Bijlage 1 - Begrotingswijzigingen december 2022

22

Begrotingswijzigingen december 2022 TD: Raad 15-12-2022; Uitvoering project "Omtinken foar elkenien" De uitvoering van het project "Omtinken foar elkenien" gebeurt door de werkmaatschappij 8KTD met inzet van extra personele capaciteit. De begrotingen van de werkmaatschappij en gemeente Tytsjerksteradiel dienen hierop nog te worden aangepast. Het gaat hierbij voor het jaar 2022 om een bedrag van in totaal € 210.000. Deze begrotingswijziging voor de begroting van de gemeente Tytsjerksteradiel heeft geen gevolgen voor het begrotingssaldo, maar wel voor de bijdrage aan de WM8KTD. Journaal id 105359

TD: Raad 15-12-2022; Verschuiving maatregelenpakket primair onderwijs van programma 4 naar programma 0 Kadernota 2020-2023 In de begroting onder programma 4 zijn een tweetal bezuinigingstaakstellingen opgenomen. Het gaat hierom leegstaande schoolgebouwen die niet meer in gebruik zijn in afwachting van mogelijke verkoop. Daar er niet meer sprake is van een onderwijsfunctie van deze gebouwen behoren de taakstellingen ook niet onder programma 4 thuis, maar onder programma 0 taakveld 0.3 Woningen en gebouwen. De totale ombuiging bedraagt € 56.000. Voor het begrotingssaldo heeft dit geen gevolgen, omdat er sprake is van een budgettair neutrale verschuiving tussen programma's. Journaal id 105353

Overlopende posten Het komt elk jaar voor dat projecten nog niet (helemaal) tot uitvoering zijn gekomen. Waar het gaat om projecten met een incidenteel karakter mogen we de nog niet bestede middelen voor de nog uit te voeren werkzaamheden doorschuiven naar volgend jaar. Dit proces loopt nu mee in de begrotingswijzigingen voor december. We gebruiken daarvoor de “Reserve overlopende posten” voor het overbrengen van deze nog niet bestede, incidenteel beschikbare, middelen. Het gaat hierbij nadrukkelijk om nietstructurele activiteiten (projecten) die we wel gepland hadden maar door verschillende omstandigheden nog niet uitgevoerd zijn. Het is een administratieve handeling om de eerder beoogde maatschappelijke effecten van het oorspronkelijke besluit in een volgend jaar wél te kunnen realiseren. Daarnaast doen we voor de nog niet bestede coronagelden het voorstel om de nog niet bestede middelen (€ 922.000) via de reserve overlopende posten te reserveren voor 2023 en beschikbaar te stellen voor initiatieven, die passend zijn in relatie tot deze middelen. En daarnaast deze middelen daar waar nodig onder voorwaarden eveneens te benutten als noodfonds voor maatschappelijke organisaties, die bij ons aankloppen voor financiële steun. Volgens de comptabiliteitsvoorschriften moet de raad uiterlijk in december van het lopende jaar een besluit nemen over de toevoeging aan de reserves.

In 2022 worden de aangegeven bedragen daarom toegevoegd aan de Reserve overlopende posten. En in 2023 worden deze er weer uit gehaald en beschikbaar gesteld voor het oorspronkelijke doel. Per saldo, gerekend over twee jaren, kost het dus geen geld. Voor alle overlopende posten gelden dat de genoemde bedragen per onderwerp in de verschillende wijzigingen als een maximum. Bij de jaarrekening 2022 hanteren we de werkelijke bedragen. De overlopende posten worden in 2023 weer aan de exploitatie toegekend. 23

Begrotingswijzigingen december 2022

Naam en omschrijving wijziging

Bedrag

TD: Raad 15-12-2021; Evaluatie samenwerking 8KTD In 2021 hebben de evaluatie en de benchmark plaatsgevonden en in navolging daarvan verschillende presentaties en vragensessies voor bestuurders en de ambtelijke organisaties. In 2022 resteert in beide gemeenten een klein deel van het eerder door de raden beschikbaar gestelde budget. Dit bedrag van € 6.000 wordt via de reserve overlopende posten overgeheveld naar 2023. In 2023 is een follow up gepland als vervolg op de evaluatie. Journaal id 105528

TD: Raad 15-12-2022; Aanjaagfunctie toerisme In de begroting 2022 is voor een periode van drie jaar jaarlijks € 45.000 beschikbaar om het beleidsplan en uitvoeringsplan Recreatie en toerisme mogelijk te maken. In 2022 is hier een voorzichtig begin mee gemaakt. Zo is er een aantal workshops gehouden om het toerisme in de gemeente te promoten. De kosten hiervan bedroegen € 12.000. Het vervolg hierop is dat er in 2023 in de dorpen diverse activiteiten kunnen worden georganiseerd. Hiervoor zal in 2023 zal een deel van de resterende middelen van 2022 worden ingezet in de vorm van een subsidie met een maximum van € 5.000 per activiteit. De overige resterende middelen 2022 zullen worden besteed aan opdrachten en organiseren van bijeenkomsten om de gemeente goed op de kaart te zetten. Met deze begrotingswijziging worden de resterende middelen van 2022 ten bedrage van € 33.000 via de reserve overlopende posten overgebracht naar 2023. Deze begrotingswijziging heeft geen effect op het resultaat. Journaal id 105432

TD: Raad 15-12-2022; Alde Feanen gebiedsontwikkeling 3e fase Samen met de provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân en gemeente Smallingerland wordt deelgenomen aan de gebiedsontwikkeling Alde Feanen. Het is een omvangrijk project dat is opgedeeld in meerdere fasen. Provincie Fryslân is penvoerder en draagt financieel samen met Wetterskip Fryslân ook het meeste bij. Fase één en twee van de gebiedsontwikkeling zijn op dit moment afgerond. De derde fase is in uitvoering en loopt door t/m 2023. Onze bijdrage is gekoppeld aan de recreatieve ontwikkeling van de Panhuyspoel en de vaarroute Alde Feanen. Doordat de derde fase nog niet is afgerond is de afrekening van de provincie Fryslân nog niet binnen. Gezien het commitment naar de medeoverheden is het wel van belang dat deze middelen ten bedrage van € 100.000 beschikbaar blijven. Daarom worden deze meegenomen naar 2023 en mogelijk volgt definitieve afrekening pas in 2024. Deze wijziging heeft geen effect op het begrotingssaldo. Journaal id 105464

