Bijlage A - Plantoelichting Zeeheldenwijk

Toelichting bij Bestemmingsplanherziening Zeeheldenwijk Plan: Status:

Herziening Zeeheldenwijk Versie voor vaststelling

Let op: De hyperlinks naar specifieke bijlagen zijn links naar de ontwerpversie van het plan. Deze worden bij de digitale versie in overeenstemming gebracht met de bijlagen bij de vaststelling.

Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding ...............................................................................................................3 1.1 Aanleiding en doelstelling ...............................................................................................3 1.1.1 Doelstelling herziening .............................................................................................3 1.2 Vigerende bestemmingsplan Zeeheldenwijk ....................................................................4 1.3 Leeswijzer ......................................................................................................................4 Hoofdstuk 2 Planbeschrijving ...................................................................................................4 2.1 Inleiding .........................................................................................................................4 2.2 Bestaande situatie .........................................................................................................5 2.2.1 Verkeer & ontsluiting ................................................................................................7 2.2.2 Water ......................................................................................................................7 2.3 Fasering Zeeheldenwijk

..................................................................................................7 2.3.1 Fase 1......................................................................................................................8 2.3.2 Fase 2......................................................................................................................9 2.3.3 Overige fases ...........................................................................................................9 2.4 Planaanpassing ............................................................................................................ 10 2.4.1 Invulling deelgebieden plangebied .......................................................................... 10 2.4.1.1 Centrumgebied ................................................................................................... 11 2.4.1.2 Het Nieuwe Dorp................................................................................................. 12 2.4.1.3 De Akkers ........................................................................................................... 13 2.4.1.4 Overgangszone ................................................................................................... 14 2.5 Gerechtelijke uitspraak bij het bestemmingsplan Zeeheldenwijk ....................................

15 2.6 Relatie tussen bestemmingsplan, beeldkwaliteitsplannen en het Stedenbouwkundig plan Zeeheldenwijk ................................................................................................................... 16 Hoofdstuk 3 Beleidskader ...................................................................................................... 16 3.1 Rijksbeleid ................................................................................................................... 16 3.1.1 Ladder voor duurzame verstedelijking ..................................................................... 16 3.2 Provinciaal en regionaal beleid en normstelling ............................................................. 17 3.3 Gemeentelijk beleid ..................................................................................................... 21 Hoofdstuk 4 Omgevingsaspecten........................................................................................... 22 1

4.1 Inleiding ....................................................................................................................... 22 4.2 M.e.r.-beoordeling ........................................................................................................ 22 4.3 Verkeer ........................................................................................................................ 24 4.4 Geluid .......................................................................................................................... 24 4.4.1 Hogere Waarde Besluit ........................................................................................... 25 4.5 Bedrijven en Milieuzonering .......................................................................................... 29 4.5.1 Milieuzonering in relatie tot de herziening ................................................................ 30 4.6 Archeologie .................................................................................................................. 30 4.7 Water ........................................................................................................................... 32 4.7.1 Watertoets en -paragraaf ........................................................................................

32 4.7.2 Oppervlaktewater .................................................................................................. 33 4.7.3 Nautisch en doorvaarbaarheid ............................................................................... 33 4.8 Niet gesprongen explosieven (NGE) ............................................................................... 34 4.9 Ecologie ....................................................................................................................... 35 4.9.1 Situatie plangebied herziening ................................................................................ 35 4.9.2 Addendum Beschermde Soorten ............................................................................ 35 4.9.3 Addendum NNN-gebied ......................................................................................... 36 4.9.4 Stikstof .................................................................................................................. 37 4.9.5 Duurzaamheid en klimaatadaptatie ........................................................................ 37 Hoofdstuk 5 Juridische planbeschrijving ................................................................................. 38 5.1 Wat is een herziening ....................................................................................................

38 5.2 Bestemmingsplan verbrede reikwijdte ........................................................................... 38 5.3 Waar bestaat deze herziening uit ................................................................................... 38 5.4 Toelichting op de regels ................................................................................................ 39 5.4.1 Bestemmingen ...................................................................................................... 39 5.4.2. Algemene Regels .................................................................................................. 41 5.4.3. Hogere Grenswaarden .......................................................................................... 42 5.4.4. Overgangs- en slotregels ....................................................................................... 43 5.5.5. Uitvoerbaarheid .................................................................................................... 43

2

Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doelstelling Urk groeit. De druk op het grondgebied voor wonen, werken en recreatie neemt toe. Het dorp kan niet oneindig groeien want het grondgebied is beperkt. Ondanks dat er in de afgelopen jaren veel is gebouwd, zoals in de Oranjewijk, blijft de vraag naar woningen groot. Er is vooral behoefte aan woningen voor starters en senioren. Ten zuiden van de Urkervaart en ten oosten van Zwolse Hoek is ruimte voor een grote uitbreiding: de Zeeheldenwijk. Het nu geldende bestemmingsplan 'Zeeheldenwijk' is reeds vastgesteld op 20 mei 2021. Sinds het vaststellen van het bestemmingsplan Zeeheldenwijk, is er een aantal ontwikkelingen geweest die maken dat het wenselijk is het bestemmingsplan te herzien. Het opstellen van een herziening van het bestemmingsplan is daarom noodzakelijk.

1.1.1 Doelstelling herziening De volgende aspecten zullen met onderhavige herziening planologisch juridisch worden geborgd: •

Algemene actualisatie bestemmingsplan Zeeheldenwijk

Naar aanleiding van recente onderzoeken in het plangebied zullen de nodige aanpassingen worden verwerkt om het bestemmingsplan te actualiseren. De verbeelding wordt in overeenstemming gebracht met de meest recente onderzoeken op bijvoorbeeld het gebied van geluid en archeologie. •

Invulling verschillende deelgebieden Zeeheldenwijk

Deze herziening maakt het mogelijk om een geactualiseerd stedenbouwkundig plan uit te werken en hiermee voor te sorteren op de gronduitgifte voor de verschillende deelgebieden. •

Koppeling met de beeldkwaliteitsplannen behorende bij de verschillende deelgebieden

De door de raad vastgestelde richtlijnen betreft de gewenste vormgeving voor de beeldkwaliteit van de verschillende deelgebieden zal worden opgenomen in het bestemmingsplan.

•

Gerechtelijke uitspraak Zeeheldenwijk

Naar aanleiding van het beroep tegen de vaststelling van het bestemmingsplan Zeeheldenwijk en de daarop volgende uitspraak van de Raad van State van 3 augustus 2022 wordt de relevante aangepaste planregel overgenomen. •

Nieuwe wettelijke eis bewegingsonderwijs

Nieuwe wettelijke eisen voor bewegingsonderwijs vereisen dat scholen minimaal twee uur gym per week aanbieden, hierdoor is een uitbreiding van de functies 'Wonen' en 'Maatschappelijk' nodig. Daarnaast zal er een verdere uitwerking worden gedaan voor de functies 'Verkeer', 'Groen' en 'Water'. Voorts is een aantal ambtshalve aanpassingen verwerkt die de lees- en bruikbaarheid van het bestemmingsplan vergroten, alsmede enkele actuele situaties. 3

1.2 Vigerende bestemmingsplan Zeeheldenwijk Het plangebied van dit bestemmingsplan betreft nagenoeg het plangebied van het vigerende bestemmingsplan Zeeheldenwijk (vastgesteld door de gemeenteraad van de Urk op 20 mei 2021). Dit bestemmingsplan is opgesteld onder de Crisis- en herstelwet (Chw). Voor wat betreft de begrenzing van het plangebied, blijft deze nagenoeg hetzelfde. Enkel het plangebied ten noorden van de Urkervaart (Urkerweg en gebied voormalige kinderboerderij) wordt niet meegenomen in dit plan. Hiervoor wordt een separaat plan ontwikkeld. Verder worden een aantal percelen aan de Domineesweg en Karel Doormanweg niet meegenomen. Voor deze kavels geldt dat het planologisch kader ongewijzigd blijft, of in een separate procedure is aangepast.

