16 - Bijlage 1 - Meerjarenbegroting 2023 – 2026 OPO Furore

Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

Inhoud Samenvatting........................................................................................................................................... 3 Inleiding ................................................................................................................................................... 5 1

Landelijke ontwikkelingen ............................................................................................................... 7

2

Organisatieontwikkeling................................................................................................................ 10

3

4

5

6

2.1

Strategisch beleid 2019-2023 ................................................................................................ 10

2.2

Ontwikkeling leerlingaantallen .............................................................................................. 11

2.3

Administratie, beheer en bestuur ......................................................................................... 13

2.4

Huisvesting ............................................................................................................................ 13

2.5

Personeel ............................................................................................................................... 13

2.6

Onderwijs .............................................................................................................................. 13

2.7

Informatie en Communicatie Technologie ‘23- ‘26 ............................................................... 16

2.8

Coöperatie Brede scholen ..................................................................................................... 16

Meerjarenbegroting 2023-2026 .................................................................................................... 17 3.1

Begrote formatie en loonkosten ......................................................................................... 199

3.2

Baten en lasten meerjarenbegroting .................................................................................... 19

3.3

Begrote formatie en loonkosten per kostensoort............................................................... 211

3.4

Begrote formatie per vestiging (incl. verzuim) .................................................................... 222

Investeringen ............................................................................................................................... 233 4.1

Begrote investeringen per categorie per jaar ..................................................................... 233

4.2

Totaal begrote afschrijvingen per jaar ................................................................................ 233

Exploitatie .................................................................................................................................... 244 5.1

Baten en lasten details meerjarenbegroting ....................................................................... 244

5.2

Verdeling Baten en Lasten................................................................................................... 255

Financieel beleid .......................................................................................................................... 266 6.1

Kengetallen .......................................................................................................................... 266

6.2

Planning en control ............................................................................................................. 277

6.3

Treasury ............................................................................................................................... 288

Ondertekening....................................................................................................................................... 30 Bijlage 1 Afkortingen ................................................................................................................... 311 Bijlage 2: Risicomanagement Adenium 2023 .............................................................................. 333

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

2

Samenvatting De komende jaren kenmerken zich door grote financiële uitdagingen. Dit komt door toenemende risico’s voor het bestuur en teruglopende baten. Deze uitdagingen zijn voor dochter OPO Furore groter dan voor dochter PCBO. Hieronder lichten we één en ander kort toe. De teruglopende baten zijn het gevolg van de nieuwe bekostigingssystematiek. Voorts lijkt zich een nog steeds licht doorzettende demografische krimp voor te doen. De ontwikkeling hiervan wordt nauwlettend gevolgd. Verder het wegvallen van de fusiemiddelen voor de dorpsscholen in Smallingerland. Volgend schooljaar, 2023-2024, zullen ook de fusiemiddelen voor de dorpsscholen in Tytsjerksteradiel wegvallen. De toenemende risico’s worden gevormd door de hogere kosten voor vervanging, deels veroorzaakt door het tekort aan leerkrachten en directeuren. Ten tweede door de hogere energiekosten waarvoor, tot op heden, geen compensatie van het Rijk is toegezegd. Ten derde door de enorme stijging van het aantal vluchtelingenkinderen bij OPO Furore. Hiervoor worden veel extra kosten gemaakt en extra personeel ingezet. De duur van het verblijf is altijd een onzekere factor en dit kan tot boventalligheid van personeel leiden, alsmede in het vervroegd moeten afschrijven van investeringen.

Het bestuur focust op het in stand houden van alle budgetten die direct ten goede komen aan het onderwijs en de doorontwikkeling van het strategisch beleid. Met andere woorden: de allocatie van de middelen voor het aantal leerkrachten, OOP en directies blijft ongewijzigd en ook bovenschoolse voorzieningen als het ZAT (Zorg Advies Team) en de hoogbegaafdheidsgroepen blijven in de huidige omvang functioneren. Dit geldt ook voor de onderwerpen uit de strategische agenda die het bestuur voor 2023 onverkort handhaaft. Binnen de holding neemt het aantal leerlingen bij OPO Furore toe door de toename van het aantal vluchtelingenkinderen. Dit heeft gevolgen voor de verhouding in de kosten tussen beide dochters. Voor 2023 zal dat 39% voor PCBO Smallingerland e.o. zijn en 61% voor OPO Furore. Indien nodig wordt de verhouding achteraf gecorrigeerd. Het bestuur neemt maatregelen om te zorgen dat de begroting in 2023 en 2024 vrijwel in balans is. Dit is nodig omdat het risicomanagement laat zien dat het eigen vermogen niet (veel) verder kan dalen. Het bestuur koerst op een C-ratio, oftewel de verhouding tussen het weerstandsvermogen en het risicovermogen moet minimaal 1 zijn. 1 Zou dat niet het geval zijn, dan zijn bezuinigingen nodig die wel aan het onderwijsproces raken. De inzet van de € 300.000 voor de strategische ontwikkeling zal het bestuur in 2023 handhaven.

Vanwege de financiële situatie zal deze vanaf 2024 naar beneden worden bijgeteld naar € 150.000. Dit kan omdat een aantal onderdelen van de strategische investeringen een eenmalig karakter hebben. Dit betreft met name eenmalige personele ondersteuning in de IKC-opzet en een investering in de gebouwen in Tytsjerksteradiel. Een extra inzet op IKC-ontwikkeling en communicatie blijft noodzakelijk en kan daarmee gefinancierd blijven. Om dit jaar tot een begroting te komen die voldoet aan de bovengenoemde eisen zal het bestuur de volgende maatregelen nemen. De boventalligheid van de directies gaat naar de scholen. Het is aan de scholen hoe dit in te vullen. Zie pagina 17. Dit geeft duidelijkheid aan de directies en scholen en geeft en jaarlijkse besparing van € 300.000. (OPO: € 200.000 en PCBO € 100.000)

1

Voor de precieze uitwerking: zie risicomanagement Adenium in de bijlage.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

3

Op alle extra budgetten buiten de lumpsum, zoals achterstandsmiddelen en middelen voor vluchtelingenkinderen, wordt vanaf 2023 16% afgeroomd voor personeels- en arbeidsmarktbeleid. Zo worden kostenoverschrijdingen in de hand gehouden die binnen Adenium oplopen tot meer dan een half miljoen euro per jaar. (OPO: € 450.000 en PCBO € 56.000). De vervangingskosten waren voorheen begroot op 5%. Dit bleek niet realistisch. In de nieuwe begroting is 7% opgenomen. De realiteit van 2022 is rond de 10%. Dat is feitelijk onbetaalbaar. We gaan komend jaar aan de slag om het vervangingsbeleid te actualiseren om zo te zorgen dat de totale vervangingskosten binnen de 7% blijven. Dit moet met ingang van 01-08-2023 operationeel zijn. In de jaren na 2024 zien we een oplopend tekort. Dit wordt met name veroorzaakt door het grote aantal kleine scholen die relatief duurder zijn dan grote scholen. Dit verklaart ook het verschil met dochter PCBO. Komend jaar zal het bestuur gebruiken om een verdere analyse te maken van de oplopende tekorten om vervolgens met beleidsvoorstellen te komen en vast te stellen die leiden tot een begrotingsevenwicht in de jaren na 2024. Met de bovenstaande maatregelen verwacht het bestuur dat we 2023 financieel goed kunnen aanvangen en volbrengen. Dat de financiën goed gemonitord worden is evident.