TD: Raad 15-12-2022; Communicatie omgevingswet De participatie-website is dienstbaar om burgerinitiatieven vorm te geven en om beleidsontwikkeling (zoals de Omgevingsvisie) interactief met de inwoners te delen. Door beide gemeenten is € 10.000 beschikbaar gesteld voor het implementeren van de participatie-website inclusief een goede borging in de beleidsontwikkeling en bij burgerinitiatieven. De uitvoering vindt plaats vanuit de WM8KTD. In totaal heeft de WM8KTD € 20.000 ontvangen. In 2022 heeft WM8KTD € 5.000 gebruikt voor de participatie-website. Doordat de omgevingswet is uitgesteld, is echter € 15.000 niet gebruikt voor de implementatie en goede borging van de participatie-website. Dit betekent dat het overige budget van € 15.000 via de reserve overlopende posten overgaat naar 2023. In het gebruik van de participatiewebsite kiezen de samenwerkende gemeenten voor verschil in uitvoering. Tytsjerksteradiel ondersteunt jaarlijks vier burgerinitiatieven terwijl Achtkarspelen hier niet voor kiest. Hierdoor ontstaat er een uitzondering in de bijdragen vanuit de gemeenten naar de Werkmaatschappij 8KTD. Doordat er sprake is van een uitzondering, betekent dit dat er voor TD een bedrag van € 10.000 (voor 8K € 5.000) via de reserve overlopende posten overgaat naar 2023. Journaal id 105519

24

Begrotingswijzigingen december 2022

TD: Raad 15-12-2022; Cultuurbeleid De gemeente is bij de diverse pakketten steunmaatregelen als gevolg van de coronapandemie ruimschoots gecompenseerd om activiteiten te ontplooien in de culturele sector. Bij de vaststelling van de begrotingswijziging op 16 december 2021 heeft de raad besloten om ten laste van de coronamiddelen € 75.000 beschikbaar te stellen voor het uitvoeren van de in de cultuurnota 2022 - 2023 genoemde activiteiten. In 2022 is hiervan nog niets gerealiseerd, maar de gevraagde middelen zijn bedoeld voor 2022 en 2023. Naast de genoemde € 75.000 is in de loop van het jaar nog een 6e steunpakket corona voor cultuur beschikbaar gesteld door het rijk. Hiermee is een bedrag gemoeid van € 63.000 waarmee de totale raming in 2022 uitkomt op € 138.000 voor het cultuurbeleid. Geschat wordt dat een bedrag van € 35.000 voldoende zal zijn voor 2022. Voorgesteld wordt om een bedrag € 103.000 door te schuiven naar 2023 via de reserve overlopende posten. Voor het begrotingssaldo heeft dit geen gevolgen. Journaal id 105536

TD: Raad 15-12-2022; Extra capaciteit BOA's inzetten voor implementatie WPG Er is door het Rijk voor extra capaciteit van de BOA’s in 2022 € 34.000 beschikbaar gesteld. Deze middelen worden ingezet om de beheersmaatregelen die voortvloeiend uit de Wet politiegegevens (WPG) te implementeren. Het gaat hier om een wettelijke taak waar reeds nog niet aan wordt voldaan. De reden om dit geld in te zetten voor de WPG is om zo snel mogelijk aan de wettelijke taak te voldoen. De WPG gaat over BOA's en over de manier waarop BOA's moeten werken. Dit budget is dus bij uitstek geschikt om te gebruiken voor de implementatie van de WPG eisen nu deze juist gaan over professionalisering van de BOA's. Dit jaar wordt er per gemeente nog € 4.000 gebruikt voor kosten die nog gemaakt worden. De uitvoering vindt plaats vanuit de WM8KTD. Hiervoor zal de bijdrage in 2022 aan de WM8KTD nog met € 4.000 worden verhoogd. De resterende middelen van € 30.000 gaan via de reserve overlopende posten over naar 2023. Deze wijziging heeft geen invloed op het begrotingssaldo maar wel op de bijdrage aan de WM8KTD. Ook vanuit Achtkarspelen worden op dezelfde wijze middelen naar de WM8KTD en de overlopende posten gebracht. Journaal id 105453

TD: Raad 15-12-2022; Frictiekosten ombuigingen In het kader van de Ombuigingsoperatie is voor de periode 2021-2024 via de beide gemeenten een bedrag beschikbaar gesteld van € 245.000 (per gemeente € 122.500) om de frictiekosten (5.4) op te vangen voortvloeiende uit de nog te realiseren taakstellende personele bezuinigingen (5.1). In 2022 hoefde dit budget nog niet aangesproken te worden en omdat het voor een periode van vier jaar beschikbaar is gesteld wordt in 2022 voorgesteld om dit bedrag via de overlopende posten over te hevelen naar 2023. Voor de WM8KTD betekent dit dat de bijdrage voor 2022 wordt verlaagd met € 245.000 (per gemeente € 122.500). Deze heeft geen effect op het begrotingssaldo. Journaal id 105525

TD: Raad 15-12-2022; Impuls weerbaar bestuur In de decembercirculaire 2019 gemeentefonds heeft de gemeente Tytsjerksteradiel € 120.000 ontvangen voor een Impuls weerbaar bestuur. De middelen zijn voor innoverende initiatieven die bijdragen aan het versterken van een preventieve bestuurlijke aanpak en maatschappelijke weerbaarheid. Er resteert nu nog een bedrag van € 32.000. Deze gelden zullen worden ingezet voor ondermijning en kunnen gekoppeld worden aan het, vanuit de Friese Norm, op te stellen plan van aanpak voor de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. De activiteiten in het plan van aanpak worden onder meer beleidsontwikkeling, educatie en communicatie. Een concrete activiteit zou voor het vergroten van de bewustwording binnen verschillende afdelingen van de gemeenten de inzet kunnen zijn van de drugscontainer van Bureau Drugszaken. In de gemeente Smallingerland heeft dit inmiddels plaatsgevonden waarbij collega’s van alle afdelingen deelgenomen hebben aan de presentaties en dat is goed ontvangen. Een goed idee om dit ook voor onze gemeente op te pakken. Met deze begrotingswijziging hevelen we de

