3.1 - Bijlage bij brief dhr. Riemersma - WUR rapport 2025 - Goed benutten van biologische combiluchtwassers
Tekst van het document
Het geurverwijderingsrendement is berekend voor zowel de OAV van de geurstoffen als de geurconcentraties (sensorisch). De gemiddelde OAV van drie replica’s incl. standaard deviatie (SD) en de variatie coëfficiënt (RSD) is gegeven. OAV-gemiddelde Bedrijf | Pilot 3 | Pilot 3 | Pilot 3 | Pilot 3 Positie (luchtwasser) | ingaand | ingaand | uitgaand | uitgaand | Rendement Luchtzakmateriaal | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan Zaknummer | 221 | 290 | 190 | 251 CAS-NR | Naam | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD 431-03-8 | 2,3-Butanedione | 15.4 | 1.9 | 12.3 | 16.8 | 1.0 | 6.2 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 64-19-7 | Acetic acid | 3.0 | 0.4 | 14.3 | 1.5 | 0.5 | 32.9 | 6.3 | 2.1 | 33.0 | 13.5 | 1.5 | 11.1 | -334% 79-09-4 | Propionic acid | 0.1 | 0.0 | 17.0 | 0.1 | 0.0 | 41.3 | 0.2 | 0.1 | 51.3 | 0.4 | 0.2 | 47.2 | -293% 79-31-2 | Isobutyric acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 107-92-6 | Butyric acid | 0.8 | 0.4 | 47.2 | 0.5 | 0.1 | 26.5 | 2.0 | 0.8 | 38.4 | 4.7 | 1.5 | 32.7 | -414% 503-74-2 | Isovaleric acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 109-52-4 | Valeric acid | 0.1 | 0.0 | 26.2 | 0.1 | 0.0 | 28.2 | 0.2 | 0.0 | 6.1 | 0.3 | 0.0 | 0.8 | -219% 142-62-1 | Hexanoic acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 111-14-8 |
Heptanoic acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 108-95-2 | Phenol | 0.0 | 0.0 | 6.7 | 0.0 | 0.0 | 5.5 | 0.0 | 0.0 | 9.9 | 0.0 | 0.0 | 7.7 | 75% 106-44-5 | p-Cresol (4-methylphenol) | 125.0 | 15.3 | 12.3 | 126.2 | 4.1 | 3.3 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 123-07-9 | 4-ethylphenol | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 120-72-9 | Indole | 0.3 | 0.1 | 36.4 | 0.4 | 0.0 | 9.0 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 83-34-1 | 3-methyl indole | 3.9 | 1.5 | 38.9 | 5.4 | 0.6 | 11.0 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 7783-06-4 | Hydrogen sulfide | 6701.7 | 24.3 | 0.4 | 6421.6 | 58.6 | 0.9 | 5549.1 | 14.3 | 0.3 | 5043.0 | 50.7 | 1.0 | 19% 74-93-1 | Methyl mercaptan | 537.8 | 3.1 | 0.6 | 523.1 | 10.2 | 2.0 | 426.8 | 3.7 | 0.9 | 397.0 | 11.5 | 2.9 | 22% 624-92-0 | Dimethyl disulfide | 0.5 | 0.0 | 7.7 | 0.5 | 0.1 | 10.5 | 0.5 | 0.1 | 14.2 | 0.5 | 0.0 | 9.6 | 7% 7664-41-7 | Ammonia | 7.6 | 0.2 | 2.2 | 7.6 | 0.2 | 2.2 | 0.4 | 0.2 | 40.0 | 0.4 | 0.2 | 40.0 | 95% SumOAV | 7396 | 17.08 | 7104 | 13.81 | 5985 | 21.57 | 5460 | 16.99 | 21% Sensory (ouE/m3) | 12158 | 12153 | 5163 | 4603 | 60% Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 81 Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 82 3.3.5 Integrale observaties en analyse - Locatie 3 3.3.5.1 Ammoniakverwijdering Bij deze luchtwasser is vastgesteld dat verzuring
herhaaldelijk plaats vond. Dit is mogelijk het gevolg van instellingen in de luchtwasser waardoor sprake was van een ingeregeld plafond in spuiwaterafvoer. Hierdoor neemt de EC-waarde toe tot boven de 20 mS/cm. Het is dan aannemelijk dat de hoeveelheid gevormd zuur door nitrificatie groter is dan de hoeveelheid die met spuien wordt afgevoerd en gecompenseerd met schoon water. Bij het wegnemen van het spuiplafond in de instellingen en het toevoegen van meer schoon water zal het systeem waarschijnlijk beter in staat zijn de pH reguleren. Door het ontbreken van veel meetdata is dat niet bevestigd op deze meetlocatie. Vanwege het ontbreken van veel data is voor deze locatie geen tabel gemaakt met ‘Overzicht van de gemeten waardes per meetperiode’ zoals voor andere locaties (bijv. Tabel 22) 3.3.5.2 Geurresultaten De geurconcentraties en verwijderingsrendementen varieerden sterk gedurende het jaar. De belangrijkste resterende geurstoffen waren H2S en methylmercaptaan. In meetperiode 4 zijn hogere concentraties aan vetzuren gedetecteerd dan in andere perioden. Mogelijkerwijs is de variatie in geurconcentratie en - samenstelling terug te leiden op een wisselende samenstelling van het brijvoer; hierover is echter geen detailinformatie beschikbaar.
Het rendement is voor de meeste stoffen bij hogere geurconcentraties over het algemeen goed met uitzondering van zwavelcomponenten (methylmercaptaan, dimethylsulfide en waterstofsulfide). Deze worden matig verwijderd en de resterende hoeveelheden blijven vaak nog boven de geurdrempel in de uitgaande lucht. Alle drie componenten zijn slecht oplosbaar in water, maar H2S kan bij hogere pH (boven de 7) wel gedeeltelijk oplossen. Voor een lage geuremissie zijn maatregelen nodig om de vorming van deze componenten te verminderen bijvoorbeeld door aanpassingen aan de voersamenstelling of stalmanagement. Andere groepen van geurstoffen (vetzuren en fenolen/indolen) lijken over het algemeen goed te verwijderen. Het verwijderingsrendement voor geur gedurende alle metingen wisselt sterk; van lage (24-34%) verwijdering tot hogere (60-70%) verwijdering. Door het missen van ventilatiedata ten tijde van de geurmetingen is het lastig in te schatten hoe groot de geurvracht in totaal was en kan niet beoordeeld worden of de waargenomen variatie in rendement samenhangt met variatie in geurvracht. Er lijkt geen samenhang tussen pH en geurverwijdering te zijn. Dit is tegenstrijdig met de gedachte dat H2S bij hogere pH (boven de 7) gedeeltelijk nog kan oplossen in water waardoor geurverwijderingsrendement bij hogere pH beter zou moeten zijn.
De twee geuranalysemethodes komen bij pilot 3 telkens op verschillende verwijderingsrendementen uit. Volgens de conventionele methode behaalde de luchtwasser op 3 van de 5 meetmomenten een rendement van 45% geurverwijdering terwijl dit bij de chemisch analytische methode maar op 1 van de 4 meetmomenten het geval was. Tabel 29 | Geurresultaten conventioneel (panel) + chemisch-analytisch, uitgevoerd op een monster verkregen uit de ingaande en uitgaande luchtstroom uit de luchtwasser op locatie 3. Ventilatievracht van de ingaande lucht en de pH van het waswater in de luchtwasser op het moment van monstername zijn ook weergeven. Datum | 15 | nov 2023 | 29 | feb 2024 | 22 | mei 2024 | 12 | aug 2024 | 16 | okt 2024 (periode 1) | (periode 2) | (periode 3) | (periode 4) | (periode 5) Ventilatievracht (m3/u) | Niet bekend | Niet bekend pH | 6 | 7.5 | 3.5 - 5 | 6.1 - 7 | 6? Conventionele methode Ingaand conc geur (OUE/m3) | 11599 | 9059 | 5469 | 8270.5 | 12155 Uitgaand conc geur (OUE/m3) | 7666 | 6842 | 1652 | 3275 | 4683 Verwijderings- | 34% | 24%* | 70% | 60% | 61% rendement geur (%) Chemisch analytische methode Ingaand conc geur (SumOAV) | n.b. | 9138 | 6189 | 5687 | 7242 Uitgaand conc geur (SumOAV) | n.b. | 1188 | 4140 | 3455 | 5722 Verwijderings- | n.v.t.
| 87% | 33% | 39% | 21% rendement geur (%) *Berekening gebaseerd op slechts 1 monster in de uitgaande lucht | vanwege een als onrealistisch beoordeeld resultaat uit het duplo monster. 3.3.5.3 | Deelconclusie Uit de metingen | en analyses zijn de volgende conclusies te trekken : • | Verzuring van het waswater kan optreden als de afvoer van spuiwater is gelimiteerd in de tijd. Een te hoge EC-waarde (boven 20 mS/cm) is een sterke indicatie voor de aanwezigheid van zo’n limiet in de instellingen van de wasser. • | Voor een goede analyse van de werking van de wasser is inzicht in het verloop van parameters in de tijd nodig. Naast opslag van data in een online portal is | lokale opslag in/bij de luchtwasser gewenst om data opslag te borgen. • | De geursamenstelling was tijdens de meetperiode variabel met zwavelcomponenten als meest dominante geurcomponenten. • | Het verwijderingsrendement voor geur laat een wisselt beeld zien; van lage (24- 34%) verwijdering tot hogere (60-70%) verwijdering. Bij een hogere pH werd een betere verwijdering van H | 2S verwacht, dit is echter niet waargenomen. Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 83 3.4 | Meetresultaten | en maatregelen per periode - Locatie 4 3.4.1 | Meetperiode 1 Meetperiode 1 (nulmeting ) besloegde periode van | september 2023 tot en met december2023.