Indien nodig zal het bestuur kijken naar aanvullende maatregelen zodat de beide dochters binnen Adenium in alle opzichten sterk en gezond blijven.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

4

Inleiding Voor u ligt de begroting 2023-2026 van OPO Furore als dochter binnen de Holding Adenium. Het is de derde begroting die gemaakt is met behulp van ons nieuwe gedigitaliseerde systeem: Tobias. We zitten nu in het tweede schooljaar waarin de scholen ook volledig op Tobias zijn overgeschakeld; zowel voor het financiële als het formatieve gedeelte. Als bestuur vinden we de invoering van Tobias een grote vooruitgang. De technische implementatie is een groot project dat voorspoedig verloopt. Intern scholen we alle betrokkenen om het systeem steeds beter te gebruiken, dat vraagt nog aandacht en verdieping. Inmiddels zijn ook het accountantsdossier en het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) in Tobias opgenomen. Grote vooruitgang is dat de accountant, met ingang van de controle 2022, de systemen van Tobias gaat gebruiken. Hiermee gaat dat proces sneller en efficiënter en betekent dat fors minder werk voor een aantal medewerkers van het Servicebureau. De begroting is gebaseerd op de begrotingen van de scholen, de bovenschoolse schil en de begroting van het Servicebureau. De laatste twee vormen het Adenium gedeelte. De basis hiervoor is het Bestuursformatieplan (BFP) en beleidskeuzes die begroot zijn. Bij alles is gekeken naar de kosten op de onderdelen van de afgelopen jaren om zo tot een realistische begroting te komen. Aannames worden zelden gedaan.

Dit maakt dat we beschikken over een door beleid en ervaring onderbouwde begroting, hetgeen tot een betrouwbare begroting leidt. De geautomatiseerde systemen zijn hierbij zeer waardevol. In deze begroting zal wederom de nadrukkelijke koppeling met de strategie van Adenium en specifiek de scholen van OPO Furore aan de orde komen. Daarbij blijft onze insteek, bij deze begroting, om alle beschikbare financiële middelen zo optimaal mogelijk in te zetten om onze strategische opdracht voor de komende jaren waar te maken: “Kindcentra waar je leert te leren en het leven leert te leven”. Binnen een zo optimaal mogelijke inzet, hebben we er specifiek voor gekozen om ook komend jaar te blijven investeren in de kwaliteit en de ontwikkeling van het onderwijs op onze scholen. De inhoud van onze investeringen en de inzet van expeditieteams getuigen van het feit dat we hier actief mee aan de slag zijn en blijven. Voor 2023 zijn een aantal bijzonderheden aan de orde voor de holding. Ten eerste stellen we vast dat aan de scherpe leerling daling een einde lijkt is gekomen, maar dat er nog steeds een daling van een paar procent is. De fusiemiddelen voor de dorpsscholen in Smallingerland eindigden per augustus 2022. Dit betekent dat de daling van die inkomsten zich in 2023 ten volle zal voordoen.

Daarom is het meerjarenperspectief, zoals we dat altijd koppelen aan de jaarlijkse begroting, van groot belang. Vanuit de overheid zijn veel extra middelen ter beschikking gesteld voor de opvang van de gevolgen van de lockdowns voor de leerlingen. Deze middelen zijn per school begroot. De inkomsten vallen hier weg tegen de uitgaven. Doordat, mede ten gevolge van het leerkrachtentekort, veel geld niet ingezet kon worden, is het vermogen van OPO nu hoger. De vertraagde inzet van middelen zal leiden tot extra uitgaven in 2023 terwijl de inkomsten in 2022 geboekt moesten worden. Dat zal ook voor 2024 nog het geval zijn. Er komt een nieuwe bekostigingssystematiek voor het primair onderwijs per 2023. We waren ons bewust dat we als holding nadeel zouden hebben van deze verandering van systematiek vanwege de hoge gemiddelde leeftijd van ons personeel. De systematiek wordt in stappen ingevoerd van 2023 tot en met 2026. Doordat de eerste jaren er nog een compensatie is, die steeds verder wordt afgebouwd, zullen de nadelige gevolgen tot 2026 voor de beide dochters binnen Adenium jaarlijks groter worden.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

5

De verandering van de bekostigingssystematiek gaat ook ten koste van een verandering in het betaalritme van de overheid. In de praktijk betekent dit dat een vordering die we jaarlijks opnamen in de balans, op de overheid, nu is weggevallen. Daardoor is het eigen vermogen gedaald. Dit was in de begroting 2022 verwerkt. Het bestuur doet mee in een rechtszaak, vanuit de PO-raad, om dit alsnog ongedaan te maken. Mocht die rechtszaak positief aflopen, dan zal dat een positief effect op het vermogen hebben. De bovengenoemde ontwikkelingen en de grote instroom van vluchtelingen kinderen bij OPO Furore, die deels gehuisvest zijn in één van de scholen van PCBO Smallingerland e.o., maken dat de risico’s toenemen en dat de baten en lasten uit elkaar gaan lopen. Het bestuur neemt daartoe voor het komende jaar een aantal maatregelen om de begroting vrijwel in evenwicht te houden. Het systeem van allocatie, zoals dat in de vorige begroting voor het eerst is gebruikt is, is geëvalueerd en dat heeft niet geleid tot aanpassingen in de toekenningscriteria van middelen naar de scholen. Wel worden meer middelen in het kader van beleidsvrijheid direct naar de scholen gealloceerd. Dit heeft geen veranderingen in de begroting als geheel tot gevolg. De nieuwe bekostigingssystematiek verandert in de basis ook niets aan de gekozen allocatiesystematiek.

Vanwege de latere teldatum, 1 februari in plaats van 1 oktober, dienen alleen enige toekenningsgetallen aangepast te worden om een en ander budgettair neutraal te laten verlopen. Zoals reeds in het verleden in gang gezet, worden niet structurele investeringen gepleegd door het eigen vermogen te verkleinen. Deze worden ingezet om de strategische doelen te bereiken. Het bestuur heeft kennisgenomen van de opdracht van de overheid dat schoolbesturen geen grote reserves aanhouden. Om de ondergrens daarvan goed te kunnen bepalen is een risicomanagement opgezet dat jaarlijks voor het opstellen van de begroting wordt geëvalueerd. Dit met als doel dat we ook voor de komende jaren een degelijk fundament hebben en houden voor onze organisatie. Al eerder hebben we als bestuur geconstateerd dat het feit dat OPO Furore drie volwaardige scholen heeft zonder eigen Brincode een uitdaging vormen voor de financiën. Voor één van de scholen is na onderzoek in 2022 nu het moment aangebroken een mogelijke fusie te gaan onderzoeken. Verder is gekeken naar mogelijkheden om de AZC-scholen te verzelfstandigen. Dit is op dit moment, gezien de aantallen en de complexiteit van de regelgeving, geen begaanbare weg. Daarom is nu een beleid ingezet voor de twee AZC-scholen en de twee ‘moeder’ scholen waarin de ‘moeder’ scholen geen extra voordelen hebben van het feit dat ze ‘moeder’ school zijn.

Dit betekent dat zij gefinancierd worden zoals alle andere scholen. Voorts dat alle extra middelen die binnenkomen voor de AZCscholen ook daarvoor worden aangewend. Eén en ander leidt er toe dat op deze wijze de gevolgen van het ontbreken van de Brincodes kleiner wordt en er niet onnodig wordt gespaard op de betrokken scholen. Zo ontstaat een evenwichtiger begroting voor OPO Furore. Met alle betrokkenen staan we voor flinke financiële uitdagingen de komende jaren. Samen treden we die tegemoet zodat we ook in de toekomst financieel gezond blijven. Alles met het doel voor het ogen de goede dingen voor kinderen en medewerkers te blijven doen, zodat voor hen en door hen onze strategische doelen gerealiseerd kunnen worden.