25

Begrotingswijzigingen december 2022 resterende middelen van € 32.000 via de reserve overlopende posten over naar 2023. Deze wijziging heeft geen effect op het begrotingsresultaat. Journaal id 105509

TD: Raad 15-12-2022; Inventarisatie waardevolle bomen Tijdens de opiniërende raadbehandeling van 16 december 2021 heeft de raad ons de opdracht gegeven om door middel van een onderwijsproject onderzoek te doen naar waardevolle bomen in de gemeente. Met de uitkomsten van dit onderzoek wordt een nieuw voorstel over het dereguleren van kapvergunningen voor bomen op particulier terrein opgesteld. De kosten zijn naar schatting eenmalig € 25.000. Deze middelen zijn nodig om de school te kunnen betalen voor de docenten, leerlingen en lesfaciliteiten voor de uitvoering van dit onderzoek. Dit is bij de begrotingswijziging van juni 2022 in de begroting verwerkt. Op dit moment zijn er geen studenten beschikbaar om het onderzoek uit te voeren. Daarom zal deze inventarisatie niet dit jaar worden uitgevoerd. We willen de middelen wel beschikbaar houden en stellen daarom voor deze door middel van de overlopende posten over te brengen naar volgend jaar. Deze wijziging heeft geen effect op het saldo. Journaal id 105470

TD: Raad 15-12-2022; Karakteristieke panden Voor het beschrijven van de karakteristieke monumentale panden is budget beschikbaar gesteld. De komende tijd wordt er weer vervolg gegeven aan het opstellen van monumentenbeleid. De beschikbare middelen zijn gereserveerd voor het laten opstellen van een beleidskader voor de 150 als ‘waardevol’ bestempelde panden. Hiervoor is € 35.000 voor externe advisering beschikbaar en € 5.000 jaarlijks voor advieskosten aan eigenaren van deze panden. Het eenmalige budget van € 35.000 zal via de reserve overlopende posten worden overgebracht naar 2023. Deze begrotingswijziging heeft geen effect op het begrotingssaldo. Journaal id 105474

TD: Raad 15-12-2022; Kwaliteitsborging bouw -en woningtoezicht Voor 2022 is er via het Rijk een budget van € 83.000 beschikbaar gekomen voor de kwaliteitsborging bouw -en woningtoezicht. De wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) treedt naar verwachting vanaf 1 januari 2023 gefaseerd in werking. De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Onder deze wet zullen kwaliteitsborgers zorgdragen voor het voldoen aan de bouwtechnische regels. Deze taken vervallen hiermee bij gemeenten die overigens wel het bevoegd gezag blijven houden. Tegelijkertijd wijzigen bepaalde wettelijke taken en krijgen gemeenten er extra wettelijke taken bij, zoals registratie en beoordeling van de Wkb-meldingen. Hieronder vallen onder andere bouwmeldingen, gereed meldingen en informatieverstrekking van de start en einde van bouwwerkzaamheden. In 2022 is het implementeren van deze processen en werkwijze nog niet gebeurd aangezien er pas aan het einde van het jaar duidelijk is geworden wat de precieze bedoeling is van de WKB en hoe dit zich verhoudt tot de Omgevingswet.

Door dit budget als overlopende post door te schuiven naar 2023 is het mogelijk om dan de implementatie te realiseren van de Wkb in het team, in de processen, in de werkwijze, het specifiek opleiden van mensen en het (laten) herinrichten van het systeem zodat het ook mogelijk wordt om te werken volgens de Wkb. Deze wijziging heeft geen gevolgen voor het begrotingsresultaat. Journaal id 105460

TD: Raad 15-12-2022; Nog te reserveren taakmutatie Wet open overheid (Bedrijfsvoering) Via de circulaires met betrekking tot de algemene uitkering gemeentefonds worden middelen voor taken beschikbaar gesteld die door ons als gemeenten moeten worden uitgevoerd. Zo zijn er ook middelen voor de Wet open overheid (WOO) beschikbaar gekomen. Vanuit het Rijk bestaat op vele fronten nog onduidelijkheid over de planning rondom de WOO. Hierdoor nemen wij zelf ook iets meer tijd om op de voorgrond meer onderzoek/scholing te doen. Vanaf volgend jaar

26

Begrotingswijzigingen december 2022 moeten wij aan de wettelijke verplichtingen voldoen. Hierdoor vindt er meer scholing plaats, worden meer mensen ingehuurd en worden nieuwe systemen aangeschaft. Zo zijn wij nu bezig met een nieuwe anominiseringstool. Om hier uitvoering aan te kunnen geven is het van belang om de nog beschikbare middelen van 2022 (€ 28.000) via de reserve overlopende posten door te schuiven naar 2023. Deze wijziging heeft geen effect op het begrotingssaldo. Journaal id 105496

TD: Raad 15-12-2022; Nog te reserveren taakmutaties Fysiek Domein Via de circulaires met betrekking tot de algemene uitkering gemeentefonds worden middelen voor taken beschikbaar gesteld die door ons als gemeenten moeten worden uitgevoerd. Deze middelen reserveren we in eerste instantie vaak centraal binnen programma 0. Later wanneer meer bekend is over de besteding, worden deze middelen overgebracht naar de taakvelden waarop ze daadwerkelijk betrekking hebben, of dat de middelen via de reserve overlopende posten meegaan naar het volgende jaar als er geen uitgaven meer vallen te verwachten. Deze begrotingswijziging zorgt voor de verwerking van de nog te reserveren taakmutaties van het Fysiek Domein ten bedrage van € 13.000 die via de reserve overlopende posten van 2022 naar 2023 worden overgebracht. De wijziging heeft een budgettair neutraal karakter en heeft geen gevolgen voor het begrotingssaldo. Handhaving energielabel C Kantoren: In het Bouwbesluit is vastgelegd dat per 1 januari 2023 een kantoor energielabel C of beter moet hebben om nog als kantoor gebruikt te mogen worden. De gemeente is het bevoegde gezag en handhaaft de wetgeving. Om hier uitvoering aan te kunnen geven is het van belang om het budget wat er in 2022 voor beschikbaar is gekomen (€ 2.000) via de reserve overlopende posten door te schuiven naar 2023.

