15 - Bijlage 1 - Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel

rijbaan? Waar worden ze geparkeerd? De elektrische fiets wordt steeds populairder. Het bereik wordt groter en steeds meer mensen gebruiken de elektrische fiets voor langere afstanden. Hierdoor krijgt het realiseren van bredere fietspaden met grotere boogstralen en voldoende veilige fietsenstallingen meer prioriteit. GROTER: Door schaalvergroting en technische ontwikkelingen in de landbouwsector zijn tractoren en andere landbouwvoertuigen in de afgelopen jaren groter, zwaarder en sneller geworden. De weginrichting is niet altijd aangepast aan deze (groter wordende) landbouwvoertuigen. Grote en snelle landbouwvoertuigen in combinatie met smalle wegen en ander verkeer kan zorgen voor verkeersonveilige situaties. In de gemeente Tytsjerksteradiel rijdt relatief veel landbouwverkeer. De gemeente is zich bewust van de effecten van het relatief grote landbouwverkeer op de verkeersveiligheid. VERBONDEN: Door de digitalisering van de samenleving is het makkelijker om voertuigen met elkaar te laten communiceren. Op deze wijze weten we altijd en overal waar verkeersdeelnemers zijn en kan hier rekening mee worden gehouden. Een voorbeeld daarvan zijn iVRI’s. Dit zijn verkeerslichten met extra antenne, waardoor ze kunnen communiceren met bussen of fietsers. Op die manier krijgt de richting van de bus groen en kan de bus direct doorrijden. Of fietsers die extra groen krijgen als het regent.

Dergelijke complexe verkeersystemen zijn in Tytsjerksteradiel nog niet van toepassing voor de gemeentelijke wegen. Verder zijn er vanuit het Rijk pilots gaande op het gebied van Mobility as a Service (MaaS). AUTOMATISCH: Voertuigen krijgen steeds meer hulpmiddelen om de rijtaken te ondersteunen of (gedeeltelijk) over te nemen. Er worden eerst proeven gedaan met zelfrijdende voertuigen. De verwachting is dat binnen de

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

39

periode van het mobiliteitsprogramma (tot 2034) automatische voertuigen geen effect hebben.

Bevolkingsprognose Tytsjerksteradiel

Demografische trends en effecten op

35

mobiliteit

30

De bevolking in Tytsjerkteradiel neemt volgens de bevolkingsprognose van het CBS licht af in de komende decennia; van 31.700 inwoners in 2020 naar 28.600 inwoners in 2050. Hier dient de kanttekening bij te worden gemaakt dat er onzekerheid bestaat over de prognose richting toekomst, aangezien migratiestromen lastig te voorspellen zijn.

Bevolking x1000

3.10

20

15 10 5

Kijken we naar de leeftijdsopbouw, dan neemt de vergrijzing (aantal 65+ers) tussen 2020 en 2050 toe en neemt het aantal jongeren (0-20 jaar) en de beroepsbevolking (20-65 jaar) af.

0 2020

2025

2030

2035

2040

2045

2050

Prognose Tytsjerkteradiel naar leeftijd 18

Bevolking x1000

Bovenstaande demografische trends kunnen resulteren in de volgende aandachtspunten voor mobiliteit: • Het OV wordt minder rendabel bij een afname van de bevolking, met een mogelijke afschaling van het reguliere OV als gevolg. • Voorzieningen nemen af, waardoor reisafstanden naar o.a. scholen, winkels en medische voorzieningen toenemen. Andere vervoersmiddelen zullen sneller worden gekozen door de langer wordende afstanden, zoals de elektrische fiets in plaats van de stadsfiets, de auto of OV in plaats van de fiets of lopen. • Een andere inrichting van wegen en bermen is nodig voor een steeds ouder wordende bevolking die mobiel blijft. Denk hierbij aan bredere fietspaden en fietsstroken, ruimere boogstralen, lagere maximumsnelheden, vergevingsgezinde bermen (waar je niet direct valt als je in de berm beland) en doortraproutes voor ouderen.

25

16 14 12 10 8 6 4 2 0 2020

2025

2030 0-20 jr

2035 20-65 jr

2040

2045

2050

65+ jr

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

40

3.11

Autonome ontwikkelingen in Tytsjerksteradiel

In Tytsjerksteradiel speelt een aantal grotere ontwikkelingen waaronder de Gebiedsontwikkeling Alde Feanen en Burgum West. In Tytsjerk en Jistrum wordt gewerkt aan nieuwe Multifunctionele accommodaties. Daarnaast is op verschillende locaties in de gemeente nog woningbouw beoogd. Dit betreft onder andere: • • • • • • • • • •

Aldtsjerk foarút Burgum, herontwikkeling voetbalvelden Eastermar Hurdegaryp, locatie Winia Hurdegaryp, It Sûd Hurdegaryp. Oude locatie Tjalling Koopmans College Hurdegaryp, Stationskwartier Noardburgum Ryptsjerk, De Tunen Suwâld

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

41

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

42

4. Waar willen we naartoe? 4.1

Visie op hoofdlijnen

Het hoofddoel van het gemeentelijke verkeers- en vervoersbeleid van Tytsjerksteradiel is het realiseren van een veilig, betrouwbaar en duurzaam verkeers- en vervoerssysteem voor iedereen en voor alle vervoersmiddelen. Dit is overigens een gezamenlijke verantwoordelijkheid van weggebruikers èn beheerders van de infrastructuur. De gemeente Tytsjerksteradiel kenmerkt zich door een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving. We zetten volop in op behoud daarvan, door in te zetten op duurzame mobiliteit. Dit is ook een doorvertaling van de aspecten uit de Omgevingsvisie van Tytsjerksteradiel en de Regionale Mobiliteitsvisie ‘ Ferbining’. Deze visie op hoofdlijnen is vertaald in strategische opgaven op het gebied van verkeersveiligheid, bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid. Daarbij speelt ook gezondheid van de inwoners een belangrijke rol. Op de volgende pagina’s is het beleid binnen deze vier thema’s op hoofdlijnen uitgewerkt. In het uitvoeringsprogramma van hoofdstuk 5 zijn de concrete projecten opgenomen die bijdragen aan deze strategische opgaven.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

43

4.2

Verkeersveiligheidsopgaven

Het landelijke Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) streeft naar een proactief beleid om het aantal verkeersslachtoffers te verlagen tot nul. Ook Tytsjerksteradiel streeft in samenwerking met andere overheden naar nul verkeerslachtoffers. Om de verkeersveiligheid te vergroten, zetten we in op: • • • •

Een eenduidige ordening en inrichting van het wegennet; Veilig fietsen binnen en buiten de bebouwde kom; Specifieke aandacht voor kwetsbare doelgroepen zoals (schoolgaande) kinderen, jongeren en ouderen; Voortzetting van de inzet op educatie, gedragsbeïnvloeding en handhaving.

NAAR EN EENDUIDIGE ORDENING EN INRICHTING VAN HET WEGENNET BUITEN DE BEBOUWDE KOM Buiten de bebouwde kom is de inrichting van de wegen grotendeels passend bij de functie van de weg. Wel is op een aantal routes sprake van (te) hoge rijsnelheden en zijn er risico’s tussen bijvoorbeeld landbouwverkeer en fietsers. We zetten met maatregelen in op het beperken van deze risico’s. BINNEN DE BEBOUWDE KOM Binnen de bebouwde kom wordt volgens de principes van Duurzaam Veilig onderscheid gemaakt in 30 km/u en 50 km/u wegen. Voor diverse straten binnen de bebouwde kom geldt dat zij qua functie en inrichting niet goed binnen de principes van Duurzaam Veilig passen. Om de verkeersveiligheid en leefbaarheid verder te verbeteren is ‘het Nieuwe 30’ ontstaan. Dit zijn nieuwe inrichtingsprincipes voor straten die niet goed aan de standaard principes van Duurzaam Veilig voldoen, omdat deze straten zowel een verblijfsfunctie als verkeersfunctie kennen.

