16 - Bijlage 1 - Kwaliteitsplan Wegen 2024 met 3 bijlagen

-

Raad: 9 personen Belangenorganisaties: 13 personen o Seniorenraad: 2 personen o Dorpsbelangen: 9 personen o Cumela: 2 personen Totaal: 22 personen

Uitkomsten Mentimeter en dialogen Beoordeling wegen binnen de gemeente De beoordeling ligt tussen de 6 en 8, met de meeste stemmen voor een 8 (9 stemmen). Dit mooie resultaat laat zien dat de ervaring van wegen binnen de gemeente positief is en dat beheer een ruim voldoende ervaart. Sommige mensen hebben het plaatje in de Mentimeter slide beoordeeld in plaats van de wegen in de gemeente (vandaar het cijfer 9).

Bijsturen onderhoudsniveaus De mening over bijsturen op onderhoudsniveau van woon-/werk straten binnen de bebouwde kom is verdeeld tussen licht verhogen (9 stemmers) en gelijk blijven (ook 9). Degenen die op ‘gelijk blijven’ stemden, vinden dat er nauwelijks klachten en problemen zijn dus er is geen aanleiding om het onderhoudsniveau te veranderen. De andere 9 stemmers kozen voor licht verhogen omdat in deze optie het onderhoudsniveau van langzaam verkeer naar B gaat. Er is 1 stem voor sterk verhogen en 2 voor licht verlagen. Wat betreft het onderhoudsniveau van klinkerwegen in de stadskern is er een consensus om het onderhoudsniveau gelijk te laten (12 stemmen), omdat het momenteel als ‘mooi op niveau’ wordt ervaren. Echter, sommigen (9 stemmen) pleiten voor het licht verhogen van het niveau, vooral omdat zwaarder verkeer vaak gebruik maakt van deze wegen, wat kan leiden tot snellere achteruitgang van de kwaliteit. Een verhoging van het niveau zou de duurzaamheid van de wegen verlengen. De vragen over het bijsturen van het onderhoudsniveau op alle wegen in de winkelgebieden en langzaam verkeer in de hele gemeente is er weinig discussie ontstaan. Een overweldigende hoeveelheid stemmers (19) vinden dat het niveau gelijk kan blijven in de winkelgebieden. Wat betreft langzaam verkeer vinden de meeste mensen dat het niveau licht verhoogd mag worden (14 stemmen).

42023074 Kwaliteitsplan Wegen Tytsjerksteradiel

26

14 mei 2024

Wat is belangrijk wat betreft wegen? Bij de bespreking van belangrijke aspecten met betrekking tot wegen wordt veiligheid naar voren gebracht als de grootste prioriteit, naast bereikbaarheid. Daarbij wordt de vervanging van trottoirs door klinkers naar voren gebracht als een aandachtspunt, vooral omdat veel trottoirs schuin zijn gelegd en daardoor problematisch zijn voor mensen met een rollator of rolstoel. Er wordt verder gevraagd naar de bestemming van het budget van €75.000 voor fietspaden uit 2022, waarop wordt gereageerd dat het budget deels wordt bewaard vanwege de aanwezigheid van meerdere glasvezelproviders en energiebeheerders die de komende tijd fietsen voetpaden zullen openbreken. Verder is de mobiliteitsvisie uitgezet en veiligheid wordt momenteel als een belangrijk speerpunt beschouwd. Ten slotte wordt door een stemmer benadrukt dat veilig en doeltreffend onderhoud van wegen ook van groot belang is.

42023074 Kwaliteitsplan Wegen Tytsjerksteradiel

27

14 mei 2024

Thema klimaatadaptatie Op de vraag of we meer moeten vergroenen vindt het overgrote deel van de stemmers (18) dat we in de woongebieden moeten vergroenen. Daarnaast zijn er 8 stemmen op het centrum en 7 op het buitengebied. Twee stemmen vinden dat er nergens vergroening nodig is. In de discussie over waar we willen vergroenen, is er aandacht voor verschillende aspecten. Er wordt opgemerkt dat er een klacht binnenkwam van een inwoner over een vijver die volgens hen niet goed schoongemaakt was, maar de staat van de vijver werd verdedigd met het argument dat de kwaliteit van de vijver niet op het niveau was dat schoonmaken noodzakelijk maakte. Deze anekdote werd aangehaald om het belang van goede communicatie richting de inwoners over beheerkwaliteit en het onderhoudsniveau te onderstrepen. Daarnaast wordt benadrukt dat vergroening niet alleen esthetisch is, maar ook van belang is voor afwatering. Twaalf stemmers vinden het dan ook essentieel om aan de bewoners uit te leggen waarom bepaalde keuzes worden gemaakt, zodat zij begrijpen waarom zaken op een bepaalde manier worden uitgevoerd. Dertien mensen stemden vervolgens op een aanvullend budget van €50.000, vergeleken met €0 (3 stemmen), €100.000 (5 stemmen) en €150.000 (1 stem). Dit maakt duidelijk dat aanvullend budget voor vernieuwing en innovatie betreft klimaatadaptieve maatregelen door de meerderheid ondersteunt wordt.

In de discussie worden ook specifieke ideeën besproken voor klimaatadaptatiemaatregelen. Een van deze ideeën is het afkoppelen van regenwater en het stimuleren van particuliere afkoppeling. Dit zou helpen om de impact van regenwater op het rioolstelsel te verminderen en tegelijkertijd bijdragen aan een meer duurzame en klimaatbestendige omgeving.

