CConstaterende datTytsjerksteradiel
Koppel je AI →
Document · PDF

05.1 - Konsept Visie en beleidskader Kultuer Frysk en Erfguod Bouwe oan de identiteit fan moarn

RAAD IT DEBAT 1 oktober 2026, gemeente TytsjerksteradielBij agendapunt: Konsept-Fyzje en beliedsramt Kultuer, Frysk en erfguod 2027-2035 - 20:2411.936 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Maatschappelijk effect Inwoners ontmoeten elkaar, voelen zich verbonden met hun omgeving en nemen actief deel aan het maatschappelijke leven. 2. Ondersteunen Vrijwilligers, verenigingen, culturele organisaties, erfgoedgemeenschappen en maatschappelijke partners vormen het fundament van het culturele leven in Tytsjerksteradiel. Wij versterken deze basis door samenwerking te stimuleren, kennis te delen, initiatieven te faciliteren en beschikbare middelen doelgericht in te zetten. Maatschappelijk effect Een sterk en toekomstbestendig cultureel ecosysteem waarin inwoners en organisaties gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor cultuur, Frysk en erfgoed. 3. Ontwikkelen Cultuur, Frysk en erfgoed moeten ook voor toekomstige generaties betekenisvol blijven. Daarom investeren wij in ontwikkeling, vernieuwing en het doorgeven van kennis, verhalen, tradities en taal. Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 35 Wij stimuleren educatie, talentontwikkeling, innovatie en actieve betrokkenheid van inwoners bij het behouden, zichtbaar maken en verder ontwikkelen van de identiteit van Tytsjerksteradiel. Daarbij sluiten wij aan bij de uitgangspunten van het Verdrag van Faro, waarin inwoners centraal staan als dragers van erfgoed.

Maatschappelijk effect Cultuur, Frysk en erfgoed blijven zichtbaar, relevant en toekomstbestendig en worden doorgegeven aan volgende generaties. Relatie tussen maatschappelijke opgaven en de strategische pijlers Maatschappelijke opgave Ontmoeten Ondersteunen Ontwikkelen Sterke dorpen en een betrokken mienskip ● ● Identiteit zichtbaar houden ● ● Toekomstbestendig cultureel ecosysteem ● ● Het Frysk levend houden ● ● ● Erfgoed benutten voor de toekomst ● ● Slim samenwerken en doelgericht investeren ● ● Toelichting • Ontmoeten draagt bij aan sociale cohesie, verbondenheid, participatie en een sterke mienskip. • Ondersteunen versterkt vrijwilligers, verenigingen, organisaties en netwerken die cultuur, Frysk en erfgoed mogelijk maken. • Ontwikkelen investeert in talent, educatie, innovatie en het doorgeven van kennis, Frysk, cultuur en erfgoed aan volgende generaties.

4.5 Onze ambitie voor 2035 In 2035: Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 36 • kunnen inwoners gedurende hun hele leven deelnemen aan cultuur, Frysk en erfgoed; • beschikken dorpen over een sterke sociale en culturele basis; • is het Frysk zichtbaar en levend aanwezig; • wordt erfgoed beschermd, beleefd en benut; • dragen cultuur, taal en erfgoed aantoonbaar bij aan participatie, leefbaarheid en brede welvaart; • zijn de verhalen, geschiedenis en identiteit van Tytsjerksteradiel zichtbaar voor inwoners en bezoekers; • werken inwoners, organisaties en overheid samen aan een herkenbare en toekomstbestendige gemeente. 4.6 Sturen op maatschappelijke resultaten Met deze Visie kiezen wij ervoor om niet alleen te sturen op activiteiten, maar vooral op de maatschappelijke effecten die wij samen met inwoners, organisaties en partners willen bereiken. De voortgang van de beleidsdoelen wordt gevolgd aan de hand van een beperkt aantal strategische indicatoren die inzicht geven in de ontwikkeling van onder meer participatie en vrijwilligersinzet, sociale verbondenheid en leefbaarheid, cultuurdeelname en waardering van het cultureel aanbod, het gebruik en de zichtbaarheid van het Frysk, betrokkenheid van jongeren, samenwerking binnen het culturele ecosysteem, de maatschappelijke opbrengsten van subsidies en de betekenis van erfgoed voor de leefomgeving.

