming met de organisatie deze kadernota vormgegeven. Hiermee geven we invulling aan de opgave van het coalitieakkoord om een behoedzame en zorgvuldige financiële koers te varen, waarbij er voldoende middelen zijn om de groei van Urk te faciliteren. Om de gemeentelijke begroting meerjarig financieel gezond te houden kan er aan drie knoppen worden gedraaid, namelijk het aanpassen van de ambities, verlagen van de kosten of het verhogen van de opbrengsten. Het gegeven dat wij vanuit ons coalitieakkoord nog steeds een gezond meerjarig financieel perspectief willen, noopt ons om ook te kijken naar de periode die na deze raadsperiode komt. Daarnaast geeft ook de Voorjaarsnota geen houvast om ervoor te kiezen de blik te beperken tot het einde van deze raadsperiode. Bovendien is het een goed gebruik een volgend college ook de ruimte en mogelijkheden te verschaffen eigen politieke accenten aan te brengen in het gemeentelijk beleid.
Als gemeenteraad bent u helder geweest dat in de verdeling van de financiële opgave tussen de drie knoppen het zwaartepunt moet liggen op het bijstellen van de ambities en het verlagen van de kosten. De voorliggende kadernota heeft hier invulling aan gegeven. Er zijn daarnaast opbrengst verhogende voorstellen toegevoegd. Reden hiervoor is onder andere dat bij een onderuitputting van de lokale belastingruimte de gemeente in de toekomst gekort zal worden door het Rijk in het gemeentefonds. Dit leidt ertoe dat wij ondanks de duidelijke opmerkingen vanuit de gemeenteraad soms toch andere keuzes aan u voorleggen. Wij hebben ons bij het maken van keuzes gericht op de volgende 5 uitgangspunten. Focus Om kosten te verminderen is het noodzakelijk om gericht te werken. U heeft tijdens de informatiebijeenkomst helder gemaakt dat ambities niet ongelimiteerd zijn en in verhouding moeten staan met de financiële mogelijkheden. Dit betekent ook dat binnen de programma's wonen en werken scherper bezien zal worden waar de personele capaciteit op wordt ingezet. Het voorzien in de behoefte naar woon- en werkruimte binnen onze gemeentegrenzen de komende jaren is van belang om ook de komende jaren de gemeenschap van Urk de ruimte te geven te groeien. Daarom wordt voorgesteld om de beschikbare personele capaciteit de komende jaren te gebruiken voor het project Zeeheldenwijk en Port of Urk.
Jeugd “It takes a village to raise a child” is een veelgebruikte uitspraak om de gezamenlijke verantwoordelijkheid te duiden voor de jeugd en daarmee de samenleving van de toekomst. Urk is een gemeente met veel jeugd, waarbij de helft van onze inwoners achtentwintig jaar of jonger is. Daarnaast zien we naar elkaar om en heeft de preventieve insteek in het jeugddomein zich de afgelopen jaren bewezen als effectief. Wij blijven onze werkzaamheden en projecten die ten dienste van onze jeugd zijn prioriteit geven. Bestedingen ten behoeve van de jeugd betalen zich in de toekomst uit. Preventie loont beter dan repressie en herstelmaatregelen in latere jaren. Dit is in lijn met de Hervormingsagenda Jeugd en de aanbevelingen van de Commissie Van Ark.