Thema Circulariteit Voor dit thema werden 5 stellingen voorgelegd. In het kort: -

Prioriteit hergebruik: 7 stemmen ja, 15 stemmen nee. Verschil in kleur/uitstraling: 18 stemmen ja, 4 stemmen nee. Uitsorteren en opslaan materiaal: 14 stemmen ja, 8 stemmen nee. Kennisdeling richting inwoners: 18 stemmen ja, 4 stemmen nee. Investeren in kwalitatieve en duurzame materialen: 21 stemmen ja, 1 stemt nee.

Hieruit blijkt dat het overgrote deel van de stemmers circulariteit belangrijk vinden en keuzes hiervoor in beleid en beheer steunen. Het is echter duidelijk dat voor het overgrote deel van de stemmers hergebruik geen prioriteit geniet als dit betekent dat er vaker moet vervangen en/of dat het meer kost. Wat wel belangrijk wordt gevonden is kennisdeling en investering in kwalitatieve en duurzame materialen. Tijdens de discussie wordt opgemerkt dat er wel meer gemengd mag worden met hergebruikte klinkers zodat ze niet allen op een plek liggen, zoals op het plaatje in de Mentimeter presentatie. Ook wordt er aangevuld dat het investeren in materiaal hergebruik een mooie kans is voor mensen met achterstand tot de arbeidsmarkt.

Thema Langzaam verkeer Op de vraag of we schelpenpaden willen behouden of vervangen voor alternatieve, meer duurzame halfverharding gaan de meeste stemmen naar schelpenpaden behouden (13 stemmen van de 21). In de discussie over deze stelling zijn verschillende standpunten naar voren gekomen. Voorstanders van schelpenpaden benadrukken de esthetische waarde en de kosteneffectiviteit ervan in vergelijking met alternatieve halfverharding, die duurder

42023074 Kwaliteitsplan Wegen Tytsjerksteradiel

28

14 mei 2024

is om te onderhouden. Hoewel er twijfels zijn over de duurzaamheid van schelpenpaden, wordt opgemerkt dat ze kalk bevatten, wat een positief aspect kan zijn. Aan de andere kant zijn er voorstanders van alternatieve halfverharding, die bezorgd zijn over de smalheid van schelpenpaden (onder meer door overgroeiende brandnetels) en de toenemende drukte op fietspaden. Ze wijzen op de voordelen van goed onderhoud aan de (zijkanten van) schelpenpaden, zoals het verminderen van valgevaar en het bevorderen van duurzaamheid. Ook wordt erop gewezen dat alternatieve halfverharding veiliger kan zijn voor fietsers, met name voor oudere mensen of mensen die elektrische fietsen gebruiken. Wat betreft de vraag over extra verharding of meer vergroening gaan de meeste stemmen naar meer vergroening (17 vs. 4). Bij de discussie over deze vraag wordt opgemerkt dat bij toenemende vergroening van de omgeving er mogelijk minder ruimte is voor auto's. De suggestie wordt geopperd om bij de bouw van nieuwe wijken al rekening te houden met vergroening, bijvoorbeeld door gebruik te maken van grasbetontegels. Er wordt ook gesuggereerd om te stimuleren dat op particuliere opritten grastegels worden geplaatst (in plaats van verharding), hoewel dit communicatie met de bewoners vereist.

Als het gaat om zandpaden op hogere kwaliteit te onderhouden tegen hogere kosten gaan de meeste stemmen op voor het huidige budget gelijk houden en kwaliteitsvermindering accepteren (20 tegen 2 stemmen). Er wordt gesproken over het feit dat zandpaden vaak door natuurgebieden lopen en daardoor langzamer rijden uitlokken, wat als positief wordt beschouwd. Echter wordt er hardop afgevraagd waarom zandpaden niet altijd als veilig worden beschouwd. Het antwoord is dat er een voortdurende afweging moet worden gemaakt tussen risico's en het behoud van natuurlijke elementen zoals het zandpad, het schelpenpad en de bomen. Er wordt hierop opgemerkt dat het beheer ligt aan het risico dat er is en hoe je daarmee omgaat. Als voorbeeld wordt genoemd dat als iemand tegen een boom aanrijdt je niet meteen alle bomen hoeft weg te halen.

Thema Inclusiviteit De vraag over de mate van het doorvoeren van aanpassingen ten behoeve van inclusiviteit maakt veel los. In totaal zijn er 17 stemmen voor ‘bij aanvragen, zolang het beperkt budget en/of ruimte vraagt’ en 5 stemmen voor ‘bij aanvragen zolang het niet ten koste gaat van groen’. Niemand stemt op aanpassingen doorvoeren ongeacht wat het kost. De discussie over deze vraag benadrukt het belang van nuance en het afwegen van alle belangen. Er wordt opgemerkt dat, hoewel het ideaal is om aanvragen te beoordelen zonder ten koste te gaan van groen, dit niet altijd mogelijk is vanwege wettelijke vereisten en de vraag naar ruimte. Het is belangrijk om alle belangen zorgvuldig af te wegen, waarbij de antwoordmogelijkheden niet voldoende dit belang benadrukken. Er wordt toegevoegd dat de laatste optie de minst slechte is, maar zelfs dat is niet per se een goede keuze. Sjoerd licht zijn keuze toe door te benadrukken dat er oude wijken zijn waar het moeilijk is om rekening te houden met inclusiviteit, maar dat de gemeente er wel voor zorgt dat mensen altijd naar huis kunnen komen. Hij erkent dat inclusiviteit een grotere rol speelt in de hedendaagse samenleving dan voorheen, en dat de gemeente er aandacht voor heeft, zij het met een realistische kijk op kosten.