Bij beoordeling van de luchtwasser bleek dat een nieuwe besturingkast nodig was om datalogging van ammoniaksensoren mogelijk te maken. D eze is op 23 november2023geïnstalleerd. | De oude | besturingskast en - software was niet voorzien van een mogelijkheid om | relatief eenvoudig data te exporteren . De data uit het elektronisch logboek deze periode is afkomstig van een achteraf uitgelezen sd-kaart. In deze periode is slechts een korte periode van ongeveer 1 maand de ammoniakconcentratie gemeten met behulp van een externe data logger (Figuur 3.60). In de geleidbaarheidis grote variatie te zien | (Figuur 3.59) in | de periode van september 2023 tot november 2023. De | EC -waarde kent zowel uitschieters naar beneden tot een niveau van 5 mS/cm, als ook uitschieters tot boven de 20 mS/cm. De pH- | waarden fluctueren eveneens, met periodes binnen de voorgeschreven bandbreedte van pH 6,5 – 7,5, en periodes waarbij de pH | te laag (pH<6,5)of te hoog | (pH>7,5) was | . De hogere pH van begin oktober lijkt geen invloed gehad te hebben op de ammoniakverwijdering, tijdens de | korte periode waarin ammoniakconcentraties zijn gemeten was de gemiddelde ammoniakverwijdering >95%. Na installatie van de nieuwe besturingkast van de luchtwasser, w | erdkortstondig data ge | registreerdin de periode na ingebruikname. Hierna volgt een periode van data -uitval.
Deze periode duurt tot medio januari 2024, en strekte dus tot in meetperiode 2. Tijdens meetperiode 1 zijn voornamelijk techn ische punten verholpen, zoals vervanging van de vlotters in de waswaterputen het updaten van de software . Door de grote variatie in EC- en pH -waardes en afwezigheid van ammoniakgegevens is daarom geen voorstel voor maatregelen gedaan in deze periode. In deze meetperiode zijn de geurmonsters (okt 2023) alleen met de conventionele methodegeanalyseerd | , niet met de chemisch -analytische methode. De resultaten zijn in Tabel 30weergegeven. Tabel 30 | Resultaten van de conventionele analyse van geurmonsters; locatie 4, periode 1 . Aspect | Monster 1 | Monster 2 | Gemiddeld Ingaande lucht naar luchtwasser | 14043 | 16578 | 16311 Uitgaande lucht uit luchtwasser | 5157 | 8996 | 7077 Gemiddeld verwijderings-rendement geur | 54% Voor het inschatten van ventilatiedebiet op deze locatie is de frequentieregeling van het vermogen van de ventilatoren gelogd. Echter bleek gedurende het meetproject dat het waswaterpakket verstopte als gevolg van slijmvorming in het pakket. Door de veranderende drukval over de luchtwasser als gevolg van deze regelmatige verstoppingen is het niet mogelijk om het debiet van de totale ventilatie in te schatten . Deze data is dus niet meegenomen in de beoordeling van deze locatie.
Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 84 Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 85 Figuur 3.59 Gemeten pH- en EC-waardes in het waswater van de luchtwasser gedurende meetperiode 1 op locatie 4. De voorgeschreven bandbreedte voor de pH van het waswater (6,5 – 7,5) is weergeven met 2 zwarte lijnen. Figuur 3.60 Gemeten ammoniakconcentraties (NH3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 1 op locatie 4.
3.4.2 | Meetperiode 2 Meetperiode 2 besloeg de periode van januari 2024 | tot en met februari 2024 . De enige modificaties rond de luchtwasser in deze periode is het plaatsen van ammoniaksensoren in de drukkamer voor de luchtwasser en in de uittredende luchtstroom van de luchtwasser. Opvallend is dat in periode 2 de pH vaak een korte toename liet | zie n tot boven | pH 7,5 ( Figuur 3.61). Een m | ogelijke verklaring is het gebruik van osmosewater verkregen uit een mestscheidingsproces op het bedrijf in plaats van kraan en/of grondwater om water in de waswaterput aan te vullen na spuien. De waswateranalyses waren op het moment van beoordeling in meetperiode 2 | nog niet binnen. | De hoge pH van het osmosewater kan verklaren waarom de pH vaak een snelle stijging laat zien tot boven de 7,5. Tijdens deze periode is de datalogging voor de ammoniaksensoren op een aparte datalogging gedaan en de resultaten zijn weergeven in Figuur 3. 62. De totale ammoniakverwijdering in deze periode schommelde tussen de 75 en 95% met een gemiddelde verwijdering over de hele periode van 86%. In de periode van 8 februari tot 10 februari is er een duidelijke toename te zien in de | ingaand e en uitgaand e ammoniakconcentratie s.
Van | deze locatie zijn geen goede venti latiedata beschikbaar, waardoor n iet was na te gaan of vermindering in ventilatiedebiet (mede) oorzaak van de toename in ammoniakconcentratie was. Voor de geurmetingen zijn luchtmonsters op 29 februari | genomen. De resultaten zijn in Tabel 31 weergegeven. Observaties: • pH van het waswater was regelmatig kortdurend boven de 7,5. De pH is deze periode niet onder pH 6,5 geweest. • In de geurpatronen zijn vooral hoge geurconcentraties van H | 2S en methylmercaptaan | gede tecteerd. Andere stoffengroepen zijn alleen in relatief lage concentraties aanwezig. • Met de chemisch analytische methode werd een rendement van 62% berekend. Volgens de sensorische methode waren de geurconcentraties in de uitgaande lucht hoger dan in de ingaande lucht, wat e en rendement van -36% oplever de. Voorstel maatregelen: • Ammoniaksensoren koppelen met elektronisch logboek voor datalogging. Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 86 Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 87 Figuur 3.61 Gemeten pH en EC-waardes in het waswater van de luchtwasser gedurende meetperiode 2 op locatie 4. De voorgeschreven bandbreedte voor de pH van het waswater (6,5 – 7,5) is weergeven met 2 zwarte lijnen. Figuur 3.62 Gemeten ammoniakconcentraties (NH3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 2 op locatie 4.
Figuur 3.63 Het ammoniakverwijderingsrendement (NH3) gebaseerd op de ammoniakconcentraties van de ingaande en uitgaande lucht in de luchtwasser gedurende meetperiode 2 op locatie | 4. Tabel 31 | Berekende geuractiviteitswaarden (OAV) van 18 geurstoffen en hun optelsom (SumOAV), gebaseerd op concentraties gemeten met de chemisch-analytische methode en de geurdrempelwaarden in de ingaande en uitgaande lucht van een luchtwasser gedurende meetperiode 1 | op locatie | 4 . Daarnaast zijn geurconcentraties weergegeven in odour units (OUE/m3; via sensorische methode). Het geurverwijderingsrendement is berekend voor zowel de OAV van de geurstoffen als de geurconcentraties (sensorisch). De gemiddelde OAV van drie replica’s incl. standaard deviatie (SD) en de variatie coëfficiënt (RSD) is gegeven.
