07.1 - Onderzoeksrapport Rekenkamer Tytsjerksteradiel - Helder verwoord, gewogen akkoord
Tekst van het document
Er zit een te groot verschil tussen de praktijk en de geconstateerde behoeften van de raad. Er wordt momenteel niet voldaan aan de norm. Raadsleden ervaren raadsvoorstellen als overzichtelijk, begrijpelijk en inhoudelijk volledig genoeg om hun kaderstellende en controlerende taak goed uit te kunnen voeren. Raadsleden geven de kwaliteit van raadsvoorstellen gemiddeld een 7, maar noemen tegelijkertijd structurele zorgpunten in leesbaarheid, duidelijkheid en hoeveelheid informatie. Zij ervaren dat taalgebruik regelmatig te juridisch of formeel is, dat afkortingen en vaktermen onvoldoende worden toegelicht, dat risico’s/kanttekeningen niet altijd duidelijk zijn en dat niet altijd helder is wanneer en hoe evaluaties plaatsvinden. Er wordt gedeeltelijk voldaan aan de norm. Normen hoofdstuk 4. Beleidsrationaliteit Norm Toets op de norm De raadsvoorstellen maken duidelijk welk concreet probleem het raadsbesluit moet oplossen, waarom dit probleem relevant en actueel is, en hoe het voorstel bijdraagt aan vastgestelde beleidsdoelen en ambities van de gemeente. Uit onze analyse van de 15 bestudeerde voorstellen blijkt welk concreet probleem het raadsbesluit moet oplossen en waarom dit probleem relevant en actueel is. Daarmee wordt aan het eerste deel van deze norm voldaan.
Daarnaast blijkt uit onze analyse dat er in de meeste voorstellen wordt verwezen naar eerder vastgestelde beleidsdoelen/ambities. De mate waarin ook concreet wordt gemaakt hoe het voorgestelde besluit bijdraagt aan die doelen/ambities, is wisselend. Daarmee wordt aan het tweede deel van deze norm gedeeltelijk voldaan. Alternatieve beleidsopties, inclusief voor- en tegenargumenten, gevolgen en risico’s, worden inzichtelijk gemaakt. Uit onze analyse van de 15 raadsvoorstellen blijkt dat deze ten dele volledig uitgewerkte alternatieven bevatten. In meerdere gevallen blijft het geven van alternatieve beleidsopties beperkt tot het noemen van één optie of wordt “n.v.t.” vermeld zonder toelichting, ook wanneer alternatieven wel degelijk mogelijk zijn. Bij verschillende voorstellen worden voor- en tegenargumenten, gevolgen en risico’s slechts summier beschreven, waardoor de beleidsruimte voor de raad onvoldoende zichtbaar wordt. De raad ziet op dit vlak concrete verbeterpunten. Er wordt gedeeltelijk voldaan aan de norm. Raadsvoorstellen verwijzen expliciet naar eerder vastgesteld beleid, eerdere raadsbesluiten of beleidsdocumenten waarop het voorstel voortbouwt. Uit onze analyse van de verdiepende voorstellen blijkt dat er expliciet wordt verwezen naar eerder vastgesteld beleid en eerdere raadsbesluiten.
In de bestudeerde besluitvormingstrajecten worden eerdere besluiten consequent genoemd en soms zelfs als bijlage toegevoegd, wat de navolgbaarheid verder versterkt. Echter, verwijzingen staan soms verspreid over verschillende kopjes. Ook de mate waarin concreet wordt gemaakt hoe het voorgestelde besluit bijdraagt aan die doelen/ambities, is wisselend. Dit beeld wordt herkend vanuit de organisatie en de raad. Er wordt gedeeltelijk voldaan aan de norm. 36 / 49 Norm Toets op de norm Indien een raadsvoorstel afwijkt van eerder vastgesteld beleid, eerdere raadsbesluiten of beleidsdocumenten, wordt dit expliciet gemaakt. Uit onze analyse van de getoetste voorstellen blijkt dat als er af wordt geweken van eerder vastgesteld beleid, eerdere raadsbesluiten of beleidsdocumenten, dit expliciet wordt gemaakt. Daarmee is aan deze norm voldaan. Raadsleden ervaren de beleidsrationaliteit (beleidsmatige relevantie en inbedding) als voldoende duidelijk, en vinden dat voorstellen expliciet en helder aansluiten bij eerder vastgesteld beleid, ambities en doelen. Raadsleden herkennen in veel voorstellen wel de beleidsmatige relevantie en zien dat vaak wordt verwezen naar bestaand beleid.
