06 - Bijlage 6 - Handboek Kabels en Leidingen

Stuknummer: S2024-23291

Handboek kabels en leidingen

Versie 24, augustus

Inhoudsopgave 1. AANLEIDING EN INLEIDING .....................................................................................................................4 1.1. Spoedeisende werkzaamheden.....................................................................................................................5 DEEL A: ALGEMENE EN PROCEDURELE INFORMATIE ............................................................................................6 2. Begripsbepalingen, rolverdeling en verwijzingen ...........................................................................................6 2.1 Begripsbepalingen ...........................................................................................................................................6 2.2 Rolverdeling ....................................................................................................................................................9 2.3 Verwijzingen ..................................................................................................................................................10 3.

Bereikbaarheid, verkeersmaatregelen, overlastbeperking.....................................................................11 3.1 Bereikbaarheid aangrenzende gebouwen ..................................................................................................11 3.2 Maatregelen in het belang van het verkeer ................................................................................................12 3.3 Maatregelen ten behoeve van de overlastbeperking ................................................................................13 4.1. Communicatie op de graaflocatie, (bouw)overleg .....................................................................................14 4.2. Melding start en einde werk ........................................................................................................................15 4.3. Breekverbod ..................................................................................................................................................16 5. Zorgvuldigheid, schade, verzekeringen en veiligheid..............................................................................17 5.1. Zorgvuldigheid ...............................................................................................................................................17 5.2.

Schade en kosten..........................................................................................................................................17 5.2.1. Algemeen......................................................................................................................................................17 5.2.2. Herstel van schade en vergoeding van kosten .........................................................................................18 5.2.3. Onderhoud kabels en/of leidingen en bovengrondse voorzieningen....................................................20 5.3. Risicodekking en verzekeringen ..................................................................................................................20 5.4. Veiligheid en calamiteiten ...........................................................................................................................20 5.4.1. Bodemverontreiniging .................................................................................................................................22 5.5. Peilen en hoofdafmetingen .........................................................................................................................22 5.6. Grondwaterstanden en bronbemaling ........................................................................................................23 6.

Handhaving ..........................................................................................................................................24

2

DEEL B: (Technische) eisen / voorschriften ........................................................................................................25 7. Richtlijnen ten behoeve van de (tracé)engineering enondergrondse ordening ......................................25 7.1. Tracé-inspectie t.b.v. de aanleg van kabels en/of leidingen ......................................................................25 7.1.1. Archeologie ..................................................................................................................................................26 7.2. Ondergrondse ordening bij de aanleg van kabels en/of leidingen ............................................................26 7.2.1. Horizontale ligging.........................................................................................................................................26 7.2.2. Aanvullende eisen horizontale ligging ......................................................................................................27 7.2.3. Verticale ligging ...............................................................................................................................................28 7.2.4. Aanvullende eisen voor verticale ligging ..................................................................................................29 7.3.

Opruimen uit gebruik genomen kabels en/of leidingen ............................................................................30 8. Voorwaarden en technische eisen ten aanzien van de uitvoering ..........................................................31 8.1. Werkafspraken en voorwaarden met betrekking tot de uitvoering ..........................................................31 8.3. Opbreken en (indien van toepassing) herstellen gesloten verharding .....................................................35 8.4. Opbreken en herstellen bermen, gazons en sleuven zonder bedekking ..................................................36 8.5. Weg-, water- of boomkruising door sleufloze technieken of baggeren ....................................................37 8.6. Graaf- en grondwerkzaamheden .................................................................................................................38 8.7. Kabel- en/of leidingwerkzaamheden ..........................................................................................................39 8.8. Werken in of met (voormalig) verontreinigde grond .................................................................................41 9. Werken aan of nabij groenvoorzieningen ..............................................................................................42 9.1.

Groenvoorzieningen algemeen....................................................................................................................42 9.2. Opname en (indien van toepassing) herstellen groenvoorzieningen .............................................................43 9.3. Werken nabij bomen (tevens rooi en herplant) .........................................................................................43 DEEL C: Schaderegeling ingravingen kabels en leidingen ....................................................................................45 10. Schaderegeling ingravingen kabels en leidingen ....................................................................................45 10.1. Algemeen ......................................................................................................................................................45 10.2. Toepasselijkheid ............................................................................................................................................45 10.3. Uitgangspunten bij verrekening van herstelkosten ....................................................................................45 10.4. Verhalen van overige schade .......................................................................................................................47 10.5.

Tarieven .........................................................................................................................................................48 10.6. Onderhoud en garantie ................................................................................................................................49 DEEL D: Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen ....................................................................................50 1. Algemeen ..............................................................................................................................................51 1.1. Inleidende bepalingen ...................................................................................................................................51 2. Nadeelcompensatie ...............................................................................................................................53 2.1. Nadeelcompensatie algemeen .......................................................................................................................53 2.2. Nadeelcompensatie ingeval de kabel en/of leiding van de belanghebbende ligt in de openbare ruimte......53 2.3.

Nadeelcompensatie ingeval de kabel en/of leiding van de belanghebbende niet ligt in de openbare ruimte .......................................................................................................................................................................53 2.4. Algemene bepalingen bij vaststelling van nadeelcompensatie ......................................................................54 3. Bepalingen van procedurele aard ..........................................................................................................54 4. Kostentechnische bepalingen ................................................................................................................56 5. Overige en slotbepalingen .....................................................................................................................57 DEEL E: Slotbepalingen ......................................................................................................................................58 DEEL F: Bijlagen .................................................................................................................................................59 1. Bijlage Standaarddwarsprofiel ..............................................................................................................59 2.

Bijlage Boombescherming werken rond bomen ....................................................................................60 3. Bijlage Straatwerkbon VNG conform Richtlijn Tarieven (graaf)werken Telecom ....................................61 4. Bijlage Overzicht technische levensduur NKL ’99 ..................................................................................62 5. Bijlage Rekenvoorbeeld kostenspecificatie ...........................................................................................64

3

1. AANLEIDING EN INLEIDING Aanleiding Voor het functioneren van onze maatschappij vormen de diensten van netbeheerders een onmisbare basis: zonder water, gas, stroom, digitale diensten en riolering is ons gewone dagelijkse leven niet meer denkbaar. De voorzieningen vormen bouwstenen voor gezondheid, voeding, warmte en informatie. Daar waar vroeger “diensten tot nut van ’t algemeen” werden opgericht door de overheid, zijn de meeste diensten in de afgelopen decennia meer op afstand van de gemeente geraakt. Waar vroeger het gezamenlijk belang tussen de beheerders van de ruimte en nutsvoorzieningen vanzelfsprekend was, lijken de belangen nu meer uiteen te lopen. Daarom stellen steeds meer gemeenten regels op in de vorm van een Verordening kabels en leidingen (verder de Verordening) en een bijbehorend Handboek kabels en leidingen (verder het Handboek). Dit is niet verplicht maar nodig in de praktijk. Pogingen om tot uniforme landelijke regels te komen zijn tot op heden gestrand, met de telecommunicatieverordening als uitzondering. Door de uiteenlopende belangen en het grote aantal betrokken partijen blijken we landelijk niet bij machte om tot overeenstemming te komen. De netwerkbeheerders lopen daarom tegen heel veel regels aan die per gemeente ook nog eens verschillen. Vanuit de netwerkbeheerders en grondroerders is er behoefte aan een eenduidige aanpak.