OAV-gemiddelde Bedrijf | Pilot 4 | Pilot 4 | Pilot 4 | Pilot 4 Positie (luchtwasser) | ingaand | ingaand | uitgaand | uitgaand | Rendement Luchtzakmateriaal | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan Zaknummer | 141 | 271 | 170 | 205 CAS-NR | Naam | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD 431-03-8 | 2,3-Butanedione | 13.5 | 1.3 | 9.3 | 11.8 | 0.3 | 2.4 | 3.5 | 0.0 | 0.0 | NK | NK | NK | 72% 64-19-7 | Acetic acid | 9.6 | 4.9 | 51.7 | 3.2 | 1.0 | 29.6 | 6.7 | 3.3 | 49.3 | 23.5 | 21.9 | 93.0 | -136% 79-09-4 | Propionic acid | 0.3 | 0.2 | 51.0 | 0.2 | 0.1 | 43.8 | 0.1 | 0.0 | 29.0 | 0.6 | 0.2 | 32.1 | -22% 79-31-2 | Isobutyric acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 107-92-6 | Butyric acid | 2.4 | 1.8 | 78.3 | 1.1 | 0.1 | 8.8 | 1.1 | 0.7 | 60.1 | 2.3 | 0.6 | 25.4 | 2% 503-74-2 | Isovaleric acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 109-52-4 | Valeric acid | 0.3 | 0.2 | 56.9 | 0.2 | 0.0 | 7.4 | 0.3 | 0.2 | 80.0 | 0.5 | 0.2 | 34.5 | -44% 142-62-1 | Hexanoic acid | 0.0 | 0.0 | 87.1 | NK | NK | NK | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0% 111-14-8 | Heptanoic acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 108-95-2 | Phenol | 0.0 | 0.0 | 0.4 | 0.0 | 0.0 | 29.5 | 0.0 | 0.0 | 40.0 | 0.0 | 0.0 | 13.5 | 50% 106-44-5 | p-Cresol (4-methylphenol) | 25.8 | 0.8 |
3.2 | 29.1 | 2.2 | 7.4 | 0.8 | 0.1 | 14.6 | NK | NK | NK | 97% 123-07-9 | 4-ethylphenol | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 120-72-9 | Indole | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 83-34-1 | 3-methyl indole | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 7783-06-4 | Hydrogen sulfide | 3919.4 | 41.6 | 1.1 | 4365.2 | 63.6 | 1.5 | 1384.7 | 36.0 | 2.6 | 1289.0 | 4.4 | 0.3 | 68% 74-93-1 | Methyl mercaptan | 451.2 | 8.7 | 1.9 | 484.2 | 3.7 | 0.8 | 456.3 | 26.0 | 5.7 | 413.1 | 9.0 | 2.2 | 7% 624-92-0 | Dimethyl disulfide | 0.6 | 0.0 | 6.4 | 0.6 | 0.1 | 14.0 | 0.7 | 0.2 | 21.0 | 0.6 | 0.0 | 2.9 | -18% 7664-41-7 | Ammonia | 3.0 | 3.0 | 1.0 | 1.0 | 66% SumOAV | 4426 | 31.6 | 4899 | 14.5 | 1855 | 27.5 | 1731 | 22.7 | 62% Sensory (ouE/m3) | 5166 | 4354 | 6104 | 6823 | -36% Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 88 Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 89 3.4.3 Meetperiode 3 Meetperiode 3 besloeg de periode van maart 2024 tot en met mei 2024. De ammoniakverwijdering is in deze periode gemiddeld 34% (Figuur 3.66). De lage ammoniakverwijdering is het gevolg van een te hoge pH (Figuur 3.64). Gedurende 65% van de tijd in meetperiode 3 is de pH 7,5 of hoger. Analyses op de verschillende waterstromen in het systeem laten zien dat het osmosewater een pH van 9,5 heeft.
Het osmosewater is afkomstig uit mestverwerkingprocessen op het bedrijf en wordt gebruikt om het waswater aan te vullen na spuien. Dit verklaart de te hoge pH van het waswater, de pH wordt verhoogd door het toevoegen van relatief sterk basisch schoon water. Deze hoge pH van het waswater heeft een slechte ammoniakverwijdering tot gevolg omdat ammoniak slecht oplost in waswater met een pH hoger dan 7,5. Voor de geuranalyses zijn luchtmonsters op 22 mei genomen. De resultaten zijn in Tabel 32 weergegeven. Observaties: • De bovengrens van de toegestane pH-bandbreedte van het waswater is 7,5, deze is erg belangrijk is voor een goede ammoniakverwijdering. Boven een pH-waarde van 7,5 daalt de verwijderingsefficiëntie. • De geurconcentraties (zowel chemisch-analytisch en sensorisch) waren duidelijk hoger dan in de periode daarvoor. Hoofdcomponenten met de hoogste geurwaardes waren de zwavelcomponenten H2S en methylmercaptaan (Tabel 32). Ammoniak concentraties waren daarentegen relatief laag vergeleken met de vorige periode. • De chemisch analytische geurmethode had een hoger rendement met 67% dan de sensorische met 34%. Maatregelen voorstel: • De pH stabiliseren in het waswater door middel van een zuur (en loog) dosering. Dosering van zuur kan de pH onder de 7,5 brengen als deze teveel stijgt door het toevoegen van osmosewater.
• Zwavelcomponenten blijken een grote bijdrage aan de geursamenstelling in de uitgaande luchtstroom te hebben. Twee geurmetingen doen, eenmaal bij een hoge pH (7,5) en eenmaal lage pH (6,5) om effect van pH op de verwijdering van geurcomponenten te testen. De pH zal worden veranderd met de zuur- en loogdosering. Hiermee wordt getest wat de potentie van verwijdering van de zwavelcomponenten door een biologische luchtwasser is binnen de toegestane pH-bandbreedte. Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 90 Figuur 3.64 Gemeten pH- en EC-waardes in het waswater van de luchtwasser gedurende meetperiode 3 op locatie 4. De voorgeschreven bandbreedte voor de pH van het waswater (6,5 – 7,5) is weergeven met 2 zwarte lijnen. Figuur 3.65 Gemeten ammoniakconcentraties (NH3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 3 op locatie 4.
Figuur 3.66 Het ammoniakverwijderingsrendement (NH3) gebaseerd op de ammoniakconcentraties van de ingaande en uitgaande lucht in de luchtwasser gedurende meetperiode 3 op locatie | 4 . Tabel 32 | Berekende geuractiviteitswaarden (OAV) van 18 geurstoffen en hun optelsom (SumOAV), gebaseerd op concentraties gemeten met de chemisch-analytische methode en de geurdrempelwaarden in de ingaande en uitgaande lucht van een luchtwasser gedurende meetperiode3 | op locatie | 4 . Daarnaast zijn geurconcentraties weergegeven in odour units (OUE/m3; via sensorische methode). Het geurverwijderingsrendement is berekend voor zowel de OAV van de geurstoffen als de geurconcentraties (sensorisch). De gemiddelde OAV van drie replica’s incl. standaard deviatie (SD) en de variatie coëfficiënt (RSD) is gegeven.
OAV-gemiddelde Bedrijf | Pilot 4 | Pilot 4 | Pilot 4 | Pilot 4 Positie (luchtwasser) | ingaand | ingaand | uitgaand | uitgaand | Rendement Luchtzakmateriaal | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan Zaknummer | 202 | 035 | 180 | 248 CAS-NR | Naam | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD 431-03-8 | 2,3-Butanedione | 7.2 | 1.5 | 20.3 | 3.6 | 0.9 | 23.4 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 64-19-7 | Acetic acid | 18.3 | 2.7 | 14.6 | 14.1 | 2.3 | 16.0 | 13.4 | 3.3 | 24.9 | 7.8 | 4.6 | 58.7 | 34% 79-09-4 | Propionic acid | 3.1 | 1.1 | 35.6 | 2.5 | 0.4 | 17.4 | 0.3 | 0.1 | 37.8 | 0.3 | 0.3 | 87.2 | 88% 79-31-2 | Isobutyric acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 107-92-6 | Butyric acid | 234.1 | 7.7 | 3.3 | 146.4 | 15.7 | 10.7 | 4.4 | 0.7 | 16.3 | 3.1 | 2.0 | 65.0 | 98% 503-74-2 | Isovaleric acid | NK | NK | NK | 1.9 | 0.6 | 31.8 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 109-52-4 | Valeric acid | 40.8 | 0.5 | 1.3 | 20.0 | 1.4 | 7.2 | 1.1 | 0.7 | 63.4 | 0.5 | 0.1 | 21.5 | 97% 142-62-1 | Hexanoic acid | 0.0 | 0.0 | 2.1 | 0.0 | 0.0 | 17.0 | 0.0 | 0.0 | 42.7 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 86% 111-14-8 | Heptanoic acid | 0.0 | 0.0 | 29.4 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 108-95-2 | Phenol | 0.0 | 0.0 | 20.8 | 0.0 | 0.0 | 48.3 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 37.8 | 100% 106-44-5 | p-Cresol
(4-methylphenol) | 152.8 | 11.3 | 7.4 | 101.4 | 16.5 | 16.2 | 0.9 | 0.1 | 14.4 | 0.5 | 0.2 | 41.7 | 99% 123-07-9 | 4-ethylphenol | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 120-72-9 | Indole | 0.7 | 0.0 | 0.0 | 1.1 | 0.1 | 9.2 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 83-34-1 | 3-methyl indole | NK | NK | NK | 3.3 | 0.3 | 9.2 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 7783-06-4 | Hydrogen sulfide | 11654.4 | 506.2 | 4.3 | 11132.5 | 288.4 | 2.6 | 3344.4 | 79.9 | 2.4 | 3717.5 | 116.0 | 3.1 | 69% 74-93-1 | Methyl mercaptan | 1080.2 | 37.9 | 3.5 | 1120.3 | 25.2 | 2.3 | 675.8 | 34.2 | 5.1 | 728.8 | 17.6 | 2.4 | 36% 624-92-0 | Dimethyl disulfide | 0.8 | 0.3 | 36.6 | 0.7 | 0.2 | 21.9 | 1.2 | 0.6 | 46.5 | 1.2 | 0.8 | 61.3 | -65% 7664-41-7 | Ammonia | 1.7 | 6.0 | 1.7 | 6.0 | 0.7 | 12.0 | 0.7 | 12.0 | 59% SumOAV | 13194 | 13.2 | 12549 | 15.9 | 4042 | 24.1 | 4461 | 35.5 | 67% Sensory (ouE/m3) | 9720 | 7965 | 6974 | 4674 | 34% Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 91 Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 92 3.4.4 Meetperiode 4 Meetperiode 4 besloeg de periode van juni 2024 tot en met augustus 2024. Na plaatsing van de pH dosering is meerdere malen zuur gedoseerd, als de pH boven de 7,5 uitkwam. Er is uit de schommelingen in pH af te leiden dat de doseerlocatie van het zuur vrij dicht bij de aanzuigleiding zit waarin de pH-sensor aanwezig is.