19
Regulier beheer handhaven Het adequaat beheren van gebouwen en de openbare ruimte zorgt ervoor dat er geen onverwachte en sterk fluctuerende kosten gemaakt worden. Zeker in een tijd dat we minder inkomsten verwachten, wordt geadviseerd om het standaard onderhoud in stand te houden. Goed onderhouden vastgoed maakt het mogelijk om afschrijvingstermijnen op termijn aan te passen en vervanging te faseren. Dit geldt ook fysiek vastgoed en infrastructuur maar ook voor de ICT-infrastructuur. Strategisch personeelsbeleid in consolideren personeelsbestand. Personeelskosten maken een belangrijk deel uit van de gemeentelijke uitgaven. De afgelopen jaren is er een grote inspanning gedaan om de basis op orde te krijgen en een personeelsbestand op te bouwen dat past bij een zelfstandig Urk en de bijbehorende taken en ambities. Slechts enkele jaren geleden was er sprake van een forse disbalans tussen de opgaven en de beschikbare capaciteit van de gemeente. Het gevolg was dat er of geen invulling aan de opgaven voor onze inwoners kon worden gegeven of er ingehuurd moest worden. De afgelopen jaren heeft uw raad veelvuldig aangegeven invulling te willen geven aan strategisch personeelsbeleid, waarbij personeel in vaste dienst aan de gemeente wordt gebonden. Dat vraagt om stabiliteit en rust in het personeelsbeleid, zeker in een krappe arbeidsmarkt als vandaag de dag.
Er wordt dan ook aan u voorgesteld niet te bezuinigen maar ook niet meer uit te geven hieraan. Het huidige apparaat is berekend op de opgaven zoals aan u worden voorgesteld in deze kadernota. Zonder dat er taken vervallen zal een vermindering van het personeelsbestand leiden tot verhoging van de werkdruk en verlaging van de kwaliteit. Dit resulteert in een slecht functionerende organisatie die de uitdaging om de komende jaren met minder inkomsten toch overeind te blijven, niet aan kan. Inhuur vindt plaats binnen de huidige vacatureruimte wanneer vaste invulling niet mogelijk is of het werk dusdanig specialistisch van aard is dat deze kennis en expertise niet binnen onze organisatie aanwezig is. Wij verkiezen een robuust personeelsbestand als uitgangspunt voor de eigen organisatie. Een afgewogen verdeling op welke wijze wij de plannen betalen De verschillende leges die de gemeente Urk heft zijn niet allemaal kostendekkend. Werkzaamheden die we op verzoek van inwoners verrichten brengen we niet in volledig rekening terwijl we niet weten of de aanvrager zich hiervan bewust is en hoe dit door de samenleving in zijn geheel gewaardeerd wordt. Wij brengen (gefaseerd) de leges tot een kostendekkend niveau. Verhuur van gronden en gebouwen aan onder andere verenigingen zijn niet altijd marktconform.
Wij streven ernaar om huren en subsidies inzichtelijk te maken en toe te werken naar marktconforme prijzen. Door een transparant systeem van huur en (huur)subsidie kan het bestuur gemotiveerd beleidskeuzes maken. Alles overwegend ontkomen wij er niet aan om ook een extra bijdrage van 10% van de burger te vragen. Dit doen wij als sluitstuk op maatregelen die intern reeds zijn voorgesteld. Zo is fors gesneden in ingediende plannen en vindt naast enkele concrete bezuinigingsmaatregelen een kostenbesparingsopdracht van 10% op de beïnvloedbare budgetten plaats.