Om die reden hebben wij ons aangesloten bij de gemeenten Súdwest-Fryslân, De Fryske Marren en Heereveen die in overleg met de netbeheerders Enexis, Liander, vitens en KPN een uniform Handboek hebben samengesteld. Inleiding Binnen de gemeente Tytsjerksteradiel verlenen burgemeester en wethouders instemming of vergunning voor werkzaamheden in verband met de aanleg, instandhouding en opruiming van ondergrondse infrastructuren (kabels en/of leidingen), conform de Lokale regelgeving en de Algemeen Plaatselijke Verordening (APV). De mandatering van medewerkers van de gemeente voor de afhandeling van de instemmings- of vergunningsaanvragen en de uitvoering en handhaving van het beleid is vastgelegd in de mandaatregelingvan de gemeente. Als beheerder van de openbare ruimte voeren burgemeester en wethouders de regie en coördinatie bij de aanleg van kabels en/of leidingen van netbeheerders. De coördinatie heeft als doel zorg te dragen voor de veiligheid, de beperking van overlast, het bevorderen van het voorkomen van schade en het borgen van de kwaliteit van de openbare ruimte. Voor een goede uitoefening van deze taken hebben burgemeester en wethouders nadere regels vastgelegd in dit Handboek. Het Handboek is vastgesteld door burgemeester en wethouders als nadere regel, ter uitwerking van de Verordening.

Het Handboek is van toepassing voor alle werkzaamheden ten behoeve van de aanleg, instandhouding en opruiming van kabels en/of leidingen in de openbare ruimte van de gemeente Tytsjerksteradiel. Over de regelgeving uit het Handboek is altijd nader overleg mogelijk met burgemeester en wethouders om tot overeenstemming te komen inzake tijd, plaats en wijze van uitvoering van de werkzaamheden van een grondroerder, waarbij voor beide partijen de regels van redelijkheid en billijkheid gelden. In dit Handboek zijn onder andere uniforme richtlijnen, voorwaarden en eisen gesteld ten aanzien van de voorbereiding en uitvoering van werkzaamheden. Doel van het Handboek is: • het borgen en bevorderen van de kwaliteit van de (ondergrondse) openbare ruimte; • het bevorderen van een juiste ordening en een veilige ligging van kabels en/of leidingen; • het beperken van overlast en het bevorderen van een veilige omgeving voor de burgers • tijdens de werkzaamheden. Het Handboek bestaat uit drie hoofdthema’s, slot- en overgangsbepalingen en bijlagen: A. ALGEMENE EN PROCEDURELE INFORMATIE; B. TECHNISCHE EISEN/VOORSCHRIFTEN C. SCHADEREGELING INGRAVINGEN; 4

D. SLOT- EN OVERGANGSBEPALINGEN; E. BIJLAGEN. Rangorde van wetten, verordeningen en het Handboek: 1. wettelijke bepalingen, waaronder de Telecommunicatiewet (Tw), de Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten (WION) en de Wet bodembescherming (Wbb); 2. lokale regelgeving van de gemeente Tytsjerksteradiel, waaronder de Algemene plaatselijke verordening (APV) en de Verordening kabels en leidingen gemeente Tytsjerksteradiel; 3. het Handboek van de gemeente Tytsjerksterdiel, met verwijzingen naar verdere relevante regelgeving en richtlijnen (zie artikel 2.3). Parallel aan bovenstaande regelgeving gelden eventuele privaatrechtelijke overeenkomsten.

1.1. Spoedeisende werkzaamheden

Let op: Ook in geval van spoedeisende werkzaamheden of calamiteiten dienen alle aspecten uit dit Handboek zoveel als mogelijk in acht genomen en/of opgevolgd te worden. Als dit vanwege het spoedeisende karakter van de werkzaamheden niet mogelijk is en/of de gebruikelijke voorafgaande kennisgeving van de werkzaamheden niet gedaan kan worden geldt: • dat de grondroerder in ieder geval voor aanvang van de werkzaamheden burgemeester en wethouders telefonisch op de hoogte dient te brengen. Dit is buiten kantooruren altijd mogelijk via de calamiteitentelefoon van de gemeente; • dat als er voor spoedeisende werkzaamheden een wegafsluiting noodzakelijk is de grondroerder daarover zelf direct de hulpdiensten dient in te lichten; • de nadere omschrijving conform artikel 4.2, derde lid.

5

DEEL A:

ALGEMENE EN PROCEDURELE INFORMATIE

2. Begripsbepalingen, rolverdeling en verwijzingen

De begripsbepalingen van de Verordening zijn van toepassing tenzij daarvan nadrukkelijk wordt afgeweken door het bepaalde in dit hoofdstuk. De definities uit de Verordening zijn hier ook vermeld ten behoeve van de leesbaarheid van het Handboek in de praktijk.

2.1 Begripsbepalingen a.

aansluiting

b.

belanghebbenden

c.

bovengrondse voorzieningen

d.

boring (gestuurd)

e.

breekverbod

f.

burgemeester en wethouders

g.

calamiteit

h.

combiwerk

i.

coördinator

j.

definitief herstel

k.

degeneratiekosten

l.

distributie- en mutatiepunten

m.

gesloten verharding

n.

graaflocatie

o.

groenvoorzieningen

het gedeelte van de kabel en/of leiding dat een netwerk verbindt met een fysiek punt waarop een klant de toegang tot een openbaar netwerk wordt geboden; de omwonenden en bedrijfsmatige gebruikers van alle percelen, grenzend aan het tracé van kabels en/of leidingen; transformator-, schakel-, verdeel- en onderstations die onderdeel uitmaken van een netwerk, als bedoeld in onderdeel z. van dit artikel, die bovengronds worden geplaatst; het maken van een holle ruimte in de grond, met behulp van een sleufloze techniek, zonder daarbij de omringende grondslag te verwijderen. Meestal wordt in de ontstane holle ruimte een (flexibele) mantelbuis aangebracht waar de kabel of leiding doorheen wordt gevoerd; verbod voor het uitvoeren van werkzaamheden, zoals genoemd in onderdeel oo. van dit artikel; burgemeester en wethouders van de gemeente Tytsjerksteradiel en/of de door hen voor de afhandeling van de instemmings- of vergunningsaanvragen en de uitvoering en handhaving van het beleid aangewezen en gemandateerde personen; een incident waarbij de omgeving mogelijk grote gevolgen kan ondervinden, die niet zelfstandig kunnen worden afgewikkeld en waarbij gecoördineerde inzet van hulpverleningsorganisaties en diensten van verschillende disciplines is vereist om de gevolgen te beperken; het gecombineerd coördineren en uitvoeren van werkzaamheden, zoals genoemd in onderdeel oo.

van dit artikel, van meerdere netbeheerders tegelijk op een graaflocatie waarbij alle kabels en/of leidingen gelijktijdig of direct na elkaar worden aangelegd; de door burgemeester en wethouders, zoals genoemd in onderdeel f. van dit artikel, aangewezen persoon die is belast met het coördineren van alle werkzaamheden, zoals genoemd in onderdeel oo. van dit artikel, namens de gemeente; het terugbrengen van de verhardingsmaterialen op een vakkundige wijze onder hetzelfde profiel en in hetzelfde verband als voor de werkzaamheden aanwezig was; door het uitvoeren van werkzaamheden, zoals genoemd in onderdeel oo. van dit artikel, ontstaat schade die leidt tot degeneratie van het verhardingsoppervlak. Ter compensatie van die levensduurverkorting wordt door de netbeheerder aan de gemeente een vergoeding betaald ter compensatie daarvan; afsluitbare ondergrondse holle behuizing voor het onderbrengen van telecommunicatie-apparatuur (handholes), afsluiters, brandkranen, lassen enzovoort onder het maaiveld of met toegangsluik op maaiveldniveau; verhardingsconstructie bestaande uit een bitumen, cement of kunststof gebonden materiaal; de locatie waar werkzaamheden, zoals genoemd in onderdeel oo. van dit artikel, worden verricht; het geheel van de aanplant (bomen, beplanting, bosplantsoen, bloemberm, gras en gazon) in een gebied; 6

p.

grondroerder

q.

instemmingsbesluit

r.

kabel- en leidingtracé

s.

kabels en/of leidingen

t.