Naast verlaging van de snelheid voor het gemotoriseerd verkeer betreft dit ook een herinrichting van straten. Enkel de maximumsnelheid aanpassen door het plaatsen van borden is niet voldoende voor de geloofwaardigheid van de snelheid bij de weggebruiker. We kiezen voor deze lagere maximum snelheid om de kwetsbare verkeersdeelnemers (voetgangers en fietsers) te beschermen. Daarnaast draagt een verlaging van de maximum snelheid voor autoverkeer ook bij aan het extra aantrekkelijk maken van verplaatsingen per fiets. ‘Het Nieuwe 30’ betekent overigens niet dat alle wegen binnen de bebouwde kom 30 km/u worden gemaakt. Op een beperkt aantal locaties is binnen de bebouwde kom sprake van 50 km/u in combinatie met vrijliggende fietsvoorzieningen of alternatieve fietsroutes. Daar waar het veilig kan, handhaven we de maximumsnelheid van 50 km/u. VOORTZETTING VAN DE INZET OP EDUCATIE EN VOORLICHTING De meeste verkeersongevallen ontstaan helaas door een menselijke fout. Om het aantal verkeerslachtoffers te verminderen, is het, naast veilige infrastructuur, ook belangrijk aandacht te hebben voor veilig verkeersgedrag (via educatie en voorlichting). De gemeente Tytsjerksteradiel werkt daarvoor samen met de andere wegbeheerders, de provincie Fryslân en Veilig Verkeer Nederland.

De maatregelen voor gedragsbeïnvloeding bestaan op hoofdlijnen uit permanente verkeerseductie en specifieke projecten voor kwetsbare doelgroepen en groepen waarvoor de grootste risico gelden (o.a. jongeren en ouderen). Nieuw accent in de gedragsbeïnvloeding is het belonen van positief gedrag. De aandachtsgebieden waar we ons op richten zijn: het stimuleren van lage rijsnelheid en het stimuleren van lopen en fietsen, zeker bij halen en brengen van schoolgaande kinderen. Daarbij is handhaving ook een belangrijk aandachtspunt.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

44

4.3

Bereikbaarheidsopgaven

A UTO Bestemmingen in de gemeente Tytsjerksteradiel zijn prima per auto bereikbaar. Datzelfde geldt voor autoverplaatsingen vanuit de gemeente naar voorzieningen buiten de gemeente. Door de komst van de Sintrale As is bereikbaarheid voor met name het bovenlokale verkeer sterk verbeterd en heeft de nieuwe verbinding gezorgd voor veel minder verkeer door onder andere Burgum, Hurdegaryp en de Trynwâlden. Rond de Ee-vallei zijn nog uitdagingen als het gaat om de bereikbaarheid. Met de Ee-vallei wordt het gebied bedoeld rond de Dokkumer Ee. De rondweg rond Wânswert is daarbij de eerste stap om de leefbaarheid en de bereikbaarheid van de omgeving te verbeteren. Hoewel deze ontwikkeling net buiten de gemeentegrenzen ligt, is het wel van invloed op de bereikbaarheid voor het westelijk deel van de gemeente. PARKEREN VOOR AUTO EN FIETS De gemeente Tytsjerksteradiel hanteert geen sturend parkeerbeleid. In oudere woonwijken waar het autobezit verder toeneemt, zal het niet altijd mogelijk zijn direct voor huis of een andere bestemming te parkeren. Daar accepteren we ook dat automobilisten soms verder moeten lopen naar een parkeerplek. Bij het toetsen van nieuwe ontwikkelingen wordt aangesloten bij de meest recente parkeernormen van het CROW. Het CROW hanteert daarbij een bandbreedte met een minimum en maximum waarde.

Daarbij wordt voor de gemeente Tytsjerksteradiel uitgegaan van de gemiddelde waarde. Daarbij wordt uitgegaan van een ‘niet stedelijke’ gemeente. Bij nieuwe ontwikkelingen is parkeren op eigen terrein niet altijd mogelijk. Zeker niet in centrumgebieden met beperkte ruimte. Het is

belangrijk om inzicht te krijgen in de huidige parkeerdruk zodat we bij nieuwe ontwikkelingen vroegtijdig de effecten inzichtelijk hebben en maatregelen kunnen treffen. Door het verder stimuleren van het fietsgebruik en relatief dure (elektrische) fietsen is het ook belangrijk om bij ruimtelijke ontwikkelingen rekening te houden met het fietsparkeren. Het gaat hierbij niet alleen om beschikbare ruimte maar ook om de kwaliteit van de fietsparkeervoorzieningen. OPENBAAR VERVOER De treinverbinding Leeuwarden-Groningen vormt de ruggengraat voor het OV in de regio. Dit samen met de belangrijke busverbindingen die aansluiten op de treinstations en de busstations in Leeuwarden, Dokkum en Drachten. We blijven in overleg met de provincie (concessieverlener) over toekomstig bestendig OV met het behoud van de huidige kwaliteit. Belangrijk daarbij is ook dat we inwoners meer bekend laten worden met het OV als duurzaam alternatief voor de auto. Het sneltreinstation van Feanwâlden vervult hierin een belangrijke functie richting Leeuwarden en Groningen. Vanuit Burgum wordt op dit station aangesloten met een aantal buslijnen. De sociaal-maatschappelijke functie is het voorzien in de mobiliteitsbehoefte van personen die zich niet te voet, per fiets of per auto kunnen of willen verplaatsen. De gemeente vindt het belangrijk dat zij ontsloten is en blijft met openbaar vervoer.

Naast het aanbieden van een alternatief voor de auto, draagt het openbaar vervoer bij aan een leefbare gemeente waar iedereen meetelt en meedoet (de inclusievere samenleving).

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

45

FIETS De fiets is belangrijk voor de bereikbaarheid van scholen, winkels en maatschappelijke voorzieningen in de kernen. Een goed fietsnetwerk draagt bovendien bij aan de recreatieve en toeristische economie en daarmee de leefbaarheid. Daarbij is het van belang om ook het ‘fietsgenot’ mee te nemen om inwoners te stimuleren gebruik te maken van de fiets. Denk hierbij aan de aantrekkelijkheid van fietsroutes en bijvoorbeeld voorzieningen die zorgen voor extra beschutting zodat fietsers minder last hebben van de wind. Het stimuleren van het fietsgebruik zorgt daarbij tevens voor het stimuleren van een ‘gezonde’ vorm van vervoer.

worden geen grootschalige aanpassingen gedaan, maar zodra de infrastructuur wordt aangepast, wordt rekening gehouden met deze specifieke vervoersmiddelen. Het is van belang dat iedereen met elk vervoersmiddel kan deelnemen aan het verkeer.

F-wegennet We zetten in op de uitwerking van het zogenaamde ‘F-wegennet’ vanuit de ANNO-regio zodat ook langere verplaatsingen met de (elektrische) fiets een boost krijgen. Ook is daarbij een goede overstapmogelijkheid van het fietsnetwerk op het openbaar vervoer van belang. Daar horen ook goede voorzieningen bij om de fiets te stallen. Waar nodig completeren we het netwerk met ontbrekende schakels. Ook de snelfietsroute tussen Leeuwarden en Drachten via Burgum is een belangrijke schakel waar we verder op inzetten. Voorrang voor fietsers op rotondes Binnen Tytsjerksteradiel ligt een aantal rotondes binnen de bebouwde kom met gescheiden fietsvoorzieningen. Tot op heden hebben fietsers hier nog geen voorrang. In provinciaal verband onderzoeken we de mogelijkheden om fietsers binnen de bebouwde kom voorrang te geven op de rondes. Op deze wijze geven we het fietsverkeer extra prioriteit. Voor de verkeersveiligheid is het belangrijk dat wijzigingen in de voorrangssituatie ook in de omliggende gemeenten worden doorgevoerd. Zo is de gemeente Leeuwarden hier al mee gestart. Mobiliteit voor iedereen Ook is er aandacht voor vervoersmiddelen van specifieke doelgroepen zoals de driewielfiets, de rolstoel en de scootmobiel. Op voorhand

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

46

4.4

Leefbaarheidsopgaven

Leefbaarheid is een breed begrip en dat gaat verder dan alleen de kwaliteit van de leefomgeving. Een goede leefbaarheid binnen de gemeente kan ook worden gezien als ‘brede welvaart’. Dit is een combinatie van de verschillende aspecten die zorgen voor deze goede leefbaarheid. Deze aspecten zijn samengevat in onderstaande figuur. En hebben ook een duidelijke relatie met de andere thema’s die in dit mobiliteitsprogramma aan bod komen.

