Bijlage 1 - Regionale woondeal Noordoost 2022-2030
Tekst van het document
Regionale woondeal 2022-2030 Regio Noordoost Fryslân
Regionale woondeals 2022-2030
1
Regio Noordoost Fryslân
Inhoud regionale woondeal
Vooraf
3
Bijlage 1: Proces totstandkoming Regionale Woondeals
25
Overwegingen
4
Bijlage 2: Woningbouwafspraken per regio
29
Rollen en verantwoordelijkheden
6
Bijlage 3: Sleutelprojecten
31
1. Woningbouwopgave: van provinciale naar regionale opgave
7
Bijlage 4: Generieke ondersteuning woningbouw
32
2. Locaties en ondersteuning
9
Bijlage 5: Regiobeschrijving Noordoost Fryslân
33
3. Versnellingsafspraken
12
Bijlage 6: Definities
34
4. Betaalbaarheid
14
Bijlage 7: Provinciale woningbouwafspraken 2022-2030 Fryslân
35
5. Agenda voor 2023 en verder
16
Bijlage 8: Overige documenten en bronnen
44
6. Samenwerking en sturing
20
7. Randvoorwaarden en ondersteuning
22
Tekenblad
24
Brief over Woningbouwafspraak regio Noordoost Friesland experiment tot en met 2025
Regionale woondeals 2022-2030
2
Regio Noordoost Fryslân
Vooraf Partijen:
Deze woondeal is tot stand gekomen in de periode oktober 2022 tot en met maart 2023. Naast bovengenoemde partijen is er in aanloop naar deze woondeal gesproken met diverse andere betrokkenen. Voor het proces en de betrokkenen
De gemeente Achtkarspelen,
verwijzen we naar bijlage 1.
Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel.
De regio Noordoost Fryslân heeft al sinds 2012 een samenwerkingsverband waarbij
Hierna te noemen ‘de gemeenten’.
de regio zich inzet voor goed wonen, werken en recreëren. Deze samenwerking is er niet alleen tussen overheden, maar juist ook met belangrijke partners.
Provincie Fryslân. Hierna te noemen ‘de provincie’.
Afgelopen jaar hebben de gemeenten vol ingezet op een inhaalslag wat betreft het aantal te bouwen woningen. Om de leefbaarheid op peil te houden in een gebied
De minister voor Volkshuisvesting
waar de vergrijzing toeslaat en de inkomens laag zijn, is het belangrijk dat in alle
en Ruimtelijke Ordening. Hierna te
(90) dorpen en kernen (weer) de ruimte wordt geboden om te kunnen voorzien
noemen ‘de minister voor VRO’.
in de lokale woningbouwbehoefte. Sinds 2020 zijn daarom in een pilot met de provincie nieuwe afspraken gemaakt. De inzet van deze pilot is dat de gemeenten zelf de regie voeren op de balans van de woningmarkt, waarbij we sturen op kwaliteit. Bij het realiseren van de woningbouwopgave gaat het ook om landschappelijke kwaliteit. De landschappelijke waarden van deze regio zijn belangrijk voor de kwaliteit van wonen die onze inwoners ervaren. Mensen komen in deze regio wonen omdat ze houden van de rust en ruimte en het plattelandskarakter die de omgeving biedt. Nieuwbouw moet daarom zorgvuldig worden ingepast en niet ten koste gaan van deze waarde. In de regio wordt door de gemeenten en lokale marktpartijen gewerkt aan de ambitie om circulair te bouwen. Om deze ambitie te verwezenlijken is het noodzakelijk dat alle partijen samenwerken.
Regionale woondeals 2022-2030
3
Regio Noordoost Fryslân
Overwegingen
I.
III.
V.
Om het woningtekort terug te dringen en een
Het Rijk streeft naar 30% sociale huurwoningen in de
Met deze woondeal worden de krachten van de
gezond evenwicht te bereiken heeft het Rijk in maart
woningvoorraad en heeft hierover in de Nationale
verschillende overheidslagen gebundeld. Partijen
2022, binnen de Nationale woon en bouwagenda,
Prestatieafspraken afspraken gemaakt met Aedes,
zetten zich in om de woningbouw in de regio te
het programma Woningbouw vastgesteld. Met dit
VNG en Woonbond. Hierin is opgenomen dat de
versnellen. Hiertoe leggen het Rijk, de provincie en
programma wordt landelijk ingezet op de realisatie
woningcorporaties in gemeenten met minder dan
de regio (gemeenten) hun wederzijdse inspanningen
van 900.000 woningen tot en met 2030. Daarbij
30% sociale huur in de bestaande woningvoorraad
vast en erkennen zij wederzijds de in deze woondeal
is het streven dat ten minste twee derde van de
extra moeten bijdragen aan dit streven door in de
opgenomen kwantitatieve en kwalitatieve opgaven.
nieuwbouwwoningen betaalbaar zijn. Gemeenten,
meerjarenplanning een hoger streefpercentage
De woondeal is het startpunt van een langjarig (tot en
provincies en Rijk maken afspraken over ieders
sociale huurwoningen op te nemen dan zij nu in de
met 2030) partnerschap tussen gemeenten, provincie
aandeel in het behalen van deze doelstellingen.
voorraad hebben.
en Rijk. We werken hierbij samen met woning corporaties, huurdersorganisaties, marktpartijen en andere maatschappelijke partners.
II.
IV.
In juni 2022 zijn in de Nationale Prestatieafspraken
Met provincie Fryslân zijn op 13 oktober 2022
met Aedes, VNG en Woonbond door het Rijk onder
woningbouwafspraken gemaakt over het provinciale
VI.
meer afspraken gemaakt over de beschikbaarheid
aandeel in de Nationale opgaven. Deze afspraken
De afspraken uit deze regionale woondeal passen
van voldoende woningen en verduurzaming,
staan in bijlage 7. In deze woondeal wordt een
binnen de gemeentelijke woonvisies en lokale
leefbaarheid en betaalbaarheid van woningen. Met
regionale doorvertaling naar gemeenten van deze
prestatieafspraken met woningcorporaties en
de corporatiesector is opgenomen dat corporaties
afspraken tussen Rijk en provincie gemaakt.
huurdersorganisaties.
nationaal verantwoordelijk zijn voor de bouw van 250.000 sociale huurwoningen en 50.000 midden huur woningen.
Regionale woondeals 2022-2030
4
Regio Noordoost Fryslân
VII.
IX.
In regionaal verband zijn door de provincie met de
De langere horizon van deze afspraken (tot en met
gemeenten woningbouwafspraken gemaakt. Deze
2030) vereist realisme en aanpassingsvermogen
afspraken worden gerespecteerd tenzij partijen in
als de omstandigheden wijzigen. De bouw van
deze regionale woondeal afspreken hiervan af te
woningen is complex, duurt lang en is afhankelijk
wijken.
van vele factoren. Samen spannen wij ons er voor in om de opgave te realiseren. Bestaande plannen worden zo snel mogelijk in uitvoering gebracht. Bij nieuwe plannen gaan we sturen op betaalbaarheid,
VIII.
voldoende corporatiewoningen en woningen voor
Woningbouw op het platteland kent een andere
ouderen, passend bij de aard en schaal van onze
dynamiek dan nieuwbouw in grootschalige plannen
regio’s en de lokaal aanwezige behoefte. Rijk,
in stedelijke zones. De Friese gemeenten en de
provincie en gemeenten bespreken periodiek de
provincie willen ook graag in de dorpen, naar aard
voortgang van de realisatie van de woningbouw en
en schaal, nieuwe woningen toevoegen. Dergelijke
ondernemen in een vroegtijdig stadium actie als de
projecten zijn vaak van kleine schaal, dynamisch
voortgang daartoe aanleiding geeft.
en afhankelijk van lokale initiatieven en lokaal draagvlak. Daarmee zijn ze moeilijk planmatig te programmeren en financieel moeilijker te realiseren. Ze leveren echter wel een belangrijke bijdrage aan de
X.
leefbaarheid.
Het Rijk heeft wijziging van de wetgeving in voor bereiding. Op het moment van ondertekening van deze regionale woondeal is het voor partijen nog niet duidelijk hoe de Omgevingswet, Woningwet, Huisvestingswet en mogelijk andere relevante wet geving zullen worden aangepast en wat daarvan de effecten zijn op deze woondeal.