Meerdere malen in de tweede helft van de 4 meetperiode is er een daling in pH waarneembaar tot onder pH 3 (Figuur 3.67). Deze kortstondige perioden van verzuring worden vrij kort daarna weer opgevolgd door een periode waarbij het waswater een neutrale pH heeft. Als de verzuring het gevolg was van nitrificatie van veel ammoniak, zou dat ook een flinke toename in de EC-waarde veroorzaken. Echter de toename in EC is niet zo groot dat dit het schommelen van de pH kan verklaren. Het is aannemelijk dat de schommelingen in pH het gevolg zijn van slechte menging van het gedoseerde zuur. Na een paar circulaties van het waswater over het waspakket is dit beter gemengd waardoor de pH weer tussen de 7 en 6,5 uitkomt. Voor een goede analyse van data uit het elektronisch logboek is het dus belangrijk dat de dosering van zuur (en loog) niet gebeurt vlak voor de aanzuigleiding waarin ook de pH- en EC-sensoren aanwezig zijn. De dosering van zuur is tijdens deze meetperiode voornamelijk handmatig uitgevoerd in plaats van automatisch middels een besturings- systeem. Automatisering van de zuurdosering heeft de potentie om de stabiliteit van de pH te verbeteren. Verder is in deze meetperiode besproken om een zuurstofsensor naast de pH- en EC-sensor te hangen om zo het zuurstofniveau in het waswater inzichtelijk te maken.
Nitrificatie is een proces waarvoor zuurstof nodig is, mogelijk dat deze processen bij een zuurstoftekort niet plaats kunnen vinden. Volgens de veehouder is relatief vaak sprake van slijmvorming in deze luchtwasser; mogelijk dat een zuurstoftekort een stressrespons bij bacteriën veroorzaakt die tot slijmvorming leidt. Bij slijmvorming raakt het waspakket verstopt waardoor de drukval over de luchtwasser toeneemt en ventilatie meer stroom verbruikt. Naarmate de verstopping toeneemt zal de luchtstroom ook niet meer optimaal verdeeld zijn over het pakket waardoor contacttijd tussen het waswater en de lucht afneemt. Om de contacttijd te borgen dient bij een toename in drukval over tijd het waspakket visueel geïnspecteerd te worden en bij constatering van verstoppingen schoongemaakt. Voor de geurmetingen zijn in deze periode luchtmonsters op 18 juli en 21 augustus genomen. De resultaten zijn in Tabel 33 (juli) en Tabel 34 (augustus) weergegeven. Observaties: • pH-stabilisatie door middel van zuur verloopt nog niet correct, de pH waardes schommelen erg gedurende de meetperiode. Dit is het gevolg van handmatig toedienen van zuur, door dit proces te automatiseren kan de pH beter stabiel gehouden worden binnen de toegestane bandbreedtes. • De dosering van zuur en loog moet niet te dicht bij het aanzuigpunt van het waswater geplaatst zijn.
Het waswater moet eerst goed mengen alvorens de pH- en EC-sensoren te passeren. Representatieve meetwaarden van de pH van het waswater zijn nodig om automatisering van de dosering mogelijk te maken en de data voor beoordeling van werking overzichtelijk te houden. • De geurconcentraties voor beide methoden waren deze periode lager dan in de vorige periode. De waardes in augustus waren lager dan in juli, mogelijkerwijs mede veroorzaakt door verschillen in ventilatiedebieten. • Concentraties van vetzuren en fenolen waren hoger dan in eerdere perioden wat mogelijkerwijs op meer fermentatieprocessen duidt. • De geurverwijderingsrendementen waren op beide datums vergelijkbaar waarbij in beide gevallen de chemisch analytische methode een hoger rendement toonde. • Slijmvorming in het waspakket was geconstateerd, hierdoor nam de drukval over het pakket toe gedurende deze meetperiode. Maatregelen voorstel: • Aanpassing van de doseerlocatie voor zuur en loog in de waswaterput. Er dient betere menging met het waswater plaats te vinden voordat het mengsel langs de pH-sensor komt. • Plaatsing van een zuurstofsensor in de waswaterleiding om te bepalen of zuurstofgehalte in het water voldoende is voor het nitrificatieproces van ammoniak.
• Verkennen mogelijkheid om aanwezigheid van zwavelcomponenten in de ventilatielucht te verminderen door aanpassing van de voersamenstelling - zie paragraaf 3.4.6. Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 93 Figuur 3.67 Gemeten pH- en EC-waardes in het waswater van de luchtwasser gedurende meetperiode 4 op locatie 4. De voorgeschreven bandbreedte voor de pH van het waswater (6,5 – 7,5) is weergeven met 2 zwarte lijnen. Figuur 3.68 Gemeten ammoniakconcentraties (NH3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 4 op locatie 4.
Figuur 3.69 Het ammoniakverwijderingsrendement (NH3) gebaseerd op de ammoniakconcentraties van de ingaande en uitgaande lucht in de luchtwasser gedurende meetperiode 4 op locatie | 4. Tabel 33 | Berekende geuractiviteitswaarden (OAV) van 18 geurstoffen en hun optelsom (SumOAV), gebaseerd op concentraties gemeten met de chemisch-analytische methode en de geurdrempelwaarden in de ingaande en uitgaande lucht van een luchtwasser gedurende meetperiode 4 | (pH 7,3 18 juli) op | locatie 4 . Daarnaast zijn geurconcentraties weergegeven in odour units (OUE/m3; via sensorische methode). Het geurverwijderingsrendement is berekend voor zowel de OAV van de geurstoffen als de geurconcentraties (sensorisch). De gemiddelde OAV van drie replica’s incl. standaard deviatie (SD) en de variatie coëfficiënt (RSD) is gegeven.
OAV-gemiddelde Bedrijf | Pilot 4 | Pilot 4 | Pilot 4 | Pilot 4 Positie (luchtwasser) | ingaand | ingaand | uitgaand | uitgaand | Rendement Luchtzakmateriaal | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan Zaknummer | 271 | 032 | 046 | 230 CAS-NR | Naam gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD 431-03-8 | 2,3-Butanedione | 5.9 | 0.0 | 0.0 | 6.0 | 0.0 | 0.0 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 64-19-7 | Acetic acid | 37.2 | 2.9 | 7.8 | 22.8 | 1.5 | 6.8 | 23.7 | 2.1 | 9.0 | 18.2 | 1.3 | 7.2 | 30% 79-09-4 | Propionic acid | 7.9 | 0.6 | 6.9 | 1.7 | 0.3 | 19.1 | 0.5 | 0.1 | 18.6 | 0.9 | 0.5 | 55.8 | 85% 79-31-2 | Isobutyric acid | 0.7 | 0.1 | 14.7 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 107-92-6 | Butyric acid | 296.8 | 3.4 | 1.2 | 42.6 | 4.1 | 9.6 | 3.9 | 1.0 | 26.7 | 6.8 | 4.8 | 69.9 | 97% 503-74-2 | Isovaleric acid | 128.7 | 1.8 | 1.4 | 12.8 | 1.3 | 9.9 | 0.1 | 0.0 | 0.0 | 0.4 | 0.0 | 0.0 | 100% 109-52-4 | Valeric acid | 33.4 | 0.8 | 2.5 | 2.8 | 0.7 | 25.0 | 0.5 | 0.1 | 25.2 | 0.4 | 0.1 | 13.3 | 98% 142-62-1 | Hexanoic acid | 0.0 | 0.0 | 8.7 | 0.0 | 0.0 | 74.1 | 0.0 | 0.0 | 27.3 | 0.0 | 0.0 | 28.3 | 100% 111-14-8 | Heptanoic acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 0.0 | 0.0 | 0.0 | NK | NK | NK | NK 108-95-2 | Phenol | 0.0 | 0.0 | 35.7 | 0.0 | 0.0 | 35.3 | 0.0 | 0.0 | 16.7 | 0.0 | 0.0 | 26.9 | 33% 106-44-5 p-Cresol
(4-methylphenol) | 162.7 | 3.6 | 2.2 | 153.1 | 20.1 | 13.1 | 14.0 | 0.3 | 2.3 | 23.3 | 1.4 | 5.8 | 88% 123-07-9 | 4-ethylphenol | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 120-72-9 | Indole | 0.8 | 0.1 | 16.9 | 1.3 | 0.2 | 13.4 | 1.3 | 0.1 | 4.4 | 1.2 | 0.2 | 13.7 | -19% 83-34-1 | 3-methyl indole | 4.8 | 0.1 | 2.7 | 2.5 | 0.1 | 3.6 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 7783-06-4 | Hydrogen sulfide | 3028.3 | 102.9 | 3.4 | 2732.0 | 126.2 | 4.6 | 901.7 | 26.0 | 2.9 | 1080.1 | 19.5 | 1.8 | 66% 74-93-1 | Methyl mercaptan | 366.7 | 77.5 | 21.1 | 286.5 | 10.1 | 3.5 | 262.0 | 10.2 | 3.9 | 280.8 | 12.0 | 4.3 | 17% 624-92-0 | Dimethyl disulfide | 1.6 | 1.1 | 68.5 | 0.9 | 0.2 | 26.1 | 1.1 | 0.4 | 36.1 | 0.7 | 0.1 | 10.6 | 27% 7664-41-7 | Ammonia | 3.4 | 3.4 | 1.0 | 1.0 | 71% SumOAV | 4079 | 12.9 | 3268 | 17.4 | 1210 | 13.3 | 1414 | 19.8 | 64% Sensory (ouE/m3) | 8058 | 7457 | 4802 | 5818 | 32% Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 94 Tabel 34 | Berekende geuractiviteitswaarden (OAV) van 18 geurstoffen en hun optelsom (SumOAV), gebaseerd op concentraties gemeten met de chemisch-analytische methode en de geurdrempelwaarden in de ingaande en uitgaande lucht van een luchtwasser gedurende meetperiode 4 | ( pH 6,8 21 augustus) op locatie | 4. Daarnaast zijn geurconcentraties weergegeven in odour units (OUE/m3; via sensorische methode).