We zetten in op leefbare dorpen met verblijfskwaliteit. Daarbij hoort primair een ander tempo van verplaatsen (lopen en fietsen), waarbij de kwaliteiten daadwerkelijk worden ervaren. De lagere rijsnelheid op een aantal routes die vanuit verkeersveiligheid van belang is, draagt ook bij aan de verbetering van de verblijfskwaliteit. Door de juiste materialisering en straatmeubilair toe te passen, ondersteunen we het gewenste straatbeeld. De kwaliteit van de openbare ruimte is daarbij van groot belang. Geluid en trillingen We zorgen dat de knelpunten voor geluid en trillingen niet groter worden en waar mogelijk worden verminderd in combinatie met beoogde reconstructies of gepland onderhoud. Daarnaast dient de gemeente de geluidssituatie langs drukke wegen in het kader van de Omgevingswet in de toekomst te monitoren zodat de geluidssituatie naar de toekomst toe voor inwoners niet waarneembaar verslechterd.

Een belangrijk onderdeel van de leefbaarheid is ook de sociale inclusiviteit. Hier is bij het onderdeel ‘bereikbaarheid’ ook al nader op ingegaan. In relatie tot mobiliteit gaat het er daarbij met name om dat zoveel mogelijk inwoners zich zelfstandig kunnen verplaatsen. Het gaat hierbij niet alleen om een de toegankelijkheid van de omgeving of de beschikbaarheid van bijvoorbeeld een auto of het openbaar vervoer. Ook het beschikken over voldoende financiële middelen om een verplaatsing te kunnen maken is van essentieel belang voor een leefbare en inclusieve samenleving zonder vervoersarmoede.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

47

4.5

Duurzaamheidsopgaven

Tytsjerksteradiel gaat samen met de overige ANNO-gemeenten aan duurzame mobiliteit door het fietsgebruik en het openbaar voervoer te stimuleren. Ook het faciliteren van de laadinfrastructuur voor elektrische auto’s hoort daarbij. Ook de verknoping van de verschillende netwerken is daarbij een belangrijke opgave.

Privéauto: moet het gebied bereikbaar zijn voor privéauto's? En op welke manier? Wat betekent dat voor parkeervoorzieningen? Met name voor landelijke gebieden met voorzieningen op afstand zijn niet alle opties inpasbaar. Toch is het wel belangrijk om goed te kijken naar de gezonde en duurzame vormen van vervoer bij de ontwikkeling van de plannen en niet als eerste te kijken naar de auto. Zo begint en iedere verplaatsing te voet, al is het maar van bijvoorbeeld het huis naar de parkeerplaats of van de bushalte naar de bestemming.

Vanuit toerisme en recreatie zijn er ook nog opgaven om bijvoorbeeld de recreatieve fietsnetwerken en wandelnetwerken verder te inventariseren en op termijn te optimaliseren. Deze maatregelen zorgen ook voor een verdere stimulering van onder andere het fietsgebruik en zorgt naast een bijdrage aan de duurzaamheid ook voor het verbeteren van de gezondheid. GROOTSCHALIGE RUIMTELIJKE ONTWIKKELINGEN VOLGENS HET STOMPPRINCIPE

In het verleden stond bij de inrichting van nieuwe ontwikkellocaties met name de auto centraal. Voor de grootschalige nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in de nabijheid van voorzieningen (bijvoorbeeld Burgum West), ontwikkelen we deze op basis van het zogenaamde STOMPprincipe. Daarbij wordt als eerste gekeken naar de gezonde duurzame vervoerswijzen en pas als laatste naar de (privé)auto. De volgorde van dit principe is: Stappen: hoe zorgen we voor een gebied met voorzieningen op loopafstand? En hoe zorgen we voor aantrekkelijke looproutes en verblijfsruimtes voor verschillende doelgroepen? Trappen: hoe zorgen we ervoor dat voorzieningen bereikbaar zijn met de fiets? Hoe zorgen we voor directe en comfortabele fietsroutes? Openbaar vervoer: hoe sluiten we het nieuwe gebied aan op het OVnetwerk? Kunnen we OV-voorzieningen en gebiedsfuncties combineren? Mobility as a Service: welke mobiliteitsdiensten bieden we aan? Komen er hubs, en waar? Welke vormen van MaaS bieden we aan?

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

48

FACILITEREN LAADBEHOEFTE In het kader van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur trekt de gemeente op met de provincie. TotalEnergies zorgt daarbij voor de plaatsing van de laadpalen in de openbare ruimte na goedkeuring van een aanvraag. De gemeente blijft daarbij verantwoordelijk voor waar de laadinfrastructuur wordt gerealiseerd. Dit betekent dat de gemeente beleid gaat opstellen voor het plaatsen van laadinfrastructuur middels een laadvisie. Specifiek voor de fiets zorgen we in de openbare ruimte niet voor oplaadpunten voor elektrische fietsen. Dit laten we eerst bij de lokale ondernemers zoals dat nu ook al in de praktijk wordt gefaciliteerd. Door dit bijvoorbeeld bij horecagelegenheden aan te bieden kan hier een mooie combinatie gevonden worden. Opladen van fietsen kan tot op heden alleen met ‘eigen’ laders die bij de fiets horen en daarvoor is toezicht of een afgesloten ruimte gewenst. Mochten er in de toekomst geclusterde fietsparkeervoorzieningen gerealiseerd worden (bijvoorbeeld een bewaakte fietsenstalling bij Station Feanwâlden) dan faciliteren we op deze locaties het opladen van elektrische fietsen.

van het fietsnetwerk toeneemt. Door de toename van de snelheidsverschillen op het fietspad is voldoende verhardingsbreedte nodig om elkaar te passeren. Een goed fietsnetwerk is belangrijk om veilig te kunnen fietsen. Buiten de bebouwde kom is er ook een aantal recreatieve fietspaden waar nog onvoldoende breedte is om elkaar veilig te kunnen passeren. In combinatie met onderhoud streven we voor die locaties naar het verbreden van de infrastructuur. Daarnaast attenderen we inwoners en bezoekers op de reismogelijkheden van de fiets, het openbaar vervoer en de combinatie van verschillende vervoerswijzen. Dit doen we samen met de provincie en de overige gemeenten uit de ANNO-Regio. Voor inwoners kan het bijvoorbeeld erg aantrekkelijk zijn om gebruik te maken van de hub bij station Feanwâlden waarbij overdag vier keer per uur een trein richting zowel Groningen als Leeuwarden vertrekt.

FACILITEITEN NIEUWE VERVOERSCONCEPTEN De gemeente stimuleert initiatieven van marktpartijen die deelvoertuigen zoals deelauto’s of deelscooters aanbieden. In dit kader zijn er al deelfietsen op de stations waaronder station Hurdegaryp. De gemeente houdt (indien nodig) met regelgeving wel de controle, om wildgroei te voorkomen. STIMULEREN VAN HET FIETSGEBRUIK EN OPENBAAR VERVOER . De fiets is een duurzaam en gezond vervoermiddel. Door de opkomst van de e-bike en de speed pedelec verandert het gebruik van het fietsnetwerk. Mensen gebruiken deze vormen van de elektrische fiets steeds vaker en voor steeds langere afstanden, waardoor het gebruik

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

49

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

50

5. Hoe willen we dat bereiken 5.1

Afwegingskader

De strategische opgaven zoals hiervoor benoemd zijn vertaald naar concrete maatregelen voor de komende tien jaar. Verkeer binnen Tytsjerksteradiel leeft en inwoners en belangengroepen zijn erg betrokken. Dit resulteert in een groot aantal wensen en knelpunten die uit het participatietraject naar voren zijn gekomen. We kunnen alles niet in één keer oplossen. Daarbij is ook niet alles op te lossen met infrastructurele maatregelen voor specifieke locaties. Veel aangegeven knelpunten hebben ook betrekking op het gedrag van medeweggebruikers. Daarom is een prioritering gemaakt waarbij de belangrijkste knelpunten en wensen als eerste worden opgepakt in de komende periode. Waar mogelijk worden infrastructurele maatregelen gepland gecombineerd met onderhoudsmaatregelen. WAAR ZETTEN WE OP IN ? Om te komen tot de benodigde maatregelen is daarom een stroomschema toegepast. Dit schema is weergegeven in de figuur op de volgende pagina. In dit schema komen knelpunten en wensen vanuit vier verschillende stromen. Dit betreft beleidswensen uit het gemeentelijke mobiliteitsprogramma en de regionale mobiliteitsvisie, de voorgestelde wegencategorisering in het kader van Duurzaam Veilig, de risicoanalyse & ongevalsdata en de knelpunten & wensen vanuit de inwoners & belangengroepen.