College van Bestuur stichting Adenium. Greetje Veenstra en Thijs Praamstra

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

6

1

Landelijke ontwikkelingen

Het bestuur volgt de landelijke ontwikkeling op het gebied van onderwijsontwikkeling en arbeidsmarkt ontwikkeling nadrukkelijk. Dat geldt ook voor andere maatschappelijke ontwikkelingen die relevant zijn voor het onderwijs. Hieronder bespreken we de ontwikkelingen die het bestuur voor komende jaar en de jaren daarna ziet. Waar dat mogelijk en noodzakelijk is zijn de gevolgen van de genoemde ontwikkelingen reeds in de begroting verwerkt. Tekort aan leerkrachten en directeuren Vrijwel ieder schoolbestuur heeft er mee te maken dat leerkrachten niet of nauwelijks beschikbaar zijn om de basisformatie in te vullen en vervanging regelen is voor Adenium sinds het schooljaar 20212022 zeer beperkt mogelijk. Het tekort aan leerkrachten laat zich ook in Noord-Nederland nu nog nadrukkelijker gelden dan voorheen. Dit geldt ook voor de invulling van directiefuncties. De respons op vacatures is zeer gering en de moeite en de tijd om vacatures goed in te vullen nemen toe. Bij dat alles nemen ook de kosten voor vervanging van openstaande vacatures via commerciële bureaus toe, hetgeen het bestuur als een grote zorg ziet. Daarnaast is de werkdruk landelijk een structureel probleem en wij zien dit ook terug in het MTO (medewerkerstevredenheidsonderzoek).

Gelukkig is er vanuit overheidswege de noodzaak gezien om de salariëring verder te verbeteren en is nu de gelijkschakeling tussen primair en voortgezet onderwijs gerealiseerd. De werkdruk blijft een actueel probleem, zeker nu door het gebrek aan invallers de druk op de aanwezige medewerkers wordt vergroot. Het bestuur zet zich nadrukkelijk, binnen de haar ter beschikking staande gremia, in om dit thema steeds nadrukkelijk aan de orde stellen. Vluchtelingenkinderen Na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne dit jaar werden we al snel geconfronteerd met vluchtelingen kinderen uit dat land. In hoog tempo hebben we voor deze kinderen onderwijs georganiseerd in beide gemeenten. Dit zal, zo is de verwachting, in 2023 volledig doorlopen. Hiervoor is een adequate financiering vanuit de overheid ter beschikking. Wel betekent het dat we extra personeel hebben benoemd, hetgeen voor deze populatie, door de maatschappelijke betrokkenheid van leerkrachten, relatief eenvoudig bleek. Bij het schrijven dan deze begroting is de verwachting dat het aantal Oekraïense vluchtelingen in met name Tytsjerksteradiel nog flink zal toenemen. Ook het aantal vluchtelingen uit Syrië, die vooral worden opgevangen in Smallingerland, is de afgelopen maanden fors toegenomen. Ook voor hen is onderwijs geregeld en dat zal de komende tijd verder uitgebreid moeten worden.

Voor deze groep kinderen is er ook een goede financiële regeling van het Rijk. Het maakt wel dat we ook voor deze groep extra personeel hebben benoemd. Omdat de duur, dat deze groep in de gemeente verblijft, korter dan een jaar zal zijn, zo is de verwachting, hebben we dus personeel boven de normale sterkte. Dit kan straks een voordeel zijn in de moeilijke arbeidsmarkt. We monitoren dat scherp zodat we niet in de naaste toekomst met een overbezetting geconfronteerd zullen worden die financieel te zwaar ingrijpt. De extra kosten voor leermiddelen en huisvesting moeten wellicht (deels) versneld worden afgeschreven. Het bestuur heeft dit meegenomen in het risicomanagement 2023.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

7

Vereenvoudiging bekostiging In 2019 is onderzocht hoe de complexe bekostiging eenvoudiger kan worden gemaakt. In de huidige regelgeving zijn er veel componenten die de bekostiging bepalen. In de voorgestelde bekostigingssystematiek die aan de PO-raad is voorgelegd, is de hoeveelheid indicatoren teruggebracht tot één indicator, namelijk het aantal leerlingen op 1 februari van het voorgaande jaar. De verhouding onderbouw / bovenbouw en de gemiddelde gewogen leeftijd van het personeel wordt op het landelijk niveau gebracht (nu is dat schoolniveau). Deze systematiek wordt per 1 januari 2023 daadwerkelijk doorgevoerd. Omdat de gemiddelde leeftijd binnen Adenium hoog is betekent het dat dit tot 2026 een steeds stijgend gat laat zien tussen de baten en de lasten. Dit is in de begroting verwerkt. Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB) en veranderingen vervangingsfonds en participatiefonds Het doel van de Wet Arbeidsmarkt in Balans is kort samengevat: “vast werk minder vast maken en flexwerk minder flexibel”. Dit moet leiden tot een soepeler werkende arbeidsmarkt waarbij meer werkenden zekerheid kunnen krijgen, met daarnaast nog steeds voldoende ruimte voor flexwerk. De gevolgen van deze wet voor het bestuur zijn: 1. Werknemers hebben direct bij indiensttreding recht op een transitievergoeding: dat was voorheen pas na 2 jaar. 2.

De ‘nieuwe’ berekening is per kalenderjaar dat de arbeidsovereenkomst heeft geduurd. Bij lange dienstverbanden zal de transitievergoeding daardoor lager uitvallen. 3. Bij ontslag moet volledig worden voldaan aan één van de acht ontslaggronden. Het kunnen combineren van ontslaggronden wordt de cumulatiegrond genoemd. Bij de cumulatiegrond kan de werknemer een extra vergoeding toegekend krijgen van maximaal 50% van de transitievergoeding. Dat betekent dat een werknemer in geval van een cumulatiegrond recht heeft op maximaal 1,5 keer de transitievergoeding. De veranderingen in het arbeidsrecht en bij het participatiefonds betekenen in de praktijk dat sneller meer kosten voor werkloosheid van oud-medewerkers op het bord van het bestuur komen en ook voor een langere tijd. De volledige invoering van de Modernisering Participatiefonds is ingegaan op 1 augustus 2022. Het bestuur is zich bewust van deze ontwikkeling en hiermee is in de begroting rekening gehouden. Omdat we tegenwoordig te maken hebben met een zeer krappe arbeidsmarkt komt het momenteel niet vaak voor dat tijdelijke dienstverbanden worden beëindigd en daardoor WW-uitkeringen tot stand komen. Wel komt het voor dat we soms (noodgedwongen) afscheid moeten nemen van personeelsleden bijvoorbeeld vanwege disfunctioneren. Dan zijn er wel transitievergoedingen en WW-kosten aan de orde.

Recent hebben we geen ontbindingen via de rechter moeten doen, hetgeen maakt dat we met de cumulatiegrond in de praktijk nog niet te maken hebben gehad. Coronacrisis Het bestuur heeft door de coronacrisis en met name tijdens de lockdowns zowel meer- als minder kosten gehad. Per saldo heeft dat geen grote financiële consequenties opgeleverd. Wel zien we verhoogde energiekosten door het meer ventileren vanaf het moment dat de scholen weer open zijn. Ook zijn hier en daar kleine maatregelen genomen die wel kosten met zich mee hebben gebracht. Om de gevolgen voor de leerlingen te verlichten is er veel extra geld toegekend door de overheid aan de scholen voor het schooljaar 2021-2022 en 2022-2023. Dit hebben de scholen meegenomen in hun begrotingen. Omdat het geld voor een flink deel door de scholen niet besteed kon worden, hebben de scholen dit jaar geld overgehouden dat in 2023 en 2024 uitgegeven gaat worden. Dit resulteert dan ook in veel negatieve schoolbegrotingen daar het geld grotendeels al in 2022 is binnengekomen en geboekt moest worden. Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