Kadaster- sectie Klic

u.

ligging

v. w.

mantelbuis marktconforme kosten

x.

montagegat c.q. lasgat

y.

netbeheerder

z. aa.

netwerk openbare ruimte

bb.

open verharding

cc.

opslag

dd.

opslagterrein

ee.

persing

ff.

provisorisch herstel

gg.

registratiesysteem

hh.

revisietekening

degene onder wiens verantwoordelijkheid de werkzaamheden, zoals genoemd in onderdeel oo. van dit artikel, feitelijk worden verricht; besluit van burgemeester en wethouders, zoals genoemd in onderdeel f. van dit artikel, op een aanvraag tot instemming van voorgenomen werkzaamheden, zoals genoemd in onderdeel oo. van dit artikel; een strook grond waarin kabels en/of leidingen liggen of worden gelegd; een of meer kabels en/of leidingen die onderdeel zijn van een openbaar (elektronisch communicatie)netwerk, daaronder mede begrepen de daarmee verbonden transformator-, schakel-, verdeel- en onderstations, distributie- en/of mutatiepunten, en tevens omvattende lege buizen, ondergrondse ondersteuningswerken en beschermingswerken, bestemd voor het transport van vaste, vloeibare of gasvormige stoffen, van energie of van informatie; afdeling van het Kadaster die uitvoering geeft aan de Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten (WION) en ook zorgdraagt voor de uitwisseling van kabel- en/of leidinggegevens (Klic-meldingen); de werkelijke plaats van een kabel of leiding.

Deze wordt aangegeven op een revisietekening; beschermbuis (staal of kunststof) om een kabel en/of leiding; kosten zoals deze onder normale omstandigheden in een markteconomie op de desbetreffende markt worden gemaakt; een opbreking met beperkte afmeting, maximaal 4 m², die wordt gemaakt ten behoeve van de toegang tot een distributie- of mutatiepunt, plaatsen van afsluiters, het opgraven van een kabelrol ten behoeve van aansluitingen, voor het herstellen van kabel- c.q. leidingstoringen of voor inspectiedoeleinden; degene die als natuurlijk persoon handelend in de uitoefening van een beroep of bedrijf dan wel als rechtspersoon acteert als beheerder van een al dan niet openbaar netwerk; samenstel van kabels of leidingen; openbare gronden, als genoemd in artikel 1.1, onderdeel aa., van de Telecommunicatiewet; verharding bestaande uit elementen, waaronder bijzondere (sier)bestrating, of andere ongebonden materialen al of niet op een puinfundering, waaraan geen bindmiddel is toegevoegd; vrijgekomen sleufmaterialen die tijdelijk worden opgeslagen, meestal naast de sleuf; de tijdelijke stallingsplaats van haspels, vracht-, directie- of materiaalwagens, materialen enzovoort in de openbare ruimte; met behulp van een hydraulische vijzel een stalen mantelbuis door de grond drukken.

Betreft een sleufloze techniek waarbij de omringende grondslag niet verwijderd wordt; provisorisch herstel is het terugbrengen van de verhardingsmaterialen op een niet noodzakelijke vaktechnische wijze maar wel in hetzelfde verband als voor de werkzaamheden aanwezig was, zodanig dat geen gevaar bestaat voor de weggebruiker; digitaal systeem dat burgemeester en wethouders, zoals genoemd in onderdeel f. van dit artikel, gebruiken om meldingen, instemmingen en vergunningen van werkzaamheden, zoals genoemd in onderdeel oo. van dit artikel, en alles wat daarmee samenhangt te verwerken; een gewaarmerkte tekening die van kabels en/of leidingen die aangelegd zijn, de werkelijke ligging aangeeft in X-, Y- en waar van toepassing Z- coördinaten volgens het Rijksdriehoek (RD-)stelsel alsmede hoeveel kabels en/of leidingen aanwezig zijn in een sleuf(deel); 7

ii.

sleuf

jj.

sleufloze technieken

kk.

Spoedeisende werkzaamheden

ll.

standaarddwarsprofiel

mm. toezichthouder

nn.

vergunning

oo.

werkzaamheden

pp.

werkzaamheden van niet ingrijpende aard

de opening in de ondergrond die ontstaat door het verwijderen van verharding en/of grond ten behoeve van werkzaamheden, zoals genoemd in onderdeel oo. van dit artikel; het maken van een holle ruimte in de grond, met behulp van een (gestuurde) boring of persing, zonder daarbij de omringende grondslag te verwijderen; werkzaamheden, zoals genoemd in onderdeel oo. van dit artikel, voor reparatie of onderhoud waarvan uitstel niet mogelijk is als een ernstige belemmering of storing van de dienstverlening in het betreffende netwerk is opgetreden of afsluitingen vanwege wanbetaling; het door burgemeester en wethouders, zoals genoemd in onderdeel f. van dit artikel, vastgestelde en voor de netbeheerder verplichte schema voor de ligging van ondergrondse kabels en/of leidingen in de openbare ruimte; de door burgemeester en wethouders, zoals genoemd in onderdeel f. van dit artikel, aangewezen persoon die is belast met het houden van toezicht tijdens de uitvoering van alle werkzaamheden, zoals genoemd in onderdeel oo. van dit artikel; besluit van burgemeester en wethouders, zoals genoemd in onderdeel f. van dit artikel, op een aanvraag van de voorgenomen werkzaamheden, zoals genoemd in onderdeel oo.

van dit artikel, behoudens voor kabels ten dienste van een openbaar elektronisch communicatienetwerk; handmatige en/of mechanische (graaf)werkzaamheden, waaronder ook begrepen het opbreken en herstellen van de sleufbedekking en sleufloze technieken, in de openbare ruimte in verband met de aanleg, instandhouding en opruiming van kabels en/of leidingen; werkzaamheden, zoals genoemd in onderdeel oo. van dit artikel, met een gezamenlijke tracélengte tot 10 meter en waarbij geen wegen, watergangen of groenvoorzieningen volledig worden gekruist en/of bovengrondse voorzieningen worden geplaatst; het aanbrengen of verwijderen van kabels en/of leidingen in reeds aangebrachte voorzieningen; het maken van maximaal 2 montagegat(en) c.q. lasgat(en).

8

2.2 Rolverdeling

In de praktijk kan een rolverdeling bestaan tussen de netbeheerder en de grondroerder. Soms worden die twee rollen door een en dezelfde partij vervuld. Burgemeester en wethouders zullen in het algemeen veel zaken rechtstreeks afhandelen met de grondroerder, maar de netbeheerder is ook zowel financieel, operationeel als juridisch altijd aansprakelijk en verantwoordelijk voor het (doen) opvolgen van de bepalingen in dit Handboek. Dit geldt met name als er gebruik wordt gemaakt van (een) grondroerder(s) die middels een machtiging werkzaamheden verricht(en) voor de netbeheerder. Burgemeester en wethouders behouden zich desondanks wel het recht voor om in dringende gevallen ook handhavingsmaatregelen rechtstreeks met de grondroerder af te handelen en de netbeheerder daarvan zo snel mogelijk in kennis te stellen.