Regionale woondeals 2022-2030
5
Regio Noordoost Fryslân
Rollen en verantwoordelijkheden
Partijen en hun bestuursorganen onderkennen dat
provinciaal niveau. Het provinciebestuur draagt
zij een eigen, een gedeelde en een gezamenlijke
er zorg voor dat de Provinciale Omgevingsvisie,
verantwoordelijkheid hebben bij het realiseren van
de omgevingsverordening en provinciale
de woningbouwopgave. Partijen nemen zich voor en
programma’s en beleidskaders de woningbouw
spreken met elkaar af dat zij naar beste kunnen alle
opgave mogelijk maken en, waar nodig,
redelijkerwijs te verwachten inspanningen leveren
faciliteren. De provincie is actief in gesprek met
om de woningbouwopgave te realiseren, mits aan
gemeenten, en stuurt actief op de kwantitatieve
de voorwaarden wordt voldaan zoals aangegeven
en kwalitatieve woningbouwprogrammering (met
in hoofdstuk 7. Partijen streven ernaar zoveel
name voldoende betaalbare woningen).
mogelijk te handelen als één overheid, uiteraard met behoud en respect voor ieders (wettelijke)
•
De minister voor Volkshuisvesting en
verantwoordelijkheden, taken en bevoegdheden en
Ruimtelijke Ordening is verantwoordelijk
belangen.
voor de realisatie van de nationale opgave en stelselverantwoordelijk voor de versterking
•
•
Het gemeentebestuur is als eerste bestuurs
van het wettelijk instrumentarium voor de
orgaan verantwoordelijk voor de zorg voor de
medeoverheden om de woningbouwopgave
fysieke leefomgeving, de ruimtelijke ordening
te realiseren en voor ondersteuning van de
en de beleidsmatige borging hiervan. Het is dus
uitvoering via inzet van (financiële) middelen.
primair aan gemeenten om voldoende passende
De minister stuurt actief op de realisatie van de
bouwlocaties te identificeren en om zich in
nationale opgave door intensief en periodiek
te spannen voor de benodigde (harde) plan
overleg met provincie en gemeenten en
capaciteit in de verschillende prijssegmenten
monitoring van de woningbouw. Daarnaast
(sociale huur, middenhuur en betaalbare koop)
coördineert de minister de opgaven die samen
en voor verlening van de benodigde omgevings
hangen met de woningbouw met de mede
vergunningen.
overheden en andere departementen. De
Het provinciebestuur is verantwoordelijk voor de
minister spant zich in voor voldoende middelen
(gebiedsgerichte) coördinatie en de (ruimtelijke)
voor de aan substantiële woningbouwprojecten
doorvertaling van de woningbouwopgave op
gerelateerde mobiliteitsopgave.
Regionale woondeals 2022-2030
6
Regio Noordoost Fryslân
1. Woningbouwopgave: van provinciale naar regionale opgave
1.1
1.3
1.5
We hebben een gezamenlijke opgave. Om het
De gemeenten zetten zich in voor voldoende plan
De minister voor VRO ondersteunt in het opstellen,
huidige woningtekort aan te pakken is het nood
capaciteit voor de realisatie van de met de provincie
uitvoeren en actualiseren van de regionale woondeal
zakelijk om de komende jaren het bouwtempo flink
en Rijk afgesproken woningbouwopgave in de
middels een specifieke uitkering. Dit bedrag kan
te verhogen en sneller en meer woningen bij te
regio. Gemeenten zetten zich ervoor in dat ‘zachte’
onder meer gebruikt worden voor de inhuur van
bouwen. In heel Nederland zijn tot en met 2030 in
woningbouwplannen tijdig worden omgezet in
capaciteit om de gemeenten en provincies te
totaal 900.000 nieuwe woningen nodig. 17.500 van
‘harde’ plannen met daarbij specifieke aandacht voor
ondersteunen bij het opstellen en uitvoeren van
deze nieuwe woningen moeten worden gerealiseerd
het opharden van de plannen tot en met 2024. We
de woondeals. Deze specifieke uitkering wordt
in provincie Fryslân.
prioriteren hierbij de plannen die het meest kansrijk
uitgekeerd via de provincies. De provincie is
zijn. We bespreken met de betrokken partijen wat er
verantwoordelijk voor de verdeling van dit geld over
nodig is om de plannen ook daadwerkelijk door te
de verschillende woondealregio’s.
laten gaan.
1.2 De gemeenten in de regio Noordoost Fryslân zetten
1.6
zich gezamenlijk in voor de realisatie van minimaal 2600 woningen. Elke gemeente neemt een haalbaar
1.4
en passend deel van de regionale opgave. We maken
Gemeenten en provincie inventariseren gezamenlijk
van deze specifieke uitkering die aansluit bij de
daarom afspraken over de (minimale) opgave per
welke inzet nodig is om dit proces te versnellen en
werkelijk benodigde inzet van deze middelen bij de
gemeente (zie bijlage 2).
eventuele knelpunten weg te nemen. Indien nodig
gemeenten1.
De minister voor VRO zet zich in voor een verdeling
faciliteren provincie en het Rijk door inzet van mens kracht en/of financiële middelen.
1
De uitkering is nu op basis van het aantal te realiseren woningen. Dit levert in Fryslân, met veel gemeenten en weinig woningen echter een te laag bedrag op om voor de gemeenten effectieve ondersteuning te kunnen bieden.
Regionale woondeals 2022-2030
7
Regio Noordoost Fryslân
1.7
1.9
1.11
De minister voor VRO zet zich in voor het weg
Partijen erkennen de problematiek die de veelheid
De regio kent naast de nieuwbouwopgave ook een
nemen van knelpunten zoals op het gebied van
aan kleine plannen met zich meebrengt op het
opgave in het verduurzamen en verbeteren van
stikstof, andere ruimtelijke ontwikkelingen, invoering
gebied van stuurbaarheid, uitvoerbaarheid en het
de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad. De
van de Omgevingswet, congestie op het energie
rondkrijgen van de businesscase. Woningbouw
financiële (on)mogelijkheden van de particuliere
net, financiering van onrendabele toppen en de
op het platteland heeft een andere dynamiek dan
woningbezitter zijn daarbij een belangrijk aandachts
bovenwijkse voorzieningen en ontsluiting, wacht
nieuwbouw in grootschalige stedelijke zones. Ook in
punt, evenals de verscheidenheid in woon
tijden bij de gerechtelijke macht enzovoort.
de dorpen in de regio Noordoost Fryslân is behoefte
typologieën. Partijen onderzoeken gezamenlijk op
aan nieuwbouw, naar aard en schaal van de kern en
welke wijze uitvoering aan deze opgave te geven.
betaalbaar voor de lokale woningzoekenden. Deze
Regio specifieke afspraken
projecten zijn vaak klein van schaal, dynamisch en afhankelijk van lokale initiatieven en lokaal draagvlak. Daarmee zijn ze moeilijk te programmeren en vergt
1.12
de planvorming meer inzet. Deze plannen zijn wel
Partijen gaan in de uitvoering van de woondeal
1.8
van grote waarde voor de leefbaarheid van dorpen
zorgvuldig om met de landschappelijke waarden in
De woningbouwopgave is binnen de regio Noord
en het welzijn van de inwoners.
de regio Noordoost.
volkshuisvestelijke opgaven. Hierbij moet de huidige
1.10
1.13
vraag aansluiten bij de toekomstige kwantitatieve
In 2021 zijn de regionale woningbouwafspraken
Om de innovatieve ambitie van circulair bouwen te
en kwalitatieve vraag. De provincie, gemeenten
tussen provincie en de regio Noordoost Fryslân
realiseren vraagt de regio de steun van de provincie
en het Rijk stimuleren de inzet van de systematiek
vastgesteld. Hierin is onder andere afgesproken
en de minister voor VRO.
van of vergelijkbaar met de Dorpsontwikkelings
dat de regio een hoge mate van vrijheid heeft ten
maatschappij (DOM).
aanzien van te realiseren aantallen. Het toevoegen
oost Fryslân over veel (kleine) kernen verdeeld. Partijen willen maatwerk leveren in deze kleinere kernen, waarbij wordt gekeken naar de specifieke
van kwaliteit aan de woningvoorraad en bouwen naar behoefte zijn daarbij sleutelbegrippen. Partijen respecteren de uitgangspunten van deze pilot in de uitvoering van de woondeals.
Regionale woondeals 2022-2030
8
Regio Noordoost Fryslân
2. Locaties en ondersteuning
2.1
van het onderzoek dat nu wordt uitgevoerd is het
De regeling zoals die nu geldt is niet toegankelijk
De bouwlocaties in bijlage 3 zijn aangewezen als
in kaart brengen van de mogelijke toename van de
voor gemeenten waar vooral veel kleine projecten
sleutelprojecten in de regio en noodzakelijk voor
vraag naar woningen bij de knooppunten in de regio
met kleine aantallen worden gerealiseerd. Doordat
realisatie van de regionale opgave. Eventuele knel
en het opstellen van een verstedelijkingstrategie. Als
deze projecten een andere dynamiek kennen
punten voor de realisatie van deze locaties zijn in
de uitkomsten daar aanleiding voor geven worden ze
dan grote projecten kan niet worden voldaan aan
tabel 3 opgenomen. We blijven via de woondealtafel
verwerkt in de herijking van deze woondeal.
de eisen die in de regeling worden gesteld. Er is
met elkaar het continue gesprek voeren om
behoefte aan meer maatwerk en flexibiliteit.
gesignaleerde knelpunten ten behoeve van de realisatie aan te pakken.