8

Per saldo is het zo dat de extra inkomsten ook weer worden uitgegeven. Zij verhogen wel de omzet van de stichting maar hebben geen invloed op de lange termijn financiën van de stichting. Energieprijzen De energieprijzen zijn enorm gestegen. Door de lange termijn contracten, die het schoolbestuur heeft, zijn de verhogingen aanzienlijk maar bij lange na niet zo hoog als in de markt. Het bestuur voorziet wel stijgingen tot 200% per 2023. Omdat op dit moment niet duidelijk is hoe hoog de verhogingen zijn en we ook niet weten of de overheid dit gaat compenseren, hebben we het nu niet opgenomen in de begroting, maar wel in het risicomanagement. In de begroting is een inflatiecorrectie opgenomen van 10%.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

9

2

Organisatieontwikkeling

In dit hoofdstuk nemen we u mee langs een aantal ontwikkelingen die van invloed zijn op en keuzes hebben bepaald bij de voorliggende begroting. Achtereenvolgens passeren strategisch beleid, leerlingaantallen, personele, onderwijskundige, huisvesting technische en ICT-ontwikkelingen de revue. Uiteraard zijn niet alle onderwerpen 1-op-1 terug te zien in deze gecomprimeerde begroting. We vermelden ze hier bewust wel, omdat ze de richting bepalen. Alles wat wordt genoemd en besproken, is financieel in de begroting verwerkt.

2.1 Strategisch beleid 2019-2023 Binnen Adenium wordt gewerkt aan het uitvoeren van het strategisch beleidsplan (SBP) voor de periode 2019-2023. Kern van ons strategisch beleidsplan is dat we met elkaar werken aan de vorming van IKC’s. De collectieve ambitie daarbij is: “Kindcentra waar je leert te leren en het leven leert te leven”. De kernwaarden van waaruit we werken zijn: identiteitsrijk, vertrouwen, ontwikkelen, professioneel en kwaliteit. Alle scholen hebben in hun schoolplannen een uitwerking gemaakt van het strategisch beleidsplan voor hun locatie, met daarbij aandacht voor de IKC-vorming. Voor de IKC-scholing van directeuren is vanuit de extra investering, die het bestuur doet, geld beschikbaar voor deze scholing. Een eerste groep heeft deze afgelopen jaar met groot succes gevolgd. Voor komend jaar staat een tweede leergang op de planning en zal, voor de eerste groep directeuren die geschoold zijn, een verdiepende leergang worden georganiseerd. Tevens investeren we extra in de IKC-pilot in De Wiken en eenmalig in de doorontwikkeling in 2022-2023 van Kindcentrum De Diamant in Oudega, één van onze samenwerkingsscholen. Dit kern van dit beleid wordt in 2023 gecontinueerd. Alle expeditieteams, die het strategische beleid uitwerken, zijn in werking en hebben afgelopen jaren, ondanks de beperkingen van COVID-19, al veel werk verzet.

De werkwijze van de teams is in 2022 geëvalueerd. Vanaf eind 2022 is een aantal teams omgezet naar klankbordgroepen. Het uitwerken van beleid zal door de staf gebeuren en dan met de klankbordgroep worden besproken. Zo wordt er efficiënter gewerkt en worden de scholen ontlast. Met name de onderdelen gerelateerd aan Personeel & leiderschap en Onderwijs & kwaliteit, zullen wel in de huidige expeditieteam vorm blijven functioneren, vanwege de inbreng van directeuren en de directe link met de kwaliteit van onderwijs op de scholen. De evaluatie van de holding wordt in eind 2022 verwacht. Daarna zal het bestuur zich buigen over het vervolg. Onderstaand een overzicht van de stand van zaken en voortgang van de strategische beleidsontwikkeling. • •

• • •

Eenduidig beleid is vastgesteld op het gebied van personeel, gezond werken en lief en leed. Het nieuwe allocatiebeleid is voor de scholen per 01-08-2021 van start gegaan. Omdat op een aantal scholen enige teruggang in de formatie zichtbaar was, krijgen deze vanuit de extra strategische investering het eerste jaar, 2021-2022, een extra toelage om de overgang goed te doen verlopen. Vanaf 2022-2023 wordt volledig volgens de nieuwe systematiek gewerkt en is deze strategische opdracht klaar. De klankbordgroep blijft op afroep beschikbaar. Er is een duidelijk systeem voor kwaliteitszorg ontwikkeld voor heel Adenium dat nu verder geïmplementeerd wordt. Het samenwerkingsmodel is klaar en wordt nu door procesregie verder ingericht en geconcretiseerd. De basis van een intern en extern communicatieplan is klaar en wordt nu verder uitgewerkt. De werkgroep communicatie en onze eigen ICT-afdeling zijn hierbij nauw betrokken. Hierin is ook van uit de strategische middelen geïnvesteerd en dat zal in 2023 worden voortgezet. Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

10

•

•

•

Het expeditieteam dienstverlening heeft een analyse gemaakt van alle processen op het Servicebureau en een visievoorstel gemaakt dat inmiddels is vastgesteld. Daarmee is deze strategische opdracht afgerond. De evaluatie van de dienstverlening wordt cyclisch opgenomen. De beide SBO-scholen van OPO Furore en PCBO Smallingerland zijn verdergegaan met hun participatie binnen Samen Kansrijk, waarvan het proces om tot nieuwbouw te komen inmiddels een definitief ontwerp heeft opgeleverd en de kavel gereed gemaakt wordt om te gaan bouwen. Tevens wordt de onderwijskundige visie tussen de vijf partners steeds verder uitgewerkt en geconcretiseerd. Het automatiseren van alle digitale systemen is klaar. De harmonisatie van de gegevens in de boekhoudingen is ver gevorderd en de laatste verfijningen worden doorgevoerd. Dit leidt tot een steeds beter en gedetailleerd overzicht van hoe het geld, gekoppeld aan beleid, wordt uitgegeven.

2.2 Ontwikkeling leerlingaantallen Leerlingen zijn het bestaansrecht van onderwijsorganisaties en de basis voor de rijksbekostiging en de beschikbaarstelling van middelen. Derhalve houden we bij de (meerjaren) begroting terdege rekening met de verwachte ontwikkeling van het aantal leerlingen. Door de nieuwe bekostiging tellen we het aantal leerlingen nu op 1 februari. De stijging bij OPO Furore komt in 2023 vooral voor rekening van de AZC-scholen. De verwachting voor de jaren na 2024 is een nog kleine krimp van het aantal leerlingen.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

11

Totalen OPO Furore

Totalen per school

Leerlingen per 1 februari 2022 en verder

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

12

2.3 Administratie, beheer en bestuur Vanaf 2021 werken we met volledig geautomatiseerde systemen voor de administratieve, financiële en personele administratie. Daarbij hebben het bestuur, de scholen en de staf continu inzicht in alle processen in de organisatie. Het proces is goed verlopen. Inmiddels zijn de boekhoudingen van beide dochters volledig op elkaar afgestemd en worden de laatste verfijningen in de boekhoudingen doorgevoerd. Doelstelling is om op deze wijze zo goed mogelijk inzicht te hebben in alle financiële processen gekoppeld aan beleid. 2.4 Huisvesting In augustus 2021 is de oplevering van AZS Papilio in Burgum gerealiseerd. Inmiddels wordt gewerkt aan de uitbreiding van de school door de grote toestroom van vluchtelingenkinderen. De voorbereiding voor de (ver)nieuwbouw van een MFC en IKC in Tytsjerk is in volle gang. De start van de bouw zal in 2023 zijn beslag krijgen. De voorbereiding voor nieuwbouw van de school voor Samen Kansrijk is in volle gang: daarbij gaat het voor ons bestuur om de SBO-scholen in Drachten. Waar nodig zijn extra middelen gereserveerd voor kosten, die voor rekening van het bestuur komen, bij en ten gevolge van de nieuwbouw. Voor drie scholen zal naar verwachting de aanbesteding in 2023 voor zonnepanelen zijn beslag krijgen. Dit is nu niet in de begroting opgenomen omdat we de kosten nog niet kennen.