Het geurverwijderingsrendement is berekend voor zowel de OAV van de geurstoffen als de geurconcentraties (sensorisch). De gemiddelde OAV van drie replica’s incl. standaard deviatie (SD) en de variatie coëfficiënt (RSD) is gegeven. OAV-gemiddelde Bedrijf Pilot 4 | Pilot 4 | Pilot 4 | Pilot 4 Positie (luchtwasser) | ingaand | ingaand | uitgaand | uitgaand | Rendement Luchtzakmateriaal | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan Zaknummer | 219 | 268 | 022 | 050 CAS-NR | Naam | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD 431-03-8 | 2,3-Butanedione | 6.9 | 0.6 | 8.1 | 10.7 | 0.6 | 6.0 | 3.5 | 0.6 | 17.7 | 2.5 | 0.0 | 0.0 | 100% 64-19-7 | Acetic acid | 100.1 | 1.6 | 1.6 | 87.1 | 2.9 | 3.3 | 8.6 | 2.9 | 33.2 | 12.7 | 2.5 | 19.6 | 89% 79-09-4 | Propionic acid | 17.3 | 0.7 | 4.0 | 15.8 | 1.0 | 6.1 | 0.5 | 0.1 | 16.1 | 0.6 | 0.1 | 10.0 | 97% 79-31-2 | Isobutyric acid | 1.6 | 0.2 | 14.6 | 1.2 | 0.1 | 10.5 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 107-92-6 | Butyric acid | 454.2 | 12.2 | 2.7 | 431.5 | 12.7 | 2.9 | 7.3 | 1.2 | 16.8 | 12.2 | 1.6 | 12.8 | 98% 503-74-2 | Isovaleric acid | 131.9 | 4.4 | 3.4 | 116.3 | 6.7 | 5.7 | 0.3 | 0.2 | 47.4 | 1.7 | 0.3 | 17.7 | 99% 109-52-4 | Valeric acid | 57.8 | 2.5 | 4.4 | 53.3 | 2.8 | 5.3 | 1.0 | 0.4 | 44.0 | 2.3 | 1.2 | 51.9 | 97% 142-62-1 | Hexanoic acid | 0.1 | 0.0 | 26.4 | 0.0 | 0.0 | 33.8 | 0.0 | 0.0
| 68.4 | 0.0 | 0.0 | 71.6 | 88% 111-14-8 | Heptanoic acid | 0.0 | 0.0 | 0.0 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 108-95-2 | Phenol | 0.1 | 0.0 | 33.7 | 0.0 | 0.0 | 13.3 | 0.0 | 0.0 | 37.9 | 0.0 | 0.0 | 80.8 | 75% 106-44-5 | p-Cresol (4-methylphenol) | 145.5 | 4.9 | 3.3 | 134.1 | 10.4 | 7.8 | NK | NK | NK | 2.6 | 0.0 | 0.0 | 98% 123-07-9 | 4-ethylphenol | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 120-72-9 | Indole | 0.7 | 0.1 | 11.8 | 0.5 | 0.0 | 8.1 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 83-34-1 | 3-methyl indole | 14.2 | 1.6 | 11.4 | 9.6 | 1.2 | 12.9 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 7783-06-4 | Hydrogen sulfide | 1965.2 | 26.9 | 1.4 | 2176.4 | 31.2 | 1.4 | 525.1 | 3.5 | 0.7 | 511.2 | 8.5 | 1.7 | 75% 74-93-1 | Methyl mercaptan | 195.6 | 5.8 | 3.0 | 217.3 | 1.0 | 0.4 | 207.3 | 1.9 | 0.9 | 211.4 | 6.1 | 2.9 | -1% 624-92-0 | Dimethyl disulfide | 0.5 | 0.1 | 13.5 | 0.5 | 0.0 | 5.0 | 0.5 | 0.1 | 14.6 | 0.6 | 0.1 | 13.5 | -11% 7664-41-7 | Ammonia | 4.2 | 0.1 | 2.9 | 4.2 | 0.1 | 2.9 | 2.6 | 0.5 | 18.9 | 2.6 | 0.5 | 18.9 | 39% SumOAV | 3096 | 8.58 | 3259 | 7.84 | 757 | 26.38 | 760 | 23.17 | 76% Sensory (ouE/m3) | 5343 | 3117 | 3336 | 2205 | 35% 3.4.5 | Meetperiode 5 Meetperiode 5 besloeg de periode van september 2024 tot en met november 2024. Tijdens deze periode is het doseren van zuur geautomatiseerd.
In het begin van de periode is de ammoniakverwijdering zeer consistent rond de 95% (Figuur 3. 72). Echter vanaf 17 oktober neemt de verwijdering af, er is geen duidelijke verklaring voor deze afname in ammoniakverwijdering. Mogelijk is de toename in ammoniakvracht te hoog is voor de capaciteit van de luchtwasser op dat moment. Echter de ammoniakconcentratie | blijft gedurende de gehele meetperiode toenemen terwijl de ammoniakverwijdering zich wel herstelt (Figuur 3.72). Door de automatisering van de zuurdosering is de dosering van zuur meer geleidelijk, en is de dosering meer gespreid. Hierdoor fluctueert depH tussen de 5 en 6,7. Deze schommeling is waarschijnlijk het gevolg van dosering van zuur vlak voor de aanzuigleiding waarin de pH- en EC -sensoren aanwezig zijn; het doseerpunt is nog niet verplaatst. | Het gedoseerde zuur is hierdoor nog niet volledig gemengd met al het waswater waardoor een lagere pH wordt gemeten dan de daadwerkelijke, gemiddelde pH van het waswater in de put. Sensoren voor het bemeten van zuurstofniveau in het waswater waren tijdens deze meetperiode nog niet geplaatst en vallen hierdoor buiten het verloop van dit project. Voor de geurmetingen zijn in deze periode luchtmonsters op 16en | 24 oktober | en 7 november | genomen. De resultaten zijn in Tabel 35( | 24 oktober | ) en Tabel 38 | (alle datums) weergegeven.
Observaties: • | Dosering van zuur en loog moet niet dichtbij de pH- en EC -sensoren gebeuren om goede menging van het waswater en goede meting van de pH | mogelijk te maken en de data voor beoordeling overzichtelijk te houden. • | In deze periode was het berekende geurverwijderingsrendement volgens de sensorische methode lager dan volgens de chemisch analytische methode. De sensorische duplo -metingen vertonen onderling grote spreidingen. • | Concentraties van de stoffen H 2S en methylmercaptaan en p-cresol waren lager in november dan in oktober. Dit is waarschijnlijk het gevolg van de verandering in de voersamenstelling | - zie par | . 3.4.6. Maatregelen voorstel: • | Plaatsing van een zuurstofsensoren in aan- | en afvoerleiding van waswater naar het waspakket + mogelijkheid voor beluchting. Bij slijmvorming tijdens periodes met laag zuurstof niveau in het waswater beluchting toepassen. Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 95 Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 96 Figuur 3.70 Gemeten pH- en EC-waardes in het waswater van de luchtwasser gedurende meetperiode 5 op locatie 4. De voorgeschreven bandbreedte voor de pH van het waswater (6,5 – 7,5) is weergeven met 2 zwarte lijnen. Figuur 3.71 Gemeten ammoniakconcentraties (NH3) in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser gedurende meetperiode 5 op locatie 4.
Figuur 3.72 Het ammoniakverwijderingsrendement (NH3) gebaseerd op de ammoniakconcentraties van de ingaande en uitgaande lucht in de luchtwasser gedurende meetperiode 5 op locatie | 4. Tabel 35 | Berekende geuractiviteitswaarden (OAV) van 18 geurstoffen en hun optelsom (SumOAV), gebaseerd op concentraties gemeten met de chemisch-analytische methode en de geurdrempelwaarden in de ingaande en uitgaande lucht van een luchtwasser gedurende meetperiode 5 | op locatie | 4 . Daarnaast zijn geurconcentraties weergegeven in odour units (OUE/m3; via sensorische methode). Het geurverwijderingsrendement is berekend voor zowel de OAV van de geurstoffen als de geurconcentraties (sensorisch). De gemiddelde OAV van drie replica’s incl. standaard deviatie (SD) en de variatie coëfficiënt (RSD) is gegeven. Opmerking: de concentraties van 2,3-butandione zijn vanwege een kleine technische aanpassing hoger dan anders.