2.2
2.4 De gemeenten in de regio Noordoost Fryslân geven
2.5
in aanvulling op afspraak 2.3 aan dat het effect van
In de eerste drie tranches van de woningbouwimpuls
de Lelylijn bovenregionaal is. Partijen zijn nog in
zijn geen middelen toegekend aan de gemeenten in
In diverse kernen en wijken worden kleinschalige
gesprek over het startpakket NOVEX en de effecten
de regio Noordoost.
projecten gerealiseerd. Deze woningen dragen bij
van de Lelylijn.
aan de lokale behoefte van deze kernen, passend naar de aard en schaal van Fryslân.
2.6
Ondersteuning
In de vierde tranche van de woningbouwimpuls zijn geen middelen toegekend aan de gemeenten in de
2.3
Woningbouwimpuls
Door partijen wordt samen met de provincies
Met de woningbouwimpuls kunnen gemeenten
Groningen, Drenthe en Flevoland gewerkt aan een
afzonderlijk of samen middelen aanvragen voor het
MIRT onderzoek naar verbetering van het bestaande
dekken van een aantoonbaar publiek tekort. De 5e
spoor en de realisatie van de Lelylijn. Significante
tranche van deze Rijksregeling is op 15 februari 2023
demografische effecten bij de nieuwe knooppunten
opengesteld.
regio Noordoost.
en de regio worden pas na 2030 verwacht. Onderdeel
Regionale woondeals 2022-2030
9
Regio Noordoost Fryslân
2.7
2.8.3
In 2023 is door de minister voor VRO de vijfde
ervaringen uit de 5e tranche meenemend, dat de
tranche van de woningbouwimpuls opengesteld. De
regeling voor de 6e tranche nog beter passend
regio spant zich in om voor de volgende prioritaire
wordt gemaakt voor een gezamenlijke gebundelde
2.9
locaties een aanvraag in te dienen. De gemeenten uit
aanvraag.
Het mobiliteitsfonds is bedoeld om onrendabele
De minister voor VRO zorgt er voor, de
de regio Noordoost Fryslân zijn voornemens om voor de volgende projecten een aanvraag te doen:
investeringen voor bovenwijkse ontsluiting te 2.8.4
De Minister voor VRO verkent daarnaast hoe
de beschikbare middelen vanuit de Woningbouw •
Gemeente Noardeast-Fryslân: ca 300 woningen in
impuls zo effectief mogelijk kunnen worden ingezet
het project Prins Locatie.
gelet op de regionale omstandigheden. De Minister voor VRO zal in gezamenlijkheid met gemeenten, provincie en marktpartijen duidelijkheid geven over
2.8
Mobiliteitsfonds
subsidiëren. De gemeenten in de regio Noordoost Fryslân hebben hiervoor geen bijdrage ontvangen.
Flexpoolmiddelen
de verdere inzet van de resterende middelen voor de
De gemeenten in Fryslân kunnen niet zelfstandig
Woningbouwimpuls. De Minister voor VRO betrekt
voldoen aan de eis van minimaal 200 of 500
daarbij expliciet ook de mogelijkheden voor regio’s
2.10
woningen voor een aanvraag voor hun projecten in
voor financiële ondersteuning van kleinere projecten.
Gemeenten en provincies zetten zich in om de
de kleinere kernen. Daarom spannen de gemeenten
beschikbare ambtelijke capaciteit en expertise zo
zich in om voor de kleinere projecten met een
2.8.5
De regio Noordoost Fryslân onderzoekt of
efficiënt mogelijk in te zetten. Bijvoorbeeld door op
gezamenlijke aanvraag te komen.
ze een gezamenlijke WBI-aanvraag kunnen indienen
regionaal niveau experts in te huren waar meerdere
voor de 6e tranche. Dit al dan niet gecombineerd
gemeenten gebruik van kunnen maken. De
met de provinciale aanvraag. Dit betreft het
provincie en de minister voor VRO stellen hiervoor
gemeenschappelijke gebundelde aanvraag in de
project “Woonregio Noordoost”, waarin meerdere
in de periode 2022-2024 in totaal respectievelijk
dorpen te komen.
deelprojecten verspreid over de kleine en grote
€ 350.800 en € 701.618 beschikbaar vanuit de
kernen in de 4 gemeenten worden gebundeld.
flexpoolmiddelen. De provincie en regio maken een
2.8.1
2.8.2
De gemeenten spannen zich in om met een
De provincie en de minister voor VRO
plan voor de besteding van de middelen op basis van
spannen zich in om de gemeenten te ondersteunen
de knelpunteninventarisatie. De gemeenten in de
en te ontzorgen bij deze aanvraag zodat de aanvraag
regio dragen zorg voor een eigen bijdrage naar rato
voldoet aan alle eisen die worden gesteld in de
van de inzet in de regio.
regeling.
Regionale woondeals 2022-2030
10
Regio Noordoost Fryslân
2.11
2.13
Voor de uitvoering van de woondeals is bij de
Naast de locatie specifieke ondersteuning,
gemeenten en provincie extra inzet nodig waarvoor
ondersteunen Rijk en provincie ook via generieke
nu onvoldoende formatie beschikbaar is. Omdat er
(financiële) regelingen. Een overzicht van deze
sprake is van langjarige inzet vragen de gemeenten
regelingen is opgenomen in bijlage 4. Rijk en
en provincie om structurele middelen. De minister
provincie informeren gemeenten wanneer er nieuwe
voor VRO laat in 2023 een impactanalyse uitvoeren
regelingen opengesteld worden en dienen als eerste
om inzichtelijk te maken welke capaciteit er nodig is
vraagbaak bij eventuele onduidelijkheden.
bij gemeenten en provincie om de woondeals uit te voeren.
Regio specifieke afspraken 2.12
Niet van toepassing.
De minister voor VRO spant zich in voor voldoende meerjarige middelen voor capaciteit bij gemeenten en provincie voor het uitvoeren van deze woon deal tot en met 2030. In 2023 ondersteunt de minister voor VRO de provincie en gemeenten in de uitvoering van de regionale woondeals met middelen voor capaciteit. Om de provincie en de gemeenten te ondersteunen bij het realiseren van nieuwbouw kunnen de expertteams, de Taskforce Nieuwbouw Woningcorporaties en de Taskforce versnellen tijdelijke huisvesting worden ingezet. Het Rijk zorgt dat de expertteams laagdrempelig en op korte termijn beschikbaar zijn. Ook kunnen ambtenaren vanuit het ministerie van BZK (op korte termijn) ondersteuning bieden aan de provincie en gemeenten.
Regionale woondeals 2022-2030
11
Regio Noordoost Fryslân
3. Versnellingsafspraken
3.1
3.2
3.4
Vanwege de grote urgentie van de opgave is het
In de realisatie van de versnellingsopgave kunnen
In de andere regio’s is hier een afspraak gemaakt
nodig dat woningen versneld worden gerealiseerd.
gemeenten minder kansrijke projecten vervangen
over planologische ruimte. In verband met de
Het is daarom cruciaal dat er wordt gewerkt aan
door meer kansrijke projecten. Voorwaarde is dat de
afspraken die met de regio Noordoost Fryslân zijn
het sneller, slimmer en efficiënter inrichten van
aantallen telkens ten minste optellen tot de totalen
gemaakt over de pilot, is deze afspraak hier niet van
de processen en procedures die bij de realisatie
van de gemeentelijke aantallen en/of de afgesproken
toepassing.
van woningbouw van toepassing zijn. Hierbij
regionale aantallen. Daarnaast bekijken gemeenten
bezien we het gehele proces van grondbezit en
welke projecten versneld gerealiseerd kunnen
zelfrealisatierecht tot en met een goed participatie
worden of in de planning naar voren kunnen worden
proces en de bezwaarprocedure. De volgende
gehaald.