Zij geven aan dat alternatieven te summier worden uitgewerkt en dat voorstellen niet altijd helder maken hoe beleid uit eerdere trajecten doorwerkt in nieuwe keuzes, waardoor samenhang en onderbouwing soms ontbreekt. Ook wordt benadrukt dat afwijkingen van eerder beleid niet altijd duidelijk worden toegelicht, wat het zicht op de beleidsontwikkeling belemmert. Daarmee wordt gedeeltelijk voldaan aan de norm. Bijlage 2: Geraadpleegde bronnen Bestudeerde documenten De volgende 15 raadsvoorstellen zijn bestudeerd: Daarnaast zijn (o.a.) de volgende documenten bestudeerd: • Formats startnotitie, informerend, opiniërend en besluitvormend raadsvoorstel • 1e evaluatie PFO-structuur • Verslag presidium 6 juni 2024 • Schema proces aanleveren stukken college en raad • Procesbeschrijvingen: adviesaanvraag college, collegebesluit en raadsvoorstel • Taakomschrijving agendacommissie
• | BOB-vergadermodel • | Leerlijn Akademy besluitvormingsproces • | Voorlichting college- en raadsproces TD september 2025 • | Presentatie heisessie – raad in positie 19 april 2024 • | Memo – evaluatie uitkomsten heisessie 19 april 2024. Gevoerde interviews Er zijn interviews afgenomen met ambtelijk betrokkenen binnen de gemeentelijke organisatie (6x), de griffie (1x), een vertegenwoordiging van het college (1x wethouder) en de raad. Tijdens de raadssessie waren 5 raadsleden aanwezig, van 4 verschillende partijen (2x CDA,1x BFTD, 1x D66 en 1x ChristenUnie). Functie | Datum gesprek Wethouder (1x) | 28 januari 2026 Ambtelijke organisatie – sociaal domein (1x) | 28 januari 2026 Ambtelijke organisatie – financiën (1x) | 28 januari 2026 Ambtelijke organisatie – fysiek domein (2x) | 28 januari 2026 Gemeentesecretaris en bestuursadviseur (2x) | 28 januari 2026 Griffier (1x) | 28 januari 2026 Raadsleden (5x) | 29 januari 2026 Bijlage 3. Procesbeschrijving raadsvoorstellen Proces collegeadvies en raadsvoorstel Indien er een raadsvoorstel wordt opgesteld, valt dit samen met het proces voor het opstellen van een collegeadvies. Dit proces is hieronder uitgewerkt. Stap 1 De ambtelijke organisatie wordt gevraagd het betreffende orgaan te voorzien van advies. Stap 2 De opsteller bepaalt of het college dan wel de raad het beslissende orgaan is.
Het wegingskader hiervoor wordt onder andere gevormd door het budgetrecht, vastgestelde beleidskaders en afspraken met de raad. Indien de raad h | et besluitvormende orgaan is, dient er een raadsvoorstel opgesteld en bijgevoegd te worden aan het collegeadvies. 37 / 49 38 / 49 Stap 3 (stap 37 in de afbeelding) Indien het om een raadsvoorstel gaat, stelt de opsteller naast het collegeadvies een raadsvoorstel op, conform het format (zie paragraaf 3.2.1.) De opsteller voegt bijlagen toe, beoordeelt wie geconsulteerd moet worden en stuurt het collegeadvies en raadsvoorstel door naar de te consulteren collega’s. Daarna geeft de opsteller aan de griffie het onderwerp door, en voor welke raadsvergadering dit geagendeerd moet worden of wanneer het onderwerp verwacht kan worden voor de Lijst Ingekomen Stukken (LIST). Stap 4 t/m 6 In stap 4 consulteert de opsteller de benodigde collega’s voor het collegeadvies en – indien relevant – het raadsvoorstel. In stap 5 verwerkt de opsteller de input van de geconsulteerde collega’s in de stukken of herstelt fouten. De naam van de geconsulteerde collega wordt vastgelegd en er wordt een kopie doorgestuurd naar de portefeuillehouder per mail. Vervolgens wordt gekeken of er nog aanvullende consultatie van collega’s nodig is (stap 6). In dat geval worden deze stappen opnieuw uitgevoerd.
