23 - Bijlage 3 - Procesafspraken bij vermoedens van integriteitsschendingen

Vervolgens stelt de CvdK het onderzoeksrapport ter beschikking aan de gemeenteraad, zonder een zwaarte-oordeel te vellen over een eventueel vastgestelde schending. De raad beoordeelt zelfstandig de politieke consequenties. Betreft: handelen van de griffier Nadat een integriteitsonderzoek naar het handelen van de griffier is afgerond, neemt de burgemeester als eerste kennis van het definitieve onderzoeksrapport. Vervolgens stelt de burgemeester het onderzoeksrapport ter beschikking aan de werkgeverscommissie, die besluit over een eventuele sanctie. Nadat een integriteitsonderzoek naar het handelen van een raadsadviseur of griffiemedewerker is afgerond, neemt de burgemeester als eerste kennis van het definitieve onderzoeksrapport. Vervolgens stelt de burgemeester het onderzoeksrapport ter beschikking aan de griffier, die besluit over een eventuele sanctie. Betreft: handelen van de gemeentesecretaris of een andere ambtenaar van de organisatie Op de gemeentesecretaris en andere ambtenaren is het gemeentelijke integriteitsbeleid van toepassing. De te zetten stappen vallen buiten de reikwijdte van deze procesafspraken. Op de gemeentesecretaris en andere ambtenaren is het gemeentelijke integriteitsbeleid van toepassing. De te zetten stappen vallen buiten de reikwijdte van deze procesafspraken.

23

Communicatie ➢ Bij sanctionering van een raadslid: Nadat de burgemeester het eigen zwaarteoordeel aan de gemeenteraad heeft gepresenteerd – en nog vóór de raadsvergadering – stelt hij/zij de pers op de hoogte van de kwestie. Tot die tijd spreekt geen van de betrokkenen (zoals de melder, het raadslid wiens handelen is onderzocht, fractievoorzitters, raadsleden, politieke partijen) met de pers. Allen wachten daarmee tot na de raadsvergadering, aangezien dit de kans op onpartijdigheid sterk vergroot. ➢ Bij sanctionering van een wethouder: Kort voor de raadsvergadering stelt de burgemeester de pers op de hoogte van de kwestie. Tot die tijd spreekt geen van de betrokkenen met de pers. ➢ Bij sanctionering van de burgemeester: Kort voor de raadsvergadering stelt de CvdK de pers op de hoogte van de kwestie. Tot die tijd spreekt geen van de betrokkenen met de pers. ➢ Bij sanctionering van de griffier: Over een eventuele schending van de griffier wordt niet gecommuniceerd naar de pers, behalve als het een zwaardere schending met dientengevolge een zwaardere sanctie. De burgemeester brengt dan, kort nadat de werkgeverscommissie een besluit over sanctionering heeft genomen, de pers op de hoogte kwestie. Tot die tijd spreekt geen van de betrokkenen met de pers

Fase 4: Evalueren en leren Leren van elk vraagstuk Tijdens een politieke loopbaan worden hoogstens een paar handhavingstrajecten meegemaakt, waarvan meestal zijdelings. Handhaving van integriteit zal nooit routine worden. De burgemeester en de griffier zullen hoogstens wat meer ervaring opdoen. Daarom is in geregeld dat een korte reflectie plaatsvindt na een integriteitsvraagstuk – de fase waarin de zaak wordt afgerond heeft geen invloed op de reflectie of de zaak nu wordt afgerond na de beoordeling van een melding, nadat er vooronderzoek is verricht of pas na een integriteitsonderzoek dat al dan niet tot sanctionering heeft geleid. Bij complexere en/of ernstige zaken krijgt deze terugblik het karakter van een meer formele (schriftelijke) evaluatie. Dan is doorgaans ook een vorm van nazorg geboden. Na een raadsvergadering waarin de uitkomsten van een integriteitsonderzoek naar het handelen van een raadslid of wethouder zijn besproken, kan de burgemeester een evaluatiegesprek met betrokkene inplannen. Leren van de grote lijn Halverwege iedere bestuursperiode bereiden de griffier en de gemeentesecretaris, eventueel met hulp van interne of externe deskundigen, ter bespreking in de gemeenteraad en het college B&W een geanonimiseerd overzicht voor van de lessen die getrokken kunnen worden uit adviezen die zijn gegeven en uit de resultaten van vooronderzoek en integriteitsonderzoek.

Dat gebeurt op een manier die geen link naar specifieke personen mogelijk maakt.

Samenvatting van rollen en taken Griffier ➢ Is vraagbaak en vertrouwenspersoon voor alle politieke ambtsdragers in de gemeente en geeft advies over de vraag of een (voorgenomen) handeling een schending is. ➢ Ondersteunt de burgemeester, de gemeenteraad en individuele raadsleden bij de invulling van hun rol. 24

➢ Kan op verzoek van de burgemeester concrete taken – zoals het verschaffen feitelijke informatie – uitvoeren in het kader van een vooronderzoek naar het handelen van een raadslid of wethouder. ➢ Kan op verzoek van de CvdK concrete taken uitvoeren – zoals het verschaffen feitelijke informatie – in het kader van een vooronderzoek naar het handelen van de burgemeester. ➢ Treedt op als gemandateerd bevoegd gezag bij vermoedens en meldingen die een raadsadviseur of griffiemedewerker betreffen; beoordeelt de uitkomsten van een eventueel integriteitsonderzoek en legt zo nodig een sanctie op. Burgemeester ➢ Geeft, bij twijfel over een voorgenomen handeling van een raadslid, wethouder of de griffier, gevraagd en ongevraagd advies over de vraag of die handeling een schending zou opleveren. ➢ Doet (c.q. laat doen), in geval van een vermoeden van een schending, vooronderzoek om vast te stellen of die verdenking grond heeft. ➢ Geeft indien nodig opdracht voor een integriteitsonderzoek. Bij een integriteitsonderzoek dat het handelen van een raadslid betreft: ➢ Neemt als eerste kennis van de resultaten van het onderzoek. ➢ Vormt een zwaarte-oordeel over een schending die is vastgesteld. ➢ Informeert de fractievoorzitters over de onderzoeksresultaten en zijn zwaarte-oordeel. ➢ Legt de onderzoeksresultaten en zijn zwaarte-oordeel voor aan de gemeenteraad.