3.5
aanbevelingen – voor zover nodig – worden
Provincie en gemeenten brengen in regionaal
(regionaal) gezamenlijk opgepakt:
verband in kaart wat mogelijke knelpunten voor
•
•
woningbouwrealisatie zijn en maken afspraken
Versterking van de samenwerking tussen
3.3
provincie en gemeenten bij het zo efficiënt
De gemeenten programmeren adaptief: naast of in
Hiervoor worden de flexpoolmiddelen ingezet.
mogelijk inzetten van de beschikbare ambtelijke
de plaats van (een deel van de) bestaande projecten
Daarnaast worden afspraken gemaakt over de wijze
capaciteit en expertise. Bijvoorbeeld door het
op de gemeentelijke planlijst zal de gemeente
waarop provincie en gemeenten zullen samenwerken
inzetten van een regionaal versnellingsteam.
tussentijds met nieuwe initiatieven aan de slag te
om belemmeringen weg te nemen en knelpunten
Actueel houden van ruimtelijke beleidskaders
gaan. In de totale optelling, die hoger kan uitvallen,
op te lossen. Het Rijk zet zich in om knelpunten op
en beleid rondom participatie en ruimtelijke
blijven de richtpercentages voor doelgroepen en
te lossen zoals benoemd in hoofdstuk 7 van deze
plannen ten behoeve van een transparant en
betaalbaarheid leidend. In de jaarlijkse evaluatie
afspraken.
zorgvuldig proces.
en herijking wordt bekeken welke plannen zijn
over de inzet om deze knelpunten weg te nemen.
toegevoegd en welke plannen komen te vervallen of worden getemporiseerd.
Regionale woondeals 2022-2030
12
Regio Noordoost Fryslân
3.6
Flexibele of tijdelijke woningen kunnen snel worden
Om de woningbouwproductie te versnellen en de
gerealiseerd en ook worden geplaatst op locaties
gemeentelijke woningbouwopgave te realiseren,
die slechts tijdelijk beschikbaar zijn om te wonen.
is samenwerking met alle partijen in de volks
Daarmee kan dit type woningen bijdragen om de
huisvesting essentieel, met besef van ieders rol en
acute woningnood voor een deel van de doelgroep
verantwoordelijkheid. De woningcorporatie(s) en
te verkleinen. Daarom wordt landelijk gestreefd
huurdersorganisatie(s) worden door gemeenten
te versnellen naar de realisatie van 15.000 flex
betrokken vanuit het bestaande tripartite overleg;
woningen per jaar. Hierbij wordt ingezet op kwaliteit
zij maken prestatieafspraken. De marktpartijen
die vergelijkbaar is met reguliere woningen.
worden geïnformeerd over deze regionale woondeal. De gemeenten maken met woningcorporaties en huurdersorganisaties tripartite prestatieafspraken over de verwachte inzet van de woningcorporaties.
3.8 Provincie en gemeenten in de regio Noordoost Fryslân onderzoeken wat de mogelijkheden zijn
3.7
(locaties en doelgroepen) voor het versneld realiseren van tijdelijke woningen en welke aantallen hiermee
Partijen richten een versnellingstafel in waaraan
gemoeid zijn. Deze aantallen worden vastgelegd bij
afspraken gemaakt kunnen worden om specifieke
de herijking van de woondeals. Omdat het woningen
woningbouwprojecten te versnellen en thematische
betreft op tijdelijke locaties is vanuit het Rijk een
knelpunten op te lossen. Naast de provincie, de
(financiële) herplaatsingsgarantie beschikbaar. De
gemeente(n) en het Rijk, sluiten ook marktpartijen en
partijen maken zo snel mogelijk, rekening houdend
corporaties, en afhankelijk van het vraagstuk andere
met de regionale prioriteiten in de woningbouw
partijen aan. Partners aan deze tafel prioriteren
opgave, afspraken over de bijdrage van tijdelijke
met elkaar de te bespreken gebiedsspecifieke
woningen aan de woningbouwopgave in Fryslân.
thema’s. Indien er sprake is van landelijke thema’s kunnen deze worden doorgezet naar de landelijke versnellingstafel. Het is van belang bij vertraging samen naar oplossingen te zoeken. Hierbij wordt
Regio specifieke afspraken
aangesloten bij de werkwijze van De Friese Aanpak.
Niet van toepassing.
Regionale woondeals 2022-2030
13
Regio Noordoost Fryslân
4. Betaalbaarheid
Alle partijen zetten zich in voor voldoende betaalbare
betrokken. Hierbij is bijzondere aandacht voor
4.4
woningen. In Nederland wordt er gestreefd naar een
starters op de woningmarkt. Ook wordt rekening
Uit onderzoek en monitoring2 blijkt dat de vraag
balans in de bestaande voorraad van 30% sociale
gehouden met de specifieke situatie op de Wadden
naar sociale huurwoningen in Fryslân sterk
huurwoningen per gemeente en een nieuwbouw
eilanden. Dit onderzoek wordt zo spoedig mogelijk
afhankelijk is van economische ontwikkelingen en
opgave met voor twee derde betaalbare woningen.
uitgevoerd. De uitkomsten van dit onderzoek
de bereikbaarheid van voorzieningen. Provincie
worden gebruikt in de provinciale monitoring en
en gemeenten doen daarom zo spoedig mogelijk
het toekomstig (woon)beleid van de provincie en de
onderzoek naar de verwachte behoefte per
gemeenten. Waar nodig herijken we de afspraken
gemeente. Hierbij wordt rekening gehouden met
over betaalbaarheid in deze woondeal.
de huidige corporatievoorraad en vraagdruk en de
4.1 Omdat in Fryslân de inkomens gemiddeld lager zijn
verwachte vraag voor de langere termijn. Hierbij
dan het gemiddelde in Nederland, sluiten we aan bij
wordt ook gekeken naar de behoefte aan woningen
wat betaalbaar is voor de inwoners van Fryslân en
in de middenhuur en voor ouderen. We doen dit
binnen de specifieke doelgroepen. In deze afspraken
4.3
hanteren we vooralsnog de volgende definities onder
Er is een grote behoefte aan betaalbare woningen in
de huurdersorganisaties. De uitkomsten worden
betaalbaar:
Nederland. Om aan te sluiten bij die grote behoefte
gebruikt voor het provinciale en gemeentelijke
streven we ernaar dat twee derde van de nieuwe
woonbeleid en woonprogramma’s en worden
sociale huurwoningen met een huurprijs tot de
woningen betaalbaar zijn: op landelijk, provinciaal
doorvertaald naar de lokale prestatieafspraken met
liberalisatiegrens
en regionaal niveau. In provincie Fryslân wordt
woningcorporaties en huurdersorganisaties. De
• •
•
onderzoek samen met de woningcorporaties en
huurwoningen vanaf de liberalisatiegrens tot een
gestreefd naar de realisatie van 11.200 betaalbare
uitkomsten worden gebruikt bij de herijking van deze
huur behorende bij maximaal 187 WWS punten
huur- en koopwoningen tot en met 2030. De
woondeals.
(€ 1000 prijspeil 2022)
gemeenten in de regio Noordoost Fryslân zetten zich
koopwoningen tot €355.000 (NHG grens 2022)
tot en met 2030 in voor de realisatie van ca 2360
Tijdens de reality-check die in 2022 is uitgevoerd is
aantal betaalbare huur- en koopwoningen. Hiermee
geïnventariseerd dat er in Fryslân plannen zijn voor
wordt meer dan 2/3 van de opgave in de regio
4.500 nieuw corporatiewoningen. Dat is 25% van de
gerealiseerd in het betaalbare segment.
totale nieuwbouw.
4.2 De provincie en gemeenten onderzoeken wat
2
in Fryslân betaalbaar is voor de inwoners en de
Vraag naar sociale huurwoningen Fryslân blijft toenemen -
beoogde doelgroepen. Corporaties, huurders
Planbureau Fryslân (planbureaufryslan.nl, 8 december 2022).
organisaties en marktpartijen worden hier bij
KAW (2021, in opdracht van de noordelijke woningcorporaties)
Regionale woondeals 2022-2030
14
Regio Noordoost Fryslân
4.5
4.8
Regio specifieke afspraken
Partijen in de regio Noordoost Fryslân zetten zich
Het Rijk onderzoekt of aanpassing van de huidige
samen met de corporaties in voor de realisatie
instrumenten (financieel en juridisch) gewenst is ten
van ca 720 nieuwe corporatiewoningen tot en met
einde de effectiviteit van grondbeleid te vergroten.
4.10
2030. Partijen zijn zich er van bewust dat in de
Daarbij is aandachtspunt hoe het grondbeleid kan
Als aanvulling op het streven naar 30% sociale
Nationale Prestatieafspraken afspraken met de
bijdragen aan versnelling van de woningbouw,
huur erkennen partijen dat dit percentage in de
corporaties zijn gemaakt over de bruto productie
aan voldoende sociale huur en betaalbare koop
kleine kernen niet altijd behaald kan worden en/of
en dat het waarschijnlijk is dat het totale aantal
en aan het terugdringen van publieke tekorten bij
wenselijk is. Het uitgangspunt is dat we bouwen naar
corporatiewoningen en daarmee het aandeel
gebiedsontwikkeling.
aantoonbare behoefte. Als blijkt dat het toevoegen
corporatiewoningen zal dalen door sloop.