Stap 7 en 8 In stap 7 bespreekt de opsteller de stukken met de portefeuillehouder. De portefeuillehouder beoordeelt de stukken en de opsteller legt de datum van het overleg en de beoordeling van de portefeuillehouder vast. Vervolgens kan het stuk ‘op route’ worden gebracht. De opsteller brengt het stuk ‘op route’ middels het systeem Corsa (stap 8). Stap 9 t/m 15 Voordat het stuk op de collegetafel terecht kan komen vindt er een check plaats op de stukken langs de volgende gremia: • De teammanager dient het voorstel te accorderen (stap 9). Indien de teammanager niet akkoord is wordt teruggegaan naar stap 5 (de opsteller past de stukken aan). • De bestuursondersteuner controleert in stap 10 de stukken procesmatig. Zijn deze compleet aangeleverd en zijn daarbij de juiste formats gebruikt en gevuld? Indien de bestuursondersteuner niet akkoord is, wordt teruggegaan naar stap 5 (de opsteller past de stukken aan). Daarna wordt het stuk doorgestuurd naar de bestuurssecretaris. • De bestuurssecretaris controleert in stap 11 de stukken inclusief bijlagen inhoudelijk en voorziet de stukken indien nodig van annotaties. Ook hier geldt dat indien de bestuurssecretaris niet akkoord gaat, terug wordt gegaan naar stap 5 (de opsteller past de stukken aan). Daarna wordt het stuk doorgestuurd naar de gemeentesecretaris.
• In stap 12 beoordeelt de gemeentesecretaris of de stukken geagendeerd kunnen worden, en kijkt daarbij onder andere naar de politieke lading van het stuk. Indien het stuk niet op de agenda kan, bijvoorbeeld omdat deze niet integraal is opgesteld door middel van consultatie, niet helder/goed leesbaar is of dat de politieke context niet op orde is, wordt teruggegaan naar stap 5. Indien akkoord, worden de stukken inzichtelijk gemaakt voor het college via iBabs (stap 13). • De bestuursondersteuner stelt in stap 14 de agenda op voor de collegevergadering, deelt de agenda aan de betrokkenen via iBabs en publiceert de agenda. In stap 15 besluit het college over de te behandelende stukken.
39 / 49 Stap 16 en 17 In stap 16 koppelt de gemeentesecretaris of de bestuurssecretaris de in stap 15 genomen besluiten toe aan de ambtelijke organisatie, en zet vervolgacties uit in het geval van aanhouden, terugnemen, of niet akkoord (zie stap 18). In stap 17 publiceert de bestuursondersteuner de besluitenlijst intern op SharePoint en archiveert de stukken in Corsa. Stap 18 In de collegevergadering (stap 15) kan het volgende worden besloten over de stukken: • Akkoord: het collegeadvies (+eventueel raadsvoorstel en bijlagen) is akkoord bevonden. • Akkoord met mandaat voor redactie: het collegeadvies (+ eventueel raadsvoorstel en bijlagen) is akkoord bevonden onder voorbehoud dat de opsteller gedefinieerde aanpassingen doorvoert. In dit geval wordt het raadsvoorstel en/of bijlage aangepast met mandaat voor redactie door de opsteller, in afstemming met de portefeuillehouder. Hierna volgt stap 22. • Niet akkoord: het collegeadvies (+ eventueel raadsvoorstel en bijlagen) is afgewezen en gaat terug naar de opsteller (stap 30) en gaat hiermee terug naar stap 5. • Teruggenomen: het collegeadvies (+ eventueel raadsvoorstel en bijlagen) is teruggenomen en wordt door de bestuursondersteuner teruggezet aan de opsteller (stap 30) en gaat daarmee terug naar stap 5.