1.3 Leeswijzer Dit bestemmingsplan bestaat uit drie delen: een verbeelding waarop de bestemmingen in het plangebied zijn aangegeven, planregels waarin de regels voor de op de verbeelding vermelde bestemmingen zijn opgenomen en een toelichting waarin de achtergronden van het bestemmingsplan zijn beschreven. De verbeelding vormt samen met de planregels het bindende deel van het bestemmingsplan. In de toelichting voor deze herziening komen de volgende aspecten aan de orde: •

In hoofdstuk 2: 'Planbeschrijving' wordt de situatie in het huidige bestemmingsplan uitgelegd en de inhoud van de herziening verder uitgewerkt;

•

In hoofdstuk 3: 'Beleidskader' volgt een beschrijving van het beleidskader dat van toepassing is op de herziening van het bestemmingsplan;

•

In hoofdstuk 4: 'Omgevingsaspecten' worden de relevante milieu- en omgevingsaspecten behandeld;

•

In hoofdstuk 5: 'Juridische planbeschrijving' wordt ingegaan op de juridische aspecten van de herziening;

•

In hoofdstuk 6: 'Uitvoerbaarheid' komen de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het plan aan bod.

Hoofdstuk 2 Planbeschrijving 2.1 Inleiding Het bestemmingsplan Zeeheldenwijk is in mei 2021 vastgesteld. Inmiddels zijn de eerste deelvelden in het Nieuwe Dorp uitgegeven en zijn de eerste huizen zichtbaar in het plangebied. Het bestemmingsplan is de afgelopen twee jaar in verschillende gremia als de bouwplantoetsingscommissie gehanteerd bij de beoordeling van bouwplannen en zoals bij iedere ruimtelijke ontwikkeling, zorgt voortschrijdend inzicht voor nieuwe planologische behoeften. Deze herziening vormt een onderdeel van de vaste actualisatie van het ruimtelijk plan Zeeheldenwijk. De wijziging heeft geen gevolgen voor reeds ingediende bouwplannen binnen het Nieuwe Dorp. De herziening is gebruiksvriendelijker gemaakt en geactualiseerd. Recente onderzoeken op het gebied van bijvoorbeeld archeologie en niet gesprongen explosieven (NGE's) zijn verwerkt. 4

Daarnaast is per deelgebied het beeldkwaliteitsplan ontsloten en hiermee toegankelijk via www.ruimtelijkeplannen.nl. Nieuwe stedenbouwkundige inzichten vanuit de vastgestelde beeldkwaliteitsplannen (zoals het plan voor de Overgangszone) zijn ook verankerd in het bestemmingsplan. Na de uitgifte van het Nieuwe Dorp volgt het woongebied de Akkers. Op dit moment vormt de Akkers nog een uit te werken gebied, waarvoor in 2021 reeds kaders zijn vastgesteld door de gemeenteraad van Urk. Op basis van een uitwerkingsgebied kan echter geen gronduitgifte plaatsvinden. Het verder uitwerken van de Akkers heeft dan ook plaatsgevonden met deze herziening. De uitwerking is gebaseerd op het Masterplan, een stedenbouwkundige uitwerking, het woningbouwprogramma en een financiële onderbouwing. Nieuwe stedenbouwkundige, financiële en juridische inzichten leidden tot de aanpassing van het Centrumgebied. Om meer levendigheid en sociale controle in het centrumgebied te creëren en om te voldoen aan de nieuwe wettelijke eisen voor bewegingsonderwijs zijn de functies Wonen en Maatschappelijk uitgebreid.

2.2 Bestaande situatie Het plangebied is circa 94 hectare groot. Aan de westzijde van het plangebied ligt het bedrijventerrein 'Zwolsehoek'. Hier wordt de grens van het plangebied gevormd door de Zuidermeertocht. Aan de zuidzijde grenst de Domineesweg aan het plangebied, inclusief de rotonde aan de zuidwestkant van het plangebied. Aan de oostzijde is de grens van het plangebied bepaald door de gemeentegrens. Aan de noordzijde wordt het plangebied begrensd door de Urkervaart, behalve ter plaatse van de Michiel de Ruyterbrug, de brug die is gerealiseerd om het plangebied te verbinden met de rest van Urk. Inmiddels is het grondgebied grotendeels ofwel bouwrijp gemaakt, danwel is er voorbelasting aangebracht.

5

Figuur 1: Ligging en begrenzing plangebied Zeeheldenwijk

6

Figuur 2: planologische uitsnede van het bestemmingsplan Zeeheldenwijk op www.ruimtelijkeplannen.nl

2.2.1 Verkeer & ontsluiting De agrarische bedrijven en woningen aan de zuidzijde van het plangebied liggen aan de Domineesweg (N352). De twee agrarische bedrijven aan de oostzijde zijn ontsloten via de Karel Doormanweg. Ten noorden van het plangebied ligt de Urkervaart, die Urk per water verbindt met (onder andere) Emmeloord en Nagele. Evenwijdig aan de Urkervaart ligt de Urkerweg (N351). Het plangebied is over de weg goed bereikbaar via de A6/N352.

2.2.2 Water Aan de noordzijde van het plangebied ligt het kanaal de Urkervaart. De Urkervaart loopt vanaf de Zwolse Vaart bij Emmeloord naar Urk. Ten noordwesten van het plangebied ligt de Zuidermeertocht.

2.3 Fasering Zeeheldenwijk Het ontwikkelen van een nieuwe wijk gaat niet in één keer. De ontwikkeling van de Zeeheldenwijk is onderverdeeld in verschillende deelgebieden met elk een eigen karakter en stedenbouwkundige opzet. Het streven is om per jaar minimaal 125 woningen op te kunnen leveren. Naast de fasering vanuit stedenbouw is er in de planning van de ontwikkeling gekeken naar praktische randvoorwaarden. De belangrijkste randvoorwaarden hierbij in het kort: • Beschikbaarheid van gronden vanuit lopende pachtovereenkomsten;

7

• Een divers woningaanbod per jaar te kunnen opleveren; • Aanwezigheid van slappe grondlagen die van invloed zijn op benodigde zettingstijden; • Logische volgorde in het aansluiten van kabels en leidingen; • Stand van archeologisch onderzoek in een deelgebied en daarmee inzicht in risico’s; Zie Figuur 3 voor een sfeerimpressie van de verschillende deelgebieden.

Figuur 3: Sfeerimpressie van de verschillende deelgebieden Fase 1 en fase 2 worden met onderhavige herziening planologisch juridisch geborgd.

2.3.1 Fase 1 De eerste woningbouwontwikkelingen in Het Nieuwe Dorp vinden al plaats. Om de woningen goed te ontsluiten wordt de Michiel de Ruyterallee aangelegd en het noordelijk deel van de rondweg. Om een nieuwe woonwijk aantrekkelijk te maken is het van belang dat voorzieningen snel een plek krijgen. Het centrumgebied maakt daarom ook deel uit van de eerste fase. In dit gebied zullen winkels, horeca, scholen, een kerk en een sporthal komen en op de hoger gelegen verdiepingen appartementen. Ook het noordelijk deel van de Overgangszone zal in de eerste fase worden ontwikkeld. In dit gebied worden kantoren, lichte bedrijvigheid en perifere

8

detailhandel mogelijk gemaakt. Daarnaast wordt Infinity ontwikkeld. Dit is een woonerf aan de Karel Doormanweg speciaal voor zorgbehoevende jongvolwassenen en hun ouders.

Figuur 4: Fase 1

2.3.2 Fase 2 In de tweede fase wordt de woningbouw verder naar het oosten ontwikkeld. Het deelgebied De Akkers wordt gerealiseerd, aansluitend op het Nieuwe Dorp. De ontwikkeling van de Akkers als tweede fase is civieltechnisch gunstig omdat zettingstijden hier beperkt zijn en het gebied al deels is voorbelast met vrijkomende grond uit fase 1. Op deze wijze zijn de investeringskosten voor voorbelasting relatief laag. Een tweede voordeel om de Akkers direct na fase 1 te ontwikkelen, is dat dit relatief makkelijk aansluit op het in fase 1 aangelegde vacuüm riool. Op deze wijze worden kosten voor tijdelijke voorzieningen voorkomen. Ook de openbare nutsvoorzieningen kunnen relatief snel en makkelijk worden aangesloten op de netwerken in fase 1. Als laatste is het gebied van de Akkers op archeologisch gebied al onderzocht tot en met archeologische proefsleuven.