20
Recapitulatie voorstellen Bij de programma's zijn de plannen opgenomen die wij, het afwegingskader in acht genomen, aan uw raad voorstellen. Deze plannen leiden tot een negatief financieel beeld. In het afwegingskader hebben wij een mix gevonden van lasten verlagende maatregelen en ook maatregelen die de opbrengsten verhogen. Een en ander leidt tot onderstaand financieel beeld. Standen Kadernota (x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
2029
Originele Begroting
357
-1.592
-1.441
-728
-2.230
Autonome ontwikkelingen met effect
385
664
489
389
1.994
Reëel begroten
197
-364
-379
-531
-579
Tussenstand Kadernota
939
-1.292
-1.331
-870
-814
Collegebesluiten
-126
-818
-818
-1.248
-1.248
Nieuwe ontwikkelingen exploitatie
-ㅤ
-775
-275
-275
-75
Nieuwe investeringen
-ㅤ
-69
-277
-1.151
-1.151
Eindstand Kadernota zonder dekkingsplan
813
-2.954
-2.701
-3.544
-3.288
2025
2026
2027
2028
2029
1
223
1.128
2.233
2.287
-ㅤ
1.707
1.717
1.717
1.717
1
1.930
2.846
3.950
4.004
814
-1.023
145
407
716
Hoe betalen we dit? Lasten verlagende maatregelen Inkomsten verhogende maatregelen Dekkingstotaal Eindstand Kadernota
21
Programma's
22
Ontwikkelingen programma Basis op orde Inhoud • Bestuur • Burgerzaken • Overhead • Financiën • Crisisbeheersing en brandweer • Openbare orde en veiligheid • Mutaties reserves Binnen het programma Basis op orde nemen wij in deze kadernota de volgende onderwerpen op als intensivering. Oplossen achterstanden papieren archief Binnen Urk zijn er nog papieren dossiers op de afdelingen aanwezig. Op advies van de archivaris dient dit te worden gedigitaliseerd. Het benodigde budget hiervoor wordt ingeschat op € 300.000. Wij verwachten dat de werkzaamheden in 2026 plaatsvinden. Onderzoeksbudget Rekenkamercommissie Bij het vaststellen van de verordening op de rekenkamer van de gemeente Urk is opgenomen dat de gemeentelijke rekenkamer een onderzoeksbudget nodig heeft om onafhankelijk onderzoek uit te kunnen voeren. Het betreft hier een structurele budgetaanpassing van € 30.000. Secretariële ondersteuning griffie Voor de griffie is aanvullende secretariële ondersteuning noodzakelijk. Uw presidium heeft hierin toegestemd. Het betreft een administratief medewerker. De kosten hiervan worden begroot op € 39.000. Vernieuwen abonnement Urkerland Er is een nieuw 2 jarig abonnement met het Urkerland afgesloten wat iets meer kost. Het betreft hier € 1.000. Automatisering werkplekken en telefonie Veiligheid van systemen vereist onze continue aandacht. Zo ook onze werkplekken.
Bij de aanbesteding van werkplekken en telefonie is ervoor gekozen om de oude veiligheidsstandaard te verhogen zodat wij voldoen aan de nieuwe Wettelijke Europese wetgeving digitale systemen en daarmee aan de vereiste veiligheidsstandaard (NIS2-normen). Dit betekent dat we overstappen van E3 naar E5-licenties dat beschikt over ATP en bescherming biedt tegen geavanceerde bedreigingen zoals phishing, ransomware en zero-day aanvallen. Niet voldoen aan NIS2 kan boetes veroorzaken. Daarnaast leidt stijgend datagebruik en meer mobiele toepassingen tot hogere kosten. In totaal betekent dit een stijging van € 183.000.
23
Investeringen Nieuwbouw gemeentewerf De planvorming voor de nieuwe gemeentewerf op locatie "Vrugteveen" is in volle gang. Met uw gemeenteraad is afgesproken dat een definitieve afweging over de realisatie van dit plan gemaakt zou worden bij de financiële afweging bij de kadernota 2026. In deze kadernota is rekening gehouden met de realisatie van de nieuwe werf. Dit leidt tot € 430.000 kapitaallasten.
24
Ontwikkelingen programma Wonen Inhoud • Wegen en verkeer • Openbaar vervoer • Volksgezondheid • Riolering • Afval • Milieubeheer • Begraafplaatsen • Ruimte, bouwen en grondexploitatie Binnen het programma Wonen nemen wij in deze kadernota de volgende onderwerpen op als intensivering. Omgevingsvisie Oud Urk In 2025 komt een omgevingsvisie voor Oud Urk gereed en wordt deze aan uw raad voorgelegd. Naar verwachting is een bedrag nodig om de ambities van de omgevingsvisie te realiseren. Hierbij moet men denken aan parkeervoorzieningen, inrichten éénrichtingsverkeer, groen en andere voorzieningen. Wij nemen voor de jaren 2026 tot en met 2028 € 200.000 per jaar hiervoor in de kadernota 2026 op. Aanpassing formatie ten gevolge van invoering en beheer van het Omgevingsplan Urk groeit. Om dat te faciliteren is het noodzaak dat onze planologische instrumenten kwalitatief op orde en actueel zijn. De basis hiervoor is het Omgevingsplan. Ten behoeve van het opstellen van omgevingsplannen dient de formatie structureel uitgebreid te worden met 2 FTE. Gedeeltelijk wordt dekking gevonden door het budget van uitbestede adviesdiensten in te zetten. Voor de uitvoering van deze taak is € 153.000 structureel nodig. Investeringen Vormtweg De Vormtweg maakt onderdeel uit van de basis infrastructuur. De Vormtweg moet de komende jaren onderhoud krijgen.