Kinderopvang toezicht en handhaving: Voor het ondersteunen van gemeenten bij hun handhavingstaak in de kinderopvang is er via de algemene uitkering € 1.000 beschikbaar gekomen. Dit geld is bedoeld voor training, kennisontwikkeling, beleidsadvisering en innovatie op het terrein van handhaving kinderopvang. Deze taak is nog niet afgerond en daarom wordt het budget via de reserve overlopende posten overgeheveld naar 2023. Toezicht en handhaving gastouderschap: Voor het ondersteunen van gemeenten bij hun handhavingstaak in de kinderopvang in het kader van het intensiveren van toezicht en handhaving van de gastouderopvang is er een budget beschikbaar gekomen van € 8.000. Dit budget is in 2022 niet gebruikt, maar de taak blijft er wel daarom is het van belang dat dit via de reserve overlopende posten over gaat naar 2023. Toezicht en handhaving voor EPBD III: Via de algemene uitkering is er € 2.000 beschikbaar gekomen in verband met de tweede herziening van de Europese richtlijn energieprestatie van gebouwen (EPBD III). De regeling is op 10 maart 2020 geïmplementeerd en heeft als doel om de energie-efficiëntie van gebouwen te verbeteren.

Naar aanleiding van EPBD III is er een verplichting geïntroduceerd voor het Septembercirculaire gemeentefonds 2021 15 documenteren van de energieprestatie van een installatie, voor het installeren van zelfregulerende apparatuur per verblijfsruimte en voor laadinfrastructuur voor elektrische auto’s. Ook zijn de eisen voor de energieprestatie van technische bouwsystemen en de keuring van verwarmingsinstallaties en airconditioningssystemen aangepast. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het toezicht en de handhaving. Deze taak wordt in 2023 uitgevoerd, in 2022 was hier nog te veel onduidelijk over. Daarom wordt dit budget via de reserve overlopende posten overgeheveld naar 2023. Journaal id 105463

TD: Raad 15-12-2022; Nog te reserveren taakmutaties Sociaal Domein Via de circulaires met betrekking tot de algemene uitkering gemeentefonds worden middelen voor taken beschikbaar gesteld die door ons als gemeenten moeten worden uitgevoerd. Deze middelen reserveren we

27

Begrotingswijzigingen december 2022 in eerste instantie vaak centraal binnen programma 0. Later wanneer meer bekend is over de besteding, worden deze middelen overgebracht naar de taakvelden waarop ze daadwerkelijk betrekking hebben, of dat de middelen via de reserve overlopende posten meegaan naar het volgende jaar als er geen uitgaven meer vallen te verwachten. Deze begrotingswijziging zorgt voor de verwerking van de nog te reserveren taakmutaties ten bedrage van € 187.000 die via de reserve overlopende posten van 2022 naar 2023 worden overgebracht. In dit geval gaat het om versterking ondersteuning gebiedsteams (€ 87.000), impuls integraal werken € 55.000, robuust rechtsbeschermingssysteem (€ 35.000) en systeemleren (€ 10.000). De wijziging heeft een budgettair neutraal karakter en heeft geen gevolgen voor het begrotingssaldo. Journaal id 105489

TD: Raad 15-12-2022; Omgevingswet 2022 De inwerkingtreding van de Omgevingswet zal niet per 1-1-2023 ingaan, maar is met een half jaar uitgesteld. De resterende middelen die aan het einde van een jaar nog beschikbaar zijn worden jaarlijks via de reserve overlopende posten overgeheveld naar het volgende dienstjaar. Met name de werkzaamheden voor de ontwikkeling van het omgevingsplan en de implementatie van de werkprocessen lopen ook nog door in 2023. De implementatie van de omgevingswet is hiermee nog niet volledig afgerond. De uitvoering vindt plaats vanuit de WM8KTD. Deze wijziging betekent dat de bijdrage aan de WM8KTD voor onze gemeente met € 89.000 wordt verlaagd. Omdat de middelen vervolgens via de reserve overlopende posten worden overgebracht naar 2023 heeft deze wijziging geen effect op het begrotingsresultaat. Journaal id 105437

TD: Raad 15-12-2022; Omgevingswet septembercirculaire 2022 Vanuit het gemeentefonds draagt het Rijk in totaal € 150 miljoen bij aan de transitiekosten die gemeenten hebben gemaakt in aanloop naar de invoering van de Omgevingswet. Voorwaarde hierbij is dat er een stelselevaluatie volgt waarbij de daadwerkelijk gemaakte kosten opnieuw in kaart worden gebracht. In de septembercirculaire 2022 is voor Tytsjerksteradiel € 399.000 beschikbaar gesteld. In 2022 is hiervan € 83.000 gebruikt. De overige middelen zullen worden ingezet in 2023 en lopen nu via de overlopende posten mee naar volgend jaar. Journaal id 105435

TD: Raad 15-12-2022; Onderzoeksbudget bezuinigingen c.a. Het team Administratie & Belastingen is bezig met het harmoniseren, optimaliseren en digitaliseren van processen. Bij een omvangrijk proces (facturatie) worden de onderzoeksresultaten daarvan in Q4 van 2022 verwacht binnen het organisatiebrede project ‘procesoptimalisatie’. Om de snelheid en de ‘flow’ in deze optimalisatieslag te behouden is het van belang dat uitvoering van positieve businesscases kunnen plaatsvinden in 2023. Deze uitvoering is gericht op verdergaande automatisering en wellicht ook gedeeltelijke robotisering. Met de implementatie daarvan zijn kosten gemoeid. Door deze nog beschikbare middelen via de reserve overlopende posten over te hevelen naar 2023 kan de vaart in dit proces worden behouden. Uitvoering hiervan vindt plaats binnen de WM8KTD. Deze wijziging betekent dat de bijdrage aan de WM8KTD wordt verlaagd met € 13.000. Voor onze gemeente heeft deze wijziging geen effect op het begrotingssaldo omdat de middelen via de reserve overlopende posten naar 2023 worden overgebracht. Journaal id 105455

TD: Raad 15-12-2022; Procesoptimalisatie Naast de reguliere bedrijfsvoeringstaken, ligt de nadruk het komende jaar op het realiseren van de ombuigingen. Een belangrijk onderdeel hiervan is het project Procesoptimalisatie dat medio 2021 is gestart. Wij zetten dit traject voort in 2023. Het verbeteren van onze werkprocessen moet leiden tot kortere doorlooptijden, lagere kosten, hogere kwaliteit en tevreden klanten en medewerkers. Om de gestelde doelen te bereiken is gekozen voor het middel van procesoptimalisatie. Een aantal processen binnen de gemeente is geanalyseerd en ontworpen volgens de uitgangspunten van procesoptimalisatie: een identieke werkwijze tussen Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen, optimale inzet van digitalisering, effectief en efficiënt en de klant centraal. Procesoptimalisatie heeft inmiddels een deel van zijn werkwijze en aanpak ontwikkeld, maar we zijn er nog niet. We zien in de uitvoering wel dat er sprake is van een grote afhankelijkheid van beschikbaarheid van personeel.