Figuur 5: Fase 2

2.3.3 Overige fases De herziening spitst zich toe op de noordzijde van de woonwijk, waarbij wordt geanticipeerd op de uitgifte en ontwikkeling van de deelgebieden 'Het Nieuwe Dorp', ‘De Akkers’, het 'Centrumgebied' en de 'Overgangszone'. Fase 3, 4 en 5 betreffende de deelgebieden 'De Oevers', 'Het Eiland', 'De Terpen' en 'De Erven' zullen op een later moment worden ontwikkeld. 9

2.4 Planaanpassing 2.4.1 Invulling deelgebieden plangebied De woonbebouwing binnen het bestemmingsplan Zeeheldenwijk wordt gerealiseerd in diverse fasen, die worden ondergebracht in verschillende deelgebieden. Ieder deelgebied komt met een eigen thematiek dat terug te vinden is in de structuur en de uitvoering van de beeldkwaliteit. In deze paragraaf wordt uitgebreid ingegaan op de verschillende deelgebieden. Zie Figuur 6 voor de fases binnen de Zeeheldenwijk.

Figuur 6: Fases en deelgebieden 10

Inmiddels zijn de eerste deelvelden in Het Nieuwe Dorp uitgegeven en zijn de eerste huizen zichtbaar in het plangebied. De ervaringen met het huidige kader, onder meer door de uitgifte van grond in het Nieuwe Dorp, vragen om enkele technische aanpassingen binnen het al uitgewerkte woongebied en de andere, nog nader uit te werken woongebieden. Deze herziening maakt het mogelijk om het geactualiseerde stedenbouwkundige plan uit te voeren voor de verschillende deelgebieden.

2.4.1.1 Centrumgebied Het centrum wordt het middelpunt van de Zeeheldenwijk. Tijdens en direct na de ontwikkeling van Het Nieuwe Dorp volgen de ontwikkelingen van het Centrumgebied. In Het Centrumgebied is er veel ruimte voor verschillende functies. Er worden twee scholen gesitueerd, een sporthal, een kerk, een versmarkt, winkeltjes en horeca. Boven de winkels en horeca is er ruimte voor woningen. In totaal zullen er circa 125 woningen in dit deelgebied gebouwd worden (dit aantal is exclusief zorgwoningen). De woningen in het Centrumgebied zullen appartementen worden. De totale omvang van dit gebied is ca. 7 hectare. Ten opzichte van het geldende bestemmingsplan is dit een verhoging van 95 woningen. Om dit te kunnen realiseren is ook de maximale bouwhoogte aangepast. Ook de stedenbouwkundige inrichting is gewijzigd ten opzichte van het eerder geldende bestemmingsplan. Hierdoor zijn de bouwvlakken op de kaart gewijzigd. Om te kunnen voldoen aan de parkeerbehoefte wordt ook de mogelijkheid gecreëerd voor een gebouwde parkeervoorziening. Voor de mogelijkheid tot het vestigen van supermarkten is een 'Ontwikkelingskader supermarkten' opgesteld. Dit ontwikkelingskader vormt de basis voor het reeds vastgestelde supermarktbeleid en is toegevoegd als Bijlage 17. Hieruit blijkt duidelijk dat er (op termijn) behoefte is aan een supermarkt in de Zeeheldenwijk.

Meegroeiend met het aantal inwoners kan het supermarktaanbod verder ontwikkeld worden, nu uit het "Ontwikkelingskader supermarkten" volgt dat ruimte beschikbaar kan komen voor supermarkten in dit deel van Urk. Inmiddels wordt het eerste deelgebied met 320 woningen (het Nieuwe Dorp) gebouwd, en komen er gemiddeld 125-150 woningen per jaar in de Zeeheldenwijk bij. Er wordt ook gewerkt aan een nieuw programma detailhandel, als opvolger van het huidige detailhandels- en supermarktbeleid, waarin opnieuw wordt berekend wat de marktruimte inmiddels is, en wat de nieuwe beleidsuitgangspunten zullen zijn. Aan de oostelijke zijde van het plangebied zal een parkzone worden gerealiseerd voor een prettige groenbeleving van de omgeving. Aan de zuidzijde van het deelgebied zal de oeverzone worden ontwikkeld om de verbinding met het water ook in dit deelgebied door te vertalen. Om een prettige verblijfsplek te creëren in het centrumgebied is het van belang dat auto's geen dominante rol krijgen. Parkeergelegenheden voor auto's zullen aan de rand van dit deelgebied worden gerealiseerd. Fietsers en voetgangers hebben de ruimte en mogelijkheid om gemakkelijk en veilig het gebied te doorkruisen.

11

Figuur 7: Deelgebied het Centrumgebied

2.4.1.2 Het Nieuwe Dorp Het Nieuwe Dorp is centraal gelegen binnen de Zeeheldenwijk. Deze buurt vormt de verbinding tussen de omliggende buurten (het Eiland, de Akkers, het Groencluster en de Terpen) en het Centrumcluster. Het deelgebied 'Nieuwe Dorp' heeft een totale omvang van ongeveer 11 hectare. Het Nieuwe Dorp refereert naar het oude dorp Urk. Ook de structuren komen overeen. Momenteel wordt het Nieuwe Dorp al ontwikkeld en is er ook een vastgesteld beeldkwaliteitsplan(en) voor dit deelgebied. In het Nieuwe Dorp worden een extra aantal woningen gerealiseerd: van de voormalige 315 woningen worden dat er nu 322. De toevoeging van de extra woningen in het Nieuwe Dorp zullen worden verrekend met andere deelgebieden, waar de bebouwingsdichtheid minder hoog ligt dan in het Nieuwe Dorp. Het type woningen in dit deelgebied worden een mix van rijwoningen, twee-onder-één kapwoningen, vrijstaande woningen en kleinschalige appartementencomplexen. De stijl waarin het Nieuwe Dorp zal worden ingericht is 'dorps en compact'. Het deelgebied wordt gekenmerkt door diversiteit en kleinschaligheid. Het dorpse milieu heeft zijn vertaling gekregen in de kenmerkende compacte organische stedenbouwkundige structuur, waarbij diverse groene ‘hofjes’ gecreëerd worden.

12

Figuur 8: Deelgebied Het Nieuwe Dorp

2.4.1.3 De Akkers Bij de vaststelling van het bestemmingsplan 'Zeeheldenwijk' in 2021 zijn door de raad kaders gesteld voor het nog uit te werken deelgebied 'De Akkers'. Deze herziening voorziet erin dat dit deelgebied nader wordt uitgewerkt. Het deelgebied 'De Akkers' is in totaal ongeveer 8,5 hectare groot. Het plangebied ligt in de noord-oosthoek van de Zeeheldenwijk. Aan de noord-west zijde wordt het gebied begrenst door de Urkervaart. Om de Zeeheldenwijk in verbinding te brengen met de rest van Urk is een brug over de Urkervaart gerealiseerd, de Michiel de Ruyterbrug. Aan de zuid-oostzijde ligt het deelgebied 'Het Nieuwe Dorp'. Het gebied de Akkers verwijst naar de rechthoekige akkers van de Noordoostpolder. Dat is terug te zien in de vorm van de wijk, de openbare ruimte en ook de vorm van de bebouwing. Hoofdwegen en -vaarten vormen een ruimtelijk patroon, waarin de akkers orthogonaal verdeeld zijn. Dit patroon dient als inspiratie voor het ontwerp in dit deelgebied van de Zeeheldenwijk. De vorm van de Akkers is gebaseerd op een hoofdstructuur. Deze hoofdstructuur zal een polderweg zijn die midden door het plan loopt, in de richting van de originele akkers. Tevens geïnspireerd door de originele akkers zijn de bouwvelden, die zichzelf allemaal zullen onderscheiden in een andere kleurtoon en dakrichting. De eenheid in dit deelgebied is te vinden in de vorm van het ontwerp.