Desondanks staat het onderwerp wel hoog op de agenda en wordt serieus gekeken naar wat er gedaan kan worden om hieraan tegemoet te komen. Op de vraag of we een aanvullend budget voor inclusiviteit willen, stemmen er 14 mensen voor een aanvullend budget van €25.000. Er is 1 stem voor geen aanvullend budget en 7 stemmen voor €50.000. Tijdens de discussie werd gevraagd naar de jaarlijkse indexatie op het budget. Anne verduidelijkte dat deze indexatie geldt voor eenmalige fondsen, terwijl er ook een apart jaarlijks onderhoudsbudget is. Toen werd gevraagd hoeveel index er op het jaarbudget zit, legde Anne uit dat dit jaarlijks kan variëren, met vorig jaar een index van ongeveer 6%.

42023074 Kwaliteitsplan Wegen Tytsjerksteradiel

29

14 mei 2024

De keuze van het budget wordt bepaald door wat er momenteel wordt uitgegeven. Er werd gevraagd of het onderhoud van bruggen onder dit budget valt, waarop Anne antwoordde dat dit niet het geval is. Bruggen vallen altijd onder een specifiek budget, omdat ze worden beschouwd als technische objecten.

Aanvullende opmerkingen en nabranders De antwoorden op de laatste Mentimeter slide, een woordenwolk met de vraag ‘Wat moeten we volgens u sowieso meenemen in het plan?’, kwam overduidelijk naar voren dat veiligheid als meest belangrijk wordt ervaren. Ook werd duurzaamheid en groen meerdere keren genoemd. Er werden nog aanvullende opmerkingen gemaakt met betrekking tot verschillende kwesties in de gemeente na aanleiding van de woordenwolk in de Mentimeter. Allereerst werd benadrukt dat kunststof fietspaden, die in andere gemeenten worden gebruikt, vaak problematisch zijn en als een 'drama' worden ervaren. Er werd ook gesproken over de behoefte aan verkeersremmers op de Zevenhuisterweg, waar dorpsbelangen herhaaldelijk onderzoek naar hebben gevraagd vanwege de onveilige situatie. Er heerst het gevoel dat de gemeente niet naar deze zorgen luistert, aangezien er nog steeds geen veranderingen zijn doorgevoerd. Een ander punt betrof de overmatige drempels op wegen die problemen veroorzaken voor landbouw- en vrachtverkeer, en zelfs voor rugproblemen bij chauffeurs. Ondanks een eerdere test met 'punaises' als alternatief, zijn er nog steeds veel drempels, wat ook als niet-duurzaam wordt beschouwd vanwege het frequente remmen en optrekken.

Verder werd opgemerkt dat het continu kiezen voor verschillende benaderingen en werkzaamheden leidt tot herhaaldelijk openbreken van wegen, wat als verspilling van middelen wordt gezien. Ten slotte werd gepleit voor een meer open houding ten opzichte van verandering. Hoewel men gewend is aan bestaande praktijken, kan het omarmen van nieuwe inzichten en het accepteren van veranderingen veel ten goede komen. Dit vereist een collectieve bereidheid om open te staan voor nieuwe ideeën en benaderingen.

42023074 Kwaliteitsplan Wegen Tytsjerksteradiel

30

14 mei 2024

Bijlage 2: Samenvatting beleidsstukken Samenvatting beleidsstukken

Overzicht en samenhang Omgevingsvisie Omgevingsvisie Tytsjerksteradiel 2023 – 2040 “Romte foar elkoar” (sept. 2023)

Coalitieakkoord Coalitieakkoord Tytsjerksteradiel 2022 – 2026 “Tytsjerksteradiel bloeit!” Raadsprogramma Tytsjerksteradiel 2022 – 2026 “Samen in actie voor Tytsjerksteradiel”

Koepeldocumenten Beeldkwaliteitsplan Gemeente Tytsjerksteradiel “Behear yn Byld” (jan. 2014) Structuurvisie “Finster op Romte” (maart 2010)

Relevante beleidsdocumenten Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel (concept nov. 2023) Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan vGRP 2020 – 2025 “Wettersoarch” (jun. 2020) Woonvisie 2019 – 2024 (maart 2019)

Beheerplannen en uitvoering Beheerplan Wegen 2019 – 2023 (dec. 2019)

Beleidsanalyse op hoofdlijnen Omgevingsvisie Omgevingsvisie Tytsjerksteradiel 2023 – 2040 “Romte foar elkoar” (sept. 2023) Koers: “We wonen, werken en ontspannen in vitale en leefbare dorpen en een aantrekkelijk buitengebied. De leefomgeving beweegt mee met de ontwikkelingen van deze tijd, met respect voor de bestaande ruimtelijke en sociaal-culturele kwaliteiten.”

Ambities: 1.

Wonen

42023074 Kwaliteitsplan Wegen Tytsjerksteradiel

31

14 mei 2024

2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Iedere inwoner een passende woning Werken Iedere inwoner toegang tot werkgelegenheid Economie Vitaal en toekomstgericht Leefomgeving Gezond, veilig en groen Ontmoetingsplekken en voorzieningen Toegankelijk voor iedereen Mobiliteit Gezond, vlot en veilig Klimaat en biodiversiteit Voorkomen, herstellen en aanpassen Schone energie Beschikbaar voor iedere inwoner

Vanuit de organisatie worden de volgende punten nagestreefd: -

Objectiviteit is belangrijk Gezondheid is belangrijk Afwentelen wordt voorkomen We kijken integraal en gaan zorgvuldig met de beschikbare ruimte om Omgevingskwaliteit is belangrijk We zoeken samenwerking We hebben een positieve houding We denken inclusief

Relevante ambities voor het Kwaliteitsplan Wegen zijn met name punt 4, 5, 6 en 7. Wegen dragen bij aan: -

een gezonde, veilige en groene leefomgeving een toegankelijke en inclusieve openbare ruimte een veilige openbare ruimte, waarin vlotte verplaatsing centraal staat en daarmee gestimuleerd wordt tot bewegen het voorkomen van afname en herstellen van biodiversiteit en het aanpassen van de openbare ruimte aan het veranderende klimaat

Coalitieakkoord en raadsprogramma Coalitieakkoord Tytsjerksteradiel 2022 – 2026 “Tytsjerksteradiel bloeit!”