Het geld zal geactiveerd worden en daarna worden afgeschreven. De panelen verdienen zichzelf terug 2.5 Personeel De ritsen van HRM-beleid, welke is opgenomen in het strategisch beleidsplan van Adenium, is inmiddels uitgevoerd. Dit heeft ertoe geleid dat de beleidsdocumenten voor beide dochters gelijk en toekomstgericht zijn gemaakt. Vanuit dit vastgestelde beleid ligt voor komend jaar het accent op de evaluatie en implementatie van dit beleid in de gehele organisatie. Vanuit de portefeuille HRM is er speciale aandacht voor de complexe arbeidsmarktvraagstukken. Vervangingsvraagstukken en de schaarste op de arbeidsmarktvraagstukken vraag specifieke aandacht. Vanuit het expeditieteam HRM wordt ingezet op de strategische personeelsplanning als basis om te komen tot een gerichte aanpak voor deze complexe vraagstukken. Vanuit de portefeuille HRM is er speciale aandacht voor de inzet van, en de continuering van de beleidsontwikkeling vanuit het Expeditieteam Leiderschap en HRM, met name gericht op de personele vraagstukken rondom IKC’s. Door de expeditieteams zal bij de lokale ontwikkeling van de scholen aangesloten worden door beleid te ontwikkelen dat zowel specifiek lokaal als door alle scholen van Adenium gebruikt kan worden. 2.6

Onderwijs

Kansrijke Overstap (PO-VO) Opnieuw is er een subsidie door het ministerie beschikbaar gesteld voor de aanvragen die CSG Liudger en OSG Singelland samen met Adenium hebben gedaan voor “doorstroom PO-VO". Het VO is penvoerder qua financiën. Via vijf werkgroepen zijn diverse initiatieven ontplooid om de overgang van PO naar VO zo goed mogelijk te laten verlopen. Deze kunnen nu doorgaan en worden verder versterkt.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

13

Kwaliteitszorg In 2022 is door de scholen weer een schooljaarplan gemaakt gebaseerd op het strategisch beleidsplan waarin de focus op de strategie van Adenium en de lokale kleur van de school nadrukkelijk tot uiting komt. HRM-beleid op schoolniveau maakt deel uit van het schoolplan, passend bij de centraal vastgestelde richting in het strategisch beleidsplan. Ook dit jaar is de uitwerking van NPO-gelden opgenomen als onderdeel van het schooljaar. Het schoolplan maakt deel uit van het kwaliteitszorgsysteem van Adenium. Onderdeel van het kwaliteitszorgsysteem is instrumentarium dat zorgt voor een goede monitoring, ondersteuning, scholing en toezicht van alle scholen, hetgeen moet leiden tot een situatie waarin alle scholen in het basisarrangement van de inspectie zitten. Om de scholen te ondersteunen bij het realiseren van voldoende onderwijskwaliteit is binnen Adenium het onderwijsteam actief. Scholen kunnen het onderwijsteam inschakelen voor advies en begeleiding bij o.a. het verbeteren van eindopbrengsten, didactisch handelen en zicht op ontwikkeling. Naar verwachting zullen scholen deze ondersteuning goed kunnen gebruiken n.a.v. zelfevaluaties, inspectiebeoordelingen, auditresultaten of in aanloop naar een inspectiebezoek. IKC-vorming Een centrale plaats in het strategisch beleidsplan wordt ingenomen door de ontwikkeling naar integrale kindcentra (IKC’s).

Vanuit het expeditieteam IKC wordt de ontwikkeling hiervan vormgegeven. De doelstelling is dat alle scholen, rekening houdend met de eigen omstandigheden, (onderdeel van een) IKC worden. Deze IKC’s hebben adequaat toegeruste directeuren nodig. Binnen Adenium zorgen we, met een eigen kweekvijverprogramma, voor voldoende en geschikte directeuren voor de toekomst. Deze IKC-vorming gaat gepaard met een periode van ‘richten en inrichten’ met andere IKC-partners, zoals de kinderopvang, alvorens men integraal uitvoering kan geven aan een doorgaande ontwikkeling van kinderen. Deze fase van richten, inrichten en deels verrichten vraagt de komende jaren extra inzet en middelen. In dit kader is subsidie verkregen vanuit gemeente Smallingerland voor Proeftuin De Wiken voor de doorontwikkeling van de Proeftuin, die beoogt een doorgaande lijn voor onderwijs, opvang en zorg te realiseren.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

14

Nationaalprogramma Onderwijs (NPO) Deze subsidie is bedoeld om de gevolgen van de lockdowns op de scholen aan te pakken; zowel onderwijskundig als pedagogisch. De scholen hebben plannen gemaakt voor deze middelen. Deze gelden in ieder geval voor het schooljaar 2021-2022 en 2022-2023 en zullen tot en met 2024 kunnen worden uitgegeven door de scholen. Leesinterventieprogramma Bouw! Voor Bouw! is voor vier jaar subsidie toegekend vanuit gemeente Smallingerland (juli 2020 t/m juli 2024). Hiermee kan de stuurgroep Bouw! blijven bestaan, die de implementatie aanjaagt en ondersteunt op de scholen. Dit betekent dat schoolbezoeken, trainingen en bijeenkomsten worden georganiseerd en dat het leesinterventieprogramma verder wordt geborgd binnen Adenium. Dit doen we door het delen van kennis en vaardigheden, aansluiting te maken bij het leesnetwerk en advies te vragen bij de externe programmaleider om verdieping daar mogelijk op te pakken. Coördinatie netwerken Dit schooljaar vindt er een doorontwikkeling plaats van de opzet van de netwerken. De visie en organisatie wordt verder aangescherpt zodat de netwerken beter aansluiten bij de onderwijsontwikkeling op de scholen. In overleg met de netwerkleiders wordt per netwerk gekeken naar de opzet, uitvoering en inhoud, zodat dit past bij de wensen en behoeftes van de netwerkleden.

Er worden per netwerk 3 à 4 scholings- en intervisiedagen georganiseerd. Tijdens deze bijeenkomsten vindt gezamenlijke scholing en afstemming plaats en worden er beleidsontwerpen vanuit de praktijk voorbereid voor de expeditieteams. De taal- en rekennetwerken worden ook ingezet voor het verrijken van de bovenschoolse onderwijsresultaten. Er is een nieuw netwerk gestart dit schooljaar; het hoogbegaafdheidsnetwerk. Er zal in het voorjaar een informatieve bijeenkomsten worden gepland rond het thema ‘het jonge kind’ om de behoefte, aan een dergelijk netwerk, te kunnen peilen en dit onderwerp onder de aandacht te brengen. Passend onderwijs Door het ZAT-team wordt ondersteuning geboden op het gebied van leerlingenzorg en gedrag. Door deze eenduidige wijze van werken vindt de financiering vanaf 2022 plaats via de gemene rekening; een voorziening voor heel Adenium. Scholingsbijeenkomsten Vanaf 2021 vinden alle centrale scholingen plaats in de huisacademie van Adenium; Acadenium. Dit betreft de scholingen vanuit de centrale netwerken en alle verplichte scholingen als BHV en medezeggenschap. In 2022 heeft een doorontwikkeling plaatsgevonden die maakt dat meer medewerkers nu intern nascholingen volgen.