28

Begrotingswijzigingen december 2022

Voor Procesoptimalisatie was er voor 2022 € 600.000 beschikbaar. Hiervan betreft € 130.000 een restantbedrag vanuit 2021 (overlopende post). Gezien het project een langere voorbereidingstijd heeft gekend dan verwacht, zijn niet alle begrote kosten in 2021 en 2022 gemaakt en verwachten wij ook voor 2022 budget over te houden. Wij verwachten dat de totale realisatie in 2022 zo'n € 300.000 zal bedragen. Resteert aan budget nog zo'n € 300.000. Wij verzoeken dit bedrag mee te nemen naar 2023 ter continuering van de werkzaamheden. Deze wijziging heeft geen effect op het begrotingsresultaat, maar wel op de bijdrage aan WM8KTD. Journaal id 105498

TD: Raad 15-12-2022; Proeftuin Garyp Vanaf 2019 neemt Tytsjerksteradiel deel aan het Programma Aardgasvrije Wijken waarbij het dorp Garyp is aangemerkt als proeftuin. In dit traject wordt intensief samengewerkt met de mienskip in Garyp. Het project heeft een looptijd van tien jaar. Voor deze proeftuin zijn van het Rijk middelen verkregen die in de bestemmingsreserve Proeftuin aardgasvrij Garyp geplaatst. Deze middelen zijn eerst toegedeeld aan de eerste vijf jaar van het project. Dit met de wetenschap dat niet benutte middelen jaarlijks weer worden toegevoegd aan de bestemmingsreserve en zo beschikbaar blijven voor het project. Op basis van de bestedingen aan het project t/m eind oktober is duidelijk dat we voor 2022 niet meer zullen benutten dan € 300.000. Het niet benutte deel van 2021: € 812.000 en het deel van 2022: € 700.000 blijft daarom eerst in de bestemmingsreserve Proeftuin Aardgasvrij Garyp. Deze wijziging heeft overigens geen effect op het begrotingssaldo. We zijn op dit moment in overleg met Garyp om een 10- jaar prognose op te stellen waarbij de middelen meer zullen worden verspreid in de tijd en beter aansluit bij het daadwerkelijk verloop van de bestedingen in het project. Deze prognose zal in de begrotingswijzigingen van april 2023 worden aangeboden. Journaal id 105446

29

Begrotingswijzigingen december 2022 Ontwikkeling begrotingssaldo

Effecten wijzigingen in één oogopslag

EFFECTEN WIJZIGINGEN IN ÉÉN OOGOPSLAG Dit overzicht geeft u in één oogopslag informatie over de inkomsten en uitgaven in 2022 van de gemeente Tytsjerksteradiel (bedragen x € 1.000).

Primitieve

Saldo tot

Voorstel

Saldo na

begroting

heden

wijziging

wijziging

UITGAVEN

89.110

96.739

4.225

100.964

Bestuur en dienstverlening

14.924

17.382

1.736

19.118

Bestuur en ondersteuning

14.924

17.382

1.736

19.118

Samenleving

65.953

69.331

2.642

71.972

Onderwijs

4.583

4.950

44

4.994

Sociaal domein

41.932

43.679

- 531

43.148

Sport, cultuur en recreatie

7.670

7.763

63

7.827

Veiligheid

2.551

2.641

4.404

7.044

Volksgezondheid en milieu

9.217

10.297

- 1.338

8.959

Wonen en werken

8.233

10.026

- 152

9.873

778

898

- 33

865

4.392

4.684

16

4.700

3.063

4.444

- 135

4.309

90.317

99.999

6.102

106.101

32.048

37.880

3.838

41.717

Ontvangen wij van het rijk

58.270

62.119

2.265

64.384

RESULTAAT

1.207

3.260

1.877

5.137

Economie Verkeer, vervoer en waterstaat Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

INKOMSTEN Lokale heffingen en overige inkomstenbronnen

30

Begrotingswijzigingen december 2022

1.4 Gevolgen bijdrage Werkmaatschappij De activiteiten die de Werkmaatschappij uitvoert voor Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel worden betaald uit de bijdrage die beide organisaties verstrekken. Soms, maar niet altijd, hebben wijzigingen in de begroting van de organisaties als gevolg van (beleids)ontwikkelingen ook effect op de werkzaamheden die de Werkmaatschappij voor ons uitvoert. De bijdrage van onze gemeente aan de WM8KTD gaat als gevolg van diverse wijzigingen met € 493.000. Het budget is hiervoor geregeld bij de gemeente, maar omdat de uitvoering vanuit de WM8KTD wordt gedaan, dient de bijdrage aan de WM8KTD met dit bedrag te worden verhoogd. Dit betreft de volgende onderwerpen, waarvoor in deze rapportage de begrotingswijzigingen voor de gemeente zijn doorgevoerd. Zie hiervoor 1.2. Effecten op de bijdrage aan WM8KTD

2022 Bijdrage 8K

Bijdrage TD

Primitieve begroting Werkmaatschappij

18.082

18.774

36.856

Vastgestelde begrotingswijzigingen tot heden

20.179

20.872

41.051

Voorgestelde wijzigingen nu

288

493

781

WM: Raad 15-12-2022; Aanwenden middelen Nationaal

88

88

177

- 10

- 10

- 20

WM: Raad 15-12-2022; Actualisatie budgetten HR

65

65

130

WM: Raad 15-12-2022; Actualisatie budgetten informatisering en

-7

-7

- 13

WM: Raad 15-12-2022; Actualisatie budgetten interne diensten

- 22

- 22

- 44

WM: Raad 15-12-2022; Communicatie omgevingswet

-5

- 10

- 16

WM: Raad 15-12-2022; Eenmalige uitkering voor ambtenaren

111

111

222

4

4

7

180

180

360

WM: Raad 15-12-2022; Frictiekosten ombuigingen

- 123

- 123

- 245

WM: Raad 15-12-2022; Omgevingswet 2022

- 89

- 89

- 179

WM: Raad 15-12-2022; Onderzoeksbudget Bezuinigingen c.a.