4.6
van corporatiewoningen in een kleine kern vanuit De gemeenten zetten zich in en worden in staat
volkshuisvestelijk oogpunt wenselijk is dan zullen de
gesteld om het bestaande instrumentarium ter
gemeenten hier regie op nemen.
voorkoming van vertraging van woningbouwplannen optimaal in te zetten. Een overzicht van de
Gemeenten zetten zich in, in lijn met de Nationale
instrumenten is te vinden in de Handreiking
Prestatieafspraken, voor voldoende locaties om
Vertraging Voorkomen met Grondbeleid.
de afgesproken aantallen corporatiewoningen daadwerkelijk te realiseren. Bij ontbreken van eigen locaties zorgen gemeenten dat in nieuwe omgevingsplannen de gewenste onderverdeling in
4.9
doelgroepen en segmenten wordt opgenomen.
Om provincies, gemeenten en corporaties te ondersteunen bij het realiseren van versnelling van de nieuwbouw van sociale woningen, kunnen de
4.7
expertteams, de Taskforce Nieuwbouw Woning corporaties en de Taskforce versnellen tijdelijke
Het Rijk spant zich in voor voldoende middelen en
huisvesting worden ingezet. Het rijk zorgt er voor dat
instrumenten zodat corporaties extra nieuwbouw
de expertteams laagdrempelig toegankelijk zijn voor
woningen kunnen realiseren. Hierbij wordt rekening
de provincies, gemeenten en corporaties.
gehouden met de opgaven rond betaalbaarheid, verduurzaming en renovatie bestaande voorraad.
Regionale woondeals 2022-2030
15
Regio Noordoost Fryslân
5. Agenda voor 2023 en verder
Partijen onderkennen dat op een aantal thema’s
5.1
Van de woningen die geschikt zijn voor ouderen is
nader onderzoek nodig is, om te komen tot een
Na het opstellen van de woonzorgvisies vindt een
er een landelijke opgave voor ca. 40.000 woningen
goede analyse van de opgave en een goede verdeling
eventuele herijking plaats van de afspraken die in
met verpleegzorg op basis van scheiden wonen en
binnen Fryslân en binnen de regio’s. Partijen zullen in
de woondeal gemaakt zijn m.b.t. de huisvesting
zorg (VPT). Dit aantal is onderdeel van de landelijke
gezamenlijkheid de hierna genoemde onderzoeken
van aandachtsgroepen, en wonen en zorg voor
900.000 te bouwen woningen. Volgens opgave van
prioriteren en afspraken maken over de rolverdeling
ouderen. De uitkomsten van de woonbehoefte uit de
het Rijk is de opgave in de provincie Fryslân het
tussen partijen en andere betrokkenen.
woonzorgvisies zullen leidend zijn.
realiseren van 1800 woningen met verpleegzorg.
Wonen en zorg
5.2
In lijn met het beleidsprogramma ‘Een thuis
De provincie vervult een coördinerende rol in
voor iedereen’ stellen alle gemeenten in een
het afstemmingsproces en ziet erop toe dat de
woondealregio in 2023 lokaal een integrale
woonzorgvisies van de gemeenten congruent zijn
woonzorgvisie op. Rijk en provincie stellen de
met de afspraken gemaakt in deze woondeal.
gemeenten in staat een analyse van zowel de 3
woon-, de zorg- als ondersteuningsbehoefte van de aandachtsgroepen in de eigen gemeente te
Nultredenwoningen zijn woningen waarbij je niet hoeft trap te lopen, zowel binnen het huis als om naar binnen te komen. Vaak
maken. Op regionaal niveau vindt de afstemming
Woningbouw voor ouderen
over de woonopgave plaats. Voor de invulling van
Door de vergrijzing is er een toenemende behoefte
de bouwopgave die voortvloeit uit de woonbehoefte
aan woningen voor ouderen. Volgens het beleids
van ouderen met een Wlz-indicatie worden het
programma ‘Wonen en zorg voor ouderen’ gaat het
Zorgkantoor en de zorgaanbieders betrokken.
om een behoefte aan 250.000 woningen. Het betreft
onder andere hofjeswoningen (zoals de Knarrenhof), serviceflats
De woonzorgvisies binnen een regio vormen dus
170.000 nultredenwoningen3 en 80.000 geclusterde
en seniorenflats. Geclusterde woonvormen voorzien niet alleen in
4
betreffen het gelijkvloerse woningen/appartementen in de buurt van voorzieningen. 4
Geclusterde woonvormen, vaak met ontmoetingsruimtes, zijn
een invulling van de regionale afspraken over
woonvormen die ook geschikt zijn voor ouderen.
prettige huisvesting, maar verminderen ook eenzaamheid doordat
de verdeling van woningen, mensen uit diverse
Volgens het Rijk is de opgave voor de provincie
ze het aangaan van sociale contacten vergemakkelijken. Woningen
aandachtsgroepen en middelen.
Fryslân het realiseren van 2900 nultredenwoningen
in geclusterde woonvormen zijn nultredenwoningen en bij voorkeur
en 1400 geclusterde woningen.
rollatortoe- en doorgankelijk.
Regionale woondeals 2022-2030
16
Regio Noordoost Fryslân
5.3
Herstructurering en transformatie
Met het transformeren van bestaand vastgoed
In Fryslân wordt namens de provincie, de
In het ‘Nationaal programma leefbaarheid en veilig
(winkelleegstand/kantoren etc.) worden extra
gemeenten, het zorgkantoor en de corporaties
heid’ is aangekondigd dat er naast afspraken over
woningen gecreëerd. Daarnaast kan het bijdragen aan
nader onderzoek gedaan door DataFryslân naar
woningbouw, ook afspraken over herstructurering
de vitaliteit van steden, dorpen en gebieden. Daarom
aantallen, verdeling tussen gemeenten en locaties.
worden gemaakt. Het betreft zowel woningen van
wordt landelijk gestreefd naar de realisatie van 15.000
De uitkomsten worden in het eerste kwartaal van
corporaties als woningen in particulier bezit.
woningen door middel van transformatie per jaar.
adviesraden bij betrokken. Als de uitkomsten hier
5.5
5.7
aanleiding toe geven, worden de afspraken in deze
De provincie voert samen met de gemeenten en
Provincie en de gemeenten in de regio Noordoost
regionale woondeal herijkt.
corporaties in 2023 een onderzoek uit, waarbij in
Fryslân onderzoeken wat de mogelijkheden zijn
kaart wordt gebracht waar een herstructurerings
(locaties en doelgroepen) voor het realiseren
opgave wordt verwacht en welke investeringen
van extra woningen door het transformeren
hierbij worden verwacht. De partijen in deze woon
van bestaand vastgoed. Het Rijk onderzoekt hoe
deal spannen zich in om deze opgave in beeld te
transformatie kan worden versneld. Hierbij worden
brengen en bespreken deze minimaal eens per jaar.
instrumenten als leegstandsbelasting en versneld
2023 verwacht. Daarna worden nadere afspraken gemaakt. Hier worden ook de huurdersorganisaties, ouderenorganisaties en cliëntenorganisaties en
5.4 Het Rijk stelt de woningcorporaties in brede zin in staat om te voorzien in deze specifieke woning
afboeken bij waardevermindering in acht genomen.
behoefte. Naast voldoende ruimte voor investeringen
De partijen maken afspraken over het regionale
in geschikte woningen en bijbehorende algemene
aandeel in het aantal te realiseren woningen door
ruimten krijgen woningcorporaties ook ruimte voor
5.6
maatwerk in hun toewijzingsbeleid en het investeren
Voor de aanpak van de herstructurering in particulier
rekening houdend met de regionale prioriteiten in de
in woningen voor ouderen met hogere inkomens of
en gemengd bezit spannen provincie en Rijk zich in
woningbouwopgave, afspraken over de bijdrage van
investeringen in niet-DAEB bezit dat voorziet in een
om tot een Fries Herstructureringsfonds te komen.
transformatie aan de woningbouwopgave in Fryslân.
volkshuisvestelijk belang.
Middelen uit dit fonds kunnen worden ingezet voor
transformatie. De partijen maken zo snel mogelijk,
de vervanging van particuliere woningen. Hierbij is aandacht voor sociale veiligheid, gezondheid, klimaatadaptief en biodiversiteit. Het Rijk spant zich er daarnaast voor in dat ondersteuningsmiddelen, zoals het Volkshuisvestingsfonds, ook beschikbaar zijn voor de kleinere projecten, zoals in de kleinere kernen.