9

2.3 Verwijzingen

In dit Handboek wordt op diverse onderdelen verwezen naar normen en richtlijnen die van toepassing zijn op de uit te voeren werkzaamheden. Hieronder volgt een beknopte omschrijving: NEN (Nederlands Normalisatie instituut) Het Nederlandse centrum van normalisatie helpt bedrijven en andere partijen om onderling heldere en toepasbare afspraken te maken. NEN draagt bij aan veiligheid, gezondheid, milieu en innovatie. Bedrijfsleven en andere partijen maken in normcommissies zelf afspraken over producten en werkwijzen. NEN bemiddelt in het afwegen van de verschillende belangen en zorgt voor neutrale procesbegeleiding. NEN biedt direct toegang tot Europese (NEN-EN) en mondiale normalisatieplatforms. De NPR (Nederlandse Praktijk Richtlijnen) geeft toelichting op en aanwijzingen voor het verantwoord gebruik van de NEN- (nationaal) en NEN-EN (Europees) normen. CROW (oorspronkelijk: Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek) CROW is het nationale kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte. Deze stichting zonder winstoogmerk ontwikkelt, verspreidt en beheert praktisch toepasbare kennis voor beleidsvoorbereiding, planning, ontwerp, aanleg, beheer en onderhoud.

Dat gebeurt in de vorm van handleidingen, richtlijnen en aanbevelingen en in samenwerking met alle belanghebbende partijen, waaronder Rijk, provincies, gemeenten, adviesbureaus, uitvoerende bouwbedrijven in de grond-, wateren wegenbouw, toeleveranciers en vervoerorganisaties. RAW (Rationalisatie en Automatisering in de Grond-, Water- en Wegenbouw) De RAW-systematiek, beheerd en onderhouden door CROW, is sinds jaar en dag de standaard voor bestekken in de grond-, water- en wegenbouw (GWW). Bij de meeste werken in de GWW wordt de systematiek gevolgd. Alle relevante (technische) eisen uit de meest recente Standaard RAW bepalingen voor onder andere grondwerken, groenvoorzieningen, sleuf- en sleufloze technieken en leiding- en kabelwerk zijn leidend en bindend betreffende de uitvoeringsmethodiek. VCA (Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers) VCA is bedoeld om aannemers veiliger te laten werken en het aantal ongevallen te verminderen. VCA biedt een concrete en praktische invulling van wettelijke regelingen of vult deze aan. Elke VCA gecertificeerde aannemer voldoet aantoonbaar aan een aantal verplichtingen uit de Arbowet. Norminstituut Bomen Het Norminstituut Bomen heeft als doel de kwaliteitszorg rond bomen te verbeteren. Het instituut ontwikkelt en standaardiseert kwaliteitseisen, richtlijnen en normen voor werkzaamheden in, rond en met bomen.

De bomenposter 'Werken rond bomen' toont de kwetsbare boomzone direct rond een boom en laat zien welke belangrijke randvoorwaarden er gelden binnen deze kwetsbare boomzone voor de uitvoering van werkzaamheden

10

3. Bereikbaarheid, verkeersmaatregelen, overlastbeperking 3.1 Bereikbaarheid aangrenzende gebouwen

1. De werkzaamheden dienen qua tijd en uitvoeringswijze zodanig te worden gepland dat de bereikbaarheid van woningen, bedrijven, winkels en overige gebouwen (verder: objecten) voor (mindervalide) voetgangers, (brom)fietsers, gemotoriseerd (bestemmings)verkeer en hulp- en afvalophaaldiensten -in overleg met de betrokkenen- altijd zo veel mogelijk in stand gehouden wordt. Dit geldt ook in doodlopende straten of openbare woonerven. Verder geldt: • een weg mag in principe maar aan een kant worden afgesloten; • er moet altijd minimaal een rijstrook beschikbaar zijn; • indien het onvermijdelijk is dat een straat toch volledig afgesloten moet worden dient dit ten minste drie werkweken voor aanvang van de werkzaamheden afgestemd te worden met de coördinator. Nagoedkeuring van de coördinator zullen de hulpdiensten en de OV- en buurtbusdiensten ten minste twee werkweken voor aanvang van de werkzaamheden door of vanwege burgemeester en wethouders geïnformeerd worden over de wegafsluiting.

De vooraankondigingsborden dienen een werkweek van tevoren aan beide zijden van de af te sluiten weg door de grondroerder geplaatst te worden; • brandkranen, afsluiters van water, gas en dergelijke en bovengrondse voorzieningen van andere netbeheerders moeten 1,00 m rondom worden vrijgehouden en altijd zichtbaar en toegankelijkblijven; • de minimale doorrijbreedte voor hulpvoertuigen is 4,00 m en de minimale doorrijhoogte voor hulpvoertuigen is 4,20 m en dient altijd gewaarborgd te zijn; • objecten moeten minimaal tot op 40,00 m benaderd kunnen worden. 2. Ter plaatse van de toegang en (nood)uitgang naar objecten dient een goede toegankelijkheid geboden te worden voor voetgangers, inclusief (brom)fietsen die aan de hand meegevoerd worden en mindervalide voetgangers die vaak worden begeleid door hulpmiddelen zoals rollators, rolstoelen en scootmobielen. Hierbij is het toepassen van stevige en goed zichtbare loopplanken een minimale vereiste. De loopplanken dienen vlak en aansluitend aan elkaar geplaatst te worden. 3. Indien een beperking van de bereikbaarheid onvermijdelijk is en tot gevolg heeft dat: • de hulp- en afvalophaaldiensten objecten niet voldoende kunnen naderen; • de bevoorrading van winkels en bedrijven anders dan normaal moet worden geregeld; • met belanghebbenden geen overeenstemming kan worden bereikt over de beperking van de bereikbaarheid.

dient de grondroerder minimaal drie werkweken vooraf te overleggen met de toezichthouder zodat tijdigafspraken gemaakt kunnen worden om de juiste maatregelen te nemen.

11

3.2 Maatregelen in het belang van het verkeer

1. Ten behoeve van de verkeersmaatregelen zijn de meest recente Standaard RAW bepalingen van toepassing en de daaraan verbonden CROW-uitgaven 96b (en/of 96a). De grondroerder mag pas met de werkzaamheden starten als er op de werklocatie (en niet daarbuiten) is gezorgd voor voldoende en adequate verkeersmaatregelen tijdens de werkzaamheden. Terugkoppeling van de plannen voor de verkeersmaatregelen naar burgemeester en wethouders zijn noodzakelijk. Het gebruikte afzetmateriaal zoals borden en dergelijke dienen te voldoen aan de daarvoor geldende normen (afzetlint is niet toegestaan). 2. Als burgemeester en wethouders het noodzakelijk achten, bijvoorbeeld wanneer vanwege reguliere werkzaamheden een belangrijke verkeersweg moet worden afgesloten, kunnen burgemeester en wethouders de grondroerder verplichten om de werkzaamheden zo veel mogelijk in de weekeinden, avonduren of ´s nachts uit te voeren. Indien een weg volledig afgesloten moet worden geldt het bepaalde in artikel 3.1, eerste lid. 3. Tijdens de verkeersspits (7.30 uur tot 9.00 uur en 16.00 uur tot 18.00 uur) mogen geen reguliere werkzaamheden op of langs hoofdwegen of gebiedsontsluitingswegen plaatsvinden. Indien de grondroerder aantoonbaar zorgt voor een goede verkeersdoorstroming en verkeersafwikkeling kan met de toezichthouder anders worden overeengekomen. 4.