Vandaar dat in 2024 onderzocht is hoe we deze weg veiliger en toekomstbestendiger kunnen maken. Wenselijk is om gelijktijdig ook een zelfstandig wandelpad te realiseren, echter gelet op de opgave die we hebben is deze komen te vervallen. Hierdoor komt de totale investering tot een bedrag van € 2.700.000 In het IBOR is hiervoor geen financiële ruimte beschikbaar, vandaar dat de kapitaalslast van deze investering in de kadernota is opgenomen. Wij verwachten vanaf 2028 een bedrag van € 238.000 aan kapitaallasten.
25
Ontwikkelingen programma Werken Inhoud • Havens en waterwegen • Fysieke bedrijfsinfrastructuur • Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen • Economische promotie • Onderwijs Binnen het programma Werken nemen wij in deze kadernota de volgende onderwerpen op als intensivering. Herstel Havenkades Conform uw besluit heeft er het afgelopen jaar onderzoek plaats gevonden om te bepalen welke delen van de havenkades op korte termijn vervangen moeten worden. Over de uitkomsten wordt u dit jaar geïnformeerd. De meeste kosten worden verwacht in 2029 en verder, wat leidt tot afschrijving- en rentelasten in 2030 en verder, waardoor deze niet in de huidige kadernota zijn opgenomen. Voor de eerdere jaren zijn bedragen nodig voor het uitvoeren van mogelijke spoedreparaties. Hiervoor nemen wij in de kadernota jaarlijks een bedrag op van € 75.000. Dit bedrag betreft puur een schatting en is niet onderbouwd met concrete maatregelen. Onderhoud traplift voor strandkiosk Om het ‘Strandpaviljoen Urk’ toegankelijker te maken is een traplift geplaatst. De aanschaf is reeds in de begroting verwerkt. Deze begrotingsaanpassing, van € 1.000 structureel, betreft het onderhoud van deze traplift. Investeringen Ontwikkeling OV-hub en gymzaal/pumptrack Urkerweg De OV-Hub aan de Urkerweg wordt het busstation van Urk.
Dit station op een knooppunt van hoofdwegen maakt het voor de busmaatschappij mogelijk om Urk goed te bedienen met meerdere lijnen die goed op elkaar kunnen aansluiten. Door hier op- of uit te stappen worden de reistijden naar Lelystad, Kampen en Zwolle significant korter dan voorheen. De investeringskosten van deze combinatie van projecten stijgen met € 1.400.000. Het financiële gevolg is een structurele last van € 98.000 aan kapitaallasten. De gevolgen voor het IBOR worden bij de Kadernota 2027 in beeld gebracht. Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Als gemeente hebben wij een wettelijke taak op het gebied van onderwijshuisvesting. In samenspraak met het onderwijs is het invullen van deze taak (en die van de schoolbesturen) uitgewerkt in het Integraal huisvestingsplan onderwijs. In januari 2025 is het integraal Huisvestingsplan Onderwijshuisvesting in een commissievergadering van de gemeenteraad toegelicht. In deze kadernota is de eerste fase van de investeringen uit het IHP opgenomen. Wij nemen € 30.000 op voor 2026 oplopend tot € 815.000 in 2029 aan reservering kapitaallasten voor de eerste fase.