Bij een integriteitsonderzoek dat het handelen van een wethouder betreft: ➢ Neemt als eerste kennis van de resultaten van het onderzoek. ➢ Legt de onderzoeksresultaten voor aan de gemeenteraad. ➢ Bij een integriteitsonderzoek dat het handelen van de griffier betreft: ➢ Neemt als eerste kennis van de resultaten van het onderzoek. ➢ Legt de onderzoeksresultaten voor aan de werkgeverscommissie. Bij een integriteitsonderzoek dat het handelen van raadsadviseur of griffiemedewerker betreft: ➢ Neemt als eerste kennis van de resultaten van het onderzoek. ➢ Legt de onderzoeksresultaten voor aan de griffier. ➢ Doet zo nodig aangifte bij de politie. Bij alle bovenstaande stappen kan de burgemeester, indien hij/zij dat wenst, een beroep doen op interne of externe deskundigen. Gemeenteraad ➢ Velt het eindoordeel over de uitkomsten van onderzoek naar een vermoedelijke schending door een raadslid, een wethouder of de burgemeester. ➢ Legt een passende sanctie op. Commissaris van de Koning (CvdK) ➢ Laat, in geval van een vermoeden van een schending door de burgemeester, vooronderzoek doen om vast te stellen of die verdenking grond heeft. ➢ Geeft indien nodig opdracht voor een integriteitsonderzoek. ➢ Bij een integriteitsonderzoek dat het handelen van de burgemeester betreft: ➢ Neemt als eerste kennis van de resultaten van het onderzoek. ➢ Legt de onderzoeksresultaten voor aan de gemeenteraad.

➢ Doet zo nodig aangifte bij de politie. Bij alle bovenstaande stappen kan de CvdK, desgewenst, een beroep doen op interne of externe deskundigen. 25

Presidium ➢ Informeren fractiegenoten over de regels uit de gedragscode en waarschuwt hen voor integriteitsrisico’s. ➢ Vormen een klankbord voor de burgemeester, vanaf het moment dat een integriteitskwestie over een raadslid in de openbaarheid is gekomen dan wel vanaf het moment dat het integriteitsonderzoek is afgerond en de resultaten bekend zijn. Als het raadzaam lijkt, kan de burgemeester er ook voor kiezen om de fractievoorzitters al bij aanvang van het integriteitsonderzoek te informeren. Gemeentesecretaris ➢ Is een vertrouwenspersoon voor alle politieke ambtsdragers in de gemeente en geeft advies over de vraag of een (voorgenomen) handeling een schending is. ➢ Ondersteunt de burgemeester, het college en de individuele wethouders bij de invulling van hun rol. ➢ Kan op verzoek van de burgemeester concrete taken – zoals het verschaffen feitelijke informatie – uitvoeren in het kader van een vooronderzoek naar het handelen van een raadslid of wethouder of daartoe gemeenteambtenaren aanwijzen. ➢ Kan op verzoek van de CvdK concrete taken uitvoeren – zoals het verschaffen feitelijke informatie – in het kader van een vooronderzoek naar het handelen van de burgemeester of daartoe gemeenteambtenaren aanwijzen. ➢ Treedt op als gemandateerd bevoegd gezag bij vermoedens en meldingen die ambtenaren (voor zover zij niet werkzaam zijn bij de griffie) betreffen.

Handelt daarbij in lijn met het ambtelijke integriteitsbeleid van de gemeente. Locoburgemeester Aanspreekpunt van de CvdK indien burgmeester nalaat het niet opvolgen van advies te melden in geval een nog uit te voeren handeling. Werkgeverscommissie ➢ Beoordeelt de uitkomsten van onderzoek naar een vermoedelijke schending door de griffier. ➢ Legt een eventuele sanctie op. Extern vertrouwenspersoon ➢ Adviseert een politieke ambtsdrager in geval van twijfel over eigen (voorgenomen) handelingen of (voorgenomen) handelingen van een andere politieke ambtsdrager. Er is geen aangewezen externe vertrouwenspersoon. Er wordt in voorkomend geval naar bevind van zaken een externe vertrouwenspersoon benaderd uit het netwerk. Externe deskundige ➢ Adviseert de burgemeester naar aanleiding van een voorgelegde melding of specifiek vraagstuk. Er is geen vaste externe deskundige. Er wordt in voorkomend geval naar bevind van zaken externe deskundigheid ingeschakeld uit het netwerk of het Steunpunt Integriteitsonderzoek Politieke Ambtsdragers (SIPA) Interne deskundige ➢ Adviseert de burgemeester naar aanleiding van een voorgelegde melding of specifiek vraagstuk. ➢ Voert ondersteunende taken uit ten behoeve van een integriteitsonderzoek, zoals het in beeld brengen van feiten en verzamelen van documenten.

Interne deskundigen worden in voorkomend geval naar bevind van zaken door de gemeentesecretaris benaderd. Te denken valt aan de integriteitscoördinator, clustercontroller, bestuursadviseur, HR-adviseurs en/of juristen. 26