Dit is inhoudelijk positief en heeft als bijkomend effect dat veel medewerkers van onze scholen elkaar zo leren kennen en met elkaar uitwisselen tijdens deze bijenkomsten: dat versterkt de netwerkorganisatie die we willen zijn.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

15

2.7 Informatie en Communicatie Technologie ‘23- ‘26 Het doel van afdeling ICT is het waarborgen van een stabiele, moderne en betaalbare ICT-omgeving voor alle leerlingen en leerkrachten. Leerlingen en leerkrachten moeten onafhankelijk van de school waar ze naar toe gaan met goede apparatuur kunnen werken, zodat goed en eigentijds onderwijs gegeven en gevolgd kan worden. Rekening wordt gehouden met veilig werken met persoonsgegevens. Om doelmatig te kunnen werken krijgt elke leerkracht een laptop die thuis en op school gebruikt wordt en volledig van afstand door het ICT-team wordt beheerd. Dit proces is voor OPO reeds klaar en wordt in 2023 voor PCBO afgerond. Om te zorgen dat de ICT storingen en klachten sneller en adequater worden afgehandeld zal komend jaar een ticketsysteem voor heel Adenium worden ingevoerd: alle klachten en vragen worden in één centraals systeem gemeld en vervolgens afgehandeld. 2.8 Coöperatie Brede scholen In Drachten functioneert de coöperatie Brede scholen. Zij voert het beheer over de beide Brede scholen in Drachten. Het bestuur van Adenium maakt onderdeel uit van het bestuur van de coöperatie samen met de maatschappelijke onderneming Smallingerland (M.O.S.). Het bestuur van de coöperatie heeft een extern onderzoek laten doen naar het functioneren van de coöperatie en gevraagd om advies om de coöperatie zo doelmatig mogelijk te laten functioneren.

Het bestuur van de coöperatie heeft besloten dat het onderhoudsbeheer vanaf 2022 en de financiële administratie vanaf 2023 door Adenium gedaan wordt. Het dagelijks toezicht en het beheer van de wijkcentra alsmede de verhuur van de ruimten blijft in handen van M.O.S. Het bestuur heeft geconstateerd dat zo de kwaliteit en expertise van beide organisaties optimaal wordt ingezet in het belang van goed functionerende brede scholen.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

16

3

Meerjarenbegroting 2023-2026

In dit hoofdstuk vermelden we hoofdlijnen van deze uitdagingen, zodat de getallen in de begroting richting krijgen en duidelijk wordt welke beleidsontwikkelingen van belang zijn voor de komende jaren. De meerjarenbegroting 2023-2026 is gebaseerd op een aantal strategische keuzes en aantal uitdagingen. De nog langzaam doorzettende krimp van het aantal leerlingen en het wegvallen van de fusiemiddelen, die het bestuur ontving ten gevolge van de fusies van verschillende dorpsscholen, zijn voorbeelden van deze uitdagingen. Ook de grote instroom bij van vluchtelingenkinderen bij dochter OPO Furore alsmede de stijgende energieprijzen vormen een uitdaging voor het bestuur. De moeilijke arbeidsmarkt voor leerkrachten en directeuren is een grote zorg. Vervangers krijgen is moeilijk en door het gebruik van externe bureaus steeds duurder. Tot slot werkt de nieuwe bekostigingssystematiek in het nadeel van het bestuur. Dit komt door de hoge gemiddelde leeftijd van onze medewerkers. In de komende jaren wordt de compensatie daarvoor afgebouwd, hetgeen tot toenemende tekorten leidt. Concluderend: Bovenstaande maakt dat, bij ongewijzigd beleid, OPO Furore vanaf 2023 structureel in de rode cijfers komt. Het risicomanagement 2023 laat zien dat er extra risico’s op het bestuur afkomen. Dit maakt dat er meer geld ‘achter de hand’ gehouden moet worden.

Uit het risicomanagement blijkt dat het eigen besteedbaar vermogen en het risicovermogen met elkaar in evenwicht zijn. Dit betekent dat, bij nog verder toenemende risico’s, de ratio tussen deze twee getallen onder de 1 zakt. Bij gelijkblijvende risico’s maar een negatieve exploitatie wordt het vermogen te klein en zakt de ratio ook onder de 1. Het gevolg van het zakken van de ratio onder de 1 zal zijn dat er bezuinigd moet worden, bovenop de maatregelen die het bestuur nu al voorstelt. Dat is zeer onwenselijk omdat dat direct de kwaliteit van het onderwijs zal raken. Door alle efficiencyslagen die gemaakt zijn en ook nog gemaakt zullen worden in 2023 zal het gevolg zijn dat er geen maatregelen nodig zijn die direct het onderwijs en de voorzieningen daarom heen raken. Het bestuur wil dat te allen tijde vermijden en zal daarom streven naar een begroting die in evenwicht is. Daarom neemt het bestuur de volgende maatregelen. a. In de allocatie van middelen wordt alle personele formatie op schoolniveau zichtbaar. Op dit moment staat er voor een aantal directiefuncties een deel van de directieformatie boven de sterkte. Deze directeuren hebben een grotere betrekkingsomvang dan de beschikbare directieformatie van de school toestaat. Dit is ontstaan doordat intern de mogelijkheid van mobiliteit geboden wordt, of door krimp van de school.

Dit zal naar verwachting in de toekomst vaker voor kunnen komen waardoor het belangrijk is dat we hier transparant beleid voor hebben, zodat enerzijds mobiliteitswensen gestimuleerd worden en anderzijds het voor alle betrokkenen duidelijk is welke procedure hiervoor gevolgd wordt. We hebben hierover de volgende afspraken gemaakt. Het deel van de directieformatie dat boven de sterkte op de personele formatie van de school staat wordt doormiddel van een bovenschools budget omgezet naar een budget neutrale situatie. De boventallige directieformatie blijft hierdoor wel zichtbaar op de school, echter door de inzet van bovenschoolse budget heeft het geen invloed op de personele begroting van de school. Zowel desbetreffende directeur als het College van Bestuur ontvangen hiervan een overzicht. De directeur maakt in afstemming met het College van Bestuur een bestedingsplan voor de boventallige directieformatie. Uitgangspunt is dat deze formatie ingezet wordt voor leidinggevende werkzaamheden. Inzet op een andere school als directeur, behoort hierbij tot de mogelijkheden. Het bestedingsplan wordt goedgekeurd en gemonitord door het College van Bestuur. De beleidsadviseurs P&O kunnen de directeur en het College van Bestuur adviseren over de verschillende mogelijkheden. Boventallige directie Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

17

b.

c.

d. e.

f.

•

•

formatie blijft zichtbaar en wordt bovenschools begroot.De directiestructuur van de toekomst is een belangrijk onderdeel van de strategische agenda waar vorm en inhoud aan zal worden gegeven. De kosten voor vervanging bleken met 5% niet realistisch begroot. Deze worden nu begroot op 7%. Daarom zal het vervangingsbeleid worden doorontwikkeld om te zorgen dat de vervangingskosten niet boven de 7% uitstijgen. De eerste helft van 2023 zal gebruikt worden om dit beleid verder uit te werken zodat dit, met ingang van het nieuwe schooljaar, geïmplementeerd kan worden. Over alle extra middelen, los van de lumpsum, zal het bestuur een afroming toepassen in het kader van personeels- en arbeidsmarktbeleid van 16%. Dit omdat vrijwel alle middelen gebruikt worden om personeel te benoemen. De extra kosten daarvan drukken nu op de bovenschoolse kosten. Hiermee komen de kosten volledig ten laste van de extramiddelen en ontstaat een evenwicht in baten en lasten. De extra investering van € 300.000 zal in 2023 voor heel Adenium nog worden gedaan. Daarna verlagen we deze naar € 150.000 per jaar. Om een degelijk fundament voor de financiën na 2023 te hebben en te houden zal het bestuur de huidige systematiek van allocatie evalueren en bekijken op de financiële houdbaarheid voor de toekomst. Hierbij is met name aandacht voor de kosten van de kleine scholen.