- 13

- 13

- 25

WM: Raad 15-12-2022; Ontwikkeling personeelskosten WM8KTD

250

250

500

- 150

- 150

- 300

-

210

210

8

8

16

20.467

21.365

41.832

(bedragen x € 1.000)

Totaal

Programma Onderwijs WM: Raad 15-12-2022; Actualisatie budgetten financiën

automatisering

gemeenten c.a. WM: Raad 15-12-2022; Extra capaciteit BOA's inzetten voor implementatie WPG WM: Raad 15-12-2022; Frictiekosten (voormalig) personeel WM8KTD

WM: Raad 15-12-2022; Procesoptimalisatie WM: Raad 15-12-2022; Uitvoering project "Omtinken foar elkenien" WM: Raad 15-12-2022; Vervanging AED's Bijdragen begroting inclusief voorgestelde wijzigingen

31

Begrotingswijzigingen december 2022 Het voorstel tot wijzigingen in de WM8KTD wordt in deze zelfde raad geagendeerd voor zienswijze. Dit heeft te maken met het feit dat de WM8KTD een gemeenschappelijke regeling is. Door nu in dezelfde raadsvergadering zowel de wijzigingen van de gemeente als de WM8KTD te agenderen, is er een tijdiger inzicht in de ontwikkeling van de bijdrage aan de WM8KTD. Specificatie wijzigingen met effect op de bijdrage Naam en omschrijving wijziging WM: Raad 15-12-2022; Aanwenden middelen Nationaal Programma Onderwijs Het Rijk heeft middelen beschikbaar gesteld via het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) aan gemeenten. Gemeenten worden hiermee in staat gesteld, in samenwerking met het onderwijs, activiteiten te organiseren gericht op het wegnemen van de nadelige gevolgen van de coronapandemie bij schoolgaande kinderen. De uitvoering hiervan is belegd bij de WM8KTD. Er is in beeld gebracht hoeveel budget nodig is. Het gaat om een bedrag van € 88.000 per gemeente, waardoor de bijdrage aan de WM8KTD wordt verhoogd met € 176.000. Journaal id 105469

WM: Raad 15-12-2022; Actualisatie budgetten financiën In de werkmaatschappij blijkt dat er in 2020 en 2021 te veel premie is betaald voor de werknemersverzekering. Hierdoor ontstaan er in 2022 inkomsten. Dit was van tevoren niet begroot. Voor de begroting van de WM8KTD betekent dit een voordeel van € 20.000. Op basis van deze wijziging wordt de bijdrage van beide gemeenten aan de WM8KTD verlaagd met € 10.000. Journaal id 105531

WM: Raad 15-12-2022; Actualisatie budgetten HR Op basis van de planning en bestedingen t/m medio oktober 2022 is er sprake van een overschrijding van de HR budgetten bij de WM8KTD voor werving en selectie van personeel. We hebben voor 2023 hiervoor extra geld gevraagd via de Kadernota en begroting 2023-2026, echter we zien voor 2022 eveneens een beeld van gestegen kosten. De twee voornaamste redenen zijn het hoge personeelsverloop en het ziekteverzuim. De overschrijding van werving en selectie komt door het personeelsverloop binnen de organisatie. Het afgelopen jaar zijn vaak externe bureaus ingeschakeld voor de werving van nieuw personeel, omdat traditionele werving te weinig opleverde. De overschrijding van de arbo activiteiten komt door het ziekteverzuim binnen de organisatie. Hierdoor zijn er meer aanvragen geweest bij bedrijfsartsen, ergonomische producten aangeschaft en door teamleiders die hierover trainingen krijgen. Tevens is het personeelsverloop ook een reden van overschrijdingen. In totaliteit wordt voor de WM8KTD een stijging van de kosten verwacht van ruim € 130.000. Deze wijziging heeft effect op de bijdrage aan de WM8KTD, waarvoor elke gemeente € 65.000 bijdraagt aan de kosten. Deze extra kosten komen voor onze gemeente ten laste van het begrotingsresultaat 2022. Journaal id 105462

WM: Raad 15-12-2022; Actualisatie budgetten informatisering en automatisering Op basis van de planning en bestedingen t/m medio oktober 2022 wordt verwacht dat een aantal budgetten binnen informatisering en automatisering niet volledig wordt benut. Hierdoor blijft er een bedrag van € 13.000 over. Doordat dit binnen de werkmaatschappij is, betekent dit voor elke gemeente een voordeel van € 6.500. Dit komt ten gunste van het begrotingssaldo bij de gemeenten. Verwacht wordt dat er voor 2022 een tekort is op het budget basisregistratie adressen/gebouwen (BAG) van € 18.000. De te verwachten extra kosten binnen het genoemde budget kunnen gecompenseerd worden vanuit het bestaande budget WOZ. Deze wijziging heeft geen effect op het begrotingssaldo van beide gemeenten. Het betreft een verschuiving tussen taakvelden OZB woningen en burgerzaken. Journaal id 105479

32

Begrotingswijzigingen december 2022 WM: Raad 15-12-2022; Actualisatie budgetten interne diensten In de werkmaatschappij blijkt dat een aantal budgetten niet volledig wordt benut. Voor de begroting van de WM8KTD betekent dit een voordeel van € 44.000. Doordat dit binnen de werkmaatschappij is, betekent dit voor elke gemeente een voordeel van € 22.000. Deze wijziging leidt derhalve tot een verlaging van de bijdrage van beide gemeenten aan de WM8KTD. Journaal id 105471