Ten behoeve van de bereikbaarheid voor gemotoriseerd (bestemmings-)verkeer kan toepassing van tijdelijke verkeersmaatregelen en/of aanbrengen van tijdelijke verkeersvoorzieningen (zoals rijplaten, tijdelijke waterkruisingen of doorsteken door groenstroken en dergelijke) noodzakelijk zijn (zie ook artikel 8.1,vijfde lid). 5. De vereiste verkeersmaatregelen - waaronder tijdelijke verkeersregelinstallaties (VRI) of de inzet van verkeersregelaars– ten behoeve van omleidingen of ten behoeve van werkzaamheden bij hoofdwegen, kruispunten, voet- en fietspaden, en dergelijke dient de grondroerder op verzoek van de coördinator vast te leggen in een gedetailleerd verkeers-, werk-, en tijdsplan en dit ter goedkeuring voor te leggen aan burgemeester en wethouders. Dit dient ten minste drie werkweken voor aanvang van de werkzaamheden te gebeuren. Wanneer verkeersmaatregelen langer dan 4 maanden noodzakelijk zijn moet een verkeersbesluit worden genomen door burgemeester en wethouders. Indien een straat volledig afgesloten moet worden geldt het bepaalde in artikel 3.1, eerste lid. 6. De verkeersvoorzieningen mogen niet eerder dan 72 uur voor aanvang van de werkzaamheden, met de voor- of beeldzijde afgedraaid van het verkeer, worden aangebracht.

De verkeersvoorzieningen mogen niet aan bijvoorbeeld lichtmasten worden bevestigd en mogen het zicht op de overige bebording en het zicht van eventuele camera’s niet ontnemen. De verkeersvoorzieningen dienen op de dag van en voor aanvang van de werkzaamheden met de voor- of beeldzijde naar het verkeer te worden geplaatst. 7. Verkeersvoorzieningen die (tijdelijk) geen dienst (meer) doen dienen meteen verwijderd c.q. afgedraaid of afgedekt te worden tot het tijdstip dat deze weer nodig zijn. 8. De (onder)aannemer die de verkeersvoorzieningen opzet en/of verwijdert dient in het bezit te zijn van een KOMO-procescertificaat op basis van de BRL-9101 conform het KIWA Reglement voor Procescertificatie. 9. Indien tijdelijke verkeersvoorzieningen in een verharding aangebracht moeten worden, moet het te verwijderen verhardingsmateriaal worden afgevoerd en na verwijdering van de verkeersvoorziening weer aangebracht worden

12

10. De grondroerder zorgt voor een regelmatige en voldoende controle op de instandhouding van de verkeersvoorzieningen, ook buiten de normale werktijden en zorgt, indien van toepassing, voor een zo spoedig mogelijk herstel. Geconstateerde gebreken aan de verkeersvoorzieningen die bij burgemeester en wethouders worden gemeld, worden door burgemeester en wethouders aan de grondroerder doorgegeven. De grondroerder dient vervolgens binnen twee uur herstel te plegen. Eventuele aanwijzingen van een toezichthouder met betrekking tot verkeersmaatregelen en voorzieningen dienen meteen te worden opgevolgd. 11. Burgemeester en wethouders kunnen vanwege verkeerstechnische redenen (en veiligheidsredenen, zie artikel 5.4, vierde lid) de grondroerder verplichten om buiten werktijden bouwhekken te plaatsen rondom ontgravingen. 12. Plaatsing van onverlichte obstakels dient te voldoen aan CROW-publicatie 130, “richtlijn voor het markeren van onverlichte obstakels” (ISBN 90 6628 283 5).

3.3 Maatregelen ten behoeve van de overlastbeperking 1. Behoudens het bepaalde in artikel 3.2, tweede lid, is het niet toegestaan om op zaterdagen, zondagen en nationale feest- en gedenkdagen of wanneer er een evenement plaatsvindt (zie ook artikel 4.3, breekverbod) geplande werkzaamheden uit te voeren in de openbare ruimte. De sleuf, inclusief verharding, moet volledig afgewerkt zijn en er mag geen puin en/of afval meer binnen de werkomgeving aanwezig zijn. 2. Het is niet toegestaan om op werkdagen voor 07.00 uur en na 19.00 uur geplande werkzaamheden uit te voeren in de openbare ruimte. 3. Op vrijdag of de dag voorafgaande aan een nationale feest- of gedenkdag of een vakantieperiode van de grondroerder moet de sleuf worden aangevuld en verdicht en de verharding moet weer worden aangebracht. Uiterlijk om 17.00 uur moeten alle werkzaamheden gereed zijn en de werkomgeving moet opgeruimd zijn. 4. Het derde lid van dit artikel is van overeenkomstige toepassing op de dag voorafgaande aan alle namens burgemeester en wethouders vergunde evenementen (kermis, (jaar)markt enzovoort, inclusief de opbouw- en afbreekperiode) op de evenementenlocatie en de directe omgeving daarvan en in winkelgebieden op de dag(en) waarop de koopavond(en) worden gehouden. 5.

Het eerste tot en met vierde lid van dit artikel gelden, tenzij met de coördinator en/of toezichthouder afwijkende afspraken worden gemaakt. 6. De grondroerder dient alles te doen wat verwacht mag worden en wat redelijkerwijs mogelijk is om hinder als gevolg van bijvoorbeeld lawaai, stank, modder, en dergelijke veroorzaakt door voertuigen, machines, apparaten enzovoort tot een aanvaardbaar niveau te beperken. De doorlooptijd van de werkzaamheden dient zo beperkt mogelijk te worden gehouden. De grondroerder dient te voldoen aan alle wettelijke kaders en regelgeving op dat gebied. De Euronormen en milieuzones dienen gerespecteerd te worden. Tevens is in dat kader in verband met de verspreiding van fijn stof het droog slijpen van verhardingsmaterialen niet toegestaan. 7. Indien de grondroerder (bij uitzondering) door burgemeester en wethouders wordt toegestaan of verplicht om op zaterdagen, zondagen, nationale feestdagen of ’s avonds c.q. ‘s nachts (tussen 23.00 uur en 07.00 uur) te werken is de grondroerder verplicht alle nadere aanwijzingen van burgemeesteren wethouders op te volgen en zelf zorg te dragen voor eventuele benodigde aanvullende vergunningen of ontheffingen waarin nadere voorwaarden kunnen worden opgenomen. Wanneer werkzaamheden moeten worden verricht op de eerder genoemde tijdstippen, dient geluidsoverlast voor omwonenden zoveel mogelijk te worden voorkomen.

Met de Coördinator en toezichthouder dienen hier nadere afspraken over gemaakt te worden afhankelijk van aard en type van de werkzaamheden.

13

4. Communicatie, meldingen en breekverbod 4.1. Communicatie op de graaflocatie, (bouw)overleg

1. Namens de grondroerder dient er altijd een contactpersoon op het werk aanwezig te zijn. De naam en het mobiele telefoonnummer van de contactpersoon moeten bij alle betrokken partijen bekend zijn. De contactpersoon moet controleren en verifiëren of de werkzaamheden worden uitgevoerd volgens de tracétekeningen en de gemaakte afspraken, alsmede dat de uitvoering conform het instemmingsbesluit of de vergunning verloopt. 2. De grondroerder dient 24 uur per dag en zeven dagen per week bereikbaar te zijn en de contactpersonen van de grondroerder dienen direct informatie te geven en medewerking te verlenen indien de toezichthouder daarom vraagt. 3. De grondroerder dient ervoor zorg te dragen dat de contactpersonen in de projectorganisatie de Nederlandse taal voldoende beheersen in woord en geschrift. 4. De grondroerder dient bij alle voor de gemeente relevante bouwvergaderingen die worden gehouden de coördinator en/of toezichthouder uit te nodigen. Van deze vergaderingen dient de grondroerder notulen te maken en deze binnen tien werkdagen naar de deelnemers toe te sturen. Deze notulen zullen op de gebruikelijke wijze worden beoordeeld en vastgesteld door de vergadering. 5.