OAV-gemiddelde Bedrijf | Pilot 4 | Pilot 4 | Pilot 4 | Pilot 4 Positie (luchtwasser) | ingaand | ingaand | uitgaand | uitgaand | Rendement Luchtzakmateriaal | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan | Nalofaan Zaknummer | 106 | 227 | 156 | 059 CAS-NR | Naam | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD | gemiddelde | SD | RSD 431-03-8 | 2,3-Butanedione | 1286.7 | 88.3 | 6.9 | 1446.0 | 36.7 | 2.5 | 8.1 | 0.4 | 5.2 | 6.0 | 1.4 | 22.9 | 99% 64-19-7 | Acetic acid | 6.1 | 2.1 | 34.0 | 8.5 | 3.9 | 46.2 | 6.0 | 3.4 | 56.9 | 6.5 | 1.9 | 28.7 | 14% 79-09-4 | Propionic acid | 0.3 | 0.1 | 21.0 | 0.9 | 0.7 | 77.6 | 0.4 | 0.1 | 27.9 | 0.4 | 0.0 | 8.7 | 33% 79-31-2 | Isobutyric acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 107-92-6 | Butyric acid | 3.9 | 1.9 | 49.3 | 17.5 | 13.1 | 74.9 | 6.9 | 1.9 | 27.1 | 6.9 | 2.3 | 32.8 | 35% 503-74-2 | Isovaleric acid | NK | NK | NK | 2.5 | 1.4 | 58.4 | 0.3 | 0.2 | 58.4 | NK | NK | NK | 88% 109-52-4 | Valeric acid | 1.3 | 0.0 | 0.0 | 2.4 | 1.9 | 76.4 | 1.0 | 0.5 | 50.9 | 1.6 | 0.8 | 48.0 | 33% 142-62-1 | Hexanoic acid | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 111-14-8 | Heptanoic acid | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 108-95-2 | Phenol | 0.0 | 0.0 | 3.7 | 0.0 | 0.0 | 4.5 | 0.0 | 0.0 | 38.8 | 0.0 | 0.0 | 69.0 | 71% 106-44-5 | p-Cresol (4-methylphenol) |
116.8 | 2.4 | 2.1 | 124.2 | 6.1 | 4.9 | 4.1 | 0.2 | 5.7 | 4.7 | 0.6 | 13.6 | 96% 123-07-9 | 4-ethylphenol | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK | NK 120-72-9 | Indole | 0.7 | 0.1 | 9.7 | 0.5 | 0.2 | 29.4 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 83-34-1 | 3-methyl indole | 10.6 | 0.9 | 8.3 | 8.7 | 2.0 | 22.8 | NK | NK | NK | NK | NK | NK | 100% 7783-06-4 | Hydrogen sulfide | 5076.1 | 19.0 | 0.4 | 5088.8 | 82.8 | 1.6 | 659.7 | 13.1 | 2.0 | 674.2 | 13.6 | 2.0 | 87% 74-93-1 | Methyl mercaptan | 526.4 | 7.5 | 1.4 | 541.6 | 15.1 | 2.8 | 320.3 | 5.1 | 1.6 | 319.7 | 5.2 | 1.6 | 40% 624-92-0 | Dimethyl disulfide | 0.7 | 0.1 | 13.9 | 0.9 | 0.4 | 38.8 | 0.6 | 0.0 | 3.3 | 0.6 | 0.0 | 7.1 | 26% 7664-41-7 | Ammonia | 5.6 | 0.3 | 4.9 | 5.6 | 0.3 | 4.9 | 1.4 | 0.1 | 7.1 | 1.4 | 0.1 | 7.1 | 75% SumOAV | 7035 | 11.11 | 7248 | 29.71 | 1009 | 23.73 | 1022 | 21.97 | 86% Sensory (ouE/m3) | 10732 | 15077 | 4710 | 9372 | 45% Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 97 Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 98 3.4.6 Maatregel aanpassen voersamenstelling De huidige biologische combi-luchtwassers blijken de zwavelcomponenten in geur vergeleken met de andere componenten slecht te verwijderen. De zwavelcomponenten zijn dominant aanwezig in de sumOAV van zowel ingaande als uitgaande geurconcentraties.
Daarom is het nuttig om te verkennen of het mogelijk is om de vorming van zwavelcomponenten en opname ervan in de ventilatielucht zoveel mogelijk is te beperken. Aanvoer van zwavel gebeurt via het voer; voornamelijk in de vorm van de zwavelhoudende aminozuren methionine en cysteïne en in de vorm van sulfaat. Opzet proef Met een proef is een eerste verkenning gedaan naar het effect van aanpassing van voersamenstelling op de geuremissie. In overleg met veehouder, nutritionist van de veehouder en een veevoedingsexpert van WLR is gezocht naar mogelijkheden om het gehalte van zwavelcomponenten in het voer te verlagen en daarmee de geuruitstoot te verminderen. Het betreft afmestvoer, dat is gevoerd aan alle varkens in de hele stal voor de luchtwasser. Het rantsoen bestaat uit natte bijproducten aangevuld met droog mengvoer. Een belangrijk deel van de zwavel komt in het voer door de ingrediënten tarwegistconcentraat (Novipro) en tarwezetmeel Crespovit). In de aangepaste voersamenstelling zijn deze weggelaten en zijn de ingrediënten tarwe, gerst en soja 49 om een gelijkwaardige voersamenstelling te behouden. Tabel 36 Gehalten zwavel in de oorspronkelijk en aangepaste voersamenstelling. Voer Zwavelgehalte [g/kg ds] Oorspronkelijk 2,336 Aangepast 1,754 Verschil 0,582 (24,9%) Geur-analyses Op 3 momenten zijn luchtmonsters genomen en op geur geanalyseerd.
De 1e meting op 16 oktober is bedoeld als nulmeting; de metingen op 24 oktober en 7 november zijn bedoeld als effectmeting. Door omstandigheden is het aangepaste voer niet eerder dan einde zondag 3 november gevoerd, waardoor het effect alleen op de laatste meting kan worden gebaseerd. Door de korte periode tussen aanpassing voer en de geurmeting zijn alleen indicatieve conclusies te trekken. De geurmonsters zijn met de in paragraaf 2.4.3 beschreven methodes geanalyseerd. Naar verwachting zal de verlaging van het zwavelgehalte in het voer een verlaging van zwavelhoudende componenten in de stallucht tot gevolg hebben. Aanpassing in voer is echter niet het enige dat is gewijzigd in de periodes tussen de metingen. In Tabel 37 worden de geurconcentratieniveau en de bijdrage van de zwavelcomponenten aan de geurconcentraties vergeleken tussen het niveau tijdens de nulmeting en de niveaus na het verlagen van het zwavelgehalte. In deze tabel staan alleen de waarden van geurmonsters die van de ingaande lucht in de luchtwasser zijn genomen. De geurmonsters zijn in duplo genomen en geanalyseerd (M1 en M2). De concentratie ammoniak en het ventilatiedebiet zijn gemiddelde waarden van de 2-uursperiode waarin de geurmonsters zijn genomen. In Tabel 38 is de concentratie van de verschillende geurcomponenten die zijn meegenomen in de som OAV individueel weergegeven.
Tabel 37 | Overzicht van geurresultaten en relevante parameters. 16 okt – | M1 | 2743 | 100 | 2535 | 100 | 94 | 9143 | 100 | 16,9 | 6,4 | 99,6 16 okt – M2 | 3033 | 2915 | 10842 24 okt – M1 | 5743 | 200 | 5603 | 206 | 97 | 10732 | 129 | 16,6 | 6,0 | 58,6 24 okt – M2 | 5797 | 5631 | 15077 7 nov – M1 | 2209 | 78 | 2167 | 81 | 98 | 3104 | 49 | 31,7 | 6,5 | 49,9 7 nov – M2 | 2297 | 2242 | 6644 Tabel 38 | Geurconcentratie (in OAV waardes) van de verschillende geurcomponenten in de stallucht ingaand in de luchtwasser. Stoffen | 16 okt 2024 | 16 okt 2024 | 24 okt 2024 | 24 okt 2024 | 7 nov 2024 | 7 nov 2024 M1 | M2 | M1 | M2 | M1 | M2 2,3-Butanedione | NA | NA | NA | NA | NA | NA Acetic acid | 25,59 | 4,15 | 6,08 | 8,49 | 2,03 | 1,19 Propionic acid | 1,7 | 0,38 | 0,26 | 0,94 | 0,12 | 0,05 Isobutyric acid | NQ | NQ | NQ | NQ | NQ | NQ Butyric acid | 19,13 | 7,09 | 3,92 | 17,46 | NQ | NQ Isovaleric acid | 2,51 | 0,93 | NQ | 2,45 | NQ | NQ Valeric acid | 0,81 | 0,3 | 1,33 | 2,43 | NQ | NQ Hexanoic acid | NQ | NQ | NQ | NQ | NQ | NQ Heptanoic acid | NQ | NQ | NQ | NQ | NQ | NQ Phenol | 0,02 | 0,02 | 0,04 | 0,03 | 0,02 | 0,02 p-Cresol (4-methylphenol) | 139,45 | 96,69 | 116,8 | 124,24 | 36,11 | 50,16 Indole | 1,04 | 0,44 | 0,74 | 0,49 | 0,56 | 0,38 3-methyl indole | 17,58 | 7,65 | 10,56 | 8,73 | 4,02 | 3,73 Hydrogen sulfide | 2194,68 | 2548,78 | 5076,08 | 5088,8 | 2000,0 | 2084,0 Methyl
mercaptan | 339,75 | 365,50 | 526,42 | 541,6 | 166,0 | 157,0 Dimethyl disulfide | 0,71 | 0,63 | 0,71 | 0,9 | 0,49 | 0,53 NQ = not quantifiable; de waarde is lager dan de laagste concentratie die de meetapparatuur kan meten. Zwavelhoudende componenten in vet gedrukt. NA = niet bepaald voor deze berekening vanwege technische afwijkingen in een van de meetmomenten. Observatie en analyse Op 7 november was de geurconcentratie volgens beide meetmethoden (chemisch analytisch en sensorisch) lager dan op 16 en 24 oktober. Op 7 novemberwa s het ventilatiedebiet lager en waren de varkens zwaarder. Zonder maatregel is daarom een hogere geurconcentratie te verwachten, zoals ook te zien is in de ammoniakconcentratie. Op 7 november was de totale geurconcentratie lager dan op 16 oktober, de ‘Som AOV’ was 78% van de waarde op 16 oktober, een daling van 22%. Het aandeel van zwavelcomponenten hieraan is 81% en daarmee ongeveer evenredig gedaald als het geheel. Relatief gezien was het aandeel van zwavelcomponenten in de geur op 16 oktober en 7 november 94% en 98% van het totaal aan geurcomponenten.
Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 99 De afname van circa 20% in concentratie van zwavelhoudende geurcomponenten op 7 november kan het beoogde gevolg zijn van het verlaagde gehalte zwavel/sulfaat in het voer, ook al was de periode tussen het ingaan van de maatregel en de effectmeting maar kort (3 -4 dagen). Anderzijds is ook het totaal aan (andere) geurcomponenten gedaald. Dit kan betekenen dat deze eveneens door de voeraanpassingen zijn verlaagd of dat andere factoren een rol hebben gespeeld. De gelogde ventilatiegegevens in de periode 15 okt – 5 nov laten bijzondere waarden zien. Er zijn veel hoge waarden (> 90% max debiet) te zien, ook in de nachten. Met enkele keren een lagere waarde, waaronder op de morgen van 24 oktober, tijdens de geurmeting. De veehouder heeft nadien | aangegeven dat in de periode rond 24 oktober de luchtwasser last had van verstopping van het waspakket, slijmvorming. Dat hindert de luchtstroom; het werkelijk geventileerde debiet werd lager dan zou moeten op basis van het vermogen waarop de ventilatoren draaien. Gehinderde luchtstroom in de luchtwasser kan de oorzaak zijn van de hoge ventilatiewaarden. De gelogde waarden zijn feitelijk het vermogen waarop de klimaatcomputer de ventilatoren laat draaien. De waarden zijn het beoogde ventilatiedebiet, niet het werkelijk gerealiseerde debiet.
Voorlopige conclusie: Na de aanpassing in de voersamenstelling is de geurconcentratie verlaagd, volgens beide analysemethoden. Ook het gehalte zwavelcomponenten is verlaagd. D e voermaatregel heeft hier waarschijnlijk een bijdrage aan geleverd , maar andere factoren ook. De resultaten bieden perspectief voor vervolgonderzoek naar de mogelijkheden via de voeding de geuremissie te verlagen. 3.4.7 | Integrale observaties en analyse | - Locatie 4 3.4.7.1 | Ammoniakverwijdering Bij veel biologische combi -luchtwasser is verzuring van het waswater een veel voorkomend probleem . Op locatie 4 is de pH van het waswater gedurende een groot gedeelte van de metingen echter te hoog (pH >7,5) ( Tabel 39) | . Verklaring voor deze hogere pH is gevonden in de pH van het water dat wordt toegevoegd in de luchtwasser na spuien. Dit betreft osmosewater van een mestscheidingsproces, dit water is basisch (rond pH 9 | ). Dit betekentdat bij elke spuibeurt de luchtwasser wordt bijgevuld met een basische vloeistof, die de pH doet stijgen. Bij een hogere pH (>7,5) is de ammoniakverwijdering slecht, waardoor er ook weinig nitrificatie in het waswater plaats vindt omde pH weer | te laten dalen tot onder pH 7,5. Om de pH te reguleren is op deze locatie een zuur (en loog) dosering geplaatst die bij een te hoge pH zuur kan doseren om de pH bij te sturen .
Van meetperiode 3 tot meetperiode 5 nam hierdoor het ammoniakverwijderingsrendement toe tot boven de voorgeschreven 85% (Tabel 39) | . Echter doordat de dosering vlak bij het aanzuigpunt plaats vond , wa s de menging van het zuur in het waswater nog niet volledig voordat het waswater de pH -sensor passeert . In het elektronisch logboek is hierdoor de geregistreerdepH | -waarde tussen pH | 5 en 6,3( | toename in percentage tijd met pH < 6,5), terwijl de gemiddelde pH van het waswater waarschijnlijk binnen de bandbreedte was. Bij dosering van | zuur en loog wordt afgeraden om deze middelen vlak bij het aanzuigpunt | in het waswater in te brengen. Op deze locatie is het mogelijk om leidingwater te gebruiken in plaats van osmosewater. Als het leidingwater een minder hoge pH heeft, is geen of minder dosering van zuur nodig om te compenseren voor de te hoge pH. Deze maatregel is echter niet getest op deze locatie i.v.m. voorkeur van de gebruiker. Over het effect van het zuurstofgehalte in het waswater zijn nog geen conclusies te trekken; de data ontbreekt nog. Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 100 Tabel 39 | Overzicht van de gemeten waardes per meetperiode bij locatie 4.
Hierin is weergeven: het aantal dagen in de meetperiode, het gemiddelde gemeten ammoniakrendement over deze meetperiode verkregen met continue metingen, de standaard afwijking van het rendement over de periode, percentage van de tijd waarin de pH binnen de voorgeschreven bandbreedte was, percentage van de tijd dat de pH onder de 6,5 was, percentage van de tijd waarin de pH boven de 7,5 was, de vastgelegde hoeveelheid spuiwaterin de meetperiode en de berekende spuiwaterproductie per dierplaats (dpl) per jaar gebaseerd op de spuihoeveelheid in die meetperiode. Periode 2 | Periode 3 | Periode 4 | Periode 5 Periodeduur (dagen) | 48 | 83 | 79 | 86 Gemiddeld ammoniakrendement | 86% | 33% | 52% | 86% SD ammoniakrendement | 11% | 64% | 26% | 16% Percentage tijd pH in bandbreedte (≥ 6,5 - ≤ 7,5) | 92% | 38% | 71% | 65% Percentage tijd pH < 6,5 | 1% | 1% | 8% | 29% Percentage tijd pH > 7,5 | 7% | 61% | 21% | 6% Absolute spuiwaterproductie (m 3) | 62.90 | 228.97 | 138.90 | 181.43 Berekende spuiwaterproductie in periode (m3/dpl/jaar) | 0.60 | 1.26 | 0.80 | 0.96 3.4.7.2 | Geurresultaten De geurconcentraties en verwijderingsrendementen varieerden sterk gedurende het jaar. De hoofdgeurstoffen waren H2S en methylmercaptaan. In meetperiode 4 zijn hogere concentraties aan vetzuren gemeten dan in andere perioden.
Mogelijkerwijs is de variatie in geurconcentratie en -samenstelling terug te leiden op een wisselende samenstelling van het brijvoer daaroveris geen detailinformatie per periode beschikbaar. Uit de geurmetingen is geen duidelijk patroon af te leiden van invloeden of omstandigheden die mogelijk verwijderingsrendementen verslechteren of beïnvloeden. In de uitgaande lucht zijn door de chemisch analytische methode voornamelijk H 2S en methylmercaptaan gedetecteerd. Daarbij werd volgens de chemische analytische methode gemiddeld 67% van H2S verwijderd, wat een duidelijk bovengemiddeld goed rendement is vergeleken met de andere bedrijven, waar gemiddeld slechts 38% van H2S werd verwijderd. Mogelijkerwijs is een oorzaak te vinden in de aanvoer door het basische osmosewater (pH 9) in plaats van leidingwater of bronwater waarmee deze luchtwasser werd gevoed. Tabel 40 | Geurmetingen conventioneel (panel) uitgevoerd op een monster verkregen uit de ingaande en uitgaande luchtstroom uit de luchtwasser op locatie 4. Ventilatievracht van de ingaande lucht en de pH van het waswater in de luchtwasser op het moment van monstername zijn ook weergeven.
Datum | 15 | nov | 29 | feb | 22 | mei | 18 | jul | 21 | aug | 16 | okt | 23 | okt | 7 nov 2024 | 2024 | 2024 | 2024 | 2024 | 2024 | 2024 | 2024 P1 | P2 | P3 | P4 | P4 | P5 | P5 | P5 Ventilatievracht (m3/u) pH | 7.2 | 7.3 | 6.8 | 6.6 | 6.6 Conventionele methode Ingaand conc. geur (OUE/m3) | 15310 | 4760 | 8617 | 7757 | 4230 | 9993 | 12904 | 4874 Uitgaand conc. geur (OUE/m3) | 7076 | 6463 | 5824 | 5310 | 2770 | 7041 Verwijderings- | 54% | -36% | 32% | 32% | 35% | 45% rendement geur (%) Chemisch analytische methode Ingaand conc. geur (SumOAV) | n.b. | 4426 | 12872 | 3674 | 3173 | 2895 | 6496 | 2264 Uitgaand conc. geur (SumOAV) | n.b. | 1793 | 2842 | 879 | 756 | 1015 Verwijderings- | n.v.t. | 62% | 67% | 64% | 76% | 84% rendement geur (%) Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 101 Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 102 Uit de geurverwijderingsrendementen kan geen duidelijk patroon worden vastgesteld die verschillen in verwijdering kan verklaren. Op de locatie is wel in de laatste meetperiode 5 een verandering in de voersamenstelling aangebracht om de hoeveelheid zwavelcomponenten die de luchtwasser ingaan te verminderen; zie paragraaf 3.4.6.