Uit het participatietraject is naar voren gekomen dat verkeersveiligheid erg belangrijk is binnen het mobiliteitsprogramma. Daarom is er bij de knelpunten en wensen vanuit de inwoners eerst gekeken of er sprake is van een knelpunt op het gebied van verkeersveiligheid. Is dat het geval, dan wordt het knelpunt of de wens verder meegenomen voor de concrete infrastructurele maatregelen voor de komende tien jaar. OVERLEG MET ANDERE WEGBEHEERDERS In een aantal gevallen hebben knelpunten en wensen betrekking op wegen van de provincie. Voor die knelpunten gaan we in overleg met de provincie. In bijlage C is een overzicht opgenomen van de meest aangedragen wensen en knelpunten. Daarbij is aangegeven op welke wijze met deze knelpunten en wensen is omgegaan in voorliggend mobiliteitsprogramma. Daar waar geen concrete ingrijpende maatregelen zijn opgenomen, wordt ingezet op handhaving en kan in overleg met dorpsbelangen of wijkverenigingen gekeken worden of de situatie met kleine maatregelen verbeterd kan worden. Hier is in paragraaf 5.10 nader op ingegaan. Daarnaast wordt in het kader van gepland groot onderhoud nader gekeken naar knelpunten en wensen voor de betreffende locaties. In dat geval kunnen wensen mogelijk met beperkte meerkosten worden meegenomen.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

51

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

52

Toekomstige wegencategorisering

5.2

Infrastructurele maatregelen verkeersveiligheid

Uit het beleidskader en participatietraject is naar voren gekomen dat verkeersveiligheid een hoge prioriteit verdient binnen de het gemeentelijk mobiliteitsbeleid. Ook vanuit de risicoanalyse in het kader van het strategisch plan verkeersveiligheid is het nodig om infrastructurele maatregelen te treffen. EEN UNIFORME EN HERKENBARE WEGENCATEGORISERING Zoals in de visie ook al verwoord streven we naar een uniforme weginrichting conform de principes van Duurzaam Veilig. De figuur hiernaast geeft de huidige wegencategorisering van de provincie en de wenselijke wegencategorisering van de gemeentelijke wegen binnen Tytsjerksteradiel aan. Voor een groot deel is het wegennet buiten de bebouwde kom al op een uniforme wijze gecategoriseerd. Wel is voor een aantal erftoegangswegen buiten de bebouwde kom nog sprake van 80 km/u waarbij de weginrichting niet volledig voldoet. Denk hierbij bijvoorbeeld aan wegbreedtes, de aanwezigheid van erfaansluitingen en de de obstakelvrije ruimte naast de rijbaan. Voorgesteld wordt om deze wegdelen af te waarderen naar 60 km/u. Dit beperkt niet alleen de risico’s voor het autoverkeer op de weg zelf maar ook op de locaties waar bijvoorbeeld fietsers oversteken. Voor wegen binnen de bebouwde kom wordt, zeker in combinatie met fietsers op de rijbaan, ingezet op het afwaarderen naar 30 km/u.

De belangrijke wegen die ook onderdeel zijn van de belangrijke fietsroutes worden daarbij ingericht als gebiedsontsluitingsweg met een maximum 30 km/u.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

53

Bij het bepalen van de maatregelen is de volgende prioriteitsvolgorde aangehouden 1: Wegvakken 50 km/u met fietsers op de rijbaan afwaarderen. Drukke routes voor autoverkeer en belangrijke hoofdfietsroutes krijgen daarbij prioriteit. Wegen op industrieterreinen die geen belangrijke functie vervullen voor het fietsverkeer worden niet met voorrang aangepakt; 2: Wegvakken 80 km/u afwaarderen wanneer niet volledig aan de inrichtingseisen wordt voldaan; 3: Overige optimalisatie in het kader van de wegencategorisering en weginrichting.

comfortabeler gevoel bij met name de kwetsbare doelgroepen. Niet overal is ruimte aanwezig om volledig vrijliggende voorzieningen te realiseren. De komende periode worden de plannen samen met inwoners en belangengroepen verder uitgewerkt om te komen tot een breed gedragen oplossing.

MAATREGELEN 50 KM /U MET FIETSERS OP DE RIJBAAN Voor de volgende locaties worden maatregelen voorgesteld waar nu sprake is van een maximum snelheid van fietsers op de rijbaan. Daarbij wordt per situatie nader ingegaan op de voorgestelde inrichting. Een lagere snelheid draagt bij aan het beperken van de risico’s voor de kwetsbare verkeersdeelnemers. De reistijd van het gemotoriseerde verkeer zal daarbij beperkt toenemen. Daarmee wordt het voor korte verplaatsingen ook extra aantrekkelijk om gebruik te maken van de fiets. Om ook de rijsnelheid van het verkeer te kunnen reduceren is daarbij een andere inrichting nodig.

Af te waarderen route Burgum naar GOW km/u

OOSTELIJKE RING BURGUM (MAATREGEL V1) De oostelijke ring in Burgum vervult een belangrijke ontsluitende functie voor de omliggende woonstraten en is tevens een busroute. Dit betreft de Dokter B. Hornstrasingel, Tjalling H. Haismastraat, Kwekerstrjitte en de Meester W.M. Oppedijk van Veenweg. Wel is het nodig om de snelheid te verlagen naar 30 km/u door de uitwisseling met fietsers en voetgangers en alle aanwezige erfaansluitingen. Daarom is de route gecategoriseerd Gebiedsontsluitingsweg 30 (GOW30). Bij een dergelijke categorisering is het mogelijk om fietsverkeer gescheiden of gemengd te laten met het autoverkeer. Wanneer de ruimte beschikbaar is, zijn vrijliggende fietsvoorzieningen het meest wenselijk. Dit is niet alleen veiliger maar zorgt ook voor een

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

54

KLOOSTERLAAN EN HORNSTRASINGEL (MAATREGEL V2) Het zuidelijke deel van de Kloosterlaan is onlangs opnieuw ingericht. Aanvullend is het terugbrengen van de maximum snelheid op het noordelijk deel van de Kloosterlaan en het oostelijk deel van de Hornstrasingel nog noodzakelijk. Dit met de bijbehorende weginrichting om de maximum snelheid van 30 km/u af te dwingen.

HILLAMAWEG BURGUM (MAATREGEL V4) Op de Hillamaweg is nog een maximum snelheid van toepassing van 50 km/u. Het is tevens een belangrijk onderdeel van het fietsnetwerk waarbij de Hillamaweg aansluit op de fietsbrug over de Sintrale As. Voorgesteld wordt om de Hillamaweg in te richten als fietsstraat.

Af te waarderen route Burgum naar 30 km/u OOSTELIJK DEEL MR. W.M. OPPEDIJK VAN VEENWEG (MAATREGEL V3) Ook het oostelijk deel van de Mr. W.M. Oppedijk Van Veenweg dient afgewaardeerd te worden naar 30 km/u met de bijbehorende weginrichting.

Af te waarderen route Burgum naar 30 km/u

PRINS BERHARDLAAN - GAESTMABUORREN BURGUM (MAATREGEL V5) Op de Prins Berhardlaan en een deel van de Gaestmabuorren is nog een maximum snelheid van toepassing van 50 km/u. Voorgesteld wordt om de route af te waarderen tot een maximum snelheid van 30 km/u. Bij de toekomstige inrichting dient wel rekening gehouden met de toekomstige ontwikkelingen van Burgum West die de komende tijd nog verder worden uitgewerkt.

Af te waarderen route Burgum naar 30 km/u

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

55

WESTEROMWEI EN EASTEROMWEI HURDEGARYP (MAATREGEL V6) Voor de Westeromwei en de Easteromwei wordt eveneens een snelheidsverlaging voorgesteld in verband met de aanwezige fietsers op de rijbaan en de aanwezige erfaansluitingen.