Bij (grootschalige) projecten die een bovengemiddelde impact hebben op de openbare ruimte en de veiligheid van de leefomgeving kan op initiatief van burgemeester en wethouders op regelmatige tijden een voortgangsoverleg met alle betrokken partijen worden vereist. Van deze vergaderingen zullen burgemeester en wethouders notulen maken en deze binnen tien werkdagen naar de deelnemers toesturen. Deze notulen zullen op de gebruikelijke wijze worden beoordeeld en vastgesteld door de vergadering. 6. Voorafgaand aan de werkzaamheden dient de grondroerder de belanghebbenden schriftelijk op de hoogte te stellen met een bewonersbrief. Deze brief dient uiterlijk twee en bij bedrijven uiterlijk vijf werkdagen voor de start van de werkzaamheden bezorgd te zijn. Burgemeester en wethouders kunnen vragen om (een kopie van) deze bewonersbrief voorafgaand aan de bezorging aan haar te overhandigen ter toetsing. In de bewonersbrief wordt in ieder geval informatie gegeven over: • • • • •

de datum van aanvang van de werkzaamheden; de verwachte datum waarop de werkzaamheden gereed zijn; de bereikbaarheid van de woonomgeving; de plaats van de voorgenomen werkzaamheden (straatnamen); de contactpersoon van de grondroerder inclusief persoonlijke contactgegevens, mobieltelefoonnummer, telefoonnummer en e-mailadres.

7. Vóór aanvang van spoedeisende werkzaamheden of werkzaamheden van niet ingrijpende aard dient de grondroerder alle belanghebbenden indien mogelijk schriftelijk, maar in ieder geval mondeling op de hoogte te stellen van de werkzaamheden.

14

4.2. Melding start en einde werk 1. De daadwerkelijke start van de werkzaamheden dient uiterlijk twee werkdagen van tevoren bij burgemeester en wethouders te worden gemeld middels de door burgemeester en wethouders gehanteerde (digitale) formulieren of registratiesysteem (bijlage 5, of 7) met opgave van: • de naam-, adres- en woonplaatsgegevens van de uitvoerende partij die belast is met dewerkzaamheden; • de naam, het telefoonnummer en het e-mailadres van een Nederlands sprekende contactpersoon vande uitvoerende partij; • de startdatum en de verwachte datum waarop de werkzaamheden gereed zijn; • het kenmerk van het instemmingsbesluit of de vergunning. 2. Zodra de werkzaamheden zijn uitgevoerd dienen deze, na (gezamenlijke) oplevering, gereed gemeld te worden bij burgemeester en wethouders middels de door burgemeester en wethouders gehanteerde (digitale) formulieren of registratiesysteem (bijlage 5, of 7). Burgemeester en wethouders beschouwen de werkzaamheden als gereed wanneer: • het tracé op een correcte wijze is hersteld en in opgeruimde staat is achtergelaten; • de (gegevens van de) straatwerkbonnen allemaal (digitaal) opgeleverd kunnen worden 1; • de klachten van belanghebbenden zijn opgelost; • (klad)revisiegegevens via het Kadaster - sectie Klic beschikbaar zijn. 3.

In geval van spoedeisende werkzaamheden of calamiteiten mag het werk, als het niet anders kan, zonder de vereiste voorafgaande melding worden uitgevoerd. Wel dienen de activiteiten altijd telefonisch doorgegeven te worden aan burgemeester en wethouders. Buiten kantooruren is dit mogelijk via de calamiteitentelefoon van de gemeente (zie artikel 1.1). Zodra de mogelijkheid zich voordoet, maar uiterlijk binnen een werkdag na aanvang van het werk, dienen de werkzaamheden via de reguliere weg bij burgemeester en wethouders gemeld te worden middels de door burgemeester en wethouders gehanteerde (digitale) formulieren of registratiesysteem.

1

de lengte en breedte van de sleuf en/of montagegat(en), alsmede de aard (tegels, klinkers, berm, asfalt, half verharding of

anders) van de sleufbedekking die ten behoeve van de werkzaamheden is opengebroken.

15

4.3. Breekverbod 1. Behoudens spoedeisende werkzaamheden is het tijdens een breekverbod tijdelijk niet toegestaan in de openbare ruimte werkzaamheden uit te voeren. 2. Burgemeester en wethouders kunnen een breekverbod instellen bij weersomstandigheden waarbij de uitvoering van de werkzaamheden tot overlast of gevaar voor de bewoners en/of schade voor de gemeente kan leiden. Bijvoorbeeld bij vorst (uitgangspunt hierbij is dat zolang er nog ijs in de sloot aanwezig is, er ook nog vorst in de grond zit) , maar ook bij wateroverlast, zware sneeuwval of ijzel (dit betreft geen limitatieve opsomming). Onder andere breuk van vastgevroren bestratingsmateriaal en/of niet goed kunnen verdichten van de ondergrond wordt voorkomen door het instellen van het breekverbod. 3. Tijdens alle door burgemeester en wethouders vergunde evenementen (kermis, (jaar)markt enzovoort, inclusief de opbouw- en afbreekperiode) is het breekverbod op de evenementenlocatie en de directe omgeving daarvan altijd van kracht. De grondroerder dient hiermee rekening te houden en dient daartoe tijdig de evenementenkalender op te vragen bij burgemeester en wethouders. Na afloop van het evenement kan de grondroerder zijn werkzaamheden op de gebruikelijke wijze hervatten. 4.

Burgemeester en wethouders kunnen, in overleg met de grondroerder, een breekverbod instellen voor beperking van overlast voor bijvoorbeeld openbaar vervoer en/of winkeliers. Tenzij er door alle belanghebbenden in onderling overleg afspraken gemaakt worden voor een praktische en acceptabele oplossing. 5. Behoudens het bepaalde in het derde lid van dit artikel geven burgemeester en wethouders in alle gevallen (op digitale wijze) aan wanneer het breekverbod van kracht is en burgemeester en wethouders geven minimaal een dag van te voren aan wanneer het breekverbod weer is opgeheven. De grondroerder dient zich aan het breekverbod te houden en de werkzaamheden mogen na beëindiging van het breekverbod pas weer worden hervat. Indien de werkzaamheden na een vorstperiode wordt hervat en er blijkt dat er dat er nog vorst in de grond aanwezig is, dient de grondroerder de werkzaamheden direct te staken en alles in de oude staat terug te brengen. Het breekverbod is dan opnieuw van kracht.