Speerpunten met directe gevolgen voor Wegen: • • • •

Verdere uitwerking en uitvoering van de mobiliteitsvisie ANNO. Aanleg van fietssnelwegen (Leeuwarden - Burgum - Drachten en Burgum - Dokkum). Bevorderen van gezonde mobiliteit (van snelverkeer naar langzaam verkeer). Veiligheid van schoolfietsroutes goed op peil brengen en houden.

42023074 Kwaliteitsplan Wegen Tytsjerksteradiel

32

14 mei 2024

• •

We stimuleren cultuurtoerisme en goede fiets- en wandelinfrastructuur. Wij zetten in op het op orde brengen van de 'missing links' in onze netwerken van fiets- en wandelpaden.

Speerpunten met kansen of invloed op beheer in de toekomst: • • • • • • • • •

Versterken van de winkelgebieden Burgum, Hurdegaryp en Gytsjerk, o.a. door meer snellaadpunten voor elektrische auto’s en gratis parkeren. Voldoende bedrijventerreinen in onze gemeente met als uitgangspunt concentratie i.p.v. versnippering. Kansen verzilveren van de verschuiving van vrachtvervoer over de weg naar vrachtvervoer over het water. Wij blijven actief met verkeersveiligheidseducatie. De zone bij de Rijksstraatweg van Tytsjerk – Leeuwarden leent zich als `leisurezone'. Dat willen we in samenwerking met Leeuwarden ontwikkelen. Kwalitatief goede, duurzame en toekomstbestendige scholen, waarbij we bij nieuw- of verbouw kijken naar de mogelijkheden voor clustering tussen onderwijs, sport, cultuur, kinderopvang en ontmoeting. Sport en bewegen is bereikbaar voor iedereen. Duidelijke communicatie over Steenbreek en werkwijze. Op dit moment is voor de komende twee jaar ruimte voor incidentele zaken; voor zaken die structureel beslag leggen ligt dit anders.

Raadsprogramma Tytsjerksteradiel 2022 – 2026 “Samen in actie voor Tytsjerksteradiel” “Het beheerplan wegen en conservering beweegbare bruggen en het gemeentelijke verkeers- en vervoersplan lopen in 2022 en 2023 af. De raad vindt het van belang dat de evaluatie hiervan wordt behandeld tijdens een raadsvergadering. Een belangrijk onderwerp is dat voorafgaand aan de nieuwe beleidsplannen inzichtelijk wordt gemaakt op welke wijze de raad sturing kan geven op de budgetten voor de verschillende soorten wegen (langzaam/snel verkeer). Het college krijgt de opdracht de evaluatie voor de raad voor te bereiden.”

Koepeldocumenten Beeldkwaliteitsplan Gemeente Tytsjerksteradiel “Behear yn Byld” (jan. 2014) Welke beheerkwaliteit is mogelijk binnen de beschikbare beheerbudgetten? De gemeente heeft een aantal beheerniveaus onderscheiden. Een beheerniveau is opgebouwd uit een range van kwaliteitsbeelden. Er is onderscheid gemaakt tussen de beheerniveaus ‘Hoog’, ‘Basis+’, ‘Basis’ en ‘Laag’. De relatie tussen de vijf kwaliteitsbeelden en de beheerniveaus is als volgt:

42023074 Kwaliteitsplan Wegen Tytsjerksteradiel

33

14 mei 2024

Bij het bepalen van deze profielen is rekening gehouden met een groot onderhoudscyclus van 15 jaar en een vervangingscyclus van 45 jaar bij Hoog, 50 jaar bij Basis+, 58 jaar bij Basis en 65 jaar bij Laag. Bij de invoering van de bezuiniging voor wegen is de groot onderhoudscyclus van 15 jaar naar 18 jaar gegaan. Op de lange termijn heeft deze oprekking gevolgen voor de kwaliteit van de wegen.

De volgende gebiedstypen worden onderscheiden: • • • •

Centrumgebied Woongebied Bedrijventerrein Buitengebied

Winkelgebied en recreatiegebied worden aangemerkt als ‘parels’.

Kwaliteitsniveau nulmeting en totaalbeeld In April 2013 heeft er een nulmeting plaatsgevonden waarin de huidige beeldkwaliteit van de openbare ruimte is bepaald. Voor verharding is de huidige kwaliteit toen op A-B vastgesteld. In de meetresultaten is onderscheid gemaakt tussen de technische staat (kwalitatief, lange termijn) en de verzorgingsgraad (beleving, korte termijn). Het totaalbeeld van Wegen werd bepaald door de nulmeting en afgenomen interviews (belangengroepen).

Afbakening verharding: Binnen het onderhoud aan verharding valt het herstellen van kleine oppervlaktes tot enkele m2 aan asfalt- en elementenverharding en het herstraten of overlagen van de verharding.