Regionale woondeals 2022-2030
17
Regio Noordoost Fryslân
Vakantieparken In Nederland bevinden zich bijna 4000 vakantie
Duurzame en toekomstbestendige bouw
parken, hieronder bevinden zich een grote variëteit, zoals campings, stacaravanparken en bungalow
standaardisatie en industrialisatie zodat de gewenste bouwproductie slimmer kan worden gerealiseerd. Daarbij is aandacht voor zowel duurzaamheids prestaties in gebruik (energie) als duurzaamheids
parken. Een groot aantal van deze parken vervult een
5.9
belangrijke recreatieve en economische rol. Voor een
Fryslân kent een dubbele opgave. Naast de
en het verlagen van de milieu-impact van groot
deel van deze parken geldt dat zij door veroudering
nieuwbouwopgave is er ook een opgave in de
belang. Het Rijk zet zich maximaal in om deze
deze rol minder of niet meer kunnen vervullen. Eén
bestaande woningvoorraad. Woningen moeten
transitie mogelijk te maken.
van de toekomstscenario’s is het eventueel tijdelijk
worden verduurzaamd en in sommige gebieden zal
bestemmen van vakantieparken voor tijdelijk wonen.
bij een afnemende vraag naar woningen een deel
prestaties in de realisatie (milieu-impact & stikstof)
van het aanbod niet meer aantrekkelijk zijn. Voor
5.8
een deel kan dit worden ondervangen door een het
Ruimtelijke ordeningsaspecten
nu toevoegen van toekomstbestendige nieuwbouw.
Het realiseren van de in deze woondeal opgenomen
Een deel van de bestaande woningvoorraad,
woningen moet samengaan met verschillende
De provincie en de gemeente brengen samen in
zowel particulier bezit als corporatiebezit, moet
andere grote ruimtelijke opgaven als klimaat,
kaart hoeveel parken er zijn en hoeveel parken
worden verduurzaamd. Hiervoor is het nodig dat
landbouw, natuur en energie. Met het programma
daarvan niet vitaal zijn. Op deze wijze kan gewerkt
zowel woningcorporaties als eigenwoningbezitters
NOVEX wordt deze brede ruimtelijke indeling in de
worden aan een vervolgaanpak voor de niet-vitale
voldoende middelen hebben om verouderde
eerste helft van 2023 opgepakt.
parken, waar transformatie naar wonen onderdeel
woningen te verduurzamen. De provincie en de
van kan zijn. De partijen maken zo snel mogelijk,
gemeenten hebben de wens te kunnen gaan werken
rekening houdend met de regionale prioriteiten in
met een Fries verduurzamingsfonds als alternatief
de woningbouwopgave, afspraken over de bijdrage
voor het Volkshuisvestingsfonds.
5.11
van vakantieparken aan de woningbouwopgave in
De woningbouwaantallen die bestuurlijk afgesproken
Fryslân.
zijn in oktober 2022, en regionaal zijn uitgewerkt en afgesproken in deze woondeal, zijn het uitgangspunt.
5.10
Als op basis van andere ruimtelijke opgaven zoals
Het versneld bouwen van voldoende duurzame
NOVEX blijkt dat projecten niet passen, dan heeft dit
en betaalbare woningen vraagt – versterkt door
invloed op de aantallen.
de beperkte capaciteit in de bouwsector en de stikstofproblematiek – om vormen van innovatie,
Regionale woondeals 2022-2030
18
Regio Noordoost Fryslân
5.12 Voor bouwplannen op locaties die op dit moment al in een vergevorderd stadium van ontwikkeling zijn en waarvoor geldt dat heroverweging vanuit water en bodem tot onevenredige vertraging zou leiden, wordt het richtinggevend kader water en bodem sturend niet toegepast. Deze plannen blijven onveranderd.
5.13 Voor alle andere ontwikkellocaties wordt het richting gevend kader zoveel mogelijk toegepast, waarbij de locatiekeuze wordt geëvalueerd en lokale afwegingen en keuzes worden gemaakt voor inrichting van de locatie en de bouwwijze voor nieuwe bebouwing.
5.14 Knelpunten als gevolg van de uitwerking van het startpakket NOVEX, worden geagendeerd op de regionale woondealtafels en versnellingstafels. Desgewenst kunnen knelpunten aan de orde worden gesteld bij de landelijke versnellingstafel.
Regio specifieke afspraken Niet van toepassing.
Regionale woondeals 2022-2030
19
Regio Noordoost Fryslân
6. Samenwerking en sturing
Met de woondeal wordt de basis gelegd voor een
6.2
langjarige (t/m 2030) samenwerking tussen Rijk,
De gemeenten zetten hun data in de gezamenlijke
provincie en gemeenten. Dit partnerschap is van
Friese Planmonitor. De gemeenten blijven
groot belang om uitvoering te geven aan versnelling
bronhouder en eigenaar van de data.
B. Overlegstructuur en bewaking voortgang
van de woonopgave. We maken daarom – naast
6.4
de afspraken over de woningbouwopgave - ook
Bestuurlijk vindt er één keer per half jaar in de
afspraken over onderstaande elementen, de governance:
regio afstemming plaats tussen de gemeenten en
6.3
de provincie over onder andere de samenwerking
Doel is door intensief en kort-cyclisch ambtelijk A. Monitoring
en bestuurlijk overleg goed zicht te krijgen en te
B. Overlegstructuur en bewaking voortgang
houden op de uitvoering. Hierdoor signaleren partijen vroegtijdig wanneer de voortgang van de
A. Monitoring 6.1 De gemeenten en de provincie spreken af tweemaal
tussen partijen en de afspraken in deze woondeal.
woningbouw stokt. Wanneer (gezamenlijk) wordt
6.5
geconstateerd dat de voortgang stokt, stellen de
Ambtelijk vindt er één keer per half jaar in de regio
partijen gezamenlijk vast wat de achterliggende
afstemming plaats tussen de gemeenten en de
oorzaken daarvan zjin (fact finding). Op basis daar
provincie over onder andere de samenwerking
van worden de benodigde en gewenste acties in
tussen partijen en de afspraken in deze woondeal.
gang gezet. Uitgangspunt is: ‘’los het op, of schaal het
Dit overleg vindt plaats onder regie van de provincie
op’’.
voorafgaand aan het bestuurlijke afstemmings
per jaar gezamenlijk de woningbouwproductie te
overleg zoals benoemd in het voorgaande lid.
monitoren conform de landelijke harmonisatie afspraken tussen IPO, VNG en BZK. De provincie faciliteert en bekostigt het monitoringssysteem. Het monitoringssysteem moet wel aansluiten op de
6.6
gemeentelijke behoefte.
Ambtelijk vindt er minimaal één keer per half jaar tussen de gemeenten en de provincie afstemming plaats over onder andere de stand van zaken en voortgang van de realisatie van de woningbouw plannen.
Regionale woondeals 2022-2030
20
Regio Noordoost Fryslân
6.7
6.10
Om gezamenlijk zicht te houden op de voortgang
De afspraken in de regionale woondeals worden
van de uitvoering van de regionale woondeal
jaarlijks geëvalueerd en waar nodig herijkt. De
vindt er regulier ambtelijk overleg plaats tussen
looptijd van deze woondeal is tot en met eind 2030
accounthouders van het Ministerie van BZK,
of totdat deze afspraken zijn herijkt.
de gemeenten en de provincie. Partijen maken afspraken over de frequentie van dit overleg en op welke wijze partijen hierbij worden vertegenwoordigd.
6.11 Als zich tussentijds omstandigheden voordoen, die wezenlijke gevolgen hebben voor de uitvoering
6.8
van deze regionale woondeal, treden de betrokken partijen met elkaar in overleg over de vraag of deze
Een overleg tussen de directeur Woningbouw en
omstandigheden nopen tot tussentijdse wijziging van
directeuren en/of opgavemanagers van provincie
de regionale woondeal.
vindt vier keer per jaar plaats. Afgevaardigden uit de woondealregio’s kunnen aansluiten aan bij dit provinciale overleg.
6.12 Wijzigingen van deze regionale woondeal worden
6.9
slechts van kracht als deze schriftelijk zijn vastgelegd door partijen.
Er vindt twee keer per jaar een bestuurlijk overleg plaats tussen de minister voor VRO en een afvaardiging van het college van GS. Bestuurlijke afgevaardigden vanuit de woondealregio’s kunnen hierbij aansluiten.