16

5. Zorgvuldigheid, schade, verzekeringen en veiligheid 5.1. Zorgvuldigheid 1. Ongeacht de instemmings- of vergunningverlening door burgemeester en wethouders en/of goedkeuring door andere bevoegde instanties, is de netbeheerder tegenover de gemeente en/of derden verantwoordelijk voor een zorgvuldige uitvoering van de werkzaamheden. De grondroerder is tegenover de gemeente en/of derden aansprakelijk voor schade als gevolg van de uitvoering van het werk. Dit geldt ook voor werkzaamheden die op verzoek van of na aanwijzing van burgemeester en wethouders uitgevoerd moeten worden. Bij gecombineerde kabel- en/of leidingaanleg draagt elk van de belanghebbende netbeheerders verantwoordelijkheid tegenover de gemeente. De coördinerende netbeheerder(s) is (zijn) daarvoor dan het aanspreekpunt voor burgemeester en wethouders. De eventuele aansprakelijkheidsstelling voor schade vindt plaats conform het civiele aansprakelijkheidsrecht. 2. De gemeente kan geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor vorderingen van derden wegens schade, die het gevolg is van het uitvoeren van werkzaamheden van de grondroerder. De grondroerder vrijwaart de gemeente hiervoor. 3. De netbeheerder zal, al dan niet na een aanwijzing, burgemeester en wethouders tijdig op de hoogte stellen van eventuele werkzaamheden in verband met een project van de gemeente.

Burgemeester en wethouders en de netbeheerder zullen afspraken maken over de planning van de bedoelde werkzaamheden. Ongeacht de voor de instemmings-, vergunnings- en meldingsprocedure gehanteerde termijnen dient de netbeheerder de werkzaamheden binnen de afgesproken planning zodanig uit te voeren dat het project van de gemeente niet wordt vertraagd waardoor de gemeente mogelijk vertragingsschade kan oplopen.

5.2. Schade en kosten 5.2.1. Algemeen 1. De grondroerder zal alle redelijkerwijs mogelijke maatregelen nemen om te voorkomen dat schade wordt toegebracht aan eigendommen van de gemeente of derden. 2. Wordt desondanks schade aan eigendommen van de gemeente of derden (bijvoorbeeld: kabels en leidingen van andere netbeheerders, verkeersborden, eigendommen van particulieren, bodemverontreiniging tijdens het werk enzovoort) toegebracht dan dient de grondroerder dit zo spoedig mogelijk, in elk geval binnen 24 uur, schriftelijk door te geven aan de toezichthouder en/of aan betrokken derden. 3. Schade die de gemeente als gevolg van kabel- en/of leidingwerkzaamheden lijdt of de kosten die de gemeente daarvoor moet maken, dienen door de netbeheerder hersteld c.q. vergoed te worden. Bij schade aan eigendommen van de gemeente beslissen burgemeester en wethouders of zij de schade laten herstellen op kosten van de netbeheerder, of dat de netbeheerder de schade voor eigen rekening zelf mag herstellen, of dat de netbeheerder de schade aan de gemeente dient te vergoed

17

5.2.2. Herstel van schade en vergoeding van kosten 1. Het uitgangspunt is dat de situatie van de ondergrond, de verharding (inclusief bijzondere (sier)bestrating) en groenvoorzieningen teruggebracht dient te worden in de oude staat. Burgemeester en wethouders accepteren geen vermindering van kwaliteit. 2. Indien vooraf tussen burgemeester en wethouders en de netbeheerder de afspraak is gemaakt dat de gemeente zelf zorg draagt voor de herstelwerkzaamheden zal de gemeente de marktconforme kosten in rekening brengen bij de netbeheerder. In die gevallen geldt er voor de netbeheerder geen onderhoudstermijn. 3. De netbeheerder draagt de kosten voor herstel van schade en degeneratie- en beheerskosten. Voor de tarieven en onderhoudstermijn gelden de afspraken zoals vastgelegd in Deel C van dit Handboek. 4. Burgemeester en wethouders zullen bij in gebreke blijven van de grondroerder (als de voorgeschreven hersteltermijnen verstreken zijn en/of als herstel onvoldoende is) zelf noodzakelijke (herstel)werkzaamheden uit laten voeren door een door burgemeester en wethouders geselecteerde aannemer. Dit zal dit tegen marktconforme tarieven geschieden. Burgemeester en wethouders zullen de netbeheerder er vooraf (schriftelijk) van in kennis stellen dat zij het herstel zullen laten verrichten. 5.

Alle (extra) kosten2 die door de grondroerder (of de gemeente) gemaakt moeten worden vanwege door de netbeheerder geïnitieerde werkzaamheden met betrekking tot kabels en/of leidingen en/of een gevolg zijn van de voorwaarden en eisen die zijn opgenomen in de Verordening, het instemmingsbesluit of de vergunning en dit Handboek komen in principe voor rekening van de grondroerder c.q. de netbeheerder. Over de eventuele verrekening van kosten zullen nadere afspraken worden gemaakt. 6. Niet alle schades die de gemeente als gevolg van kabel- en/of leidingwerkzaamheden lijdt kunnen door de vastgestelde hersteltarieven worden gedekt. Dit is het geval bij: Schade bij groenwerkzaamheden: • werkzaamheden waarbij de overlevingskans van de aanwezige beplanting gering is en deze dus moet worden vervangen; • werkzaamheden waarbij dicht in de buurt van bomen moet worden gewerkt; • achteruitgang van de (beeldbepalende) groenkwaliteit; • aantasting van de (ecologische) kwaliteit van de groeiplaats. In deze gevallen kunnen al vóór aanvraag van het instemmingsbesluit of de vergunning specifieke afspraken tussen burgemeester en wethouders en de netbeheerder worden gemaakt. Afhankelijk van deomvang van het werk kan in de voorwaarden "het 1e jaar garantie op groen" en/of "inboet beplanting na het 1e groeiseizoen (week 13 tot en met 45)" tegen een marktconform tarief worden voorgeschreven.

De gemaakte afspraken worden vastgelegd in het instemmingsbesluit of in de vergunning. Als bomen worden beschadigd of zonder toestemming van burgemeester en wethouders worden gerooid, kan de netbeheerder aansprakelijk worden gesteld voor de schade. De schade wordt bepaald conform artikel 10.4, eerste lid. 2 Onder andere kosten van : specifiek herstel van bijzondere (sier)bestrating; extra werkzaamheden ten behoeve van het herstel

van straatwerk jonger dan drie jaar; de uitvoering van het Bouwprocesbesluit Arbeidsomstandigheden; verwijderen van uit gebruik genomen kabels en/of leidingen op verzoek van burgemeester en wethouders; verwijderen van aanstootgevende graffiti, posters enzovoort, van bovengrondse voorzieningen; het aanbrengen van anti graffitivoorzieningen op bovengrondse voorzieningen; extra aan te planten groen nabij bovengrondse voorzieningen ten behoeve van inpassing in de omgeving; noodzakelijke werkzaamheden aan groenvoorzieningen en bomen; vervanging en herplanten van groenvoorzieningen en bomen; het afvoeren, tijdelijke opslag en terugplaatsen van bouwstoffen; inboet en het leveren van extra bouwstoffen; afvoeren inclusief de stortingskosten van (vervuilde) grond, puin, vrijgekomen asfaltmaterialen; definitief herstel asfaltverhardingen; leveren, aanbrengen en opruimen van tijdelijke (verkeers-)voorzieningen en verkeersmaatregelen en bronbemaling; herstel van verborgen gebreken; het opnieuw aanbrengen c.q. aanwijzen van peilen en hoofdafmetingen; het nemen van maatregelen ten aanzien van de bereikbaarheid van andere kabels en/of leidingen of percelen; het tijdelijk verwijderen en terugplaatsen van bovengrondse obstakels (lichtmasten, verkeersborden); gevolgen voortvloeiend uit het breekverbod.