Ten minste 10% van de totale oppervlakte van deelgebied De Akkers zal met groen worden ingericht. Er zullen in De Akkers circa 240 woningen worden gebouwd. Dit wordt een mix van rijwoningen, twee-onder-één-kapwoningen, vrijstaande woningen en enkele appartementen.

13

Figuur 9: Deelgebied De Akkers (voorbeelduitwerking)

2.4.1.4 Overgangszone Aan de westzijde van de Zeeheldenwijk is het bedrijventerrein Zwolse Hoek gelegen. Om een prettige overgang te bieden wordt er een Overgangszone gerealiseerd. De Overgangszone wordt daarmee de schakel tussen de Zeeheldenwijk en Zwolsehoek. Het bedrijventerrein Zwolsehoek wordt gekenmerkt door grote hallen, veelal in grijstinten. In de aanliggende deelgebieden wordt voornamelijk baksteen gebruikt in de bebouwing. Om de overgang zo prettig mogelijk te realiseren wordt in de materialisatie en vorm aansluiting gezocht met de bebouwing in de rest van de Zeeheldenwijk; bijvoorbeeld door volumes te maken met schuine daken en baksteen toe te passen in de gevels. Daarnaast zal aan de zijde die grenst aan de Zwolsehoek een groene zone gecreëerd worden waar bijvoorbeeld werknemers prettig doorheen kunnen wandelen en fietsen. De kavels in de Overgangszone worden ontsloten door middel van een ontsluitingsweg die aan de achterzijde van de uit te geven kavels is gelegen. Deze weg heeft een directe aansluiting op de twee rotondes gelegen in het plangebied. Parkeren zal ook aan de achterzijde, aan de zijde van de Zuidermeertocht, plaatsvinden.

14

Figuur 10: Deelgebied de Overgangszone Vanuit het bedrijfsleven is er een grote vraag naar perifere detailhandel. Om in te kunnen schatten of en hoeveel extra behoefte er is aan perifere detailhandel binnen de overgangszone van de Zeeheldenwijk is er een behoefteonderzoek uitgevoerd. De uitkomst van dit onderzoek was dat ondanks de hoge vraag vanuit de markt, er momenteel geen planologische ruimte beschikbaar is om in de overgangszone ruimte te creëren voor extra perifere detailhandel. Wel is er ruimte vrijgekomen voor tuincentra, vanwege het opheffen van een eerdere aanduiding te Zwolsehoek. Deze ruimte is met een aparte aanduiding voor tuincentra in de Overgangszone opgenomen.

2.5 Gerechtelijke uitspraak bij het bestemmingsplan Zeeheldenwijk Tegen het besluit om het bestemmingsplan 'Zeeheldenwijk' vast te stellen is een beroep ingediend. Op 4 mei 2022 is deze zaak behandeld door de Raad van State, gevolgd door een uitspraak op 3 augustus 2022. Het beroep was gefocust rondom een aantal artikelen uit de planregels rondom detailhandel, specifiek vers- en supermarkten in het gebied 'Gemengd - 2'. Volgens de plantoelichting is niet beoogd om een supermarkt bij recht toe te staan. Wel toegestaan is een versmarkt met een bruto vloeroppervlakte van 750 m2. Echter, in de planregels was een supermarkt gedefineerd als een detailhandelsbedrijf met ten minste 750 m2 bruto 15

vloeroppervlakte. Hierdoor was een supermarkt niet bij recht uitgesloten in de planregels. De Raad van State heeft dit deel van het betoog geaccepteerd, en de betreffende planregel is aangepast. In onderhavige herziening is de aangepaste versie overgenomen.

2.6 Relatie tussen bestemmingsplan, beeldkwaliteitsplannen en het Stedenbouwkundig plan Zeeheldenwijk Het kader voor de uitgifte bestaat uit het bestemmingsplan, beeldkwaliteitsplannen en het Stedenbouwkundig plan Zeeheldenwijk. Het Stedenbouwkundig Plan Zeeheldenwijk en/of de themakaart Maatvoering Nieuwe Dorp kunnen door het college van burgemeester en wethouders worden aangepast of aangevuld als dat voor de uitvoerbaarheid van het plan noodzakelijk wordt geacht. a. Het bestemmingsplan bevat onder andere de kaders voor bouwhoogten, goothoogten, bouwvlakken, rooilijnen, bijbehorende bouwwerken en erfafscheiding. b. Het beeldkwaliteitsplan bevat de kaders voor materialisatie, zichtlijnen en welstand. c. De stedenbouwkundige plannen per deelgebied bevatten een uitgewerkt beeld van de toekomstige ruimtelijke en functionele situatie in een gebied. Het plan bestaat uit een digitaal getekend plan. In het plan krijgen alle functies, zoals groen, water, infrastructuur, bebouwing etc, een plek. Een stedenbouwkundig plan is naast het bestemmingsplan en het beeldkwaliteitsplan een toetsingsgrond bij de uitgifte. Het Masterplan Zeeheldenwijk is geen toetsingsgrond, maar de basis voor de keuzes die zijn en worden gemaakt in bovengenoemde plannen, zoals de gebiedsindeling, en hoofdstructuren voor water, wegen en groen.

Situatie Nieuwe Dorp Bouwplannen in het nieuwe dorp worden getoetst aan het bestemmingsplan, de beeldkwaliteitsplannen Veld 1-6 en het Stedenbouwkundig plan Zeeheldenwijk. Onder dit Stedenbouwkundig plan hangt de Themakaart Maatvoering. Situatie Akkers en verdere gebieden Bouwplannen in de Akkers en verdere gebieden worden getoetst aan het bestemmingsplan, één beeldkwaliteitsplan per deelgebied, en het Stedenbouwkundig Plan Zeeheldenwijk.

Hoofdstuk 3 Beleidskader Het vigerende bestemmingsplan Zeeheldenwijk is uitgebreid getoetst aan het geldende beleid. Omdat er sprake is van een planaanpassing en niet van een geheel nieuw plan, wordt voor wat betreft het beleidskader voor onderhavige herziening volstaan met aanvullingen ten opzichte van het reeds bestaande beleid in het kader van het bestemmingsplan Zeeheldenwijk.

3.1 Rijksbeleid 3.1.1 Ladder voor duurzame verstedelijking In het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is de verplichting opgenomen om in het geval van een nieuwe stedelijke ontwikkeling in de plantoelichting een onderbouwing op te nemen van nut en noodzaak van de nieuwe stedelijke ruimtevraag en de ruimtelijke inpassing. 16

Artikel 3.1.6 tweede lid van het nieuwe Besluit ruimtelijke ordening bepaalt, dat de toelichting bij een bestemmingsplan, dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, een beschrijving bevat van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. Ook wanneer er geen sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling moet in het kader van een goede ruimtelijke ordening worden gemotiveerd of de mogelijk gemaakte ontwikkeling voorziet in een behoefte. Eerst wordt beoordeeld of er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Op Urk is er in totaal behoefte aan 1.805 woningen. Dit is het maximale aantal woningen dat kwantitatief te onderbouwen is. Kwalitatief gezien is er ruimte voor een gedifferentieerd woningprogramma, met de nadruk op grondgebonden koopwoningen. Ook aan appartementen en huurwoningen bestaat een significante extra behoefte. Voorliggend plan biedt ruimte voor maximaal 1.650 woningen. Het bestemmingsplan past binnen het hierboven beschreven rijksbeleid. Het maximum van 1650 woningen blijft gehandhaafd. Wel vindt er een verschuiving plaats tussen diverse deelgebieden.