De nadere uitwerking van de indicatoren, nulmetingen, streefwaarden en monitoringsafspraken is opgenomen in hoofdstuk 6 en het monitoringskader in bijlage 3. Door middel van jaarlijkse monitoring, periodieke evaluatie en de Planning & Control- cyclus volgen wij de voortgang van de beleidsdoelen en kunnen wij waar nodig bijsturen. Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 37 Hoofdstuk 5 De rol van de gemeente 5.1 Samen werken aan de identiteit van morgen De ambitie Bouwe oan de identiteit fan moarn kan alleen worden gerealiseerd door samenwerking tussen inwoners, vrijwilligers, verenigingen, culturele organisaties, erfgoedgemeenschappen, onderwijs, ondernemers en overheden. De identiteit van Tytsjerksteradiel ontstaat niet vanuit het gemeentehuis, maar in de dorpen, verenigingen, scholen, culturele activiteiten en dagelijkse betrokkenheid van inwoners bij hun leefomgeving. Wij vervullen daarbij een ondersteunende en richtinggevende rol. Wij zijn niet de uitvoerder van alle activiteiten, maar zorgen voor duidelijke kaders, verbinden partijen en maken initiatieven vanuit de samenleving mogelijk. Vanuit deze visie hanteren wij drie gemeentelijke kernrollen: 1. Kaderstellen 2. Verbinden 3. Mogelijk maken Deze rollen sluiten aan bij de gemeentelijke visie Versterken Sociale Basis en vormen het uitgangspunt voor de uitvoering van deze Visie.

5.2 Kaderstellen De gemeenteraad bepaalt de maatschappelijke doelen en stelt de financiële kaders vast. Het college draagt zorg voor de uitvoering binnen deze kaders. Als kadersteller zorgt de gemeente voor duidelijke beleidsdoelen, bestuurlijke prioriteiten, heldere subsidieregels, samenhang tussen beleidsterreinen enmonitoring en verantwoording. We sturen daarbij niet primair op activiteiten, maar op maatschappelijke resultaten. Het gaat niet alleen om wat er wordt georganiseerd, maar vooral om de bijdrage aan leefbaarheid, participatie, identiteit en brede welvaart. Onze verantwoordelijkheid Wij zorgen voor een duidelijke koers en een transparante afweging van prioriteiten en middelen. Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 38 5.3 Verbinden Veel maatschappelijke opgaven kunnen alleen worden gerealiseerd door samenwerking. Daarom brengt de gemeente inwoners, verenigingen, culturele instellingen, erfgoedorganisaties, onderwijs, ondernemers en andere overheden met elkaar in contact. Wij stimuleren kennisdeling, samenwerking tussen organisaties, regionale en provinciale samenwerking, verbinding tussen cultuur, Frysk, erfgoed en andere beleidsterreinen en nieuwe netwerken en initiatieven. Door partijen met elkaar te verbinden ontstaat meer slagkracht.

Samenwerking vergroot de maatschappelijke impact van cultuur, Frysk en erfgoed en versterkt de leefbaarheid van dorpen. Daarbij zoeken wij actief aansluiting bij regionale samenwerkingsverbanden binnen Noordoost Fryslân op het gebied van recreatie, toerisme, cultuur en erfgoed. Door gezamenlijk op te trekken bij promotie, productontwikkeling en kennisdeling kunnen cultuurhistorische kwaliteiten beter zichtbaar worden gemaakt en wordt de regionale aantrekkingskracht versterkt. Onze verantwoordelijkheid Wij zoeken actief verbinding tussen mensen, organisaties en beleidsvelden. 5.4 Mogelijk maken De kracht van Tytsjerksteradiel ligt in de mienskip. Veel initiatieven ontstaan vanuit inwoners, vrijwilligers en organisaties zelf. De gemeente ondersteunt deze initiatieven door: • subsidies beschikbaar te stellen; • advies en ondersteuning te bieden; • kennis te delen; • mee te denken over nieuwe ontwikkelingen; • ondersteuning te bieden bij externe financiering; • ruimte te creëren voor experimenten en innovatie. Een belangrijk instrument hierbij is de integrale subsidieregeling Mienskip 2028, waarmee initiatieven worden ondersteund die bijdragen aan de maatschappelijke doelen van dit beleidskader.

Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 39 Onze verantwoordelijkheid Wij creëren voorwaarden waardoor inwoners en organisaties hun initiatieven kunnen ontwikkelen en uitvoeren. 5.5 Samenwerkingspartners De uitvoering van deze Visie is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Wij werken onder meer samen met inwoners en dorpsbelangen, vrijwilligersorganisaties, culturele instellingen, bibliotheekorganisatie, onderwijsinstellingen, erfgoedorganisaties, welzijnsorganisaties, recreatie- en toerismepartners, ondernemers, provincie Fryslân en landelijke en regionale partners. Iedere partner brengt eigen kennis, ervaring en netwerken mee. Door deze kwaliteiten te verbinden ontstaat een sterk cultureel en maatschappelijk ecosysteem waarin partijen elkaar versterken. Bij de uitvoering van dit beleidskader worden inwoners, stakeholders en maatschappelijke partners actief betrokken bij de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van activiteiten en uitvoeringsprogramma's.

5.6 Rolverdeling Partner Hoofdverantwoordelijkheid Gemeenteraad Vaststellen van beleid, doelen en budgetten College van B&W Bestuurlijke uitvoering en verantwoording Gemeentelijke organisatie Uitvoering, ondersteuning, monitoring en advisering Inwoners en vrijwilligers Initiatief nemen en deelnemen Verenigingen en organisaties Ontwikkelen en uitvoeren van activiteiten Onderwijs en maatschappelijke partners Educatie, participatie en samenwerking Provincie en Rijk Wetgeving, subsidiëring en samenwerking Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 40 Hoofdstuk 6 Uitvoering, financiën en monitoring 6.1 Uitvoeringsprogramma Dit beleidskader beschrijft de strategische koers voor cultuur, Frysk en erfgoed in de periode 2027-2035. Dit beleidskader geeft richting aan de maatschappelijke doelen die wij willen bereiken, maar bevat geen gedetailleerd activiteitenprogramma. De uitvoering vindt plaats via meerjarige en jaarlijkse uitvoeringsprogramma's. Hiermee ontstaat ruimte om in te spelen op maatschappelijke ontwikkelingen, nieuwe initiatieven en veranderende behoeften van inwoners en organisaties. Het uitvoeringsprogramma wordt ontwikkeld in samenhang met het uitvoeringsprogramma Versterken Sociale Basis en de beleids- en uitvoeringsagenda Sport en Gezondheid.

Deze integrale werkwijze sluit aan bij de gezamenlijke maatschappelijke opgaven binnen het sociaal domein. Cultuur, Frysk en erfgoed leveren, net als sport en welzijn, een belangrijke bijdrage aan ontmoeting, participatie, talentontwikkeling, gezondheid en het welzijn van inwoners. Door bij de uitwerking van activiteiten en projecten actief de samenwerking te zoeken tussen deze beleidsterreinen, worden kansen benut om maatschappelijke effecten te versterken en middelen zo effectief mogelijk in te zetten. Waar relevant wordt bij de uitvoering ook aansluiting gezocht bij het Uitvoeringsprogramma Recreatie & Toerisme 2021-2030. De gemeenteraad stelt met dit beleidskader de koers vast. Het college vertaalt deze koers naar concrete activiteiten, projecten en samenwerkingsafspraken. Daarbij staat steeds de maatschappelijke bijdrage van cultuur, Frysk en erfgoed centraal. Wij sturen niet alleen op activiteiten, maar vooral op de vraag: "Welke maatschappelijke resultaten bereiken we voor inwoners van Tytsjerksteradiel?" 6.2 Uitvoeringsprincipes Bij de uitvoering van dit beleidskader hanteren wij vijf uitgangspunten. 1. Maatschappelijke effecten staan centraal Activiteiten zijn geen doel op zichzelf.

Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 41 Wij investeren in activiteiten die bijdragen aan ontmoeting, leefbaarheid, participatie, identiteit, brede welvaart en een sterke sociale basis. 2. De drie pijlers vormen het uitvoeringskader Alle activiteiten dragen bij aan één of meer van de strategische pijlers: • Ontmoeten; • Ondersteunen; • Ontwikkelen. Hierdoor ontstaat samenhang tussen beleid, subsidieverlening en uitvoering. 3. Samenwerking is de norm Cultuur, Frysk en erfgoed zijn een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners, verenigingen, organisaties en overheden. Wij stimuleren daarom samenwerking en kennisdeling. 4. Ruimte voor initiatief Nieuwe ideeën en initiatieven vanuit de mienskip krijgen ruimte. De gemeente faciliteert en ondersteunt waar mogelijk. 5. Sturen op resultaten De Planning & Control-cyclus vormt het belangrijkste sturingsinstrument voor monitoring, evaluatie en verantwoording. 6.3 Uitvoeringsinstrumenten Voor de uitvoering van dit beleidskader zetten wij verschillende instrumenten in. Structurele voorzieningen Wij blijven investeren in voorzieningen die een belangrijke maatschappelijke functie vervullen, waaronder bibliotheekvoorzieningen, cultuureducatie, culturele instellingen, erfgoedvoorzieningen en ondersteuning van het Frysk. Deze voorzieningen vormen de basis van de culturele infrastructuur binnen Tytsjerksteradiel.