18

Schade die ontstaat buiten de werkomgeving: Van schade die ontstaat buiten de werkomgeving van de grondroerder is sprake als ten gevolge van werkzaamheden schade ontstaat aan materialen, lichtmasten, verkeersregelinstallaties (VRI’s), geparkeerde auto's, en dergelijke. Voor zover het gemeentelijke eigendommen betreft, kan de gemeentedeze schade verhalen op de netbeheerder. Afhankelijk van de specifieke situatie kan het wenselijk zijn dat voorafgaand aan de werkzaamheden een gezamenlijke (toezichthouder en grondroerder) schouw van de werkomgeving plaatsvindt. De bevindingen dienen vastgelegd te worden. Verborgen gebreken: Verborgen gebreken zijn buitenproportionele oneffenheden van opgeleverd en goedgekeurd hersteldstraatwerk. In dergelijke gevallen heeft de grondroerder een werkweek na eerste aanzegging van burgemeester en wethouders de tijd om de verharding opnieuw te herstellen. Indien de grondroerderniet tijdig voor herstel zorgt zullen burgemeester en wethouders dit zelf (laten) doen. Als norm voor "buitenproportioneel" wordt een oneffenheid aangehouden van meer dan 0,03 m, die zich binnen een jaar na het eerste herstel voordoet (= CROW-norm voor "ernstige schade").

19

5.2.3. Onderhoud kabels en/of leidingen en bovengrondse voorzieningen 1. Bovengrondse voorzieningen die eigendom zijn van netbeheerders en zich bevinden in de openbare ruimte dienen door de netbeheerder onderhouden te worden. Aanstootgevende graffiti, leuzen, posters en dergelijke die aangebracht zijn op voornoemde bovengrondse voorzieningen dienen in overleg met burgemeester en wethouders, in beginsel binnen 24 uur naeerste aanzegging door burgemeester en wethouders, door of in opdracht van de netbeheerderte worden verwijderd. 2. Verharding die is aangebracht ten behoeve van de bereikbaarheid van bovengrondse voorzieningen dient door de netbeheerder onderhouden te worden. Indien de verharding in de loop der tijd niet meer voldoet aan de bij aanleg gestelde eisen moet deze op eerste aanzegging van burgemeester en wethouders worden hersteld. 3. Markeringen die ten behoeve van de maatvoering van kabels en/of leidingen of ter aanduiding van kruisingen van watergangen (zinkers) worden aangebracht dienen op een deugdelijke wijze geplaatst en/of bevestigd te worden en altijd goed zichtbaar te zijn. Indien de markeringen in de loop der tijd niet meer voldoen aan de bij plaatsing gestelde eisen moeten deze op eerste aanzegging van burgemeester en wethouders worden hersteld of op initiatief van de netbeheerder worden verwijderd.

5.3. Risicodekking en verzekeringen 1. De grondroerder dient, door bijvoorbeeld het afsluiten van een (Construction All Risk of CAR) verzekering, de onderstaande risico’s voldoende af te dekken: • beschadiging, verlies of vernietiging van het werk, waaronder de voor het werk bestemde materialen; • het risico van aansprakelijkheid voor schade aan goederen van derden, en de daaruit voortvloeiende gevolgschade, alsmede voor overlijden of lichamelijk letsel van personen, veroorzaakt door de uitvoering van het werk. 2. De dekking (van de verzekering) loopt minstens vanaf de dag dat het werk start tot en met de dag van oplevering van de werkzaamheden. 3. Onverminderd het bepaalde in het eerste en tweede lid van dit artikel moeten de grondroerder en haar (onder)aannemers en/of ZZP’ers zorgdragen voor de verzekeringen tegen schade als gevolg van Wettelijke Aansprakelijkheid die voortvloeit uit het gebruik van aannemersmateriaal bij de uitvoering van het werk. 4. Rij- of voertuigen die worden ingezet ten behoeve van de werkzaamheden en waarvoor een verzekeringsplicht krachtens de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorvoertuigen (WAM) geldt, dienen overeenkomstig de voorschriften van de WAM, alsmede tegen het werkrisico verzekerd te zijn.

5.4. Veiligheid en calamiteiten 1. Alle werkzaamheden moeten worden uitgevoerd met inachtneming van de geldende wet- en regelgeving ten aanzien van veiligheid en arbeidsomstandigheden (bijvoorbeeld bij extreem lage of hoge gevoelstemperaturen mogen werknemers niet doorwerken). De voorschriften die op dit gebied van kracht zijn (zie: www.arboportaal.nl )) moeten op het werk beschikbaar zijn en de betrokken werknemers dienen volledig geïnstrueerd te worden. Ook dienen alle (onder)aannemers aantoonbaar VCA gecertificeerd te zijn. De grondroerder is verantwoordelijk voor de naleving hiervan.

20

2. Indien vereist conform de VCA en de Arbowet moet voor de aanvang van de werkzaamheden een Veiligheids-, Gezondheids- en Milieuplan (VG&M-plan) zijn opgesteld door de grondroerder. Wanneer er geen VG&M-plan wordt opgesteld door de grondroerder dient de grondroerder aan burgemeester en wethouders voorafgaand aan de werkzaamheden onderbouwd aan te geven waarom er geen VG&M-plan wordt opgesteld. In het VG&M-plan moet, indien van toepassing, minimaal het volgende zijn opgenomen: • de van kracht zijnde veiligheidsvoorschriften; • milieuvoorschriften; • de wijze waarop de instructie en voorlichting van het personeel worden geregeld; • de wijze waarop het toezicht is geregeld; • de wijze waarop verontreiniging van het milieu wordt voorkomen respectievelijk beheerst; • een risico-inventarisatie en -evaluatie met betrekking tot de uit te voeren werkzaamheden; • de locaties waar bodemverontreiniging aanwezig is en de wijze waarop gewerkt moet worden op dieafzonderlijke locaties (zie ook artikel 5.4.1 en artikel 8.8); • specifieke veiligheids- en voorzorgsmaatregelen bij werkzaamheden op of in de nabijheid vaneigendommen en installaties van derden; • de wijze waarop de afhandeling van calamiteiten en ongevallen wordt geregeld; • contactpersonen van lokale hulpdiensten en storingsdiensten van netbeheerders. 3.

Het bij de uitvoering van de werkzaamheden betrokken personeel moet op de hoogte zijn van de inhoud van het VG&M-plan en moet dit naleven. 4. Burgemeester en wethouders kunnen de grondroerder in het kader van de veiligheid (en vanwege verkeerstechnische redenen, zie artikel 3.2, elfde lid) verplichten om buiten werktijden bouwhekken te plaatsen rondom ontgravingen. Rondom het opslagterrein van de grondroerder is het plaatsen van bouwhekken altijd verplicht. 5. De toezichthouder kan vanuit de publieke taakstelling van de gemeente controleren of het werk veilig wordt uitgevoerd. De toezichthouder is bevoegd om bij onveilige situaties correctieve maatregelen af te dwingen en/of de werkzaamheden stil te leggen. Dit geldt ook als er onveilige situaties aan een bestaand netwerk van een netbeheerder worden geconstateerd. 6. Wanneer als gevolg van een storing in of toegebrachte schade aan een netwerk van een netbeheerder de (verkeers-)veiligheid en/of de volksgezondheid in gevaar komt is er sprake van een calamiteit. 7. Calamiteiten dienen direct na signalering bij de coördinator en/of bij de toezichthouder te worden gemeld. 8. Storingen of schades aan gas- en stroomvoorzieningen dient de grondroerder te melden bij het nationale nummer 0800-9009. Storingen of schades aan kabels en/of leidingen van overige disciplines dienen gemeld te worden bij de betreffende netbeheerders. 9.