In deelgebied het Centrum worden 125 extra woningen mogelijk gemaakt, in deelgebied Het Nieuwe Dorp worden er 322 woningen gerealiseerd in plaats van 315 en in deelgebied De Akkers 240 woningen. Daarentegen wordt de mogelijkheid voor het realiseren van 30 bedrijfswoningen geschrapt in het nog uit te werken deel van de Overgangszone omwille van milieutechnische en praktische redenen (geen functionele binding tussen woning en bedrijf, ervaringen uit het verleden met splitsing, e.d.). Inmiddels is de contour van de ringweg binnen de Zeeheldenwijk bekend en aangegeven op de plankaart; de oorspronkelijke overgangszone is hiermee kleiner geworden. Een deel is bij de Oevers gevoegd. Omdat in het noordelijke deel van de Zeeheldenwijk extra woningen worden gerealiseerd zal dit in mindering komen voor het zuidelijke deel. Het maximum van 1650 woningen voor het totale plangebied blijft namelijk gehandhaafd. In Bijlage 12 is de laddertoets voor woningen bijgevoegd. Daarnaast is er een laddertoets uitgevoerd voor maatschappelijke voorzieningen en zorgwoningen (Bijlage 11). Hieruit blijkt een behoefte van ruim 150. In dit bestemmingsplan worden per aparte bestemming 89 zorgwoningen mogelijk gemaakt. Omdat dit bestemmingsplan in totaliteit niet meer woningen of andere functies mogelijk maakt dan het voorheen geldende plan is er geen sprake van een nieuwe stedelijke ontwikkeling.

Woningaantallen en onderscheid in typologieën zijn en worden gebaseerd op het programma Wonen Urk 2.0.

3.2 Provinciaal en regionaal beleid en normstelling Omgevingsvisie Flevoland Straks De Omgevingsvisie FlevolandStraks geeft de langetermijnvisie van de provincie Flevoland op de toekomst van dit gebied. Het gaat over de periode tot 2030 en verder. De visie geeft aan welke kansen, opgaven en uitdagingen er voor Flevoland liggen. Het betreft een koers voor de lange termijn, zonder dat er een blauwdruk wordt gegeven hoe Flevoland zich moet ontwikkelen. In de provinciale omgevingsvisie wordt onderscheid gemaakt tussen kernopgaven en strategische opgaven. Deze opgaven hebben een tijdshorizon van circa tien tot vijftien jaar. De kernopgaven zijn: •

Het verhaal van Flevoland (fysieke omgeving);

•

Krachtige Samenleving (sociaal-economische omgeving); 17

•

Ruimte voor Initiatief (bestuurlijke omgeving).

De strategische opgaven: •

duurzame energie;

•

regionale kracht;

•

circulaire economie;

•

landbouw: meer smaken.

De onderhavige ruimtelijke ontwikkeling geeft de volgende invulling op de kernopgaven en strategische opgaven: Verhaal van Flevoland (kernopgave) Bij de planontwikkeling wordt in het kader van het Verhaal van Flevoland rekening gehouden met de karakteristieke verkavelingsstructuur, met een standaard kavelmaat van 300 x 800 meter, waarbij de kavels worden omsloten door watergangen. Ten gevolge van de polderinrichting en de vormgeving van de Urkervaart vindt binnen het plangebied een hoekverdraaiing plaats in de verkavelingsrichting die loodrecht op de vaart is gericht. Dit gegeven levert voor de locatie een extra karakteristiek op. Krachtige samenleving (kernopgave) Binnen Flevoland heeft het voormalig eiland Urk een eigen profiel. Op Urk tref je het grootste saamhorigheidsgevoel en de laagste werkloosheid van de Provincie Flevoland aan. De samenleving op Urk bestaat voor een groot deel uit mensen, die maatschappelijk betrokken en plichtsgetrouw zijn. Het plan maakt onder meer de bouw van een gedifferentieerd woningbouwprogramma mogelijk, waaronder ook zorgwoningen en kangoeroewoningen. Hiermee biedt het plan voor zowel de Urker starters, de Urker ouderen en de Urker mensen met een zorgvraag de mogelijkheid om op Urk te kunnen blijven wonen.

Samen met de kleinschalige 'indoor leisure' voorzieningen, de centrumvoorzieningen en de lichte bedrijfs- en woonwerkfuncties betekent dit naast een ruimtelijke ook een sociaal-economische versterking van Urk. Ruimte voor initiatief (kernopgave) Het plan biedt mogelijkheden te over voor initiatief: ruimte voor balans tussen archeologische waarden en ruimtelijke ontwikkeling, ruimte voor versterking van het eigen eiland karakter van Urk middels het creëren van een eiland te midden van innovatieve combinaties tussen wonen, werken en verzorgen, die de ontstaansgeschiedenis, het bestaansrecht en de kracht van Urk treffend benadrukken. Het verzorgingsaspect is daarbij een sprekend voorbeeld dat al door marktpartijen is opgepakt. De invulling van de Strategische opgaven Met de voorgenomen ontwikkeling vervolgt Urk tevens de ingeslagen weg naar verduurzaming waarmee Urk de toekomstbestendigheid van Urk nog eens extra benadrukt. Zo is het uitgangspunt gasloos bouwen, wordt een collectief en milieuvriendelijk warmtenet gerealiseerd en wordt een robuust open watersysteem gecreëerd, zowel vanuit kwantitatief als kwalitatief oogpunt.

18

Programma Landschap van de toekomst In het programma Landschap van de Toekomst komen een aantal kernkwaliteiten en overwegingen terug die van belang zijn voor de ruimtelijke kwaliteit binnen de Zeeheldenwijk. Kernkwaliteit 14: erfbeplanting Via het beeldkwaliteitsplan Groene Clusters en de nieuw aangebrachte aanduidingen op de plankaart worden de erfsingels van voormalige agrarische erven behouden en hiermee de daarmee gepaarde landschappelijke en ecologische waarden. Kernkwaliteit 21: Urk Binnen het programma wordt het Oude Dorp als kernkwaliteit benoemd. Het stratenpatroon vanuit het Oude Dorp is teruggebracht in het Nieuwe Dorp (binnen de Zeeheldenwijk) als knipoog naar de karakteristiek van het historisch centrum. Het meegroeien en beschermen van landschappelijke structuren Met het behoud van de voormalige agrarische erven groeien de landschappelijke structuren mee met de stedelijke ontwikkeling. Gezond, natuurinclusief en biodivers De Zeeheldenwijk voorziet in waterpartijen die verschillen van karakter (in onderhavig plan komen de singel tussen noord en zuid en het water rond het eiland terug) en diverse groenvoorzieningen met ecologische waarde (natuurinclusieve oeverzones). Zorgvuldige locatiekeuze voor functies De Zeeheldenwijk voorziet in maatschappelijke voorzieningen, een centrumgebied, woongebied en bedrijfsgebied.

Elk van deze functies heeft een strategische plek gekregen binnen de wijk. Zo is de Overgangszone als een buffer tussen bedrijvigheid en wonen gepositioneerd, en is deze bedrijvigheid geclusterd om de bedrijfsactiviteiten/vervoersbewegingen te centraliseren in deze zone. Beleving van het Mondriaanlandschap Het nieuw te ontwikkelen gebied de Akkers is stedenbouwkundig gebaseerd op het polderlandschap, met 'akkers' als structuur/grid. Omgevingsverordening In de verordening zijn de juridische regels opgenomen ten aanzien van provinciale thema’s waarmee gemeenten rekening moeten houden bij het opstellen van bestemmingsplannen. Thema’s uit de verordening zijn o.a. duurzame energie, bescherming van het landschap in het buitengebied, (grond)water, natuurnetwerk Nederland etc. Dit bestemmingsplan raakt aan diverse thema’s uit deze verordening, maar bevat geen strijdigheden met de verordening. In de diverse paragrafen wordt verder ingegaan op de thema's uit de Verordening zoals: •

Wegen in paragraaf 4.3 Verkeer

•

Vaarwegen in paragraaf 4.7 Water

•

Watersysteem in paragraaf 4.7 Water

19

•

NatuurNetwerk Nederland in paragraaf 4.9 Ecologie

Omgevingsprogramma Het omgevingsprogramma bevat een verdere uitwerking van de hoofdlijnen van het provinciale beleid. In het Omgevingsprogramma Provincie Flevoland is het bestaande provinciale beleid gebundeld. De provincie heeft voor haar ruimtelijke beleid een aantal essentiële elementen van beleid geformuleerd. Het accent van eventuele provinciale bemoeienis op het vlak van de ruimtelijke ordening ligt voor wat betreft de Zeeheldenwijk bij deze essentiële elementen. 1. Bij stedelijke uitbreiding moet worden aangesloten bij bestaande ruimtelijke structuren, zodat de vitaliteit van de steden en dorpen wordt ondersteund. Urk sluit met de Zeeheldenwijk aan op de bestaande ruimtelijke structuren op Urk en versterkt die zoals ook eerder beschreven. 2. Nieuwe solitaire clusters van bebouwing buiten de aangegeven stedelijke gebieden, weergegeven in de kaart Stedelijk gebied, worden in principe uitgesloten. De Zeeheldenwijk is geen solitair cluster, maar sluit aan op bestaand stedelijk gebied, met respect voor de bestaande erfsingels binnen het plangebied. 3. De omvang van nieuwe ruimte voor wonen, werken en voorzieningen moet in verhouding staan tot de grootte van de kern en de positie ervan in de stedelijke en groenblauwe hoofdstructuur. Zeeheldenwijk staat in verhouding tot de grootte / positie van Urk; de behoefte van de verschillende in de wijk opgenomen functies is aangetoond.