Projecten en initiatieven Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 42 Naast structurele voorzieningen ondersteunen wij projecten die bijdragen aan de doelen van dit beleidskader. De focus ligt daarbij op ontmoeting, cultuurparticipatie, jongeren, erfgoedbeleving, taalontwikkeling, leefbaarheid en innovatie. Samenwerking en externe financiering Wij benutten actief provinciale, landelijke en Europese subsidiemogelijkheden. Daarbij zoeken wij samenwerking met onder andere provincie Fryslân, onderwijsinstellingen, culturele organisaties, erfgoedorganisaties, maatschappelijke partners en recreatie- en toeristische organisaties. 6.4 Mienskip 2028 Eén integrale subsidieregeling Om de maatschappelijke doelen van dit beleidskader te ondersteunen ontwikkelen we de integrale subsidieregeling Mienskip 2028. Met deze regeling worden bestaande subsidiestromen waar mogelijk samengebracht in één overzichtelijk kader. Hierdoor ontstaat: • meer eenvoud voor inwoners en organisaties; • minder administratieve lasten; • meer samenhang tussen beleidsvelden; • betere aansluiting op maatschappelijke doelen. Beoordelingskader Initiatieven worden niet uitsluitend beoordeeld op de activiteit zelf, maar vooral op de maatschappelijke bijdrage.

Daarbij kijken wij naar de bijdrage aan: • ontmoeting; • participatie; • leefbaarheid; • identiteit; • cultuurbeoefening; Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 43 • Frysk; • erfgoed; • vrijwilligerskracht; • maatschappelijke betrokkenheid. Mienskip 2028 vormt daarmee niet alleen een financieel instrument, maar ook een belangrijk sturingsinstrument voor de uitvoering van dit beleidskader. 6.5 Financiële uitgangspunten De uitvoering van dit beleidskader vindt plaats binnen de door de gemeenteraad vastgestelde financiële kaders. Daarbij hanteren wij de volgende uitgangspunten: Wettelijke taken hebben prioriteit Verplichtingen op basis van wet- en regelgeving worden altijd uitgevoerd. Basisvoorzieningen blijven op orde Bibliotheekwerk, cultuur, Frysk en erfgoedvoorzieningen vormen de basis van het beleid en behouden prioriteit. Nieuwe ambities vragen dekking Nieuwe ontwikkelingen worden alleen uitgevoerd wanneer hiervoor financiële dekking beschikbaar is. Externe middelen worden actief benut Waar mogelijk maken wij gebruik van provinciale, landelijke en Europese subsidieregelingen. Jaarlijks wordt via de begroting en de Planning & Control-cyclus inzicht gegeven in beschikbare middelen, gerealiseerde uitgaven, externe bijdragen en financiële risico's. 6.6 Monitoring en verantwoording Wij volgen jaarlijks de voortgang van dit beleidskader.

Daarbij kijken wij niet alleen naar uitgevoerde activiteiten, maar vooral naar maatschappelijke resultaten. Voor de monitoring sluiten wij aan bij bestaande gegevensbronnen zoals: Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 44 • Gezondheidsmonitor Fryslân; • CBS; • provinciale monitoren; • gemeentelijke monitoren; • Planning & Control-cyclus. 6.7 Strategische indicatoren Om te beoordelen of de maatschappelijke doelen van dit beleidskader worden gerealiseerd, monitoren wij de ontwikkeling van een beperkt aantal strategische indicatoren. Deze indicatoren geven inzicht in de maatschappelijke effecten van het beleid op het gebied van participatie, leefbaarheid, cultuur, Frysk, erfgoed en samenwerking. We kiezen ervoor om te sturen op maatschappelijke ontwikkelingen op de langere termijn. De indicatoren zijn daarom geen doel op zichzelf, maar een hulpmiddel om inzicht te krijgen in de effecten van het beleid en om waar nodig bij te sturen. Nulmetingen en streefwaarden De nulmetingen worden vastgesteld bij de start van de uitvoeringsperiode op basis van de meest actuele beschikbare gegevens uit landelijke, provinciale en gemeentelijke monitoren. De opgenomen streefwaarden zijn bestuurlijke ambities en geen voorspellingen. Zij geven richting aan de gewenste ontwikkeling in de periode 2027- 2035.