• Aangehouden: het collegeadvies (+ eventueel raadsvoorstel en bijlagen) wordt aangehouden en de portefeuillehouder bepaalt wanneer het stuk opnieuw geagendeerd wordt. In dit geval gaat het stuk terug naar stap 14 (opstellen agenda voor de collegevergadering). Stap 22 t/m 28 In het geval het om een collegebesluit gaat en deze akkoord is, kan deze uitgevoerd worden. Het geaccordeerde besluit wordt dan uitgevoerd, afgesloten in Corsa en ter archivering aangeboden bij Documentaire Informatie Voorziening (DIV). In het geval het om een raadsvoorstel gaat, wordt deze door de opsteller met akkoord van het college inclusief bijlagen naar de griffie verstuurd. Dan komt het voorstel in het raadsproces (stap 27) dat in paragraaf 2.2.2 verder wordt uitgediept.
40 / 49 Raadsproces inclusief archivering Het raadsvoorstel wordt door de opsteller inclusief bijlagen via Corsa naar de raadsgriffie verstuurd. Het opsturen van de stukken moet uiterlijk op de dinsdag voorafgaand aan de vrijdag waarop de stukken voor de raad worden gepubliceerd (20 dagen voorafgaand aan de raadsvergadering). De opsteller is verantwoordelijk voor de volledigheid en juistheid van de aangeleverde stukken. Hier starten drie mogelijke sub processen, afhankelijk van het soort bijeenkomsten. Er is een apart sub proces uitgewerkt voor het Iepen Poadium, klankbordgroepen/werkgroepen/commissies en een raadsvergadering.13 In het proces ‘Bijeenkomsten raad TD’ bepaalt de agendacommissie de conceptagenda van het Iepen Podium en van de raadsvergadering. Indien akkoord publiceert de raadsgriffie de stukken voor de raadsvergadering. Vervolgens vindt de raadsvergadering plaats. Als de raad uiteindelijk in de raadsvergadering besluiten neemt naar aanleiding van de behandelde stukken, draagt de raadsgriffie de besluiten (en de vastgestelde besluitenlijst van de vorige raadsvergadering) na de vergadering aan bij de raadsvoorzitter en griffier ter ondertekening. 13 De screenshots uit ENGAGE van deze drie processen zijn bekend bij de onderzoekers. In deze beschrijving wordt verder gefocust op ‘raadsvergaderingen’.
41 / 49 De raadsgriffie stelt vervolgens een besluitenlijst vast op basis van gemaakte notulen bij de raadsvergadering, slaat de besluitenlijst op in de griffieschijf en plaatst deze in iBabs. In het geval dat er een amendement is aangenomen en dus aanpassing van het raadsbesluit vereist is, past de raadsgriffie het besluit aan. De griffier controleert het aangepaste raadsbesluit, waarna de griffier en burgemeester het aangepaste raadsbesluit ondertekenen. De raadsgriffie stelt een mail op en stuurt deze naar de opsteller(s) waarin staat welk besluit de gemeenteraad heeft genomen en of er moties en/of amendementen zijn aangenomen. Vervolgens worden de ondertekende (en eventueel aangepaste) raadsbesluiten en besluitenlijst, zowel op papier als digitaal (gescand) ter archivering verstuurd naar DIV. De DIV medewerker archiveert de ondertekende stukken. Corsa verstuurt automatisch een bericht aan de opsteller zodra DIV een stuk heeft verwerkt. Hierna is het raadsproces voltooid.