4. Infrastructuur wordt zo gebundeld dat versnippering van ruimtelijke eenheden wordt voorkomen en geen omvangrijke barrières in stedelijk en ecologisch waardevolle gebieden ontstaan. Hieraan wordt met voorliggende ruimtelijke ontwikkeling voldaan. 5. Bij de locatiekeuze en invulling van werklocaties dient rekening te worden gehouden met: ▪

versterking van de economische ontwikkeling van Flevoland;

▪

beheersing van de mobiliteit door een goede bereikbaarheid per openbaar vervoer;

▪

efficiënt gebruik van infrastructuur en vervoermiddelen;

▪

verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid, waarbij het parkeerbeleid een belangrijk ondersteunend instrument is;

▪

tevens moet rekening worden gehouden met de potenties van de gemeenten en de positie van de kernen in de stedelijke en groenblauwe hoofdstructuur. Ook aan dit element wordt voldaan. De ruimtelijke ontwikkeling past daarbij volledig in de regionale afstemming hierover.

6. Doel van het NNN is de realisatie van een robuust, samenhangend netwerk van natuurgebieden dat voldoende (leef)ruimte biedt voor soorten en waarden die karakteristiek zijn voor de Flevolandse natuur. Voor het NNN geldt in beginsel een 'nee tenzij-regime, maar wanneer door toepassing van de saldobenadering de maatschappelijke en ecologische ontwikkelingen zodanig worden vormgegeven, dat zij elkaar niet belemmeren, maar versterken en daarmee bijdragen aan het totale netwerk 20

van het NNN kan dit regime worden omgebogen in een 'ja want'. Compensatie aan de Urkerweg t.h.v. de vaarduiker met otter en rugstreeppad oplossing zorgt ervoor dat met deze ruimtelijke ontwikkeling volledig wordt voldaan aan dit belangrijke element. Daarnaast worden in dit bestemmingsplan diverse ecologische zones opgenomen ter bescherming van de vleermuis, wezel en rugstreeppad. Het voorgaande wordt nader uitgewerkt in paragraaf 4.9.3. 7. De ontsluiting en integrale instandhouding van de archeologische waarden in Provinciaal Archeologische Kerngebieden (PArK'en) in samenhang met aardkundige en landschappelijke waarden is een essentieel element. De ruimtelijke ontwikkeling is voor een uiterst beperkt deel binnen PArK gelegen, maar de archeologische kernlagen worden niet geroerd. Verder wordt verwezen naar het programma Archeologie dat recent is vastgesteld door het college. Hierin is het gemeentelijke beleid ten aanzien van archeologie opgenomen, inclusief een actuele waarden- en verwachtingenkaart en beleidskaart. 8. De top-10 archeologische locaties vormen essentiële elementen. Het plangebied valt hier niet onder. 9. De provincie wil de cultuurhistorische kernkwaliteiten en het landschappelijke casco behouden en inzetten als ruimtelijke kwaliteit ter versterking van nieuwe ontwikkelingen.

De ruimtelijke ontwikkeling voldoet ook aan dit laatste element uit het Provinciale Omgevingsprogramma, doordat het de bestaande erfsingels respecteert en in stand houdt.

3.3 Gemeentelijk beleid Omgevingsvisie Urk 2021 In de Omgevingsvisie geeft de gemeente Urk richting aan de toekomstplannen van Urk tot 2030. Deze visie is door de gemeente Urk opgesteld om alvast vooruit te lopen op de Omgevingswet, waaronder deze Omgevingsvisie voor elke gemeente een eis is. Om te zorgen dat de visie zo relevant mogelijk blijft tot 2030 is er gekozen voor een focus op de hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving en de gekozen ontwikkeling. Naast de fysieke leefomgeving worden ook de sociale- en economische regelgeving en de uitvoering hiervan beschreven in de Omgevingsvisie. Structuurvisie 2035+ Ook de structuurvisie 2035+ is nog deels van toepassing, namelijk de Hoofdstukken 7 en 8. In Hoofdstuk 7 wordt de Zeeheldenwijk als één van de gebieden aangewezen als nieuw te ontwikkelen woongebied. Duurzaamheidsvisie 2020 Urk kent een lange traditie van rentmeesterschap, de overtuiging dat het aardse bezit goed beheerd moet worden en moet worden doorgegeven aan de volgende generatie. Vanuit dit perspectief draagt Urk bij aan de duurzaamheidsdoelstellingen en daarmee aan een Duurzaam Urk. Deze duurzaamheidsvisie focust op de thema's energie, circulaire economie, klimaatadaptatie en mobiliteit, en zet hiermee een toekomstvisie en stappenplan uit voor Urk op het gebied van duurzaamheid. Het nieuwe woongebied, centrumgebied en overgangszone wordt 21

gasloos aangelegd. Ook geldt er de verplichting om aan te sluiten op het koude-warmtenet dat ontwikkeld wordt in samenwerking met de gemeente Urk. Tot slot is het in het kader van klimaatadaptatie vereist dat een deel van de bouwpercelen onverhard blijft (minimaal 10%). Ook dit wordt geregeld in dit bestemmingsplan. Visie Wonen Gemeente Urk 2021 en Programa Wonen 2.0 In december 2021 heeft de gemeente Urk haar Strategische Woonvisie Urk 2035+ geactualiseerd (hierna: Woonvisie). Net als in de rest van Nederland staat ook op Urk de woningmarkt steeds meer onder druk. Alhoewel er op Urk voortvarend gebouwd is de afgelopen jaren (bijvoorbeeld in de Oranjewijk), laten recente prognoses zien dat de bevolking snel blijft groeien. De Woonvisie geeft per thema de geactualiseerde visie van de gemeente weer, gevolgd door de opgaven waar de gemeente voor staat. In 2023 is ook het programma Wonen geactualiseerd in een nieuw Programma Wonen 2.0. Hieruit blijkt dat de autonome behoefte naar woningen structureel groter is dan waarvan in de Woonvisie werd uitgegaan. Hieruit blijkt dat de ontwikkeling van het gebied Zeeheldenwijk noodzakelijk is om in de woonbehoefte van de eigen bevolking te kunnen voorzien de komende jaren. Gemeentelijk Verkeers - en vervoersplan (GVVP) Het GVVP dient als beleidsvisie om de doelstellingen op het gebied van bereikbaarheid te behalen.

Ook thema's als verkeersveiligheid, leefbaarheid en duurzaamheid krijgen de nodige aandacht in het GVVP. De verkeersstructuur zoals opgenomen in dit bestemmingsplan sluit aan bij de doelstellingen uit het GVVP. Het gebied wordt aan de noordzijde ontsloten via de Michiel de Ruyterbrug, aan de westzijde via het Ensgat en in de verdere toekomst zal er ook een ontsluiting volgen richting de nieuw te realiseren randweg. Door de verbinding met de Abbert/Ensgat wordt tegemoetgekomen aan een uitdrukkelijke wens van de gemeenteraad, zodat het noordoostelijke deel van Urk via deze route richting de Domineesweg kan. Dit ontlast de overige ontsluitingswegenontsluitingswegen (de bestaande noord-zuid routes over de Sluisweg en de Meep) op Urk behoorlijk. In het GVVP zijn twee mogelijkheden opgenomen voor een aansluiting op de Randweg. In deze bestemmingsplanherziening is een zoekgebied 'specifieke vorm van verkeer – zoekgebied aansluiting randweg' opgenomen in het zuidoosten van het plangebied, waarbij de gemeentelijke voorkeur ligt bij het realiseren van een aantakking in de zuidelijke zone (onder de erven) van dit zoekgebied.