Omdat maatschappelijke ontwikkelingen worden beïnvloed door verschillende factoren waarop we slechts gedeeltelijk invloed heeft, worden de indicatoren altijd in samenhang beoordeeld. Indien nieuwe inzichten of gewijzigde omstandigheden daar aanleiding toe geven, kunnen nulmetingen, streefwaarden en monitoringsafspraken tussentijds worden geactualiseerd. Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 45 Maatschappelijk doel Thema Indicator Ambitie 2035 Sterke dorpen en een actieve mienskip Mienskip Inwoners die vrijwilligerswerk verrichten behouden en waar mogelijk versterken van de vrijwilligersinzet Sterke dorpen en een actieve mienskip Mienskip Inwoners die zich verbonden voelen met dorp of omgeving aantoonbare versterking van verbondenheid en sociale samenhang Sterke dorpen en een actieve mienskip Mienskip Inwoners die zich matig of ernstig eenzaam voelen daling ten opzichte van de nulmeting Sterke dorpen en een actieve mienskip Cultuur Deelname aan culturele activiteiten toenemende deelname aan cultuur en erfgoedactiviteiten Een herkenbaar en zichtbaar Tytsjerksteradiel Identiteit Inwoners die trots zijn op de identiteit van Tytsjerksteradiel versterking van trots en herkenning van de gemeentelijke identiteit Een herkenbaar en zichtbaar Tytsjerksteradiel Erfgoed en identiteit Inwoners die erfgoed ervaren als belangrijk onderdeel van de identiteit van

Tytsjerksteradiel toenemende waardering van erfgoed als identiteitsdrager Een herkenbaar en zichtbaar Tytsjerksteradiel Erfgoedbeleving Bezoekers aan erfgoedlocaties groei van de belangstelling voor en deelname aan erfgoedbeleving Een levend Frysk Frysk Gebruik van het Frysk in het dagelijks leven behoud van het huidige gebruiksniveau Een levend Frysk Frysk Inwoners die het Frysk als belangrijk onderdeel van hun identiteit ervaren versterking van waardering en zichtbaarheid van het Frysk Een levend Frysk Jeugd Jongeren die deelnemen aan Frysk-gerelateerde activiteiten groei van deelname door jongeren Een toekomstbestendig Cultuur Waardering van het culturele aanbod behoud en versterking van waardering voor Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 46 cultureel ecosysteem het culturele aanbod Een toekomstbestendig cultureel ecosysteem Samenwerking Samenwerkingsprojecten tussen organisaties groei van samenwerking binnen het culturele ecosysteem Een toekomstbestendig cultureel ecosysteem Subsidies Subsidiebudget gekoppeld aan beleidsdoelen vergroting van de maatschappelijke doelmatigheid van subsidies Een toekomstbestendig cultureel ecosysteem Samenwerking Samenwerkingsprojecten tussen cultuur-, erfgoed-, recreatie- en toeristische partners groei van samenwerking tussen culturele, erfgoed- en recreatieve partners Erfgoed als kwaliteit van de leefomgeving

Erfgoed Erfgoedprojecten met actieve inwonersparticipatie groei van erfgoedparticipatie en betrokkenheid van inwoners Erfgoed als kwaliteit van de leefomgeving Erfgoedkwaliteit monumenten in goede staat van onderhoud behoud of verbetering Erfgoed als kwaliteit van de leefomgeving Educatie Deelname erfgoededucatie groei van deelname aan erfgoededucatie Bij de tussenevaluatie in 2031 en de eindevaluatie in 2035 worden de resultaten beoordeeld in relatie tot de maatschappelijke ontwikkelingen binnen de gemeente. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de cijfers zelf, maar ook naar de onderliggende ontwikkelingen, ervaringen van inwoners, organisaties en samenwerkingspartners. 6.8 Evaluatie en bijsturing De beleidsperiode loopt van 2027 tot en met 2035. Om tijdig bij te kunnen sturen vindt: • in 2031 een tussenevaluatie plaats; • in 2035 een eindevaluatie plaats. Hierbij beoordelen wij: • de voortgang van de maatschappelijke doelen; Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 47 • de werking van Mienskip 2028; • de ontwikkeling van cultuur, Frysk en erfgoed; • de maatschappelijke effecten van de gemeentelijke inzet. Op basis van deze evaluaties kan de gemeenteraad besluiten de uitvoering of beleidsdoelen bij te stellen.

Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 48 Bijlage 1 Begrippenlijst Brede welvaart De mate waarin inwoners nu en in de toekomst prettig kunnen leven. Hierbij spelen niet alleen economische factoren een rol, maar ook gezondheid, leefomgeving, sociale relaties, cultuur, erfgoed en kansen voor toekomstige generaties. Cultureel ecosysteem Het samenhangende geheel van inwoners, vrijwilligers, verenigingen, culturele organisaties, erfgoedorganisaties, onderwijs, bibliotheek, ondernemers en overheden die gezamenlijk bijdragen aan cultuur, Frysk en erfgoed in Tytsjerksteradiel. Cultuur Het geheel van activiteiten, uitingen, tradities, kunstvormen en culturele praktijken waarmee inwoners betekenis geven aan zichzelf, hun omgeving en de samenleving. Erfgoed Erfgoed omvat de materiële en immateriële sporen uit het verleden die betekenis hebben voor huidige en toekomstige generaties, zoals monumenten, archeologische waarden, historische landschappen, cultuurhistorische structuren, staten, collecties, archieven, kunstwerken, verhalen, tradities, ambachten, gebruiken en de Friese taal. Frysk De Friese taal als onderdeel van de identiteit, cultuur en maatschappelijke samenhang van Tytsjerksteradiel.

Sociale basis Het geheel van inwoners, netwerken, verenigingen, vrijwilligers, voorzieningen en organisaties dat bijdraagt aan ontmoeting, ondersteuning, participatie en leefbaarheid. Mienskip De gemeenschap van inwoners die gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor hun leefomgeving, cultuur, taal, sociale samenhang en erfgoed. Mienskip 2028 De integrale subsidieregeling van de gemeente waarmee initiatieven worden ondersteund die bijdragen aan de maatschappelijke doelen van deze Visie. Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 49 Bijlage 2 Wettelijk en beleidsmatig kader Dit beleidskader sluit aan bij Europese, landelijke, provinciale en gemeentelijke beleidskaders. De gemeente vertaalt deze kaders naar de lokale situatie van Tytsjerksteradiel.

Beleidskader Vertaling in Tytsjerksteradiel Bestuurlijke afspraken Cultuurbeoefening 2025–2028 Een leven lang cultuur en erfgoed beoefenen Omgevingswet Erfgoed als onderdeel van de leefomgeving Erfgoedwet Bescherming en benutting van erfgoed Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen Toegankelijke bibliotheekvoorzieningen Visie Versterking Sociale Basis Ontmoeten, Ondersteunen en Ontwikkelen Verdrag van Faro Actieve betrokkenheid van inwoners bij erfgoed UNESCO-Verdrag immaterieel erfgoed Bescherming en overdracht van taal, tradities, verhalen en gebruiken Wet gebruik Friese taal Borging van het Frysk binnen gemeentelijke taken Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer (BFTK) Versterken van de positie van het Frysk Gezondheidsbeleid / GALA Ontmoeting, welzijn, preventie en mentale gezondheid Relatie met andere gemeentelijke beleidsvelden Cultuur, Frysk en erfgoed dragen bij aan: • sociale basis; • welzijn; • gezondheid; • onderwijs; • jeugd; • participatie; • recreatie en toerisme; • leefomgeving; • brede welvaart. Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 50 Bijlage 3 Monitoringskader 2027-2035 Doel Deze bijlage beschrijft op welke wijze de voortgang van dit beleidskader wordt gevolgd. Uitgangspunt is dat gestuurd wordt op maatschappelijke effecten en niet uitsluitend op activiteiten.