3.4.7.3 Deelconclusie Uit de metingen en analyses zijn de volgende conclusies te trekken: • Bij een pH waarde boven de 7,5 is de ammoniak oplosbaarheid in water laag en daardoor is het verwijderingsrendement van ammoniak ook laag. • Bij aanvoer van schoon water met een hoge pH (>7,5) is zuurdosering nodig om goede ammoniakverwijdering mogelijk te maken. • De plaats waar zuur- en loog gedoseerd wordt in het waswater dient zo geplaatst te zijn dat goede menging heeft plaatsgevonden voordat het waswater langs de pH-meter in de aanzuigleiding van de waswaterpomp komt. • De aanpassing in de voersamenstelling om het gehalte aan zwavelcomponenten in het geurprofiel te verlagen leidde tot lagere geurconcentraties bij beide meetmethoden. Niet uit te sluiten is dat andere factoren ook hebben bijgedragen aan deze verlaging. De resultaten bieden perspectief voor vervolgonderzoek naar de mogelijkheden via de voersamenstelling de geuremissie te verlagen. Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 103 4 Discussie Op vier locaties is onderzoek gedaan bij één biologische combi-luchtwasser per bedrijf gedurende minimaal een jaar.
De gegevens uit het digitale logboek van de luchtwasser zijn verzameld, de concentraties ammoniak in de ingaande en uitgaande lucht van de luchtwasser zijn continu gemeten, op een aantal momenten zijn geurmonsters verzameld en met twee verschillende methoden geanalyseerd, incidenteel zijn concentraties NOx en N2O bepaald en relevante gebeurtenissen in de stal en rond de luchtwasser zijn genoteerd. In de loop van de tijd is ook het (beoogde) ventilatiedebiet gelogd. Bij iedere locatie zijn meetresultaten en analyses periodiek met een projectgroep besproken en maatregelen geformuleerd. Het geheel van gesprekken, metingen en analyses levert een aantal inzichten op over: - De verwijdering van ammoniak - De verwijdering van geur - Het belang van informatievoorziening - Het technisch functioneren en ontwerp van biologische combi-luchtwassers 4.1 Verwijdering ammoniak In dit is onderzoek is gebleken dat voor consistente verwijdering van ammoniak met een rendement hoger dan 85% - zonder ongewenste neveneffecten – de zuurgraad (pH) van het waswater altijd binnen de voorgeschreven bandbreedte (pH 6,5 - 7,5) moet blijven. Bij een pH hoger dan 7,5 is de oplosbaarheid van ammoniak laag, waardoor het verwijderingsrendement afneemt, dit is op alle locaties aangetoond (Zie hoofdstuk 3).
Bij een pH waarde lager dan 6,5 wordt een deel van de ammoniak omgezet in lachgas (N2O) en/of stikstofoxiden (NOx) in plaats van de zouten nitriet (NO2-) en nitraat (NO3-). Binnen dit project (locatie 1 en 2) is nogmaals aangetoond dat bij een pH in het waswater onder de 6,5 de ammoniak omzettingin stikstofgassen NOx en N2O meer dan 10% van de totale stikstof uit de stallucht kan bedragen. Dit benadrukt nogmaals dat de ondergrens in zuurgraad van pH 6,5 een zeer belangrijke grenswaarde is om aan te houden om de productie van lachgas en stikstofoxiden te voorkomen. Door nitrificatie, waarbij ammoniak wordt omgezet in nitraat, wordt netto zuur (H+) geproduceerd. Hierdoor zal, zonder ingrijpen, de pH-waarde van het waswater dalen en de pH-waarde lager dan 6,5 worden. Tijdens standaard gebruik van een luchtwasser wordt dit (deels) voorkomen door een deel van het waswater te spuien als de geleidbaarheid de maximaal toegestane waarde bereikt (EC 20 mS/cm). Het spuiwater voert, naast nitraat, ook een deel van het gevormde zuur af. Door vervolgens het waswater aan te vullen met schoon water met een neutrale of basische pH stijgt de pH weer. In dit onderzoek, met name op locatie 1 en 3, blijkt dat de nitrificatiesnelheid, en dus de verzuring over tijd, vaak niet in balans is met de afvoer van spuiwater en toevoer van schoon water, waardoor het waswater verzuurt (pH < 6,5).
Ook uit andere onderzoeken zoals Maasdam et al. (2021) blijkt dat verzuring van het waswater vaak voorkomt bij biologische combi-luchtwassers. Om dit te voorkomen dient aan de volgende voorwaarden te worden voldaan: 1. Spuiwaterafvoer uit de waswaterput dient niet gelimiteerd te zijn in het besturingssysteem van de luchtwasser. Spuiwaterafvoer is gelimiteerd als zowel de frequentie als de hoeveelheid per spuimoment begrensd zijn. a) De benodigde hoeveelheid spuiwater per spuimoment is te berekenen aan de hand van de afname in pH na de toevoer van schoon water na het spuien en vlak voor het volgende spui moment. De pH- stijging die is te bereiken door het toevoegen van schoon water is afhankelijk van de hoeveelheid en de pH van het schone water. b) Als de hoeveelheid spuiwater per spui-moment is ingesteld op een vaste waarde dient het aantal spui-momenten per dag niet gelimiteerd te zijn. De benodigde afvoer van zuur is dan in te regelen door ook al bij een lagere EC-waarde (lager dan 20 mS/cm) te spuien. Het vinden van de juist EC- waarde die een spui-moment initieert is maatwerk, zie onder a). De pH van schoon water is niet Openbaar Wageningen Livestock Research Rapport 1545 | 104 overal gelijk in Nederland en afhankelijk van de afkomst van het water, zodat deze afstelling om maatwerk vraagt. 2.
Tijdig bijvoegen van schoon water Na het spuien is het niveau van het waswater in de waswaterput gedaald tot onder beoogd niveau. Het besturingssysteem zal de toevoer van schoon water activeren. Als deze toevoer een klein debiet/capaciteit heeft, duurt het lang (> 1 uur) voor het niveau weer op peil is. De nitrificatie en daarmee de vorming van zuur gaan in die tijd door. Dat kan tot gevolg hebben dat de pH onder de onderste grenswaarde (pH 6,5) komt en de productie van stikstofgassen op gang kan komen. De toevoercapaciteit van schoon water naar de luchtwasser en naar de stal dient zodanig gedimensioneerd te zijn dat bij maximaal waterverbruik nog voldoende capaciteit overblijft voor het aanvullen van de waswaterput. Hierbij dient rekening gehouden te worden met het waterverbruik van de dieren bij warm weer, het verbruik bij reinigingswerkzaamheden in de stal en het verbruik van de luchtwasser (spui + verdamping) bij warm weer. Aanvullende, geteste maatregelen voor een meer robuuste bewaking van de pH: 3. Automatische sturing van spuien op basis van gemeten pH en de trend van de pH. In de huidige praktijk spuien luchtwassers alleen bij het bereiken van een EC grenswaarde (20 mS/cm). De EC neemt toe als de hoeveelheid opgelost nitraat (en nitriet) toeneemt.
Het is noodzakelijk om een automatische, adaptieve regeling in de besturing in te brengen die (ook) spuien initieert bij een bepaalde afname in pH over een tijdsperiode of als de pH-waarde de onderste grenswaarde van 6,5 bereikt. Hierdoor wordt schoon water toegevoegd en zal de pH weer stijgen, mits het schone water een pH heeft hoger dan 6,5. Deze maatregel is toegepast tegen het einde van dit onderzoek op locatie 1 en 2. Hun werking is kortdurend gezien, met beoogd resultaat. Nader onderzoek met een adaptieve besturing is gewenst om de effectiviteit beter aan te tonen. 4. Plaatsing van een zuur- en loogdosering, bij voorkeur aanvullend op een automatische, adaptieve regeling zoals bij het vorige punt benoemd. Deze combinatie is op locatie 2 en 4 effectief gebleken. Bij overschrijding van de pH bandbreedte wordt de pH gecorrigeerd door het toevoegen van base of zuur. Bij locatie 1 en 2 is verzuring van het waswater waargenomen als gevolg van een afname in de ammoniakvracht die de luchtwasser in gaat. Tijdens het oplossen van ammoniak in water fungeert de ammoniak als een zwak base, paragraaf 2.2. Het geproduceerde zuur bij de nitrificatie wordt gedeeltelijk gebruikt bij het oplossen van ammoniak in het waswater. Bij een afname in ammoniakvracht zal tijdelijk netto minder zuur gebonden worden aan de afgevangen ammoniak, waardoor de pH sneller daalt.