WM: Raad 15-12-2022; Communicatie omgevingswet Door beide gemeenten is budget beschikbaar gesteld voor het implementeren van de participatie-website inclusief een goede borging in de beleidsontwikkeling en bij burgerinitiatieven. Deze participatie-website is dienstbaar om burgerinitiatieven vorm te geven en om beleidsontwikkeling (zoals de Omgevingsvisie) interactief met de inwoners te delen. De uitvoering vindt plaats vanuit de WM8KTD. In totaal heeft WM8KTD € 21.000 ontvangen. In 2022 heeft WM8KTD € 5.000 gebruikt voor de participatie-website. Doordat de omgevingswet is uitgesteld, is echter € 16.000 niet gebruikt voor de implementatie en goede borging van de participatie-website. Dit restant willen we via de reserve overlopende posten bij de beide gemeenten overbrengen naar 2023. In het gebruik van de participatiewebsite kiezen de samenwerkende gemeenten voor verschil in uitvoering. Tytsjerksteradiel ondersteunt jaarlijks vier burgerinitiatieven terwijl Achtkarspelen hier niet voor kiest. Hierdoor is er sprake van verschil in de bijdrage vanuit de gemeenten aan de WM8KTD. Door middel van deze wijziging wordt de bijdrage van 8K verlaagd € 5.000 en van TD € 11.000. Journaal id 105517

WM: Raad 15-12-2022; Eenmalige uitkering voor ambtenaren gemeenten c.a. De onderhandelingen over een nieuwe CAO gemeenten vlotten niet echt. Vooruitlopend op de vaststelling van de nieuwe CAO, stelt de VNG voor om een eenmalige uitkering te doen van € 750 voor de medewerkers tot en met schaal 8 (inclusief schaal A) en € 375 voor de medewerkers vanaf schaal 9. De eenmalige uitkering staat los van de onderhandelingen over een nieuwe cao voor 2023. De onderhandelingen daarover lopen dermate stroef – ‘trager dan gewenst’, aldus de VNG – dat de werkgevers met de vakbonden hebben afgesproken alvast een eenmalige uitkering te willen verstrekken. Door deze tussentijdse afspraak worden medewerkers nu financieel tegemoetgekomen in deze lastige periode. De bonden gaan akkoord om er op die manier voor te zorgen dat er een afspraak komt die alle werkgevers verplicht om de eenmalige uitkering uit te betalen en er geen verschillen tussen organisaties ontstaan. De gevolgen voor de WM8KTD leiden tot een verhoging van de bijdragen van beide gemeenten van in totaal € 222.000 (€ 111.000 per gemeente). Journaal id 105574

WM: Raad 15-12-2022; Extra capaciteit BOA's inzetten voor implementatie WPG Er is voor extra capaciteit van de BOA's voor 2022 in totaal € 68.000 beschikbaar voor TD en 8K. Dit budget van 2022 wordt ingezet om de beheersmaatregelen die voortvloeiend uit de Wet politiegegevens (WPG) te implementeren. Het gaat hier om een wettelijke taak waar nog niet aan wordt voldaan. De reden om dit geld in te zetten voor de WPG is om zo snel mogelijk aan de wettelijke taak te voldoen. De WPG gaat over BOA's en over de manier waarop BOA's moeten werken. Dit budget is dus bij uitstek geschikt om te gebruiken voor de implementatie van de WPG eisen nu deze juist gaan over professionalisering van de BOA's. Dit jaar wordt er per gemeente nog € 4.000 gebruikt voor kosten die nog gemaakt worden voor het aantrekken van een Jurist voor het uitvoeren van de WPG taken. Deze kosten hebben geen effect op het resultaat bij de gemeenten, maar wel op de bijdrage van de WM8KTD. Het overige budget gaat via de overlopende posten bij beide gemeente over naar 2023. Journaal id 105457

WM: Raad 15-12-2022; Frictiekosten (voormalig) personeel WM8KTD Binnen de WM8KTD is er in 2022 sprake van frictiekosten voor een achttal (voormalige) medewerkers, waarmee in het kader van-werk-naar-werk trajecten afspraken zijn gemaakt onder andere in vaststellingsovereenkomsten.

33

Begrotingswijzigingen december 2022 De frictiekosten bestaan enerzijds uit kosten voor flankerend beleid en anderzijds uit kosten voor voormalig personeel. Deze frictiekosten gaan over formatie, die opnieuw moet worden ingevuld en geen relatie heeft met het traject van procesoptimalisatie en ombuigingen. De WM8KTD heeft hiervoor geen financiële middelen beschikbaar. Voor deze frictiekosten moet op grond van de voorschriften een voorziening binnen de WM8KTD worden gevormd. Vorig jaar is voor de frictiekosten, die in 2021 zijn ontstaan reeds een voorziening gevormd voor de lopende verplichtingen. Op basis van de ontwikkelingen in 2022 moet de voorziening nu worden aangevuld met € 360.000. Voor de beide gemeente betekent dit dat de bijdrage per gemeente aan de WM8KTD met € 180.000 omhoog gaat. Journaal id 105576

WM: Raad 15-12-2022; Frictiekosten ombuigingen In het kader van de Ombuigingsoperatie is voor de periode 2021-2024 via de beide gemeenten een bedrag beschikbaar gesteld van € 245.000 (per gemeente € 122.500) om de frictiekosten (5.4) op te vangen voortvloeiende uit de nog te realiseren taakstellende personele bezuinigingen (5.1). In 2022 hoefde dit budget nog niet aangesproken te worden en omdat het voor een periode van vier jaar beschikbaar is gesteld is in 2022 voorgesteld om dit bedrag via de overlopende posten over te hevelen naar 2023. Voor de WM8KTD betekent dit dat de bijdrage voor 2022 wordt verlaagd met € 245.000 (per gemeente € 122.500). Journaal id 105526

WM: Raad 15-12-2022; Omgevingswet 2022 De inwerkingtreding van de Omgevingswet zal niet per 1-1-2023 ingaan maar is met een half jaar uitgesteld. De resterende middelen die aan het einde van een jaar nog beschikbaar zijn worden jaarlijks via de overlopende posten van de beide gemeenten overgeheveld naar het volgende dienstjaar. Met name de werkzaamheden voor de ontwikkeling van het omgevingsplan en de implementatie van de werkprocessen lopen ook nog door in 2023. De implementatie van de omgevingswet is hiermee nog niet volledig afgerond. De resterende middelen in 2022 bedragen nog € 179.000. Deze wijziging betekent dat de bijdrage van beide gemeenten aan de WM8KTD wordt verlaagd. Journaal id 105448