42 / 49 Bijlage 4: Format opiniërend raadsvoorstel Riedsútstel Ried : Datum raadsvergadering Agindapunt : Vult de griffie in Status : Opiniërend Program : Programma (nr).. – (titel) .. Eardere behandeling : Presintaasje Iepen Poadium: Ja / Nee Portefúljehâlder : Dhr./Mevr. Amtner : Dhr./Mevr. Taheakke : 1. 2. Saak- en stiknûmer : Underwerp Geef in maximaal vijf woorden het onderwerp weer Koarte ynhâld Geef de aanleiding, het doel van de opiniërende behandeling en een zeer korte inhoud van het voorstel. Foech fan de ried / kolleezje Geef aan wie beslissingsbevoegd is en waarom. (Raad: kaderstellend, college: uitvoerend). Taljochting Opiniërende raadsvoorstellen zijn bedoeld om bij belangrijke, complexe en/of politiek en maatschappelijke gevoelige onderwerpen de raad in het voortraject van de beleidsvorming de belangrijkste keuzes te laten maken c.q. de richting te laten aangeven. Schrijf het raadsvoorstel voldoende uitdagend en prikkelend, om politieke discussie op hoofdlijnen uit te lokken. Geen stellingen weergeven. Benoem de vragen waar het college een antwoord op wil.
Naast korte achtergrondinformatie, toelichting en kaders (op hoofdlijnen), moet het raadsvoorstel daarom - afhankelijk van het onderwerp – in ieder geval bevatten: • Alle reële opties / alternatieven / varianten , inclusief de maatschappelijke effecten en burgerparticipatie en waarbij zo mogelijk per optie de voor - en nadelen worden aangegeven. • Zorg voor een opmaak waarbij de raadsleden in één oogopslag de verschillende opties, alternatieven en varianten kunnen zien. • Maak het voorstel niet te lang; schrijf alleen de relevante informatie om op hoofdlijnen te sturen. Je kunt altijd verwijzen naar bijlagen. Formuleer het raadsvoorstel zo open en objectief mogelijk.
43 / 49 • Wil het college een voorkeur aangeven, vermeld dit dan expliciet in het voorstel. Burgum, Datum (datum collegebesluit invullen) Het college van burgemeester en wethouders van Tytsjerksteradiel, secretaris, dhr. drs. J. Krul burgemeester, dhr. mr. K.A. Breuker 44 / 49 Bijlage 5: Format besluitvormend raadsvoorstel Riedsútstel Ried : Datum raadsvergadering Agindapunt : Vult de griffie in Status : Besluitvormend Program : Programma (nr).. – (titel) .. Eardere behandeling : Presintaasje Iepen Poadium: Ja / Nee Portefúljehâlder : Dhr./Mevr. Amtner : Dhr./Mevr. Taheakke : N.v.t. Saak- en stiknûmer : Underwerp Geef in maximaal vijf woorden het onderwerp weer. Wy stelle jo foar te besluten om: Geef voor de vorm te + werkwoord en nummer de beslispunten bij meer dan 1. Koarte gearfetting Geef in een paar zinnen weer wat de inhoud en het doel is van het voorstel, ook ter verduidelijking voor inwoners. Foech ried/kolleezje: Geef aan wie beslissingsbevoegd is en waarom. (Raad: kaderstellend, college: uitvoerend.) Ynlieding Aanleiding: Waarom kom ik nu met deze beslispunten? Is er eerder een besluit over genomen? Licht eventueel begrippen toe. Verwijs voor details naar de bijlage. Te berikken effekt Geef aan wat je met je voorstel wilt bereiken.
Streef ernaar dit doel in meetbare termen op te schrijven, formuleer SMART (bijvoorbeeld over twee jaar hebben we 75% minder aanrijdingen in de @straat). Arguminten 1. Het voorstel past in het ingezet beleid Overweeg als eerste argument aan te geven dat het voorstel in het bestaand beleid past. In de tekst onder het cursieve kopje geef je exact aan binnen welk programma het past en op welke manier het daaraan uitvoering geeft.