Uitgangspunten gekozen scenario Voor het scenario gelden de volgende basisuitgangspunten: • • •

• • • •

Huidige kwaliteit behouden Een plus voor de centrumgebieden, eventueel een lager niveau in buitengebied; Zoveel mogelijk streven naar integraal beheer binnen één gebied, bijvoorbeeld niveau Basis in de Woongebieden voor alle beheercategorieën. Bij differentiatie van beheerniveaus, dit zoveel mogelijk eenduidig invoeren. Bij voorkeur zo min mogelijk differentiatie per beheercategorie zoals ‘groen’, ‘reiniging’ of ‘verharding’ om integraliteit te waarborgen per gebied. Scenario budgettair neutraal zijn, met een marge van ca. € 15.000,-. Deze marge is te rechtvaardigen in relatie tot de totale budgetomvang; Duurzaam beheer; beheerniveau ‘Laag’ is niet gewenst bij verhardingen (in verband met ondergrens van veiligheid). In het bijzondere verblijfsgebieden (voetpaden en pleinen) eventueel hoger niveau; Recreatieve locaties verzorgd en netjes (Parels) Buitenruimte dient schoon, heel en veilig te zijn.

Aanvullend uit gekozen scenario

42023074 Kwaliteitsplan Wegen Tytsjerksteradiel

34

14 mei 2024

Algemeen: In variant 1 is gekozen voor een plus op de centrum- en recreatieve gebieden. Tevens wordt een plus gerealiseerd op alle voetpaden en pleinen (de verblijfsgebieden). Om dit te bekostigen wordt in deze variant voorgesteld om het groen (bosplantsoen) in het buitengebied op laag te zetten.

Doel: Een verzorgd centrum- en recreatiegebied met bijzondere aandacht voor voetgangers en een lager niveau voor het groen in het buitengebied.

Uitgangspunten: • • • •

Plus op centrum – en recreatiegebied (parels). Bosplantsoen buiten de bebouwde kom Laag niveau (rest groen buitengebied Basisniveau) en alle voetpaden (verblijfsgebieden) op Basis+. De voetpaden zijn aangemerkt als ‘verblijfsgebied’. Extra beheerkosten voor het verblijfsgebied om de beheerkwaliteit te verhogen van Basis naar Basis+ bedraagt ca. 25.000,De recreatiegebieden zijn aangemerkt als ‘Parels’. Extra beheerkosten voor de Parels om de beheerkwaliteit te verhogen naar Basisplus bedraagt ca. €15.000,-.

Beeld: verzorgd en functioneel.

Structuurvisie “Finster op Romte” (maart 2010) Hoofdpunten: •

•

•

•

•

•

Er is veel aandacht voor de verbetering van het wandelfietspadennetwerk en de bijbehorende voorzieningen, zoals informatiepanelen, bankjes en picknickplaatsen. Gebiedsgerichte aanpak (zonering gebieden waar een consoliderend regime gaat gelden). 1. ‘Oostelijk deel van gemeente en Trynwâlden’, 2. ‘Midden + gedeelte van de Trynwâlden’ en 3. ‘West’. Verschillende typen ondergrond aanwezig (zie afbeelding hiernaast met verschillende landschapstypen – en bijbehorende ondergrond zand, klei en veen) Waar mogelijk bij nieuwbouwlocaties gescheiden stelsels voor grondwater- en regenwaterafvoer toepassen in combinatie met hergebruikmogelijkheden of andere nuttige toepassingen: deze ambitie wordt in het waterplan meegenomen. We streven naar een duurzame wegeninfrastructuur (landschappelijke inpasbaarheid, materiaalgebruik, beheersmatig) door bij de aanleg en groot onderhoud van wegeninfrastructuur een integrale afweging te maken ten aanzien van de duurzaamheid van het toe te passen materiaal (beton, klinkers, asfalt). Het stimuleren van het gebruik openbaar vervoer en het gebruik van de fiets.

42023074 Kwaliteitsplan Wegen Tytsjerksteradiel

35

14 mei 2024

Relevante beleidsdocumenten Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel (concept nov. 2023) Het hoofddoel van het gemeentelijke verkeers- en vervoersbeleid van Tytsjerksteradiel is het realiseren van een veilig, betrouwbaar en duurzaam verkeers- en vervoerssysteem voor iedereen en voor alle vervoersmiddelen. Dit is overigens een gezamenlijke verantwoordelijkheid van weggebruikers èn beheerders van de infrastructuur. Visie op hoofdlijnen: Om de verkeersveiligheid te vergroten, zetten we in op: -

Een eenduidige ordening en inrichting van het wegennet; Veilig fietsen binnen en buiten de bebouwde kom; Specifieke aandacht voor kwetsbare doelgroepen zoals (schoolgaande) kinderen, jongeren en ouderen; (Voortzetting van de inzet op educatie, gedragsbeïnvloeding en handhaving.)

Nu is op een aantal routes bubeko sprake van (te) hoge rijsnelheden en zijn er risico’s tussen bijvoorbeeld landbouwverkeer en fietsers. Binnen de bebouwde kom wordt volgens de principes van Duurzaam Veilig onderscheid gemaakt in 30 km/u en 50 km/u wegen. Om de verkeersveiligheid en leefbaarheid verder te verbeteren is ‘het Nieuwe 30’ ontstaan. Dit zijn nieuwe inrichtingsprincipes voor straten die niet goed aan de standaard principes van Duurzaam Veilig voldoen, omdat deze straten zowel een verblijfsfunctie als verkeersfunctie kennen. Bereikbaarheid De fiets is belangrijk voor de bereikbaarheid van scholen, winkels en maatschappelijke voorzieningen in de kernen. Daarbij is het van belang om ook het ‘fietsgenot’ mee te nemen om inwoners te stimuleren gebruik te maken van de fiets. Denk hierbij aan de aantrekkelijkheid van fietsroutes en bijvoorbeeld voorzieningen die zorgen voor extra beschutting zodat fietsers minder last hebben van de wind. Ook is er aandacht voor vervoersmiddelen van specifieke doelgroepen zoals de driewielfiets, de rolstoel en de scootmobiel. Op voorhand worden geen grootschalige aanpassingen gedaan, maar zodra de infrastructuur wordt aangepast, wordt rekening gehouden met deze specifieke vervoersmiddelen. Leefbaarheidsopgaven In relatie tot mobiliteit gaat het er daarbij met name om dat zoveel mogelijk inwoners zich zelfstandig kunnen verplaatsen.