26
Voorbereidingskrediet Vervanging Havenkades We verwachten dat we in de periode 2026 tot en met 2028 aan de slag gaan met de voorbereiding en aanbesteding van de werkzaamheden. Zoals eerder beschreven bij herstel havenkades. In deze kadernota wordt tevens een voorbereidingskrediet opgenomen van € 2.000.000. Dit bedrag is gebaseerd op de aanname dat ca. 1 kilometer havenkade incl. bijkomende werkzaamheden vervangen moet worden. Nadrukkelijk kijkt de gemeente naar aanvullende financiering naar het Rijk, Waterschap en Provincie. Deze gesprekken kunnen pas gevoerd worden op het moment dat de opgave in beeld is.
27
Ontwikkelingen programma Leven Inhoud • Sport (beleid en accommodaties) • Cultuur, museum en media • Openbaar groen en recreatie • Participatie, toegang en eerste lijn • Inkomen, WSW en beschut werk • WMO / zorg 18+ • Jeugdzorg Binnen het programma Leven nemen wij in deze kadernota de volgende onderwerpen op als intensivering. Vervanging software sociaal domein. Het contract van het huidige softwaresysteem, dat binnen het sociaal domein wordt gebruikt, loopt op 31 december 2026 af. Na deze periode zal een nieuwe aanbesteding moeten plaatsvinden. De kosten voor deze aanbesteding en mogelijke migratie zijn geraamd. Wat dit betekent voor de structurele lasten is nog onduidelijk. Vooralsnog gaan we er daarom van uit dat deze gelijk blijven. Verhoging subsidie Startpunt Taal, Ontwikkeling en Participatie / Huis voor Taal Verhoging subsidie Startpunt Taal, Ontwikkeling en Participatie / Huis voor Taal 2025 is nodig. Ofschoon een bedrag van € 89.000,- nodig is, is binnen de begroting grotendeels dekking gevonden, waardoor uiteindelijk € 10.000,- ten laste van het begrotingssaldo komt. GGD JGZ 0-4 jaar In juni 2024 heeft Gemeente Urk kennis genomen van het voorgenomen besluit dat Zorggroep Oud en Nieuwe Land (ZONL) heeft gemaakt om de diensten jeugdgezondheidszorg van 0 tot 4 jaar af te stoten als onderdelen van ZONL per 1 januari 2025.
GGD Flevoland, heeft naar aanleiding van inhoudelijke gesprekken een subsidieaanvraag gedaan voor het uitvoeren van deze plustaak 0-4 jaar per 1 januari 2025. Met deze mutatie komt het budget op prijspeil 2025. Wij passen de begroting structureel aan met € 52.000. Uitbreiding uren voor het werkgeversservicepunt inclusief uitbreiding locatie Vanwege de wettelijke taken van de gemeente Urk in het kader van de Wet SUWI, de SROI en de Hervorming infrastructuur arbeidsmarkt en regionale ontwikkelingen is het noodzakelijk het aantal uren inzet WSP Urk Werkt te verhogen van 40 uur per week naar 60 uur per week. Daarnaast is een investering noodzakelijk voor een locatie voor het werkcentrum wat leidt tot kapitaallasten. In totaal € 113.000. Vervanging Onderwijsprogramma In 2025 wordt/is overgestapt naar een nieuw programma voor centrale administratie voor het Doorstroompunt, Leerplicht en Leerlingenvervoer. De structurele lasten hiervan bedragen € 14.000.
28
Nieuwe uitvoeringspartner maatschappelijk werk Onze oude partner voor het maatschappelijk werk stopt met haar werkzaamheden. Verwacht wordt dat de nieuwe partner niet binnen het huidige budget kan worden gevonden. Wij reserveren hiervoor € 100.000. Verhogen subsidie Hulp en Steun Ophoging van het subsidiebedrag met € 24.000 is noodzakelijk vanwege de toename van de complexiteit en het beschermingsbewind. Investeringen Vervanging loslatende tegels zwembad In het zwembad is geconstateerd dat tegeltjes loslaten. De kosten voor de vervanging worden geclaimd bij de aannemer, echter verwacht wordt dat niet het hele bedrag kan worden verhaald. Vandaar dit investeringsbedrag. Een daadwerkelijk investeringsvoorstel zal apart aan de raad worden aangeboden. Wij reserveren nu € 39.000 aan kapitaallasten in deze kadernota.