Regionale woondeals 2022-2030
21
Regio Noordoost Fryslân
7. Randvoorwaarden en ondersteuning
Realisatie van de woningbouwopgave is complex,
a) De Friese Aanpak: gemeenten zijn de lokale
f) Onzekerheid omtrent goede en betrouwbare
met invloed en afhankelijkheid van veel direct
regisseurs op het gebied van woningbouw en
invoering Omgevingswet moet worden
en indirect betrokken (markt)partijen en externe
gelijkwaardig partners in het proces van het
weggenomen.
factoren waaronder prijsontwikkelingen, de
maken van regionale woondeals. We hanteren
beschikbaarheid van locaties en bouwmaterialen en
hierbij de uitgangspunten van De Friese aanpak.
bouwpersoneel, energie en tijdige beschikbaarheid van energie-infrastructuur, voldoende (ambtelijke)
g) Onzekerheid omtrent aanpak stikstofproblematiek moet worden weggenomen.
b) Financiële ondersteuning bij onrendabele
capaciteit, investeringscapaciteit van woning
woningbouwprojecten – ook bij kleinschalige
h) Andere ruimtelijke pakketten zoals genoemd in
corporaties, medewerking van zittende huurders in
projecten die passen bij aard en schaal van
NOVEX moeten voldoende ruimte bieden voor
geval sloop/nieuwbouw door woningcorporaties,
Fryslân en de dynamiek van projecten op het
woningbouw.
milieuvraagstukken, bodemdalingen, water
platteland.
problematiek, economische ontwikkelingen, de aanpak van stikstofproblemen, de invoering van de
i) Voldoende aandacht voor de specifieke situatie c) Perspectief op middelen voor de aanpak
Omgevingswet, ontwikkeling van de rente, voldoende
van de bestaande woningvoorraad – zowel
vraag uit de markt en het gebruik van de schaarse
verduurzaming als herstructurering, waar er ook
ruimte voor andere maatschappelijke doelen.
kansen voor projecten in plattelandsgemeenten en kleinere gemeenten.
op de Waddeneilanden en het hanteren van de Waddentoets. j) Voldoende financiële ruimte voor de Friese woningcorporaties op basis van een actueel onderzoek Opgaven en Middelen Woning
7.1
d) Voldoende structurele financiële middelen
corporaties.
voor gemeenten en provincie om capaciteit
De partijen erkennen dat het volledig realiseren van
en expertise op regionaal en lokaal niveau te
de kwantitatieve en kwalitatieve woningbouwopgave
organiseren om deze woondeal en aanverwante
zoals beschreven in paragraaf 1.2 alleen mogelijk is
wetgeving uit te kunnen voeren.
wanneer aan de randvoorwaarden tegemoet wordt gekomen. De minister voor VRO spant zich als stelsel
e) Oplossen knelpunt energiecongestie:
verantwoordelijke in om tegemoet te komen aan
gerealiseerde woningen en bijbehorende
deze randvoorwaarden.
voorzieningen moeten wel tijdig kunnen worden aangesloten op het elektriciteitsnetwerk.
Regionale woondeals 2022-2030
22
Regio Noordoost Fryslân
Voor de locaties opgenomen in deze woondeal worden de belangrijkste kritische succesfactoren en hun effecten geïdentificeerd. Daarnaast wordt een analyse gemaakt van de kritische succesfactoren voor de kleinere projecten in de plattelandskernen. Een schematisch overzicht hiervan is weergegeven in bijlage 3. Deze bijlage met de daarin genoemde kritische succesfactoren5 zullen periodiek besproken worden in de reguliere woondeal-overleggen om de voortgang te monitoren. Dit geldt ook indien nieuwe belemmeringen voor de woningbouw zich opwerpen.
7.2 Kritische succesfactoren dienen aangepakt te worden om de realisatie van de woningbouwopgave mogelijk te maken. Hierbij is inzet vanuit het Rijk nodig om provincie en gemeenten in staat te stellen deze opgaven te realiseren. In hoofdstuk 2 wordt aangegeven op welke wijze Rijk de provincie en gemeenten ondersteunt in de realisatie van de regionale woningbouwopgave. In bijlage 4 staat de generieke ondersteuning benoemd.
5
Kritische succesfactoren zijn factoren die invloed hebben op realisatie van de woningbouw, dit kan zowel op landelijke schaal als regio-specifiek zijn.
Regionale woondeals 2022-2030
23
Regio Noordoost Fryslân
Tekenblad
H. de Jonge
L. van der Tuin-Kuipers
B. Koonstra
Minister voor VRO
Wethouder gemeente Achtkarspelen
Wethouder gemeente Noardeast- Fryslân
K. Fokkinga
G. Wiersma
B. van Zandbergen
Gedeputeerde provincie Fryslân
Wethouder gemeente Dantumadiel
Wethouder gemeente Tytsjerksteradiel
Regionale woondeals 2022-2030
24
Regio Noordoost Fryslân
Bijlage 1: Proces totstandkoming Regionale Woondeals
Van woningmarkt naar volkshuisvesting
Het proces om te komen tot een langjarige samenwerking
waren volgens de normen van het Rijk en hoeveel
In het regeerakkoord ‘Omzien naar elkaar, vooruit
Het proces in de periode van maart 2022 tot en met
kunnen worden gerealiseerd. Op 31 mei 2022 is dit
kijken naar de toekomst’ maakte in januari
maart 2023 kan in drie fasen worden opgedeeld,
‘Indicatief aanbod’ verstuurd aan de minister voor
2022 het Rijk belangrijke keuzes op het gebied
waarbij telkens aan het eind werd gerapporteerd aan
VRO.
van wonen. Meer woningen, versnelling van de
de minister voor VRO.
realisatie, betaalbaar, in leefbare wijken. In de
Partijen zijn op de volgende manier betrokken bij de
Nationale Woon- en Bouwagenda en in de daarbij
1.
behorende programma’s werd vastgelegd hoe de
2. De reality-check, resulterend provinciale
nationale doelen bereikt zullen moeten worden. Rijk, provincies en gemeenten moeten de regie nemen. Daarbij zullen zij intensief moeten samenwerken met
woningen hiervan door woningcorporaties zouden
Indicatief aanbod Fryslân (april 2022-mei 2022) woningbouwafspraken (juni 2022-september
totstandkoming van dit Indicatief aanbod Fryslân: •
Gemeenten: ambtelijke startbijeenkomst - 21
•
Woningcorporaties ambtelijke informatie
•
Gemeenten ambtelijke bijeenkomsten in
2022)
april 2022
3. Doorvertalen van de provinciale woningbouw
andere partijen. De provincies als middenbestuur
afspraken naar regionale woondeals (oktober
hebben hierin van het Rijk een grotere rol gekregen.
2022-maart 2023)
bijeenkomst - 25 april 2022
De rol van de provincie Fryslân was vooral gericht op
regionaal verband - 9 mei 2022 tot en met 12 mei
een goede verdeling van de woningbouwaantallen
Bij deze fasen waren vooral het Rijk, provincie
en een goede ruimtelijke inpassing. Die rol wordt
en gemeenten betrokken. De corporaties en de
uitgebreid met het maken van afspraken over
marktpartijen zijn telkens geïnformeerd over de
- 19 mei 2022; de woningcorporaties en De
betaalbaarheid, voldoende woningen voor ouderen
processtappen.
Bewonersraad hebben schriftelijk gereageerd op
en voldoende woningen door woningcorporaties. Deze afspraken vallen binnen de Friese context:
2022 •
Bespreken indicatief aanbod in Wenjen Oerlis
de tekst van het indicatief aanbod; die reactie is 1. Indicatief aanbod Fryslân
verwerkt in de brief aan de minister.
Dat betekent: in samenwerking met gemeenten en het versterken van de samenwerking met andere
Het indicatieve aanbod is tot stand gekomen door
partijen zoals woningcorporaties, marktpartijen
een inventarisatie onder de Friese gemeenten.
en huurdersorganisaties. Vanuit het thema wonen
Per gemeente is gevraagd om aan te geven voor
wordt ook de verbinding gezocht op thema’s zoals
hoeveel woningen zij plannen hebben. Ook is
energievoorziening en Klimaatbestendig Fryslân.
geïnventariseerd hoeveel woningen betaalbaar
Regionale woondeals 2022-2030
25
Regio Noordoost Fryslân
2. Reality-check en provinciale
•
woningbouwafspraken
Informatiebijeenkomst voor wethouders Friese gemeenten over provinciale
3. Van provinciale woningbouwafspraken naar regionale woondeals
woningbouwafspraken - 14 juli 2022 Door adviesbureau Companen zijn samen met
Verdiepende ambtelijke gesprekken per
Zoals afgesproken in de provinciale woningbouw
gemeenten en woningcorporaties in de periode juni
•
gemeente door Companen samen met de
afspraken die op 13 oktober 2022 zijn getekend is
tot en met augustus 2022 gesprekken gevoerd over
provincie over de woningbouwplannen; indien
aansluitend gestart met het doorvertalen van die
de door de gemeente aangeleverde planlijsten. De
gewenst werden ook corporaties uitgenodigd
woningbouwafspraken naar regionale woondeals.
planlijsten en die ‘reality-check’ zijn vertaald naar
voor de gespreken; met enkele corporaties is
Er is gestart met het onderscheiden van de stappen
provinciale woningbouwafspraken. De uitkomsten
individueel het gesprek gevoerd – van 18 juli tot
die moesten worden gezet. De gemeenten zijn
van dit proces zijn op 13 september 2022 verstuurd
en met 25 juli en op 15 augustus 2022.
intensief bij deze fase betrokken. Er is tijd gestoken
aan de minister.