We zetten in op leefbare dorpen met verblijfskwaliteit. Daarbij hoort primair een ander tempo van verplaatsen (lopen en fietsen), waarbij de kwaliteiten daadwerkelijk worden ervaren. De lagere rijsnelheid op een aantal routes die vanuit verkeersveiligheid van belang is, draagt ook bij aan de verbetering van de verblijfskwaliteit. Door de juiste materialisering en straatmeubilair toe te passen, ondersteunen we het gewenste straatbeeld. We zorgen dat de knelpunten voor geluid en trillingen niet groter worden en waar mogelijk worden verminderd in combinatie met beoogde reconstructies of gepland onderhoud. Daarnaast dient de gemeente de geluidssituatie langs drukke wegen in het kader van de Omgevingswet in de toekomst te monitoren zodat de geluidssituatie naar de toekomst toe voor inwoners niet waarneembaar verslechterd. Duurzaamheidsopgaven Tytsjerksteradiel gaat samen met de overige ANNO-gemeenten werken aan duurzame mobiliteit door het fietsgebruik en het openbaar voervoer te stimuleren. Ook het faciliteren van de laadinfrastructuur voor elektrische auto’s hoort daarbij. Grootschalige ruimtelijke ontwikkelingen gaan volgens het STOMP-principe. Daarbij wordt als eerste gekeken naar de gezonde duurzame vervoerswijzen en pas als laatste naar de (privé)auto. De volgorde van dit principe is: Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobility as a service en Privéauto.

42023074 Kwaliteitsplan Wegen Tytsjerksteradiel

36

14 mei 2024

In het kader van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur trekt de gemeente op met de provincie. TotalEnergies zorgt daarbij voor de plaatsing van de laadpalen in de openbare ruimte na goedkeuring van een aanvraag. De gemeente blijft daarbij verantwoordelijk voor waar de laadinfrastructuur wordt gerealiseerd. De gemeente houdt (indien nodig) met regelgeving wel de controle, om wildgroei te voorkomen. Vanuit toerisme en recreatie zijn er ook nog opgaven om bijvoorbeeld de recreatieve fietsnetwerken en wandelnetwerken verder te inventariseren en op termijn te optimaliseren. Deze maatregelen zorgen ook voor een verdere stimulering van onder andere het fietsgebruik en zorgt naast een bijdrage aan de duurzaamheid ook voor het verbeteren van de gezondheid. Door de opkomst van de e-bike en de speed-pedelec verandert het gebruik van het fietsnetwerk. Mensen gebruiken deze vormen van de elektrische fiets steeds vaker en voor steeds langere afstanden, waardoor het gebruik van het fietsnetwerk toeneemt. Door de toename van de snelheidsverschillen op het fietspad is voldoende verhardingsbreedte nodig om elkaar te passeren. Buiten de bebouwde kom is er ook een aantal recreatieve fietspaden waar nog onvoldoende breedte is om elkaar veilig te kunnen passeren. In combinatie met onderhoud streven we voor die locaties naar het verbreden van de infrastructuur.

Hoe gaan we dat bereiken? Infrastructurele maatregelen verkeersveiligheid Voor een groot deel is het wegennet buiten de bebouwde kom al op een uniforme wijze gecategoriseerd. Wel is voor een aantal erftoegangswegen buiten de bebouwde kom nog sprake van 80 km/u waarbij de weginrichting niet volledig voldoet. Denk hierbij bijvoorbeeld aan wegbreedtes, de aanwezigheid van erfaansluitingen en de obstakelvrije ruimte naast de rijbaan. Voorgesteld wordt om deze wegdelen af te waarderen naar 60 km/u. Dit beperkt niet alleen de risico’s voor het autoverkeer op de weg zelf maar ook op de locaties waar bijvoorbeeld fietsers oversteken. Voor wegen binnen de bebouwde kom wordt, zeker in combinatie met fietsers op de rijbaan, ingezet op het afwaarderen naar 30 km/u. De belangrijke wegen die ook onderdeel zijn van de belangrijke fietsroutes worden daarbij ingericht als gebiedsontsluitingsweg met een maximum 30 km/u. Bij het bepalen van de maatregelen is de volgende prioriteitsvolgorde aangehouden 1: Wegvakken 50 km/u met fietsers op de rijbaan afwaarderen. Drukke routes voor autoverkeer en belangrijke hoofdfietsroutes krijgen daarbij prioriteit.

Wegen op industrieterreinen die geen belangrijke functie vervullen voor het fietsverkeer worden niet met voorrang aangepakt; 2: Wegvakken 80 km/u afwaarderen wanneer niet volledig aan de inrichtingseisen wordt voldaan; 3: Overige optimalisatie in het kader van de wegencategorisering en weginrichting.

Huidige situatie Drie soorten wegen: stroomwegen, gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen. Op basis van de huidige snelheidsregimes en inrichting van de wegen is er voor de gemeente Tytsjerksteradiel nog niet op alle wegen sprake van een eenduidige wegencategorisering met een bijbehorende weginrichting. Voor de gemeentelijke wegen buiten de bebouwde kom geldt dat er nog een aantal wegen een maximum snelheid heeft van 80 km/u waarbij niet volledig wordt voldaan aan de inrichtingseisen wanneer het gaat om bijvoorbeeld wegbreedtes en aanwezige obstakelvrije ruimte. Wel zijn langs alle wegen met een maximum snelheid van 80 km/u reeds vrij liggende fietsvoorzieningen aanwezig. Daarmee zijn de grootste risico’s voor kwetsbare verkeersdeelnemers afgedekt. Dit met uitzonder van de oversteeklocaties. Voor een aantal wegen binnen de bebouwde kom is voor de zogenaamde ‘erftoegangswegen + sprake van fietsverkeer op de rijbaan in combinatie met een maximum snelheid van 50 km/u.