45 / 49 2. Een kernargument als statement leest prettiger Vat de kern van ieder argument samen in de vorm van een statement en geef dit cursief weer per beslispunt. Een statement is een uitspraak die je onderbouwt met verdere argumentatie. 3. Een consequente nummering geeft houvast Nummer de argumenten als er meerdere beslispunten zijn. Daardoor ziet de lezer snel welk argument bij welk beslispunt hoort. Alternativen Benoem mogelijke alternatieven met betrekking tot het voorstel en de besluitvorming. Kanttekenings/risiko’s 1. Risico's aangeven zorgt voor een juiste balans Vermeld hier de relevante kanttekeningen en geef een waardeoordeel, b.v.: aanvaardbaar/nihil). 2. Kopjes zorgen ook hier voor overzicht Vat de kern samen in een cursief statement. De toelichting daaronder vult het statement aan. Finânsjes Leg uit hoe je tot het bedrag gekomen bent (subsidies, bijdragen van derden). Is het bedrag incidenteel of structureel? Vermeld alleen informatie die nodig is voor de raad, informatie die alleen voor het college relevant is vermeld je op het voorblad voor het college. Ynwenners- en oerheidspartisipaasje Geen aan welke rollen van de participatie er mogelijk zijn en waarom voor de voorgestelde rol is gekozen.
Geef indien mogelijk aan hoe onze samenleving er over denkt (mening dorpsbelangen, actiegroepen, omwonenden, etc.) Kommunikaasje Hoe is /wordt er gecommuniceerd naar betrokkenen? Evt. communicatieplan in de bijlage. Voor kosten voor communicatie vraag je krediet aan bij de rubriek "Te besluiten om". Betrek afd. communicatie bij het opstellen van een persbericht. Yntegraliteit Wat adviseren de andere afdelingen die te maken hebben met dit advies? Betrek in ieder geval Financieel beleid, juridische zaken, controllers, hrm (voor zover deze afdelingen aan de orde zijn). Previnsje Indien aan de orde: informeer de raad hoe preventie een plaats heeft gehad en/of kan krijgen. Gearwurking Is er een relatie met de samenwerking? Wordt dit voorstel ook voorgelegd aan besturen van andere organisaties (8K/TD/WM) 46 / 49 Ferfolchtrajekt Denk hierbij aan informatie over de planning en uitvoering en hoe de raad op de hoogte wordt gehouden (PTA). Evaluaasje Aan de orde bij beleidsplannen. Wanneer wordt er geëvalueerd? Burgum, Datum (datum collegebesluit invullen) Het college van burgemeester en wethouders van Tytsjerksteradiel, secretaris, dhr. drs. J. Krul burgemeester, dhr. mr. K.A. Breuker Bijlage 6.
Verdiepende raadsvoorstellen | 3 besluitvormingstrajecten ‘Uitvoering (onderdelen) programma Centrumvisie Burgum’ (16 april 2025 / besluitvormend) Korte beschrijving: Het voorstel gaat over de uitvoering van onderdelen van de Centrumvisie Burgum, gericht op het behoud en goed functioneren van de bestaande winkelstructuur op een financieel verantwoorde manier | . Omdat de overgang van bestemmingsplan naar Omgevingsplan juridische en financiële risico’s met zich meebrengt, stelt het college maatregelen voor om deze risico’s – waaronder mogelijke planschade – te beperken. De raad wordt gevraagd hierover een formeel besluit te nemen en het besluit daarna via de gebruikelijke of | ficiële kanalen te communiceren. We zien dat in het betreffende raadsvoorstel expliciet wordt verwezen naar de eerdere relevante raadsbesluiten of informatiemomenten. Hieronder lichten we de verwijzingen toe, opgebouwd aan de hand van waar deze terugkomen in het voorstel. • | Onder ‘Koarte gearfetting’ staat dat de raad op 20 april 2023 een voorbereidingsbesluit heeft genomen. • | Onder ‘Foech ried/kolleezje’ staat dat de raad op 15 september 2022 de Centrumvisie Burgum heeft vastgesteld.