WM: Raad 15-12-2022; Onderzoeksbudget Bezuinigingen c.a. Het team Administratie & Belastingen is bezig met het harmoniseren, optimaliseren en digitaliseren van processen. Bij een omvangrijk proces (facturatie) worden de onderzoeksresultaten daarvan in Q4 van 2022 benut binnen het organisatie brede project ‘procesoptimalisatie’. Om de snelheid en de ‘flow’ in deze optimalisatieslag te behouden is het van belang dat uitvoering van positieve businesscases kunnen plaatsvinden in 2023. Deze uitvoering kan gericht zijn op verdergaande automatisering en wellicht ook gedeeltelijke robotisering. Met de implementatie daarvan zijn kosten gemoeid. Door deze nog beschikbare middelen over te hevelen naar 2023 kan de vaart in dit proces worden behouden. Als gevolg van deze wijziging wordt de bijdrage van beide gemeenten aan de WM8KTD verlaagd met in totaal € 25.000. Journaal id 105458

WM: Raad 15-12-2022; Ontwikkeling personeelskosten WM8KTD Als gevolg van een krappe arbeidsmarkt en een hoog ziekteverzuim wordt meer personeel dan gemiddeld ingehuurd. Dekking van de inhuurkosten loopt veelal via de begrote salariskosten van reguliere formatie. Kosten voor vervanging bij ziekteverzuim zijn niet volledig voorspelbaar en blijven een risico, maar leiden wel tot een forse overschrijding op het budget van ziekteverzuim. Voor ziektevervanging verwachten een overschrijding rond de € 1,5 miljoen ten opzichte van het begrote ziektebudget binnen de WM8KTD. Daarnaast hebben we extra inhuur kosten omdat het invullen van vacatures in de huidige arbeidsmarkt alleen slaagt via inhuur. De krapte op de arbeidsmarkt in combinatie met een hoog ziekteverzuim veroorzaakt een oplopende werkdruk, waardoor het hier en daar in de organisatie(s) soms knelt in de uitvoering van de taken. Bij de oktoberwijziging uitgaande van de realisatiecijfers tot en met augustus, was onze verwachting dat we deze overschrijding zouden kunnen opvangen binnen de bestaande personeelskosten en mocht dit niet het geval zijn, we hier in de decemberwijziging bij u op terug zouden komen. Uitgaande van de realisatiecijfers tot en met oktober verwachten wij een tekort van € 500.000 op een totale begroting van € 35 miljoen. De

34

Begrotingswijzigingen december 2022 verwachte overschrijding zien we met name terug binnen het cluster Sociaal Domein als gevolg van relatief hoog ziekteverzuim. Voor de beide gemeente betekent dit dat de bijdrage aan de WM8KTD met € 250.000 wordt verhoogd. Journaal id 105571

WM: Raad 15-12-2022; Procesoptimalisatie Naast de reguliere bedrijfsvoeringstaken, ligt de nadruk het komende jaar op het realiseren van de ombuigingen. Een belangrijk onderdeel hiervan is het project Procesoptimalisatie dat medio 2021 is gestart. Wij zetten dit traject voort in 2023. Het verbeteren van onze werkprocessen moet leiden tot kortere doorlooptijden, lagere kosten, hogere kwaliteit en tevreden klanten en medewerkers. Om de gestelde doelen te bereiken is gekozen voor het middel van procesoptimalisatie. Een aantal processen binnen de gemeente is geanalyseerd en ontworpen volgens de uitgangspunten van procesoptimalisatie: een identieke werkwijze tussen Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen, optimale inzet van digitalisering, effectief en efficiënt en de klant centraal. Procesoptimalisatie heeft inmiddels een deel van zijn werkwijze en aanpak ontwikkeld, maar we zijn er nog niet. We zien in de uitvoering wel dat er sprake is van een grote afhankelijkheid van beschikbaarheid van personeel. Voor Procesoptimalisatie was er voor 2022 € 600.000 beschikbaar. Gezien het project een langere voorbereidingstijd heeft gekend dan verwacht, zijn niet alle begrote kosten in 2021 en 2022 gemaakt en verwachten wij ook voor 2022 budget over te houden. Wij verwachten dat de totale realisatie in 2022 zo'n € 300.000 zal bedragen. Resteert aan budget nog zo'n € 300.000.

Wij verzoeken dit bedrag mee te nemen naar 2023 ter continuering van de werkzaamheden. Deze wijziging leidt tot een verlaging van de bijdrage van beide gemeenten aan WM8KTD van € 150.000. Journaal id 105500

WM: Raad 15-12-2022; Uitvoering project "Omtinken foar elkenien" De uitvoering van het project "Omtinken foar elkenien" gebeurt door de werkmaatschappij 8KTD met inzet van extra personele capaciteit. De begrotingen van de werkmaatschappij en gemeente Tytsjerksteradiel dienen hierop te worden aangepast. Het gaat hierbij voor het jaar 2022 om een bedrag van in totaal € 210.000. Deze begrotingswijziging heeft effect op de bijdrage aan de WM. Journaal id 105468

WM: Raad 15-12-2022; Vervanging AED's Tijdens de inspectie van de externe partij is gebleken dat de AED’s vervangen moesten worden. In de begroting van 2022 is geen rekening gehouden met de extra kosten van € 16.000. Het vervangen van de AED’s is noodzakelijk. Als gevolg van deze wijziging wordt de bijdrage van beide gemeenten aan de WM8KTD verhoogd met € 16.000 (tweemaal € 8.000). Journaal id 105399

35

Begrotingswijzigingen december 2022

2 Besluitvorming 2.1 Besluit Wij stellen u voor: 1. Akkoord te gaan met de wijzigingen van de begroting 2022 zoals aangegeven in paragraaf 1.3. van de bijlage. 2. Akkoord te gaan met het in 2022 toevoegen aan de reserve overlopende posten van de bedragen zoals genoemd onder 1.3 onderdeel Overlopende posten. 3. Akkoord te gaan met het doorschuiven van de niet benutte overlopende posten vanuit 2021 naar 2023 via de Reserve overlopende posten zoals genoemd onder 1.3. onderdeel Overlopende posten. 4. Akkoord te gaan met het in 2023 onttrekken aan de Reserve overlopende posten van de bedragen zoals genoemd onder 1.3 onderdeel Overlopende posten. 5. Kennis te nemen van het effect op de bijdrage aan de WM8KTD voor de wijzigingen waarop dit van toepassing is, zoals vermeld in paragraaf 1.4 en te besluiten geen zienswijze in te dienen op de wijziging van de begroting 2022 van de WM8KTD. 6. Kennis te nemen van de overige ontwikkelingen, zoals vermeld in paragraaf 1.2.

36