42023074 Kwaliteitsplan Wegen Tytsjerksteradiel

37

14 mei 2024

Het is wenselijk dat het landbouwverkeer binnen de gemeente Tytsjerksteradiel gebruik maakt van routes waar zo weinig mogelijk sprake is van menging met langzaam verkeer en waar voldoende wegbreedte is. Dit zijn grotendeels de (provinciale) wegen waarlangs vrijliggende fietsvoorzieningen aanwezig zijn. Door de provincie is reeds een kwaliteitsnetwerk voor landbouwverkeer aangewezen. Ook zorgt landbouw/vrachtverkeer wat over klinkers rijdt voor geluidsoverlast. Inwoners, belangengroepen, agrariërs en scholieren hebben aangeven waar ze knelpunten ervaren. De belangrijkste bevindingen staan hieronder. Verreweg de meeste aandachtspunten gaan over de verkeersveiligheid in de gemeente Tytsjerksteradiel. Deze knelpunten hebben betrekking op de inrichting van wegen, voorrangsregels, de gereden snelheid, het zicht, de staat van de weg. Smalle wegen worden door fietsers als gevaarlijk ervaren. Ook kruispunten waarop de voorrangsregels onduidelijk zijn worden als gevaarlijk ervaren. Ook zijn er op veel plekken gemotoriseerde voertuigen die te hard rijden en wordt er gesproken over wegen en bermen die slecht onderhouden zijn.

42023074 Kwaliteitsplan Wegen Tytsjerksteradiel

38

14 mei 2024

Bijlage 3: Brongegevens doorrekening Impact Online © In deze bijlage worden de totale tabellen weergegeven die achter de doorrekening cijfers zitten, die in hoofdstuk 3 en 4 staan. Toegepaste arealen Arealen

GROEN VERHARDING GESLOTEN VERHARDING Cementverharding wegtype 3-5 Cementverharding wegtype 6-7 DAB wegtype 3-4 (gemiddeld belaste weg) DAB wegtype 5-7(licht belaste weg) OPEN VERHARDING Betontegels wegtype 6-7 Betonstraatstenen wegtype 3-5 Betonstraatstenen wegtype 6-7 Gebakken klinkers wegtype 3-5 Gebakken klinkers wegtype 6-7 Grasbetontegels (parkeerplaatsen e.d.) Grasbetontegels langs wegen Natuursteen verharding HALFVERHARDING Schelpen Puin ONVERHARD-ZAND Zandpaden - oppervlakte

Natuurgebied Klei

14-5-2024

Sportterrein

Buiten kom Woongebied

Buiten kom Werkgebied

Recreatiegebie d

Natuurgebied Zand

Buiten kom Hoofdwegen

Binnen kom Woongebied

Winkelgebied

Binnen kom Werkgebied

Binnen kom Hoofdwegen

Onderhoud type

Totaal

Eenheid

Datum:

are are are are

530,7 317,2 8887,1 1403,5

0,3 10,1 256,8 58

18,4 0,2 467,2 54,7

0 0 11,6 1

8,5 9,5 1095,5 351,4

0 0 143,9 0

234 185 5128,5 791,5

0 86,8 0 2,1

1,5 0,2 293,1 0

0,7 0 0 0

0 0 0 0

267,3 25,4 1490,5 144,8

are are are are are are are are

2876,9 8091,1 406,3 2873,4 471,4 0,3 5 3,7

45 33,5 59,1 84,5 8,9 0 0 0

13 121,1 3 3,2 1,6 0 0 0

19 234 3 139 121,2 0 0 0,6

2743,3 6838,1 326,4 1740,8 321,4 0 0 2,5

0 2,9 0 0 0 0 0 0

41,1 677,5 12,6 695,9 16,4 0,3 5 0,6

3,8 0 0 0 0 0 0 0

0 48,9 1,3 0 1,1 0 0 0

0 0 0 8,4 0 0 0 0

0,7 0 0 0 0 0 0 0

11 135,1 0,9 201,6 0,8 0 0 0

are are

321,1 511,3

0 8

2,1 0,7

0 0

46,7 72,8

0 0

252,1 380,1

20,2 9,5

0 0,7

0 0

0 0

0 39,5

are

385,4

0

0

0

7,1

0

347,9

23,5

0,9

0

0

6

Scenario 3: Huidige situatie

VERHARDING GESLOTEN VERHARDING Cementverharding wegtype 3-5 Cementverharding wegtype 6-7 DAB wegtype 3-4 (gemiddeld belaste weg) DAB wegtype 5-7(licht belaste weg) OPEN VERHARDING Betontegels wegtype 6-7 Betonstraatstenen wegtype 3-5 Betonstraatstenen wegtype 6-7 Gebakken klinkers wegtype 3-5 Gebakken klinkers wegtype 6-7 Grasbetontegels (parkeerplaatsen e.d.) Grasbetontegels langs wegen Natuursteen verharding HALFVERHARDING Schelpen Puin ONVERHARD-ZAND Zandpaden - oppervlakte