• | Onder ‘Histoarje’ staat dat de raad op 14 november 2023 het college heeft voorgesteld om de actielijnen 1 en 2 uit het uitvoeringsprogramma Centrumvisie Burgum vooruitlopend op een breder omgevingsplan voor het centrumgebied vast te leggen in een bestemmingsplan. • | Ook staat onder ‘Histoarje’ dat de raad op 9 januari 2025 mondeling is geïnformeerd over de uitkomsten van een planschade-risicoanalyse van adviesbureau SAOZ. • | Onder ‘Arguminten’ staat dat het nu geldende bestemmingsplan ‘Burgum 2016’ is vastgesteld op 16 februari 2017. Wat ons opvalt is dat de verwijzing naar eerdere relevante raadsbesluiten gefragmenteerd plaatsvindt. Onder verschillende kopjes worden raadsbesluiten geduid. Er is geen sprake van een chronologische weergave van de relevante raadsbesluiten waar het voorstel zich toe dient te verhouden. Als we kijken naar de voorstellen waar naar verwezen wordt dan zien we in deze voorstellen dat er wordt verwezen naar relevante beleidsdocumenten. Zo wordt in de raadsvoorstellen die onderdeel uitmaken van het besluitvormingstraject consequent verwezen naar de bijlagen ‘Centrumplan Burgum’ en ‘Centrumvisie Burgum’. We zien dat ze Centrumvisie eerst opiniërend en daarna besluitvormend zijn behandeld in respectievelijk juni en september 2022. In de opiniërende behandeling heeft de raad ook duidelijke vragen meegekregen om het voorstel opiniërend te behandelen.
Wat ons tenslotte opvalt is dat er relatief laat inzicht wordt geboden in het financiële plaatje dat gekoppeld is aan het besluitvormingstraject. In het opiniërende raadsvoorstel ‘behandeling Centrumplan Burgum: Schoolstraat, Passaazje en Markt’ (11 september 2025) wordt voor het eerst een kostenparagraaf opgenomen. Voor die tijd werd aangegeven dat ‘in deze fase de kosten niet inzichtelijk konden worden gemaakt’. Het is daarmee de vraag of de raad voldoende in staat is gesteld om de (financiële) implicaties te doorleven van het besluit ‘Centrumvisie Burgum’ (september 2022). 47 / 49 48 / 49 ‘Preventie- en handhavingsplan middelengebruik’ (19 december 2024 / opiniërend) We zien dat onder ‘Taljochting’ is aangegeven dat de gemeenteraad op 12 september 2024 tijdens het Iepen Poadium is geïnformeerd over het proces om te komen tot het nieuwe plan. Ook is inzicht gegeven in de acties die nu al worden opgezet. Ook is onder ‘Taljochting’ benoemd dat het Preventie- en Handhavingsplan 2019-2022, Alcohol en Drugsbeleid, is opgesteld voor de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. Hierbij wordt niet verwezen naar een eerder specifiek genomen raadsbesluit. Het specifieke voorstel heeft een opiniërend karakter. We zien dat de raad onder ‘Te berikken effekt’ een toelichting krijgt op hetgeen beoogd wordt met het nieuwe plan.
Daarbij krijgt de raad een vraag mee om het voorstel opiniërend te behandelen (Kan de raad zich vinden in deze benadering?). In het kader van de beleidsrelevantie is het interessant om te kijken hoe er in het besluitvormingstraject opvolging is gegeven aan dit opiniërende raadsvoorstel. Op 27 februari 2025 is het besluitvormende raadsvoorstel Preventie- en handhavingsplan middelengebruik 2025-2029 behandeld. In dit voorstel is het volgende opgenomen: 19 december 2024 is het preventie- en handhavingsplan opiniërend besproken in de gemeenteraad. Naar aanleiding hiervan zijn er een aantal wijzigingen in het plan aangebracht. Zo is onder andere het accent meer komen te liggen op de aanpak van drugsgebruik. Daarnaast is de streefdatum gesteld op 2030 in plaats van 2040, conform de richtlijnen van Nicotinee. Op basis hiervan constateren we dat er opvolging is gegeven aan de opiniërende behandeling door de raad en het betreffende voorstel daarmee een logische schakel vormt in het besluitvormingstraject. Een aandachtspunt is wel dat er beperkt expliciet is aangegeven wat er is aangepast naar aanleiding van de opiniërende behandeling. Zo wordt niet duidelijk toegelicht wat er is gedaan qua ‘meer accent op drugsgebruik’. Ook ‘de richtlijnen van Nicotinee’ vragen om toelichting.