Strategische indicatoren Thema Indicator Streefwaarde 2035 Mienskip Vrijwilligerswerk minimaal 45% Mienskip Verbondenheid met dorp of omgeving minimaal 75% Mienskip Eenzaamheid lager dan 2027 Cultuur Waardering cultureel aanbod minimaal 80% Frysk Gebruik Frysk in dagelijks leven minimaal 85% Jeugd Deelname jongeren +25% Samenwerking Samenwerkingsprojecten +20% Subsidies Middelen gekoppeld aan beleidsdoelen minimaal 90% De streefwaarden zijn bepaald op basis van beschikbare landelijke, provinciale en gemeentelijke monitorgegevens, waaronder het CBS, de Burgerpeiling Waarstaatjegemeente, de GGD Gezondheidsmonitor Fryslân, onderzoeken van het Fries Sociaal Planbureau en gemeentelijke monitoringsgegevens. Waar geen eenduidige norm beschikbaar is, zijn ambitieuze maar realistische groeidoelstellingen vastgesteld ten opzichte van de nulmeting in 2027. De streefwaarden kunnen bij de tussenevaluatie in 2031 worden herijkt op basis van nieuwe inzichten en maatschappelijke ontwikkelingen. Evaluatiemomenten Jaarlijks - Monitoring via: • Planning- en Controlcyclus; • voortgangsrapportages; • subsidieverantwoording; • beschikbare monitorgegevens. Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 51 2031 - Tussenevaluatie van de Visie.

Onderzocht wordt: • voortgang van de maatschappelijke doelen; • effectiviteit van Mienskip 2028; • ontwikkeling van cultuur, Frysk en erfgoed; • noodzaak tot bijsturing. 2035 - Eindevaluatie en voorbereiding van een nieuwe beleidsperiode. Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 52 Bijlage 4 Uitvoerings- en subsidiekader Uitvoeringsstructuur De uitvoering vindt plaats via meerjarige en jaarlijkse uitvoeringsprogramma's. Per activiteit worden minimaal opgenomen: • maatschappelijk doel; • strategische pijler; • beoogd maatschappelijk effect; • planning; • budget; • verantwoordelijke afdeling; • samenwerkingspartners; • indicatoren. Strategische pijlers Ontmoeten Activiteiten gericht op: • ontmoeting; • participatie; • cultuurparticipatie; • sociale cohesie; • erfgoedbeleving. Ondersteunen Activiteiten gericht op: • vrijwilligers; • verenigingen; • culturele organisaties; • erfgoedorganisaties; • samenwerking. Ontwikkelen Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 53 Activiteiten gericht op: • cultuureducatie; • erfgoededucatie; • Frysk; • jongeren; • innovatie; • talentontwikkeling. Uitgangspunten Mienskip 2028 Initiatieven worden beoordeeld op hun bijdrage aan: • ontmoeting; • leefbaarheid; • identiteit; • participatie; • cultuur; • Frysk; • erfgoed; • sociale samenhang; • brede welvaart.

Bijlage 5 Huidige subsidiestromen en financiële inzet Subsidiecategorie | Subsidiebedrag 2026 | subsidiebedrag 2027 dbieb | € | 654.053 | € | 670.404 De Wâldsang | € | 334.302 | € | 342.660 Park Vijversburg | € | 5.000 | Nader te bepalen Culturele Commissie De Pleats | € | 6.156 | € | 6.310 Federatie zangverenigingen | € | 5.000 | € | 5.125 Het Achterland Subsidie 2027 en 2028 is naar voren gehaald. Middelen uit reservepot. Budget technisch nog | € | 30.000 | - besteedbaar in 2027 en 2028, maar wordt in de begroting 2027 en 2028 afgeraamd ten gunst van het begrotingssaldo. Lokale omroep Basisbekostiging richtlijnbedrag | € | 23.703 | € | 24.535 €1,75 per huishouden. 2026 14020 huishoudens.

Iepenloftspul (1x per 2 jaar € 9.000) | € | 4.500 | € | 4.500 Observeum | € | 66.546 | € | 68.209 Subsidieregeling Samenleving – cultuur | € | 41.000 | € | 41.000 Harmonie, fanfarekorpsen, brassband en drumband Subsidieregeling Samenleving – cultuur | € | 15.000 | € | 15.000 culturele activiteiten Subsidieregeling Samenleving – cultuur | € | 5.000 | € | 5.000 Friese taal en cultuur Begrotingssubsidie Frysk | € | 2.208 | € | 2.265 Lês/mar-Foar Begrotingssubsidie Frysk | € | 3.185 | € | 3.265 Afûk kursussen € | 1.255.653 | € | 1.188.273 Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 | 54 Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 55 Bijlage 6 Subsidieregelingen en financieringsmogelijkheden Regeling / Fonds Niveau Doel Mienskip 2028 Gemeente Ondersteuning van initiatieven op het gebied van cultuur, Frysk, erfgoed, leefbaarheid, ontmoeting en participatie Iepen Mienskipsfûns (IMF) Provincie Fryslân Projecten die bijdragen aan leefbaarheid, cultuur, erfgoed en mienskipsontwikkeling Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer (BFTK) Provincie Fryslân / Rijk Bevorderen van het gebruik, de zichtbaarheid en overdracht van het Frysk Cultuurfonds Fryslân Provincie / Fonds Culturele projecten, amateurkunst, erfgoed en talentontwikkeling Fryske Erfgoedregeling Provincie Fryslân Erfgoedbehoud, erfgoedbeleving en cultuurhistorische projecten Mondriaan