B B B A-B B A-B B B B A-B B A-B B B B B B B-C B-C B-C

B B B A-B B A-B B B B A-B B A-B B B B B B B-C B-C B-C

B B B A-B B A-B B B B A-B B A-B B B B B B B-C B-C B-C

B B B A-B B A-B B B B A-B B A-B B B B B B B-C B-C B-C

B B B A-B B A-B B B B A-B B A-B B B B B B B-C B-C B-C

B B B A-B B A-B B B B A-B B A-B B B B B B B-C B-C B-C

A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B B-C B-C B-C

A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B A-B B-C B-C B-C

14-5-2024 Tytsjerksteradiel berekening wegen _ AS 0. Huidige situatie - B+ niveau

B B B A-B B A-B B B B A-B B A-B B B B B B B-C B-C B-C

B B B A-B B A-B B B B A-B B A-B B B B B B B-C B-C B-C

Natuurgebied Klei

Sportterrein

Recreatiegebie d

Winkelgebied

Buiten kom Werkgebied

Buiten kom Hoofdwegen

Buiten kom Woongebied

Binnen kom Werkgebied

Onderhoud type

Binnen kom Hoofdwegen

Binnen kom Woongebied

Datum: Project: Scenario

Natuurgebied Zand

Scenario's

B B B A-B B A-B B B B A-B B A-B B B B B B B-C B-C B-C

Scenario 2: Tussen variant

42023074 Kwaliteitsplan Wegen Tytsjerksteradiel

39

14 mei 2024

VERHARDING GESLOTEN VERHARDING Cementverharding wegtype 3-5 Cementverharding wegtype 6-7 DAB wegtype 3-4 (gemiddeld belaste weg) DAB wegtype 5-7(licht belaste weg) OPEN VERHARDING Betontegels wegtype 6-7 Betonstraatstenen wegtype 3-5 Betonstraatstenen wegtype 6-7 Gebakken klinkers wegtype 3-5 Gebakken klinkers wegtype 6-7 Grasbetontegels (parkeerplaatsen e.d.) Grasbetontegels langs wegen Natuursteen verharding HALFVERHARDING Schelpen Puin ONVERHARD-ZAND Zandpaden - oppervlakte

A-B A-B A-B A A-B A A-B A-B A-B A A-B A A-B A-B A-B A-B A-B B-C B-C B-C

A-B A-B A-B A A-B A A-B A-B A-B A A-B A A-B A-B A-B A-B A-B B-C B-C B-C

B B B B B B B B B A B A B B B B B B-C B-C B-C

B B B B B B B B B A B A B B B B B B-C B-C B-C

B B B B B B B B B A B A B B B B B B-C B-C B-C

B-C B-C B-C A-B B-C A-B B-C B-C B-C A-B B-C A-B B-C B-C B-C B-C B-C B-C B-C B-C

A-B A-B A-B A A-B A A-B A-B A-B A A-B A A-B A-B A-B A-B A-B B-C B-C B-C

A-B A-B A-B A A-B A A-B A-B A-B A A-B A A-B A-B A-B A-B A-B B-C B-C B-C

14-5-2024 Tytsjerksteradiel berekening wegen _ AS 2. Scenario tussen variant

Natuurgebied Klei

Sportterrein

Recreatiegebie d

Winkelgebied

Buiten kom Werkgebied

Buiten kom Hoofdwegen

Buiten kom Woongebied

Binnen kom Werkgebied

Onderhoud type

Binnen kom Hoofdwegen

Binnen kom Woongebied

Datum: Project: Scenario

Natuurgebied Zand

Scenario's

B B B B B B B B B A B A B B B B B B-C B-C B-C

B-C B-C B-C A-B B-C A-B B-C B-C B-C A-B B-C A-B B-C B-C B-C B-C B-C B-C B-C B-C

Datum: Project: Scenario

14-5-2024 Tytsjerksteradiel berekening wegen _ AS 1. Scenario ideaal

B-C B-C B-C A-B B-C A-B B-C B-C B-C A-B B-C A-B B-C B-C B-C B-C B-C B-C B-C B-C

VERHARDING GESLOTEN VERHARDING Cementverharding wegtype 3-5 Cementverharding wegtype 6-7 DAB wegtype 3-4 (gemiddeld belaste weg) DAB wegtype 5-7(licht belaste weg) OPEN VERHARDING Betontegels wegtype 6-7 Betonstraatstenen wegtype 3-5 Betonstraatstenen wegtype 6-7 Gebakken klinkers wegtype 3-5 Gebakken klinkers wegtype 6-7 Grasbetontegels (parkeerplaatsen e.d.) Grasbetontegels langs wegen Natuursteen verharding HALFVERHARDING Schelpen Puin ONVERHARD-ZAND Zandpaden - oppervlakte

A-B A-B A-B A A-B A A-B A A-B A A-B A A-B A-B A-B B B B B B

A-B A-B A-B A A-B A A-B A A-B A A-B A A-B A-B A-B B B B B B

42023074 Kwaliteitsplan Wegen Tytsjerksteradiel

B A B A B A B B B A-B B A-B B B B B B B B B

B A B A B A B B B A-B B A-B B B B B B B B B

B A B A B A B B B A-B B A-B B B B B B B B B

40

B A B A B A B B B A-B B A-B B B B B B B B B

A A A A A A A A A A A A A A A A A A B B

A A A A A A A A A A A A A A A A A A B B

B A B A B A B B B A-B B A-B B B B B B B B B

B A B A B A B B B A-B B A-B B B B B B B B B

Natuurgebied Klei

Sportterrein

Recreatiegebie d

Winkelgebied

Buiten kom Werkgebied

Buiten kom Hoofdwegen

Buiten kom Woongebied

Binnen kom Werkgebied

Onderhoud type

Binnen kom Hoofdwegen

Binnen kom Woongebied

Scenario's

Natuurgebied Zand

Scenario 1: Gewenste situatie vanuit knoppensessie

B A B A B A B B B A-B B A-B B B B B B B B B

14 mei 2024