Hoofdstuk 4 Omgevingsaspecten 4.1 Inleiding Omdat er sprake is van een planaanpassing en niet van een geheel nieuw plan, wordt voor wat betreft de omgevingsaspecten volstaan met aanvullingen ten opzichte van het reeds uitgevoerde onderzoek in het kader van het bestemmingsplan Zeeheldenwijk. Alleen daar waar de planaanpassing daar aanleiding toe geeft, is een nader of aanvullend onderzoek uitgevoerd. Voor het overige wordt verwezen naar de toelichting van het bestemmingsplan Zeeheldenwijk.

4.2 M.e.r.-beoordeling Op grond van hoofdstuk 7 van de Wet milieubeheer moet bij initiatieven voor (de aanleg of het wijzigen van) bepaalde activiteiten worden beoordeeld of er sprake is van milieueffecten. In 22

gevallen dat een besluit of plan betrekking heeft op activiteiten die voorkomen op de C- of D-lijst van het Besluit milieueffectrapportage (Besluit m.e.r.) moet bepaald worden welke procedure doorlopen moet worden om mogelijke milieueffecten te beoordelen, de m.e.r -procedure of (vormvrije) m.e.r.-beoordelingsprocedure. Hierin is onder andere "de aanleg, wijziging of uitbreiding van een stedelijk ontwikkelingsproject met inbegrip van de bouw van winkelcentra of parkeerterreinen" (categorie D 11.2) als m.e.r.beoordelingsplichtig aangeduid. Daaraan zijn drempelwaarden verbonden. De ruimtelijke ontwikkeling en daarmee het bestemmingsplan overschrijden de genoemde drempelwaarden niet. Het betreft namelijk geen oppervlakte van 100 ha of meer, het betreft geen aaneengesloten gebied met 2000 of meer woningen en geen bedrijfsvloeroppervlakte van 200.000 m2 of meer. Conform het Besluit m.e.r. (art. 2, lid 5, sub b) dient, voor activiteiten die wel in de D-lijst zijn opgenomen, maar niet aan de drempelwaarden voldoen, beoordeeld te worden op belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu. Deze toets wordt een vormvrije m.e.r.-beoordeling genoemd. Hierin worden wel de potentiële milieugevolgen in beeld gebracht, maar behoeft de procedure (inclusief separate ter inzagelegging van het m.e.r.-beoordelingsbesluit) niet doorlopen te worden. Behalve via de C- en D-lijst van het Besluit m.e.r.

kan echter ook op grond de Natuurbeschermingswet de verplichting ontstaan om een (plan-)m.e.r.-procedure te doorlopen. Voor de Zeeheldenwijk is het op basis van het uitgevoerde natuuronderzoek, niet noodzakelijk een passende beoordeling op te stellen. Onderzoek In het kader van dit bestemmingsplan is derhalve op grond van bovenstaande een 'Aanmeldingsnotitie vormvrije m.e.r.' opgesteld, waarin wordt beoordeeld in hoeverre er sprake is van belangrijke gevolgen voor het milieu en of er een m.e.r-plicht aan de orde is. Bij de vormvrije m.e.r.-beoordeling moet worden getoetst of er sprake is van mogelijke belangrijke nadelige milieueffecten. De criteria staan benoemd in Bijlage III van de Europese richtlijn 2014/52/EU en betreffen: •

de kenmerken van het project;

•

de plaats van het project;

•

de kenmerken van het potentiële effect.

Conclusie In het kader van het bestemmingsplan Zeeheldenwijk zijn alle relevante milieuaspecten onderzocht en beschouwd op mogelijke nadelige gevolgen. De behandelde milieuaspecten zijn bodem, archeologie, landschap en cultuurhistorie, waterhuishouding, lucht, licht, verkeer en transport, geluid, natuur, bedrijven en milieuzonering, gezondheid en veiligheid en calamiteiten. Aan de hand van de criteria uit de Europese richtlijn zijn per milieuaspect getoetst of er belangrijke nadelige milieugevolgen kunnen worden uitgesloten. Op grond hiervan kan geconcludeerd worden dat, gelet op artikel 7.17, van de Wet milieubeheer, het project niet leidt tot belangrijke nadelige milieueffecten. Nu uitgesloten kan worden, dat de activiteit belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu kan hebben, is er geen aanleiding om een m.e.r.-procedure uit te voeren. 23

Hierover is een apart besluit genomen door het bevoegd gezag voordat het ontwerpbestemmingsplan wordt vrijgegeven. De resultaten van de aanmeldingsnotitie zijn beschreven in Bijlage 1, het besluit is opgenomen in bijlage 15.

4.3 Verkeer De ontwikkeling Zeeheldenwijk, krijgt een nieuwe verkeersontsluiting vanaf de Domineesweg (N351) over de Urkervaart naar de Urkerweg (N352). Ten opzichte van het moederplan is een nadrukkelijke wijziging opgenomen in de verkeersstructuur. Dit betreft de ontwikkeling van een ringweg en geen directe verbinding van de Michiel de Ruyterallee op de Domineesweg. Extra verkeer door de Zeeheldenwijk zou in de toekomst extra overlast veroorzaken met het effect op een goed woon- en leefklimaat van dien. Verder bleek dat de capaciteit van de ovonde Domineesweg-Ensgat-Michiel de Ruyter Allee- Zuidermeerweg niet onvoldoende is om al het toekomstige verkeer af te wikkelen. Op de langere termijn is het de bedoeling dat inwoners van de Zeeheldenwijk die naar de A6 rijden, geen gebruik maken van de route via het Ensgat en de Domineesweg, maar via de oostkant het plangebied verlaten. Hiervoor is een nieuwe verbinding nodig. Over deze verbinding wordt gesproken binnen het project ontsluitingsweg Urk (Project Spuiweg). Waar deze ontsluiting precies aansluit op de Zeeheldenwijk moet nog onderzocht binnen bovengenoemde projectgroep. Om richting te geven aan dit onderzoek zijn er twee zoekgebieden opgenomen in het plan waarbinnen er ruimte is om aan te sluiten op de interne structuur van de Zeeheldenwijk.

4.4 Geluid Voor het bestemmingsplan Zeeheldenwijk is in oktober 2020 een akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai en industrielawaai. Met onderhavige herziening wijzigt de ligging van de wijkringweg binnen het plangebied. Vanwege de wijziging van de nieuwe ontsluitingsweg en de rondweg is in september 2023 in opdracht van de gemeente Urk door Arcadis een actualisatie van het akoestisch onderzoek voor het aspect wegverkeerslawaai uitgevoerd, zie Bijlage 2. De actualisatie heeft slechts betrekking op de gewijzigde ligging van de nieuwe wegen in het plangebied en de geluidscontouren van bestaande wegen in het plangebied. Het plangebied ligt binnen de wettelijke geluidzone van de nieuwe ontsluitingsweg en de bestaande wegen Urkerweg, Ensgat, Domineesweg en de Karel Doormanweg. De rondweg in het plangebied heeft geen wettelijke geluidzone omdat de maximumsnelheid 30 km/h bedraagt op deze weg. In het kader van een goede ruimtelijke ordening zijn de geluidcontouren afkomstig van de rondweg wel inzichtelijk gemaakt. Uit de geluidcontouren van de nieuwe ontsluitingsweg blijkt dat de voorkeursgrenswaarde van 48 dB wordt overschreden in deel van het plangebied. De maximaal toegestane waarde van 58 dB ligt op circa 22 m afstand van de wegas.