•
Bijpraten huurdersorganisaties over het proces
in het elkaar beter leren kennen en het zoeken naar
van de reality-chek - 21 juli 2022
oplossingen voor de knelpunten in de samenwerking
Partijen zijn op de volgende manier betrokken bij het
•
Ambtelijke terugkoppeling voorlopige uitkomsten
tussen provincie en gemeenten. Daarnaast is
reality-check en vervolgstappen voor gemeenten
geïnventariseerd welke informatie aanvullend
en woningcorporaties – 30 augustus 2022
nodig is voor de doorvertaling van de regionale
proces van de reality-check: • • •
Ambtelijke start met gemeenten van het proces
Bespreken uitkomsten reality-check in Wenjen
woondeals naar woonprogramma’s, woonzorgvisies
van reality-check - 1 juni 2022
•
Oerlis op 5 september 2022. Input uit het overleg
en/of volkshuisvestelijke programma’s. Corporaties,
Informatiebijeenkomsten voor leden Bouwend
is verwerkt in de rapportage van Companen
huurdersorganisaties en marktpartijen zijn
Nederland Fryslân - 22 juni 2022
en de brief aan de minister voor VRO van 13
meegenomen in de processtappen en op hoofdlijnen
Ambtelijke afstemming over inrichting proces met kopgroep gemeenten en Companen op 22 juni
•
september 2022.
met de inhoud van de regionale woondeals. Er
Bespreken uitkomsten reality-check met
is met een compact schrijfteam, gevormd vanuit
2022
marktpartijen (bouwers en ontwikkelaars) op 5
gemeenten, provincie en BZK, gewerkt aan de inhoud
•
Informatiebijeenkomst voor woningcorporaties
september 2022. Input uit dit gesprek is verwerkt
van de regionale woondeals. De woondeals zijn op
over reality-check - 29 juni 2022
in het rapport van Companen en de brief aan de
20 april 2023 getekend door de minister voor VRO,
•
Informeren woningcorporaties over aanpak
minister voor VRO van 13 september 2022.
de wethouders van de Friese gemeenten en de
•
Ambtelijk informeren over aanpak reality-check
reality-check – 5 juli 2022
gedeputeerde van de provincie Fryslân.
Wetterskip – 8 juli 2022
Regionale woondeals 2022-2030
26
Regio Noordoost Fryslân
Tijdens deze fase zijn de volgende gesprekken gevoerd: •
Overleg met Woonbond over rol van
proces tot het komen van de regionale woondeals
huurdersorganisaties over de voortgang van de
zijn de deelnemers stap voor stap meegenomen.
regionale woondeals - 23 januari 2023
september 2022
Vereniging van Friese Woningcorporaties met
wordt georganiseerd door de Vereniging van
Bespreken uitkomsten reality-check met
aanbod voor gesprek - 20 maart 2023
Friese Gemeenten. De wethouders Ruimte en
•
Informeren Friese huurdersorganisaties over
Wonen sluiten hier bij aan. De gedeputeerde is als
september 2022
voortgang woondeals en hoofdlijnen inhoud;
toehoorder aanwezig. Ten tijde van het proces van
Bespreken uitkomsten reality-check en proces
delen van de teksten van de regionale woondeals
de regionale woondeals is een aantal keren een
regionale woondeals in overleg Vereniging Friese
- 21 maart 2023
toelichting gegeven over de inhoud.
Gemeenten commissie Ruimte en Wonen - 28
•
•
september 2022 •
Informeren Friese woningcorporaties en
VFG commissie Ruimte en Wonen: dit overleg
vertegenwoordigers Woonbond Fryslân – 23 •
elkaar te informeren en te inspireren. Tijdens het
Delen teksten regionale woondeals met de
huurdersorganisaties in het vervolgproces - 8 •
•
voortgang regionale woondeals – 18 januari 2023
Informerend gesprek met Liander over proces van regionale woondeals en energiecongestie -
•
Ambtelijk Vereniging voor Friese Woningcorporaties toelichting op de woondeals -
Bestuurlijke overleggen tussen regio’s en provincie:
22 maart 2023
tijdens het proces van de regionale woondeals
Delen teksten woondeals met Bouwend
heeft per regio minstens een keer een bestuurlijk
27 oktober 2022
Nederland en WoonFriesland, met mogelijkheid
overleg tussen de wethouders in de regio en de
•
Informeren partijen Wenjen Oerlis over plan van
voor geven van reactie – 23 maart 2023
gedeputeerde plaatsgevonden. Op 23 januari heeft
aanpak regionale woondeals - 4 november 2022
een bestuurlijk overleg tussen minister De Jonge
•
Ambtelijk informeren Wetterskip over voortgang
(VRO), gedeputeerde Fokkinga en de wethouders
•
Vereniging Friese Gemeenten commissie Ruimte
regionale woondeals - 15 november 2022
Bestuurlijke overleggen tijdens het proces van de regionale woondeals
Tripartite overleg prestatieafspraken: de
en Wonen informeren over voortgang proces • • •
wonen van de Friese gemeenten plaatsgevonden.
(samen met BZK) – 7 december 2022
Wenjen Oerlis: is een bestuurlijk overleg over
gemeenten maken prestatieafspraken over de volks
Informeren partijen over het proces in het
wonen in Fryslân, georganiseerd door de
huisvestelijke opgave met de woningcorporaties en
Wenjen Oerlis - 12 januari 2023
provincie. Deelnemers zijn vertegenwoordigers
de huurdersorganisaties. Afspraken over specifieke
Afstemming over betrokkenheid Bouwend
van de woningcorporaties, gemeenten, huurders
locaties en projecten waar een bijdrage van de
Nederland - 16 januari 2022
organisaties, Bouwend Nederland, NVM en het
corporaties wordt verwacht worden in dit overleg
Afstemming met NEPROM over aanpak en
ministerie van Binnenlandse Zaken. Het doel is om
gemaakt.
Regionale woondeals 2022-2030
27
Regio Noordoost Fryslân
Taskforce Wonen en zorg Fryslân: een vertegen woordiging van zorgpartijen, zorgkantoor, woning corporaties, huurdersorganisaties en gemeenten
In regio Noordoost Fryslân zijn onderstaande woningcorporaties en huurdersorganisaties actief
vormen de ambassadeurs van de Taskforce Wonen en zorg in Fryslân. De provincie is ambtelijk
Corporaties:
vertegenwoordigd. Op 13 februari 2023 hebben de
•
Thús Wonen
vertegenwoordigers van de betrokken organisaties
•
Wonen Noordwest-Friesland
de Uitgangspuntennotitie Wonen en zorg
•
WoonFriesland
ondertekend.
•
Accolade
•
Stichting Woningbouw Achtkarspelen
•
WoonZorg Nederland
Regionale bijeenkomsten met gemeenten en woningcorporaties: aanvullend heeft een aantal gemeenten in regionaal verband bijeenkomsten met
Huurdersorganisaties:
de woningcorporaties en de huurdersorganisaties
•
De Bewonersraad
georganiseerd en daarin de regionale woondeals
•
Stichting Contactraad SWA
besproken.
Regionale woondeals 2022-2030
28
Regio Noordoost Fryslân
Bijlage 2: Woningbouwafspraken per regio Tabel 1: Regionale aandeel in de provinciale opgave: Aantallen Regio Noordoost Fryslân Jaartal
Totaal geïnventariseerde plan capaciteit
Realiseerbaar bruto nieuwbouw
Realiseerbare netto toevoeging
Aantal woningen in harde6 plan capaciteit
Aantal woningen door woningcorporaties
Betaalbaarheid7 Sociale huurwoningen8
Huurwoningen vanaf de sociale huurgrens tot €1000 per maand
Koopwoningen onder de €355.000
Sociale huurwoningen
Midden huurwoningen
2022
590
400
PM
460
130
50
120
130
2023
450
360
PM
250
80
80
70
60
PM
2024
860
550
PM
190
100
40
500
80
PM
2025
510
420
PM
100
140
0
260
140
PM
2026
310
250
PM
40
100
30
120
100
PM
2027
270
220
PM
50
60
0
100
60
PM
2028
220
200
PM
20
50
0
80
50
PM
2029
330
120
PM
10
60
0
60
60
PM
2030
190
140
PM
30
40
0
90
40
PM
Totaal
3730
2660
1150
760
200
1400
720
Disclaimer: De cijfers van tabel 1 zijn gebaseerd op informatie over plannen die nu bekend zijn. De aantallen in deze tabel zijn een momentopname. Door het toevoegen van nieuwe plannen en het afvallen van eerdere plannen, het maken van nieuwe afspraken en het werken aan bestemmingsplannen zullen de cijfers telkens fluctueren. We hanteren daarvoor als peildatum 1 januari 2023. De aantallen zijn afgerond op tientallen om schijnzekerheid te voorkomen. Jaarlijks worden de cijfers geëvalueerd en waar nodig herijkt. Er kunnen aan deze tabel geen rechten worden ontleend. 6