Af te waarderen route Sumarderwei naar 60 km/u DE WARREN - GAESTMABUORREN (MAATREGEL V8) Op het wegdeel waar nog sprake is van een maximum snelheid van 80 km/u wordt de maximum snelheid teruggebracht naar 60 km/u. Af te waarderen route Hurdegaryp naar 30 km/u MAATREGELEN 80 KM /U AFWAARDEREN NAAR 60 KM /U Voor de volgende locaties wordt een afwaardering van 80 km/u naar 60 km/u voorgesteld. Hoewel er reeds vrijliggende fietsvoorzieningen aanwezig zijn, voldoet de weginrichting niet volledig voor een rijsnelheid van 80 km/u. Daarnaast beperkt het de risico’s bij oversteeklocaties. SUMARDERWEI (MAATREGEL V7) Op een deel van de Sumarderwei is reeds een maximum snelheid van 60 km/u van toepassing. Voor het wegdeel waar nog 80 km/u van toepassing is wordt een snelheidsverlaging voorgesteld. Daarbij is ter hoogte van Eastermar extra aandacht nodig voor overstekend fietsverkeer. Hier is medio 2023 ter hoogte van de brug de maximum snelheid ook al verlaagd naar 60 km/u.

Af te waarderen route De Warren - Gaestmabuorren naar 60 km/u

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

56

STÛKENWEI – EARNEWARRE – FEANTERSDYK (MAATREGEL V9) De maximum snelheid tussen de Fonejachtbrug en Earnewâld wordt tevens verlaagd om de verkeersveiligheid te verbeteren. Dit inclusief de aantakking richting de rotonde van de toe- en afritten op de Wâldwei.

• • • •

Af te waarderen route Stûkenwei – Earnewarre –

•

Feantersdyk naar 60 km/u

Burgemeester Drijberweg Hurdegaryp (reeds uitgevoerd); Kloosterlaan (zuid) Burgum (reeds uitgevoerd); Rinia van Nautaweg (zuid) + Canterlandseweg (Maatregel V10); Skulenboarcherwei + Joost Wiersmaweg + Jisteboerewei (deels uitgevoerd) (maatregel V11); Bartlehiem/Wyns (maatregel V12).

Daarnaast wordt er in ANNO-verband ook nog onderzoek verricht naar de effecten op netwerkniveau en wordt het kwaliteitsnetwerk voor landbouwverkeer ook nog nader onder de loep genomen. Zo is het voor het F-wegennet bijvoorbeeld wenselijk om zo weinig mogelijk conflicten te hebben met het landbouwverkeer. Een overzicht van deze maatregelen is opgenomen in paragraaf 5.11 bij het totaaloverzicht van de maatregelen. GEWIJZIGDE WEGINRICHTING IN COMBINATIE MET ONDERHOUD Voor de locaties waar groot onderhoud gepland is, wordt bekeken of de inrichting voldoet aan de principes van Duurzaam Veilig. Als dat niet het geval is, worden in combinatie met het onderhoud aanvullende maatregelen getroffen om te komen tot een Duurzaam Veilige inrichting.

OPTIMALISATIE INRICHTING N.A . V . RISICOANALYSE In het Risicoanalyse van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (bijlage 1) is een aantal wegvakken opgenomen waar nog maatregelen gewenst zijn om de verkeersveiligheid te verbeteren. Dit zijn wegvakken waar sprake is van een verhoogd risico door bijvoorbeeld: • Een combinatie van een hoofdfietsroute met overig verkeer; • Er sprake is van een landbouwroute op basis van het kwaliteitsnetwerk landbouwverkeer van de provincie; • Er sprake is van te hoge rijsnelheden of een concentratie van ongevallen of een combinatie van meerdere aspecten. De grootste risicolocaties (50 km/u in combinatie met fietsers op de rijbaan) zijn reeds beschouwd. De locaties uit het uitvoeringsprogramma waar het hier om gaat zijn:

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

57

5.3

Maatregelen fietsverkeer

Een deel van de infrastructurele maatregelen die in de vorige paragraaf zijn benoemd, dienen met name om de risico’s voor kwetsbare verkeersdeelnemers, zoals de fietsers, te beperken. Daarnaast wordt de komende periode verder ingezet op het stimuleren van het fietsverkeer door het realiseren van het zogenaamde F-wegennet.

Herkenbaarheid van de routes Op verschillende locaties is nog aangepaste markering nodig. Daarnaast zijn op regionaal niveau ook nog maatregelen beoogd om de routes herkenbaar te maken voor fietsers.

Maatregelen F-wegennet Door Sweco is reeds een verkennende uitwerking gemaakt welke aanpassingen nodig zijn om te komen tot kwalitatief hoogwaardige fietsverbindingen. Hierna is samengevat welke maatregelen beoogd zijn binnen de gemeentegrenzen. ROUTE DOKKUM – LEEUWARDEN (MAATREGEL F1) De route tussen Dokkum en Leeuwarden is (voorlopig) gepland via Rinsumergeast. Binnen de gemeentegrenzen van Tytsjerksteradiel zijn onder andere de volgende aanpassingen nodig: • Locaties waar sprake is van gemengd verkeer aanpassen tot fietsstraat; • Nieuw fietspad langs de Moark. ROUTE DOKKUM – FEANWÂLDEN - BURGUM (MAATREGEL F2) Voor de route tussen Feanwâlden en Burgum zijn binnen de gemeentegrenzen al de nodige aanpassingen gedaan en wordt nog ingezet op kleine verbetermaatregelen. ROUTE LEEUWARDEN – BUITENPOST (MAATREGEL F3) De route Leeuwarden – Buitenpost loopt geheel langs de Rijksstraatweg. De beoogde aanpassingen zijn met name gericht op de verharingdsbreedte, markering en inrichting van delen met gemengd verkeer tot fietsstraat. Daarnaast wordt in deze route ook een ovonde gerealiseerd bij het Wyldpaed zodat fietsers straks veilig de Rijksstraatweg kunnen oversteken.

ROUTE LEEUWARDEN – DRACHTEN VIA BURGUM (MAATREGEL F4) Een andere belangrijke fietsroute die nader wordt uitgewerkt is de route tussen Drachten en Leeuwarden. Deze route zou via Burgum moeten lopen zodat Burgum hier in beide richtingen van kan profiteren. Met name in Burgum lijkt het daarbij logisch dat de route via de H.W.K. Ridder Huyssen van Kattendijkeweg en de Hillemaweg loopt. Langs de H.W.K. Ridder Huyssen van Katendijkeweg is inmiddels een breed

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

58

vrijliggend fietspad gerealiseerd tussen de rotonde bij het gemeentehuis en de oversteek bij de Hillemaweg. De Hillemaweg dient nog opnieuw ingericht te worden en met een inrichting tot fietsstraat ontstaat hier een comfortabele fietsverbinding in oostelijke richting. MAATREGELEN ZOMERWEG TUSSEN HURDEGARYP EN TYTSJERK F5) De route langs de Zomerweg tussen Hurdegaryp en Tytsjerk wordt veel gebruikt door fietsers en wandelaars vanuit de omliggende dorpen. Voorgesteld wordt om de verkeersveiligheid voor fietsers op dit deel van de Zomerweg te verbeteren. In overleg met de omgeving wordt deze maatregel nader uitgewerkt waarbij nog geen keuze is gemaakt in het optimaliseren de weginrichting voor fietsers of het realiseren van een vrijliggend fietspad. MAATREGELEN ROUTE WOELWIJK F6) De route vanaf de Zomerweg richting Leeuwarden door Woelwijk wordt veel gebruikt. Met name de route door de woonwijk is niet herkenbaar en niet comfortabel door de slechte verhardingsstaat. Voorgesteld wordt om de route tussen Noarderein en de brug ter hoogte van de komgrens uit te voeren als fietsstraat.

NADER ONDERZOEK FIETSERS OP ROTONDES IN DE VOORRANG Om het fietsverkeer te bevorderen ten opzichte van het autoverkeer is het wenselijk om fietsers op termijn voorrang te geven op rotondes binnen de bebouwde kom. Belangrijk daarbij is echter wel dat rotondes fysiek worden aangepast zodat automobilisten goed zicht hebben op de fietsers. Daarnaast is het van belang om de voorrangssituatie uniform toe te passen op alle rotondes binnen de bebouwde kom binnen de gehele ANNO-regio. Buiten de bebouwde kom is het vanuit verkeersveiligheidsoogpunt niet wenselijk om fietsverkeer voorrang te verlenen op rotondes. De komende periode wordt in ANNO-verband nader onderzocht of het mogelijk is fietsverkeer op rotondes binnen de bebouwde kom voorrang te geven. In de gemeenten Leeuwarden en Smallingerland worden deze principes al verder toegepast (maatregel F7). Onderzoek (toeristische) fiets en wandelpaden Als onderdeel van de Nota Recreatie en Toerisme is een onderzoek naar fiets- en wandelpaden opgenomen. Uit dit onderzoek moet o.a. blijken waar nog behoefte aan is, welke fiets- en wandelpaden niet in de behoefte voorzien en hoe we ons netwerk kunnen optimaliseren (maatregel F8).