Het bestuur zal de hoeveelheid personeel die we in dienst hebben strak monitoren. Dit is van belang omdat er veel extra personeel is benoemd vanwege de NPO-middelen. De verwachting is dat, met een strakke monitoring, we alle personeel goed kunnen gebruiken en niet tegen extra kosten zullen aanlopen. Het inzicht in die ontwikkeling is cruciaal zodat hier geen overschrijdingen ontstaan.

OPO Furore kent twee AZC-scholen. De bekostiging is afhankelijk van het aantal leerlingen en daarmee is er sprake van een fluctuerende bekostiging. Tevens worden er extra middelen ontvangen voor kinderen die pas kort in Nederland zijn. Het bestuur heeft gemeend, uit eerder opgedane ervaringen, dit voorzichtig te moeten begroten. Wel zijn de inkomsten hoger dan vorig jaar, omdat er veel meer kinderen zijn. Opgemerkt moet worden dat van een deel van de kinderen de verwachte verblijfsduur minder dan één jaar is. OPO Furore kent drie scholen waarvoor geen separaat Brinnummer bestaat. Het betreft het Tweespan, Papilio en de Vlinderboom. Meer en meer drukken de lasten van dit construct op onze begroting. Het bestuur heeft afgelopen jaar een onderzoek ingesteld naar mogelijke oplossingsrichtingen. Dit heeft opgeleverd dat er draagvlak is bij Het Tweespan en het naastgelegen Foarhûs om de mogelijkheden van en fusie te verkennen. Dit proces krijgt zijn vervolg en zou tot een mooie nieuwe school kunnen leiden en tevens een goede bijdrage leveren aan de houdbaarheid van de financiën. Een apart Brinnummer voor de beide AZCscholen bleek geen haalbare mogelijkheid.

Daarom zullen de financiën van de beide AZCscholen en de beide moeder scholen, Partoer en Pionier zodanig worden gewijzigd dat de AZCscholen zich met de extra rijksmiddelen kunnen bedruipen en de moederscholen geheel conform de afgesproken allocatie worden gefinancierd. Dit proces is reeds ingang gezet.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

18

3.1

Begrote formatie en loonkosten

Toelichting bij tabel 3.1. Hierboven is de onderverdeling zichtbaar in de drie functiegroepen. Onder invloed van de extra middelen van het Rijk om de gevolgen van de Coronacrisis te bestrijden kunnen we in 2022 en 2023 meer geld uitgeven aan personeel. Zowel aan de WTF’s, als aan de totaal bedragen is dat duidelijk te zien. Het jaar 2022 kent daarin een piek. In 2024 dalen zowel de uitgaven als de inzet van onderwijspersoneel weer. Veel inzet kan dan terugvloeien naar de vervangingspool, die nu leeg is, en een deel van de inzet gebeurd op tijdelijke basis. 3.2 Baten en lasten meerjarenbegroting Zoals eerder beschreven heeft het bestuur voor de strategische planperiode 2019-2023 gekozen voor een jaarlijkse afroming van het eigen vermogen van € 300.000 voor de komende vier jaar als investeringsbudget. Het bestuur stelt voor dit bedrag ook voor heel 2023 op te nemen en dit met ingang van 2024 te laten doorlopen voor € 150.000. Dit budget wordt besteed aan niet structurele kosten. Een aantal expeditie ontwikkelingen worden uit dit budget betaald. In het kader van de gemene rekening binnen Adenium bedraagt dit budget voor OPO Furore 61%, zijnde € 183.000. Dit is in de begroting verwerkt. Mede door deze keuze en de inzet van NPO middelen in 2023 en 2024, waarvoor de middelen deels eerder werden ontvangen, wordt er in 2023 met een negatieve begroting gewerkt.

Zoals in de inleiding vermeld kreeg het bestuur voor 2022 ten gevolge van de nieuwe bekostigingssystematiek per 2023, over 2022 ongeveer 7% minder inkomsten. Dit was reeds de begroting 2022 verwerkt. We kijken uit naar de uitkomst van de rechtszaak, die nog loopt, om te zien of dit alsnog gecompenseerd zal worden. Voor 2023 geldt dat de begroting een tekort heeft dat in lijn is met het bovengenoemde beleid, en dus doelbewust is. Voor de jaren vanaf 2025 zien we een tekort dat oploopt. Hiertoe zal het bestuur onderzoek doen om te kijken naar de kosten van met name de kleine scholen en hoe om te gaan met de huidige allocatie. De onzekerheid van het aantal kinderen op de AZC-scholen is van grote invloed op zowel de baten als de personele inzet. De overige overheidsbijdragen zijn voor 2023 en 2024 hoger begroot door een budget voor het project voor de Kansrijke School voor geheel Adenium. De overige baten zijn hoger vanwege de hogere detacheringen van leerkrachten naar PCBO Smallingerland. Ook leerkrachten van PCBO Smallingerland worden gedetacheerd naar OPO Furore. Die zijn onder de personeelslasten begroot.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

19

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

20

3.3

Begrote formatie en loonkosten per kostensoort

Toelichting bij tabel 3.3. Bovenstaand schema geeft het verloop van het personeel weer, samengesteld uit alle afzonderlijke scholen. De taakstellingen geven aan wat de terugloop van personeel op de scholen moet zijn gezien de daling van het aantal leerlingen. Er zijn ook scholen die vacature ruimte hebben doordat er personeel met pensioen gaat dan wel doordat er groei wordt verwacht. Het bestuur verwacht geen problemen in het voldoen aan de taakstellingen gezien het personeelsgebrek en het feit dat de invalpool nu leeg is. Jaarlijks monitort het bestuur de ontwikkelingen om te zien of bijstellingen nodig zijn. De huidige lange termijnverwachting is dat het personeelstekort alleen maar zal toenemen.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

21

3.4 Begrote formatie per vestiging (incl. verzuim) De tabel geeft de bezetting op de scholen weer in 2022 en voor 2023 en de prognose voor de jaren erna. Door boekhoudkundige herschikking en verfijningen zijn een paar onderdelen leeg.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

22

4

Investeringen

4.1 Begrote investeringen per categorie per jaar De tabel geeft de totalen weer binnen alle scholen van OPO Furore van investeringen op de diverse onderdelen. OLP (onderwijsleerpakket). Voor de planning van groot meerjarenonderhoud wordt de voorziening onderhoud gevormd. Deze is gebaseerd op de MJOP’s, de meerjarenonderhoudsplanning.

4.2 Totaal begrote afschrijvingen per jaar Op apparatuur en inventaris wordt afgeschreven. Hieronder het verloop van de afschrijvingen per onderdeel.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

23

5

Exploitatie

5.1 Baten en lasten details meerjarenbegroting In de onderstaande tabel wordt de exploitatie gedetailleerder uitgewerkt voor de komende jaren waarbij ook de prognose 2022 is meegenomen. Duidelijk zichtbaar zijn de hogere baten ten gevolge van de extra ‘Corona middelen’ in 2022 en 2023.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

24

5.2 Verdeling Baten en Lasten De volgende tabellen geven inzicht in waar de baten vandaan komen en hoe de lasten per categorie zijn verdeeld.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

25

6

Financieel beleid

6.1 Kengetallen Kengetallen worden gehanteerd voor een beter begrip en om meer inzicht te krijgen in de ontwikkeling van de financiële positie in de loop van de tijd. Onderstaande tabel heeft de getallen voor 2025 nog niet omdat de systemen die op het moment van schrijven die nog niet konden genereren. Voor 2025 zullen de waarden vrijwel gelijk zijn aan die van 2024. De gegevens zijn berekend op basis van de verwachte exploitatiegegevens over 2022 zoals vermeld in de laatste Marap. 2023