29
Dekkingsplan
Het realiseren van de hierna geformuleerde maatregelen leiden tot een structureel sluitend financieel kader. De maatregelen bestaan uit lasten verlagende maatregelen en opbrengst verhogende maatregelen.
30
Lasten verlagende maatregelen In onderstaand overzicht zijn onderwerpen opgenomen om de lasten van de gemeente Urk te verlagen. Per onderwerp is het financieel gevolg voor het begrotingssaldo opgenomen en een korte toelichting. Positieve bedragen zijn een gunstig effect op de begroting, negatieve bedragen hebben een negatief effect. Lasten verlagende maatregelen (x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
2029
1
1
1
1
1
Dodenherdenking niet meer streamen.
-ㅤ
6
6
6
6
Licht en geluid koffiemoment
-ㅤ
-ㅤ
4
4
4
Bezuiniging uitbestede werkzaamheden communicatie.
-ㅤ
5
5
5
5
Optimalisatie applicatielandschap
-ㅤ
-250
-150
150
200
Bijdragenvermindering gemeenschappelijke regelingen
-ㅤ
249
247
248
248
Voorstel schrappen investeringen aparte verlichting rondom zebrapaden
-ㅤ
-ㅤ
4
8
12
Schrappen investering zwemsteigers
-ㅤ
10
10
10
10
Verminderen investeringsbudget meubilair
-ㅤ
20
20
20
20
Versobering investeringsbudget fase 2 herinrichting
-ㅤ
18
18
18
18
BeÏnvloedbare budgetten worden verlaagd met 10% (kaasschaaf)
-ㅤ
-ㅤ
800
1.600
1.600
Wij gaan minder printen
-ㅤ
25
25
25
25
Stopzetten abonnementen
-ㅤ
20
20
20
20
Beperken bijdrage regio Zwolle tot economische samenwerking.
-ㅤ
73
73
73
73
Halveren subsidie clustervorming economie Urk
-ㅤ
25
25
25
25
Versobering verbouw raadzaal
-ㅤ
11
11
11
11
Ver-nieuwbouw sanitaire voorziening Wijk 1-47
-ㅤ
8
8
8
8
Versoberen van de raadsuitjes
-ㅤ
3
3
3
3
1
223
1.128
2.233
2.287
Uitputting budget ICT onderhoud en beheer rioleringen
Totaal
Toelichting: Uitputting budget ICT onderhoud en beheer rioleringen Het budget voor ICT onderhoud en beheer riolering is al een aantal jaar niet uitgeput. Voorgesteld wordt om het budget elders in te zetten.
Dodenherdenking niet meer streamen
31
Vanwege corona is er destijds voor gekozen dat inwoners dodenherdenking kunnen meebeleven via de livestream. Nu kunnen inwoners de dodenherdenking weer bijwonen. Daarnaast zijn de kosten hoog en analyse laat zien dat weinig inwoners naar deze stream kijken. Licht en geluid koffiemoment 2 maal per jaar wordt de show ‘Goedemorgen Urk’ georganiseerd. Een externe partij verzorgt het licht, geluid en opname hiervan. Na de verbouw van de raadszaal, en daarmee de aanschaf van nieuwe apparatuur, is het mogelijk het geluid en licht in eigen beheer te doen. Bezuiniging uitbestede werkzaamheden communicatie Voorstel is om een overall bezuiniging te doen van de uitbestede werkzaamheden en meer vanuit eigen beheer te regelen. Optimalisatie applicatielandschap In 2025 wordt het applicatielandschap van gemeente Urk volledig in beeld gebracht, waarin ook aandacht wordt besteed aan de potentie van applicaties. Streven is het applicatielandschap te optimaliseren door te standaardiseren en applicaties met dezelfde functionaliteiten uit te faseren, waardoor we toekunnen met minder applicaties. Het optimaliseren van applicaties vraagt om migratiekosten maar levert structureel lagere beheerslasten op. De huidige kosten van het totale applicatielandschap zijn zo’n € 2,6 miljoen.