Maatregellocaties F5 en F6

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

59

5.4

Maatregelen openbaar vervoer

Concreet blijven we als gemeente inzetten op het behoud en toekomstbestendig openbaar vervoer. Dit doen we samen met de provincie Fryslân. Uitdaging daarbij is wel om inwoners te verleiden ook meer gebruik te maken van het openbaar vervoer. Vanuit de regionale mobiliteitsvisie vanuit de ANNO-gemeenten is bewustwording, marketing en communicatie van het reizen met onder andere het OV en de combinatie van vervoersmogelijkheden (maatregel D2, gekoppeld aan duurzaamheid).

5.5

Maatregelen leefbaarheid

In het kader van de verkeersveiligheid worden op een aantal locaties de maximum snelheden verlaagd. Dit heeft ook een gunstig effect op de geluidsbelastingen wanneer de rijsnelheden naar beneden gaan. Aandachtspunt bij de verdere uitwerking is wel het toepassen van een gewijzigde wegdekverharding. Wanneer bijvoorbeeld klinkers worden toegepast in plaats van asfalt kan dit ook weer zorgen voor een toename van de geluidsbelasting waardoor het effect van de lagere rijsnelheid weer wegvalt. Daarnaast is het belangrijk om bij de herinrichtingen goed te kijken naar de risico’s op hinder van trillingen door aangepaste wegdekverhardingen of het toepassen van drempels of plateaus.

van het centrum. Deze uitwerking kan gecombineerd worden met de nieuwe weginrichting van de ring oost als Gebiedsontsluitingsweg 30. Een belangrijke uitwerking daarbij is ook het beperken van de overlast door bevoorradingsverkeer. Samen met de ondernemers en vervoerders wordt hiervoor gekeken naar slimme en haalbare oplossingen door bijvoorbeeld het instellen van venstertijden of beperkingen voor de omvang van voertuigen op bepaalde locaties. (maatregel L1) Leefbaarheidsopgave Ee-vallei Ook voor de Ee-vallei ligt er een regionale leefbaarheidsopgave die de komende periode ook verder wordt uitgewerkt. De eerste stap wordt daarbij al gezet door de realisatie van de rondweg rond Wânswert. Er speelt echter meer in het gebied en het is belangrijk om inzichtelijk te krijgen of ook de overige wegen in het gebied de verkeersstromen aan kunnen door onder andere het beperkte aantal oeververbindingen over de EE. Deze leefbaarheidsopgave wordt samen met de omliggende gemeenten de komende periode verder uitgewerkt (maatregel L2) Monitoring geluidssituatie Als verplichting vanuit de Omgevingswet monitoren we de komende periode de verkeersstromen en daaraan gekoppeld de geluidseffecten langs de drukkere wegen in de gemeente.

De gedachte achter deze verplichting is om te voorkomen dat de geluidssituatie voor inwoners te hoog wordt door bijvoorbeeld autonome groei van het verkeer of extra verkeer van ruimtelijke ontwikkelingen (maatregel L3).

Uitwerken centrumvisie Burgum In 2022 is een centrumvisie voor Burgum opgesteld. Onderdelen die daarbij nog uitgewerkt dienen te worden zijn het inzichtelijk maken van de parkeerdruk en het aanpassen van de (parkeer)verwijzing richting het centrum. Ook worden aanpassingen voorgesteld aan de aansluiting Oppedijk van Veenweg – Kupersstrjitte als belangrijke hoofdontsluiting

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

60

5.6

Maatregelen landbouwverkeer

Een belangrijk thema is de afwikkeling van landbouwverkeer. De gemeente bestaat voor een deel uit agrarisch grondgebied. In het landelijk gebied moet het landbouwverkeer overal kunnen komen om de landerijen en bedrijven te bereiken. Een maatregel om de conflicten met de kwetsbare verkeersdeelnemers te beperken is het afwaarderen van de Lauwersseewei tussen Dokkum en Aldtsjerk naar 80 km/u. Daarbij wordt de Lauwersseewei ook opengesteld voor landbouwverkeer en is het voor landbouwverkeer richting Dokkum niet meer nodig om via het onderliggend wegennet te rijden te rijden rond de Trynwâlden. Dit betreft een project van de provincie. (maatregel L1). De komende periode gaan we in overleg met de provincie, de regio en belangenorganisaties en loonwerkers om de wenselijke routes onder de aandacht te brengen. Hierbij wordt ook het huidige Kwaliteitsnetwerk Landbouwverkeer tegen het licht gehouden en samen met de provincie herzien (maatregel L2). Aandachtspunt voor landbouwverkeer is daarnaast dat bij gepland onderhoud en herinrichtingen beter rekening wordt gehouden met landbouwverkeer voor de dimensionering van bijvoorbeeld verhardingsbreedtes en snelheidsremmende maatregelen dit is ook een belangrijk aandachtspunt wat naar voren gekomen is vanuit de belangenorganisaties.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

61

5.7

Maatregelen duurzaamheid

Een aantal maatregelen in het kader van duurzaamheid zoals het stimuleren en faciliteren fietsgebruik, dragen ook bij aan een betere leefbaarheid, bereikbaarheid en duurzaamheid en zijn reeds beschouwd in de eerdere paragrafen. Specifiek voor het aspect Duurzaamheid wordt de komende jaren ingezet op het faciliteren van duurzame initiatieven. Hierna zijn de belangrijkste zaken weergegeven. Faciliteren laadinfrastructuur Faciliteren van de benodigde laadinfrastructuur in de openbare ruimte. Daarbij wordt elektrificatie en het gebruik van de reeds aanwezige laadpalen beschouwd en wordt aanvullende laadinfrastructuur gefaciliteerd. Belangrijk daarbij is dat niet alleen maar op basis van een willekeurige vraag een laadpaal wordt geplaatst in de openbare ruimte. De komende periode wordt daarvoor een laadpalenvisie opgesteld. (maatregel D1).

Daarnaast is het convenant ‘Charter for Walking ondertekend en is er in het kader van de lokale inclusie agenda extra aandacht nodig voor voetgangers. Wanneer grootschalige onderhoudsprojecten plaatsvinden of nieuwe ontwikkelingen, wordt vanaf het begin af aan rekening gehouden met de toegankelijkheid voor voetgangers en inwoners met een beperking die al dan niet gebruik maken van hulpmiddelen. Kleine knelpunten op lokaal niveau worden samen met de wijken en dorpen opgepakt als onderdeel van het lokale maatwerk als onderdeel van de overleggen tussen de gemeente en de wijken/dorpen (paragraaf 5.10).

Bewustwording reismogelijkheden Eén van de opgaven uit de Regionale Mobiliteitsvisie is het attenderen van inwoners en bezoekers op de reismogelijkheden van de fiets, het openbaar vervoer en de combinatie van verschillende vervoerswijzen. Dit doen we samen met de provincie en de overige gemeenten uit de ANNO-Regio. Voor inwoners kan het bijvoorbeeld erg aantrekkelijk zijn om gebruik te maken van de hub bij station Feanwâlden waarbij overdag vier keer per uur een trein richting zowel Groningen als Leeuwarden vertrekt (maatregel D2).

5.8

Wandelen en toegankelijkheid

Wandelroutes worden niet uitgebreid in deze visie beschouwd. Wel komt er extra aandacht voor onderhoud, ommetjes en kansen worden benut in het kader van recreatie en toerisme.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

62

5.9

Educatie, handhaving en gedragsbeïnvloeding

Naast aanpassingen aan de weginrichting zijn ook vooral maatregelen nodig op het gebied van gedragsbeïnvloeding en verkeerseducatie. Als gemeente kunnen we zorgen dat de infrastructuur op orde is. De eindverantwoordelijkheid voor het gedrag ligt bij de weggebruiker zelf. UITWERKING IN RELATIE MET HET STRATEGISCH PLAN VERKEERSVEILIGHEID Op basis van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid wordt de komende periode verder ingezet op verkeerseducatie en gedragscampagnes voor de kwetsbare doelgroepen. Dit gebeurt binnen de gemeente op dit moment ook al en zal samen met de belangengroepen de komende periode verder worden gecontinueerd en uitgebouwd. Daarbij wordt aangesloten bij de landelijke en provinciale initiatieven (maatregel G1).