2024

2025

2026

Solvabiliteit

Eigen vermogen + voorzieningen Balans totaal

60%

60%

56%

51%

Liquiditeit

Vlottende activa Kortlopende schulden

1,86

1,90

1,81

1,55

0,11

0,12

0,11

0,06

41%

42%

39%

35%

Weerstandvermoge n

Eigen vermogen -/- mat.vaste activa Rijksbijdragen

Kapitalisatiefactor

Balanstotaal -/- geb & terreinen Totale baten

Solvabiliteit De ratio ‘solvabiliteit’ geeft de mate aan waarin de organisatie in staat is om op de lange termijn aan al haar financiële verplichtingen te voldoen. De Inspectie hanteert hierbij een signaleringswaarde van 30%. De solvabiliteit is ruim voldoende, maar neemt af. Liquiditeit De ratio ‘liquiditeit’ geeft aan of de organisatie in staat is om alle schulden te kunnen betalen. De Inspectie hanteert hierbij een signaleringswaarde van 0,75. De liquiditeit is ruim voldoende. Er is in beperkte mate in vaste activa belegd. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft een indicatie van de financiële veerkracht van de organisatie. Is de organisatie voldoende in staat eventuele financiële tegenvallers op te vangen? Het weerstandsvermogen vormt daarmee een buffer voor eventuele calamiteiten. Een weerstandsvermogen beneden de 10% is te laag en brengt de weerbaarheid van de organisatie om risico’s op te kunnen vangen in gevaar. Op basis van de balansprognoses daalt het weerstandsvermogen. Dit wordt vooral veroorzaakt door de verwachte, maar deels bewust geplande, negatieve resultaten voor de komende jaren. Vanaf 2026 is het weerstandsvermogen te laag bij huidig financieel beleid. Aanpassen van het huidige beleid is dus nodig.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

26

Kapitalisatiefactor De commissie ‘Don’ heeft in 2009 het rapport opgeleverd inzake het financieel beleid van onderwijsinstellingen. Een van de conclusies van de commissie was dat het hanteren van financiële kengetallen het bestuur kan helpen bij het financiële beleid. Voor een beoordeling van het vermogensbeheer stelt de commissie de totale behoefte aan kapitaal centraal. Uitgaande van het nieuwe vertrekpunt hanteert de commissie de kapitalisatiefactor als nieuw kengetal om te signaleren of onderwijsinstellingen misschien een deel van hun kapitaal niet of inefficiënt benutten voor de vervulling van hun taken. Als instellingen meer kapitaal hebben dan past bij de jaarlijkse baten, wordt een deel van dat kapitaal kennelijk niet efficiënt benut: men zou immers dezelfde diensten moeten kunnen leveren met minder kapitaal. Voor schoolbesturen in het primair onderwijs die in beginsel geen gebouwen en terreinen op hun balans hebben, adviseert de commissie een bovengrens aan de kapitalisatiefactor van 35% voor grote instellingen (totale baten > € 8 miljoen) en 60% voor kleine instellingen (totale baten < € 5 miljoen). Tussen de € 5 miljoen en € 8 miljoen geldt een glijdende schaal. Op basis van de grootte van de stichting bedraagt de door de commissie ‘Don’ gestelde ‘norm’ dus 35%. De kapitalisatiefactor is daarmee strikt genomen te hoog.

De hoge kapitalisatiefactor is overigens ook wel een gewenste situatie omdat het verzorgingsgebied van de stichting gekwalificeerd mag worden als ‘krimpgebied’. Als gevolg van de dalende leerlingaantallen is het inherent risico van de stichting groter, waardoor een hogere kapitalisatiefactor noodzakelijk wordt geacht. Signaleringswaarde bovenmatig eigen vermogen. Het ministerie heeft een nieuwe norm geïntroduceerd om te bepalen of een bestuur bovenmatig eigen vermogen heeft. Deze berekeningswijze houdt geen enkele rekening met gesignaleerde risico’s die het bestuur waarneemt. Daarom heeft het bestuur, met behulp van Verus, breed in de organisatie het risicomanagement vastgesteld en herijkt zij dit iedere jaar. Voor 2023 blijkt daaruit dat het vermogen ten opzichte van de risico’s vrijwel in een verhouding 1 op 1 staat. Daarmee is er geen sprake van een bovenmatig vermogen maar van een net toereikend vermogen. Het bestuur neemt dit nadrukkelijk mee in haar lange termijn strategische keuzes en financieel beleid. Oordeel kengetallen Vastgesteld moet worden dat de financiële situatie van de stichting voor 2023 en 2024 met de genomen maartregelen goed is. Vanaf 2025 zijn bijstellingen in het beleid noodzakelijk zodat de kengetallen zich naar boven toe bijstellen.

6.2 Planning en control De planning en controlcyclus bestaat uit de stappen van vooruitkijken, sturen, bijsturen en verantwoorden. De nieuwe geautomatiseerde administratieve, personele en financiële systemen maken dat de staf, de schooldirecteuren en het CvB nagenoeg real-time inzicht en overzicht hebben over de administratieve, financiële en personele ontwikkelingen binnen Adenium. Dit maakt de sturing en control beter en eenvoudiger. Naar de RvT en de GMR-en stuurt het CvB een managementrapportage over de maanden januari tot en met april, vervolgens één over de maanden januari tot en met september. De marap over de maanden oktober tot en met december wordt meegenomen in het jaarverslag.

Adenium • Meerjarenbegroting 2023-2026 OPO FURORE

27

In december wordt de begroting besproken met daarin de verwachting voor het gehele jaar daarin opgenomen. In mei worden de jaarrekening en het bestuursverslag aan de geledingen aangeboden en besproken. 6.3 Treasury Treasury kan worden omschreven als “het sturen en beheersen van het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s”. Treasury is een belangrijk instrument geworden en krijgt daardoor steeds meer bestuurlijke betekenis. Het bestuur heeft daarom zorggedragen voor een verantwoorde en professionele inrichting van de treasuryfunctie. Een bindend kader hiertoe is in de Regeling ‘Beleggen en belenen” weergegeven die sinds 2001 van kracht is. In 2010 is deze regeling deels herzien en geactualiseerd. Een volgende wijziging heeft plaatsgevonden in 2016. Hoewel er in de nieuwe regeling een behoorlijk aantal wijzigingen heeft plaats gevonden, heeft de nieuwe regeling in de praktijk feitelijk geen gevolgen voor het ‘treasurybeleid’ van OPO Furore. Treasury draagt zorg voor voldoende liquiditeit, beperkte financiële kosten en optimale rente inkomsten. Daarnaast houdt treasury zich bezig met beheersing van de risico’s en neemt maatregelen ter bescherming van het vermogen en exploitatieresultaat. OPO Furore heeft tot op heden nooit leningen afgesloten.

In 2021 is een nieuw Treasurybeleid vastgesteld voor heel Adenium. Voor OPO Furore betekent het dat een deel van de liquiditeiten belegd wordt, dit conform de regeling beleggen en belenen, en een deel liquide wordt aangehouden voor de financiering van onderwijsactiviteiten. Deze beleggingen worden beheerd door Schretlen & Co, onderdeel van Rabo Nederland. Omdat er op dit moment moeilijk aan renderende beleggingen te komen is, zal de opbouw langzaam gaan. Doel is financiële risico’s, zoals negatieve rente, te beperken en te streven naar een (klein) positief rendement.

Het gegeven mandaat aan Rabo Schretlen is: • • • •

Met de beleggingen streven naar behoud van vermogen; De beleggingen dienen te voldoen aan de kaders van de Regeling beleggen, lenen en derivaten OCW 2016; Een beleggingshorizon van 10 jaar. Het risico van de beleggingen wordt mede afgestemd op deze datum; Het risicoprofiel is defensief. Het geschatte neerwaartse risico bedraagt in een slecht scenario -10%.