Ook door raadsfracties zelf is het beeld geschetst dat de opiniërende behandeling niet voldoende een plek heeft gekregen in het uiteindelijke beleid. Er is namelijk een motie aangenomen waarin staat opgenomen dat nagenoeg alle fracties het tijdens de opiniërende behandeling eens dat het accent van het plan op drugs zou moeten liggen. De indieners van de motie vinden dat de input uit de opiniërende behandeling te beperkt is verwerkt. ‘Extra budget MFC Tytsjerk’ (25 mei 2023 / besluitvormend) We zien dat in het betreffende raadsvoorstel expliciet wordt verwezen naar de eerdere relevante raadsbesluiten of informatiemomenten. Hieronder lichten we de verwijzingen toe, opgebouwd aan de hand van waar deze terugkomen in het voorstel. Korte beschrijving: Het Preventie- en Handhavingsplan Middelengebruik (P&HPM), beleidsplan 2025-2029, schetst het kader waarin de gemeente uitvoering geeft aan het terugdringen van het middelengebruik in Tytsjerksteradiel. Het college legt het concept plan opiniërend voor aan de gemeenteraad. Korte beschrijving: Het raadsvoorstel vraagt de raad om het investeringskrediet voor de realisatie van het MFC Tytsjerk te verhogen vanwege hogere bouwkosten en onvoorziene meerkosten in de uitwerking van het ontwerp.
De prijsstijgingen, aanvullende duurzaamheidsmaatregelen en noodzakelijke constructieve ingrepen maken dat het eerder beschikbare budget niet langer toereikend is om een kwalitatief en toekomstbestendig multifunctioneel centrum te realiseren. Met het extra krediet en de bijbehorende kapitaallasten kan het project doorgang vinden, waarna uitvoering kan starten zodra het bestemmingsplan onherroepelijk is en de omgevingsvergunning is verleend. 49 / 49 • Onder ‘Koarte gearfetting’ staat dat de raad op 16 september 2021 besloten tot de realisatie van het MFC Tytsjerk. We vinden het positief dat het relevante raadsbesluit uit 2021 ook expliciet is toegevoegd als bijlage aan dit voorstel. Dit zorgt ervoor dat een raadslid eerdere relevante besluiten bij elkaar heeft. • Onder ‘Histoarje’ staat dat eind 2019 de verkenningsfase is afgesloten met een scenario onderzoek naar de voorkeurslocatie. Deze is gepresenteerd aan de raad in het Iepen Poadium van 10 september 2020. Het voorstel maakt expliciet duidelijk waarom er afgeweken wordt van eerdere besluiten. De budgetoverschrijding wordt verklaard en er wordt een duidelijke toelichting gegeven op de oorzaken hiervan (zoals prijsstijgingen en ontwerpaanpassingen). Er wordt expliciet verwezen naar een financiële bijlage met detailberekeningen.
Wat wel opvalt is dat er in het specifieke raadsvoorstel van 2023 gesproken wordt over de verhoging van een investeringskrediet van € 6.735.000 tot € 8.578.000. Echter, als we de eerder verschenen stukken in dit besluitvormingstraject raadplegen zien we dit bedrag niet eerder genoemd worden. Wel constateren we dat het besluitvormende raadsvoorstel van september 2021 (waarnaar verwezen wordt in de bijlage) op 1 juli 2021 opiniërend is behandeld in de raad. De raad heeft in dit voorstel verschillende vragen voorgelegd gekregen om het voorstel opiniërend te behandelen. We zien in het besluitvormende raadsvoorstel van september 2021 echter niet expliciet terugkomen hoe de opiniërende behandeling terecht is gekomen in het uiteindelijke besluitvormende raadsvoorstel. Hier vindt geen verwijzing naar plaats. Wat wel positief is, is dat onder arguminten in zowel het opiniërende als het besluitvormende raadsvoorstel dezelfde argumenten worden genoemd. Er is hierdoor sprake van consistentie in de onderbouwing van het voorstel.