VERKEERSVEILIGHEID ROND SCHOLEN Veilige schoolomgevingen zijn belangrijk. Zeker ook omdat de verkeersdeelnemers vaak onervaren en nog kwetsbaar zijn. De komende periode zetten we verder in op het veiliger maken van de schoolomgevingen. Dit willen we met name bereiken door projecten samen met de leerlingen van de scholen. Daarbij willen we vooral inzetten op verkeerseducatie en gedragsbeïnvloeding. Ook een aanpassing van de inrichting kan hierbij horen door bijvoorbeeld de herkenbaarheid van de schoolomgeving voor overige weggebruikers te verbeteren (maatregel G4).

HANDHAVING Handhaving is een belangrijk onderdeel om weggebruikers te confronteren met de geldende regels en hierop te handhaven. Belangrijk voor de handhaving is echter wel dat de inrichting van de weg, overeenkomstig is met het gebruik en het snelheidsregime. Periodiek is er overleg met de politie en daarbij wordt de inzet voor de handhaving besproken en geëvalueerd (maatregel G2). POSITIEF GEDRAG BELONEN Niet overal kan continu gehandhaafd worden en het is belangrijk dat weggebruikers hun gedrag blijvend veranderen en zich aan de snelheid houden. Als gemeente willen we graag positief gedrag belonen. We stellen voor om de komende periode samen met een dorpsbelang of een wijkvereniging een pilot uit te voeren waarbij we kijken of we positief gedrag kunnen belonen en weggebruikers op die manier kunnen stimuleren zich beter aan de regels te houden (maatregel G3).

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

63

5.10

Lokaal maatwerk binnen wijken en dorpen

Los van grotere infrastructurele maatregelen zijn er ook wensen van kleinere aard zoals het realiseren van extra snelheidsremmende maatregelen, een extra parkeerplaats of het plaatsen van fietsparkeervoorzieningen. Daarnaast is soms het wenselijk om bij gepland onderhoud aanvullende maatregelen te treffen waardoor de verkeerssituatie verder verbeterd. Hiervoor zijn binnen Tytsjerksteradiel op voorhand maar beperkte middelen beschikbaar waardoor in de praktijk wensen vanuit de inwoners vaak geen gevolg kunnen krijgen. Voorgesteld wordt om vast jaarlijks werkbudget vast te stellen van € 50.000,- waaruit dergelijke kleine wensen en verbetermaatregelen, eventueel in combinatie met onderhoud, kunnen worden uitgevoerd. Daaraan gekoppeld wordt de komende periode actief met de verschillende dorpsbelangen overlegd op welke wijze met kleine verbetermatregelen de verkeerssituatie kan worden verbeterd. Voor inwoners is het daarnaast mogelijk om gebruik te maken van het participatiepunt van Veilig Verkeer Nederland. Veilig Verkeer Nederland kan daarbij ondersteunen bij buurtacties of het meedenken over maatregelen.

5.11

Totaaloverzicht van de maatregelen

In de volgende tabel is een voorlopig totaaloverzicht van de maatregelen opgenomen op basis van deze conceptvisie. Bij de maatregelen is onderscheid te maken in verschillende maatregelcategorieën zoals deze hiervoor ook al in de verschillende paragrafen zijn benoemd. De locatiespecifieke maatregelen zijn weergegeven op de volgende pagina. Daarin zijn dus niet de maatregelen weergegeven die voor de gehele gemeente van toepassing zijn.

PRIORITERING VAN MAATREGELEN Bij het overzicht van de maatregelen is middels een prioritering aangegeven voor welke onderdelen daarbij als eerste opgepakt dienen te worden. Maatregelen met nummer 1 hebben daarbij de hoogste prioriteit. Bij de nadere uitwerking worden deze maatregelen concreet in de tijd gezet waarbij ook de relatie gelegd wordt met gepland onderhoud en de beschikbaarheid van subsidieregelingen om zo efficiënt mogelijk met de financiële middelen om te kunnen gaan.. Voor een aantal locaties worden concrete oplossingsrichtingen voorgesteld. Voor een aantal locaties is echter ook nog een nadere uitwerking nodig voordat plannen concreet kunnen worden uitgevoerd. Of het gaat om een concrete maatregelen en/of een nader onderzoek is weergegeven in de overzichtstabel. KOSTENINDICATIE EN MOGELIJKE SUBSIDIEMAATREGELEN In de maatregeltabel is een kostenindicatie opgenomen van de verschillende maatregelen. De kosten zijn indicatief en daarbij ook sterk afhankelijk met de combinatie van gepland onderhoud en het ambitieniveau van de maatregelen. Maatregelen die in het kader van verkeersveiligheid worden getroffen of dienen voor de verbetering van het fietsverkeer, komen veelal in aanmerking voor subsidies of cofinanciering vanuit de provincie of de Rijksoverheid.

5.12

Monitoring en evaluatie

Voorliggen Mobiliteitsprogramma geeft een richting aan het beleid voor verkeer en vervoer voor een termijn van 10 jaar. Na vijf jaar wordt een tussentijdse evaluatie uitgevoerd waarbij indien nodig een herziening van het beleid vormt inclusief de bijbehorende maatregelen.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

64

Overzicht van de locatiespecifieke maatregelen

Totaaloverzicht van de voorgestelde maatregelen Nr.

Locatie

Omschrijving

Maatregelen verkeersveiligheid en infrastructuur Dokter B. Hornstrasingel, Tjalling H. V1 Burgum, Oostelijke ring Haismastraat, Kwekerstrjitte en de Meester W.M. Oppedijk van Veenweg Burgum, Kloosterlaan en Overige wegdelen die nog niet zijn V2 Doktor B. Hornstrasingel afgewaardeerd Burgum, W.M. Oppedijk Overig oostelijk wegdeel ten oosten van de V3 van Veenweg Kwekerstrjitte V4 V5 V6 V7 V8 V9 V10

V11 V12

Burgum, Hillemaweg Burgum, Prins Berhardlaan - Gaestmabuorren Hurdegaryp, Westeromwei en Easteromwei Sumarderwei De Warren Gaestmabuorren Stûkenwei – Earnewarre – Feantersdyk Gytsjerk, Rinia van Nautaweg (zuid) en Canterlandseweg Skulenboarcherwei, Joost Wiersmaweg en Jisteboerewei Bartlehiem – Wyns

Wegdeel dat nu nog 50 km/h betreft Wegdeel binnen de bebouwde kom

Maatregel

Type maatregel

Opmerkingen acties

Kostenindicatie maatregelen

Prioriteit maatregel

Herinrichten route en afwaarderen naar 30 km/h (GOW)

Infrastructureel

Uitwerking in overleg met inwoners en belangenorganisaties.

€ 50.000,- (alleen uitwerkingskosten)

1

Infrastructureel

Grotendeels al heringericht

€ 175.000,-

1

Infrastructureel

€ 320.000,-

1

Infrastructureel

€ 475.000,-

1

Infrastructureel

n.n.b.

2

€ 50.000,- (alleen uitwerkingskosten)

2

€ 105.000,-

2

€ 65.000,-

2

€ 200.000,-

2

€ 200.000,-

2

Herinrichten route en afwaarderen naar 30 km/h Herinrichten route en afwaarderen naar 30 km/h Afwaarderen en herinrichten tot fietsstraat 30 km/h Herinrichten route en afwaarderen naar 30 km/h Herinrichten route en afwaarderen naar 30 km/h

Tussen Sumar en Eastermar Tussen Burgem en Suwâld Tussen Fonejachtbrug en Earnewâld Uitwerking op basis van SPV

Wegdeel 80 km/h afwaarderen naar 60 km/h Wegdeel 80 km/h afwaarderen naar 60 km/h Wegdeel 80 km/h afwaarderen naar 60 km/h 30 km/h gebied verder versterken en snelheidsremmende maatregelen toepassen

Infrastructureel Infrastructureel Infrastructureel Infrastructureel Infrastructureel

Uitwerking in combinatie met onderhoud Uitwerking in combinatie met onderhoud Uitwerking in combinatie met onderhoud Uitwerking in combinatie met onderhoud Uitwerking in combinatie met onderhoud

Uitwerking op basis van SPV

Snelheidsremmende maatregelen toepassen

Infrastructureel

n.n.b.