Door applicaties uit te faseren met eenzelfde functionaliteit kan dit op langere termijn een besparing opleveren van circa € 200.000 structureel. Om het onderzoek en de migratie goed voor te bereiden en uit te voeren is incidenteel in totaal € 500.000 nodig. Hier gaan de kosten voor de baten uit. Wij intensiveren 2 x € 250.000 in de jaren 2026 en 2027 en verwachten dat vanaf 2027 een geleidelijke structurele opbrengst wordt gerealiseerd van € 100.000 in 2027 oplopend naar € 200.000 in 2029 en verder. Bijdragen vermindering gemeenschappelijke regelingen Gemeenschappelijke regelingen voeren taken uit voor de gemeente Urk. Binnen de besturen van de gemeenschappelijke regelingen wordt het gesprek gevoerd om te komen tot een structurele bijdrage aan de gemeentelijke bezuinigingsopgaven. Gemeente Urk zal deze opgave in samenwerking met andere gemeenten oppakken. In deze kadernota gaan wij uit van een bijdrage in de bezuinigingsopgave van 5%. Voorstel schrappen investeringen aparte verlichting rondom zebrapaden In de begroting is er budget vrijgemaakt voor het aanbrengen van verlichting rondom zebrapaden. Het betreft hier investeringsbudgetten van € 100.000 per jaar. Voorgesteld wordt dat in deze kadernota deze investeringen vanaf 2026 niet meer worden uitgevoerd.
Schrappen investering zwemsteigers Op basis van een motie bij de jaarrekening 2023 is een investeringsbudget goedgekeurd van € 100.000 voor de aanleg van zwemsteigers. Het realiseren van een buitendijkse zwemsteiger zal een veelvoud kosten van het bedrag dat via de motie beschikbaar is gesteld. Voorgesteld wordt om deze investering niet uit te voeren. Verminderen investeringsbudget meubilair Voorgesteld wordt om de vervanging van meubilair te versoberen Versobering investeringsbudget fase 2 herinrichting
32
Voorgesteld wordt om de fase 2 van de herinrichting te versoberen. Hiernaast wordt voorgesteld om de werkzaamheden ten behoeve van de brandveiligheid van de serverruimte aan dit project toe te voegen. Hierdoor kan het investeringskrediet met € 350.000 worden verlaagd. BeÏnvloedbare budgetten worden verlaagd met 10% (kaasschaaf) Veel van de in de begroting opgenomen bedragen zijn niet tot nagenoeg niet beïnvloedbaar op korte termijn. Veel budgetten hebben een één op één relatie met de uit te voeren opdrachten waarvoor de gemeente zich gesteld ziet. Gezien de financiële opgave waarvoor de gemeente staat, zal in 2026 een traject worden ingezet om te komen tot een verlaging van de budgetten met 5% in 2027 (€ 800.000), oplopend tot 10% in 2028 en 2029 (€ 1.600.000). Bij het invullen van deze majeure opdracht wordt ook het gesprek gestart met onze subsidiepartners die werk voor de gemeente uitvoeren. Samen met hen willen wij zien te komen tot een korting van 5% op de huidige subsidiebijdrage. Daarnaast wordt ook onderzocht of de huidige juridische vorm de meest optimale is van onderdelen van de gemeente. Wellicht zijn met het aanpassen hiervan mogelijkheden te benutten die niet mogelijk zijn wanneer onderdelen een nauwe relatie met de gemeente hebben. Uiteraard worden dit soort voorstellen aan uw gemeenteraad voorgelegd.