Fonds Landelijk Erfgoed, beeldende kunst, publieksprojecten en innovatie Fonds voor Cultuurparticipatie Landelijk Cultuurparticipatie, amateurkunst, cultuureducatie en inclusie Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) Landelijk Monumentenzorg, erfgoedprojecten, erfgoedparticipatie en Faro- projecten VSBfonds Landelijk Participatie, cultuur en maatschappelijke initiatieven Oranje Fonds Landelijk Sociale cohesie, vrijwilligerswerk en gemeenschapsvorming Prins Bernhard Cultuurfonds Landelijk Erfgoed, cultuur, monumenten en lokale initiatieven LEADER Fryslân Europees / Regionaal Leefbaarheid, plattelandsontwikkeling en innovatieve dorpsprojecten Interreg-programma's Europees Grensoverschrijdende samenwerking op cultuur, toerisme en erfgoed Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 56 Bijlage 7 Bronnen en onderliggende gegevens Demografie en samenleving • CBS Statline • Provincie Fryslân • Fries Sociaal Planbureau (FSP) • GGD Fryslân Gezondheidsmonitor Cultuur • Landelijke Monitor Cultuurparticipatie • Boekmanstichting • LKCA (Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst) Frysk • Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer (BFTK) • Provincie Fryslân • Afûk Erfgoed • Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) • Erfgoedwet • Omgevingswet • Publicatie Maak alles van waarde weerbaar van de Nationale Monumentenorganisatie • Verdrag van FARO

Bibliotheek • Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) • Koninklijke Bibliotheek • dbieb Concept Visie en beleidskader Kultuer, Frysk en Erfguod 2027-2035 57 Bijlage 8 Tijdlijn uitvoering 2027-2035 Deze tijdlijn geeft inzicht in de belangrijkste mijlpalen voor de uitvoering van de visie en het beleidskader Cultuur, Frysk en Erfgoed 2027-2035. En laat zien hoe we stapsgewijs werken aan de realisatie van de maatschappelijke doelen en de uitvoering van de strategische pijlers Ontmoeten, Ondersteunen en Ontwikkelen. Jaar Belangrijkste mijlpaal Q4 2026 Uitvoering 0-meting Q4 2026 Vaststelling van de visie en het beleidskader Cultuur, Frysk en Erfgoed 2027-2035 door de gemeenteraad. Q4 2026 Participatie over het uitvoeringsprogramma en de subsidieregeling Mienskip. Raad, maatschappelijke organisaties, onderwijs- en welzijnsorganisaties. Q4 2026 - Q1 2027 Opstellen uitvoeringsprogramma, monitorings- en evaluatiekader. Q1 2027 Vaststelling uitvoeringsprogramma en subsidieregeling Mienskip. 2028 Start uitvoering beleidskader en inwerkingtreding subsidieregeling Mienskip. 2028- 2030 Uitvoering eerste uitvoeringsprogramma. 2029 Eerste voortgangsmeting maatschappelijke resultaten en indicatoren. 2030 Doarpentoer en maatschappelijke dialoog over voortgang en nieuwe ontwikkelingen. 2031 Tussenevaluatie en eventuele bijstelling van prioriteiten, uitvoering en subsidieregeling.

2032- 2033 Voortzetting en doorontwikkeling van de uitvoering op basis van evaluatie en monitoring. 2033 Tweede voortgangsmeting gericht op langetermijneffecten. 2034 Eindevaluatie van de beleidsperiode 2027-2035. 2034 - 2035 Voorbereiding nieuw beleidskader, inclusief evaluatie, participatie en startnotitie voor de volgende beleidsperiode. 2035 Vaststelling nieuw beleidskader voor de aansluitende beleidsperiode.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://tytsjerksteradiel.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/3239947b-b56e-482b-8e4e-e31b1d19e781?agendaItemId=d0c37920-f7af-4a32-8dfe-3d47760a75b9