2

Uitwerking op basis van SPV

Snelheidsremmende maatregelen toepassen

Infrastructureel

€ 100.000,-

2

€ 1.850.000,-

1

€ 280.000,-

1

€ 800.000,-

1

€ 1.600.000,-

1

€ 300.000,-

2

€ 200.000,-

2

€ 15.000,-

1

€ 30.000,-

3

€ 30.000,-

1

€ 25.000,-

1

€ 30.000,-

1

Maatregelen fietsverkeer (bereikbaarheid en verkeersveiligheid) Route Dokkum – F1 F-wegennet binnen gemeentegrenzen Leeuwarden Route Dokkum – F2 F-wegennet binnen gemeentegrenzen Feanwâlden - Burgum Route Leeuwarden F3 F-wegennet binnen gemeentegrenzen Buitenpost Route Leeuwarden F4 Fietssnelweg binnen gemeentegrenzen Drachten Zomerweg tussen Optimaliseren verbinding voor fietsverkeer F5 Hurdegaryp en Tysjerk (nadere uitwerking samen met omgeving) F6 Route door Woelwijk Inrichten als fietsstraat binnen bebouwde kom F7

Gehele gemeente

Uitwerking voorrang fietsers

F8

Gehele gemeente

Inventariseren knelpunten toeristisch netwerk

Uitwerking en realisatie F-wegennet met opwaardering fietsroute Uitwerking en realisatie F-wegennet met opwaardering fietsroute Uitwerking en realisatie F-wegennet met opwaardering fietsroute

Infrastructureel Infrastructureel Infrastructureel

Uitwerking en realisatie

Infrastructureel

Uitwerking en realisatie

Infrastructureel

Uitwerking en realisatie Uitwerking voorrang fietsverkeer op rotondes

Infrastructureel Infrastructureel Infrastructureel

Uitwerking en uitvoering samen met buurgemeenten Uitwerking en uitvoering samen met buurgemeenten Uitwerking en uitvoering samen met buurgemeenten Uitwerking en uitvoering samen met buurgemeenten Uitwerking samen met omgeving

Onderzoek naar mogelijke uitwerking Onderzoek in het kader van Nota Recreatie en Toerisme

Maatregelen leefbaarheid L1

Centrum Burgum

Uitwerken maartregelen Centrumplan

Parkeeronderzoek, bevoorrading en overige mobiliteitsmaatregelen

L2

Ee-Vallei

Onderzoek leefbaarheidsopgave

Uitwerking van uit de ‘Ferbining’

L3

Gehele gemeente

Monitoring geluidssituatie

Monitoring geluid

Vervolgonderzoek en uitwerking Vervolgonderzoek en uitwerking Monitoring

Kostenindicatie voor uitwerking pas bekend na vervolgonderzoek Kostenindicatie voor uitwerking pas bekend na vervolgonderzoek Exacte randvoorwaarden en onderzoeksjaren nog niet bekend

Verkeersveiligheid

Leefbaarheid

Bereikbaarheid

Duurzaamheid

Nr.

Locatie

Omschrijving

Opmerkingen acties

Kostenindicatie maatregelen

Prioriteit maatregel

Maatregel

Type maatregel

Nadere uitwerking educatieprogramma in SPV Inzetten op locatiespecifieke handhaving samen met politie

Verkeersveiligheid en educatie

1

Handhaving

1

Maatregelen verkeerseducatie, gedragsbeïnvloeding en handhaving G1

Gehele gemeente

Strategisch plan verkeersveiligheid

G2

Gehele gemeente

Handhaving

G3

Gehele gemeente

Gedragsbeïnvloeding

Pilot gedragsbeïnvloeding

Gedragsbeïnvloeding en handhaving

G4

Gehele gemeente

Schoolomgevingen

Verbeteren van de verkeersveiligheid rondom schoolomgevingen door educatie en gedragsbeïnvloeding

Educatie en gedragsbeïnvloeding

Landbouwverkeer

Optimaliseren routes landbouwverkeer en herzien kwaliteitsnetwerk landbouwverkeer (samen met buurgemeenten en provincie)

Pilot met een inzet om positief gedrag te belonen Eventueel in combinatie met kleine infrastructurele verbetermaatregelen

€ 25.000,-

1

€ 50.000,-

1

Vervolguitwerking samen met de regio

€ 25.000,-

1

Uitvoering en opstellen visie

€ 15.000,-

1

Voorlichting

€ 10.000,-

1

Budget algemene verbetermaatregelen

Ambtelijke inzet

3

Budget algemene verbetermaatregelen

€ 50.000,-

1

Maatregelen landbouwverkeer

LB2

Gehele gemeente

Maatregelen duurzaamheid D1

Gehele gemeente

Laadinfrastructuur

D2

Gehele gemeente

Bewustwording reismogelijkheden

Faciliteren laadinfrastructuur en opstellen laadvisie Inzetten op bewustwording reismogelijkheden inwoners en bezoekers

Maatregelen wandelen en toegankelijkheid Periodiek overleg met belangenverenigingen en toetsen T1 Gehele gemeente Toegankelijkheid nieuwe ontwerpen aan eisen toegankelijkheid Werkbudget voor locatiespecifieke (kleine) verbetermaatregelen binnen de dorpen of wijken Overleg en uitwerking met wijken en W1 Gehele gemeente dorpen over verdere verbetermaatregelen Kostenindicatie van de maatregelen: In de maatregeltabel is een kostenindicatie opgenomen van de verschillende maatregelen. De kosten zijn indicatief en daarbij ook sterk afhankelijk met de combinatie van gepland onderhoud en het ambitieniveau van de maatregelen. Maatregelen die in het kader van verkeersveiligheid worden getroffen of dienen voor de verbetering van het fietsverkeer, komen veelal in aanmerking voor subsidies of cofinanciering vanuit de provincie of de Rijksoverheid.

Verkeersveiligheid

Leefbaarheid

Bereikbaarheid

Duurzaamheid

Begrippenlijst ANNO-Regio

Regionaal samenwerkingsverband tussen de gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel, NoardeastFryslân, Tytsjerksteradiel Provincie Fryslân en Wetterskip Fryslân

CROW

Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek

Ee-Vallei

Gebied rond de Dokkumer-Ee tussen (Globaal tussen de provinciale weg Leeuwarden-Holwert en de Sintrale As

F-wegennet

Hoofdfietsroutenetwerk binnen de regio

Intensiteit

Hoeveelheid verkeer over een weg

Hub

Een vervoersknooppunt waar de overstap op verschillende vervoerswijzen mogelijk is

SPV

Strategisch Plan Verkeersveiligheid, de nieuwe (landelijke) aanpak van verkeersveiligheid die meer risico gestuurd is

SWOV

Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

65

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

66

Bijlage A: Strategisch Plan Verkeersveiligheid

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Tytsjerksteradiel - 16 mei 2024

67

2022

Risicoanalyse Verkeersveiligheid

GEMEENTE TYTSJERKSTERADIEL

Inhoud Samenvatting .......................................................................................................................................................... 3 Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 | De risicoanalyse .................................................................................. 4 Risicothema 1. Veilige Infrastructuur .................................................................................................................. 5 Risicothema 2. Heterogeniteit in het verkeer ..................................................................................................... 6 Risicothema 3. Technologische ontwikkelingen ................................................................................................. 7 Risicothema 4. Technologische ontwikkelingen ................................................................................................. 8 Risicothema 5. Onervaren verkeersdeelnemers ................................................................................................. 9 Risicothema 6. Rijden onder invloed ................................................................................................................ 10 Risicothema 7. Snelheid in het verkeer ............................................................................................................. 11 Risicothema 8.

Afleiding in het verkeer ............................................................................................................ 12 Risicothema 9. Verkeersovertreders ................................................................................................................. 13 1.

Focus binnen Risicoanalyse gemeente Tytsjerksteradiel .............................................................................. 14 Verkeersveiligheidsmonitor .............................................................................................................................. 14 Risico-indicatoren HASTIG ................................................................................................................................. 15 CROSS-methodiek ............................................................................................................................................ 15 Traditionele ongevallenanalyse ........................................................................................................................ 17 Speedprofiles VIA.nl .......................................................................................................................................... 18 Infographic Tytsjerksteradiel............................................................................................................................. 19 Lokale kennis gemeentelijke experts (+ klachten/meldingen) .......................................................................... 19