Uit de geluidscontouren blijkt voorts dat de voorkeursgrenswaarde van 48 dB in het plangebied wordt overschreden van de bestaande wegen Urkerweg, Ensgat en de Domineesweg. De 48 dBcontour van de Karel Doormanweg ligt op circa 18 m van de wegas. Indien voldoende afstand wordt aangehouden tussen de nieuwe geluidgevoelige bestemmingen en de Karel Doormanweg kan alsnog voldaan worden aan de voorkeursgrenswaarde. 24

De maximaal toegestane waarde van 63 dB ligt langs de Domineesweg op circa 33 m van de wegas en langs de Ensgat op circa 23 m van de wegas. Binnen deze afstand kunnen alleen geluidgevoelige bestemmingen geplaatst worden als de gevel doof wordt uitgevoerd. Conclusie Voor het gebied tot de 48 dB-contour gelden vanuit akoestisch oogpunt geen bezwaren om geluidgevoelige bestemmingen te realiseren. Bij het projecteren van nieuwe geluidgevoelige bestemmingen in het gebied boven de voorkeursgrenswaarde van 48 dB tot de maximaal toegestane waarde van 63 dB moeten geluidmaatregelen overwogen worden. Bij het treffen van maatregelen gaat de voorkeur uit naar bronmaatregelen, gevolgd door maartregelen in de overdracht. Met een stiller wegdektype kan de geluidsbelasting met enkele dB’s worden gereduceerd. Indien bron- en/of overdrachtsmaatregelen niet wenselijk zijn, moeten hogere waarden worden vastgesteld. Met een gevelisolatie-onderzoek moet worden aangetoond dat de normen voor het binnenniveau niet worden overschreden.

4.4.1 Hogere Waarde Besluit Ensgat, Urkerweg (deel nabij Zeeheldenwijk), Michiel de Ruyterallee Hogere waarde tot 58dB In artikel 110a Wet geluidhinder is de bevoegdheid opgenomen van B&W om een hogere grenswaarde vast te stellen. Ten behoeve van de ruimtelijke procedure voor deze bestemmingsplanherziening, “Herziening Zeeheldenwijk 2023”, is in het kader van de Wet geluidhinder (Wgh) een rapportage van een akoestisch onderzoek opgesteld (Bijlage 2). Een samenvatting is op kaart getoond per bron in Tabel 1. De ontwikkelingen zoals benoemd in de bestemmingsplanherziening “Herziening Zeeheldenwijk 2023” zijn gelegen binnen de bebouwde kom van Urk. In de zin van de Wgh worden de zones rondom de wegen Ensgat, Urkerweg (deel nabij Zeeheldenwijk), en de Michiel de Ruyterallee aangemerkt als “stedelijk gebied” (zie Tabel 1). Binnen stedelijk gebied geldt voor geluidsgevoelige objecten een voorkeurswaarde van 48dB. Deze voorkeurswaarde wordt op enkele plekken waar geluidsgevoelige objecten zijn voorgesteld overschreden. De voorkeursgrenswaarde ten gevolge van wegverkeerslawaai voor woningen bedraagt 48 dB Lden (artikel 82 Wgh). Artikel 83 Wgh biedt de mogelijkheid om binnen stedelijk gebied een hogere waarde vast te stellen van maximaal 58 dB Lden (lid 1). Voor woningen die nog niet zijn geprojecteerd geldt op grond van Artikel 83 lid 2 een maximaal toelaatbare waarde van 63dB.

Een maximale waarde van 58dB wordt op basis van de beleidsregel 'Aanvaardbaar woon en leefklimaat' en beleidsregel 'Hogere Waarde Geluid' voor deze bronnen acceptabel bevonden. Met het oog aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties wordt in deze toelichitng ingegaan op de resultaten van het akoestisch onderzoek, de ruimtelijke gevolgen van geluid voor de Zeeheldenwijk per bron en de maatregelen die hiertoe al dan niet genomen kunnen worden. Beoordelingskader In de huidige praktijk is het besluit tot vaststelling van de hogere grenswaarde op grond van de Wet geluidhinder een separaat besluit naast het ruimtelijke besluit. Omdat de grondslag en de ruimtelijke verantwoording van een ontheffing van de voorkeursgrenswaarde voortvloeit uit en is 25

opgenomen in het bestemmingsplan met brede reikwijdte, wordt dit plan het vehikel voor het vaststellen van de hogere grenswaarde. Dit besluit is daarmee geïntegreerd in het bestemmingsplan. Het treffen van het Hogere Waarde Besluit in het bestemmingsplan wordt gedaan op grond artikel 7c, lid 9 onder c van het Besluit uitvoering. Deze geeft aan dat mag worden afgeweken van van hoofdstuk VIIIa van de Wet geluidhinder, met dien verstande dat: 1. in afwijking van afdeling 1 van dat hoofdstuk een besluit als bedoeld in artikel 110a van die wet deel kan uitmaken van het bestemmingsplan, en dat 2. in afwijking van afdeling 2 van dat hoofdstuk de mate van detail van de ten behoeve van de vaststelling van de geluidbelasting te verrichten akoestische onderzoeken kan worden afgestemd op het detailniveau en de fase van voorbereiding van het bestemmingsplan. In Lid d van datzelfde artikel wordt vervolgens aangegeven dat ook mag worden afgeweken van artikel 5.4 van het Besluit geluidhinder, met dien verstande dat: 1. een besluit als bedoeld in artikel 110a van de Wet geluidhinder deel kan uitmaken van het bestemmingsplan en 2. de mate van detail van de ten behoeve van de vaststelling van de geluidbelasting te verrichten akoestische onderzoeken kan worden afgestemd op het detailniveau en de fase van voorbereiding van het bestemmingsplan.

Figuur 11: deelgebieden Masterplan Zeeheldenwijk

26

Gelet op het concept Hogere Waarde Besluit, de bepalingen uit de Wet geluidhinder en de bepalingen uit de Algemene wet bestuursrecht, besluit het college van B&W hogere waarden toe te staan voor de ten hoogste toelaatbare geluidbelasting van 58dB ten behoeve van de geluidsgevoelige objecten in de aangegeven zones rond de vier onderstaande wegen.De bestaande Hogere Waarde van 54d(B), besloten op basis van bestemmingsplan Zeeheldenwijk voor Urkerweg 60, blijft in stand en is onveranderd. Vastgestelde waarde [dB] Aantal woningen Toetspunten Bronnen Ref. 49-52

Ensgat

58

N.t.b.

Ref. 22-34

Urkerweg

58

N.t.b.

Ref. 2

Michiel de Ruyterallee

58

N.t.b.

Tabel 1: Wegverkeerslawaai Ensgat

Urkerweg

Michiel de Ruyterallee

27

Tabel 2: Akoestische gegevens op basis van het verkeersmodel 2040 Overwegingen Een hogere waarde kan alleen worden vastgesteld als maatregelen om de geluidbelasting vanwege de weg te beperken tot de voorkeursgrenswaarde onvoldoende doeltreffend zijn of overwegende bezwaren ontmoeten van stedenbouwkundige, verkeerskundige, vervoerskundige, landschappelijke of financiële aard. Dit volgt uit artikel 110a, vijfde lid, van de Wgh. Maatregelen bij de bron Er zijn verschillende soorten asfalt onderzocht op levensduur, geluidsreductie en kosten. Hoewel de kosten meer bedragen voor een SMA-NL 118 mengsel dan een regulier DAB mengsel , koos de gemeente Urk voor dit type bij het Ensgat, de Urkerweg en de Michiel de Ruyterallee vanwege de levensduur en de te behalen geluidsreductie. Dit is exclusief de reductie die optreedt vanwege het vervangen van de huidige, reeds verouderde deklagen. Langs het Ensgat zijn aanvullende geluidsreducerende maatregelen onderzocht in de vorm van geluidswerende schermen, evenals voor de Urkerweg. Deze maatregelen zullen naar verwachting 2d(B)-5d(B) geluidsreductie met zich meebrengen. Hiermee zijn deze, ondanks het gekozen asfalt, niet dusdanig doeltreffend dat een Hogere Waarde Besluit niet meer nodig is. Dusdanige maatregelen bleken niet effectief of wenselijk aan de Michiel de Ruyterallee.