04 - Bijlage 2 - Ruimtelijke onderbouwing bouw 3 woningen Jistrum

[Bedrijfsnaam]

Etfal t.b.v. bouw 3 woningen aan de Geasten te Jistrum [Ondertitel van document]

[Naam van auteur] 10-4-2025

Inhoudsopgave 1.

Aanleiding en doel .................................................................................... 4

1.1 Aanleiding .....................................................................................................................4

1.2 Projectgebied .................................................................................................................4 1.3 Het omgevingsplan .........................................................................................................4 1.4 Leeswijzer......................................................................................................................4

2. Beschrijving huidige situatie .......................................................................... 5 3. Voorgenomen ontwikkeling ............................................................................ 6 3.1 Beschrijving van de nieuwe situatie ...................................................................................6 3.2 Beschrijving strijdigheid ..................................................................................................6

4. Beleid en Regelgeving .................................................................................... 7 4.1 Rijksbeleid en Rijksregels ................................................................................................7 4.1.1 Nationale omgevingsvisie ................................................................................7 4.1.2 Instructieregels Rijk (AMvB’s) .........................................................................7 4.1.3 Conclusie.......................................................................................................7 4.2 Provinciaal beleid en provinciale regels .............................................................................8 4.2.1 Omgevingsvisie Provincie Fryslân .....................................................................8 4.2.2 Omgevingsverordening Provincie Fryslân ...........................................................8 4.2.3 Archeologie....................................................................................................8 4.2.4 WNB-Houtopstanden .......................................................................................9 4.2.5 Natuur Netwerk Nederland (NNN) ....................................................................9 4.2.6 Natuur buiten Natuur Netwerk Nederland (NNN) ................................................9 4.2.7 Natuurinclusief bouwen en

waterrobuust bouwen ...............................................9 4.2.8 Ontgrondingen ............................................................................................. 10 4.2.9 Ruimtelijke kwaliteit ..................................................................................... 10 4.2.10 Wet Natuur Bescherming ............................................................................... 11 4.2.11 Stikstof ....................................................................................................... 12 4.2.12 Weidevogelkansgebied .................................................................................. 12 4.2.13 Vaarwegen .................................................................................................. 12 4.2.14 Conclusie..................................................................................................... 12 4.3 Omgevingswaarden ...................................................................................................... 12 4.4 Regionaal beleid .......................................................................................................... 12 4.5 Waterschap ................................................................................................................. 13 4.5.1 4.5.2

Beleid ......................................................................................................... 13 Conclusie..................................................................................................... 13

4.6 Gemeentelijk beleid ..................................................................................................... 13 4.6.1 4.6.2 4.6.3 4.6.4 4.6.5

Omgevingsvisie ............................................................................................ 13 Programma’s (N.v.t.) ................................................................................... 13 Maatschappelijke behoefte............................................................................. 13 Wonen ........................................................................................................ 14 Stedenbouw, cultureel erfgoed en welstand .................................................... 14 4.6.5.1 Welstandscriteria ............................................................................... 15 4.6.6 Natuur en Landschap .................................................................................... 18 4.6.7 Duurzaamheid.............................................................................................. 18 4.6.8 Recreatie en Toerisme................................................................................... 18 4.6.9 Erfgoed ....................................................................................................... 19 4.6.10 Gezondheid ................................................................................................. 19 4.6.11 Economische zaken.......................................................................................

19 4.6.12 Overige ...................................................................................................... 19 4.6.13 Conclusie..................................................................................................... 19

1

5. Fysieke leefomgeving ................................................................................... 20 5.1 Beschermen van de gezondheid ..................................................................................... 20 5.1.1 Conclusie ....................................................................................................... 20 5.2 Milieubelastende activiteiten .......................................................................................... 20 5.2.1 5.2.2 5.2.3

Onderzoek ................................................................................................... 20 Te treffen maatregelen .................................................................................. 20 Conclusie..................................................................................................... 20

5.3 Ladder voor duurzame verstedelijking ............................................................................ 20 5.3.1 5.3.2

Toetsing ...................................................................................................... 20 Conclusie..................................................................................................... 20

5.4 Geluid ........................................................................................................................ 20 5.4.1 5.4.2 5.4.3

Onderzoek ................................................................................................... 20 Te treffen maatregelen .................................................................................. 21 Conclusie..................................................................................................... 21

5.5 Kwaliteit van de buitenlucht .......................................................................................... 21 5.5.1 5.5.2 5.5.3

Onderzoek ................................................................................................... 21 Te treffen maatregelen .................................................................................. 21 Conclusie..................................................................................................... 21

5.6 Geur .......................................................................................................................... 21 5.6.1 5.6.2 5.6.3

Onderzoek ................................................................................................... 21 Te treffen maatregelen .................................................................................. 21 Conclusie..................................................................................................... 21

5.7 Bodemkwaliteit ............................................................................................................ 21 5.7.1 5.7.2 5.7.3

Onderzoek ................................................................................................... 21 Te treffen maatregelen .................................................................................. 22 Conclusie..................................................................................................... 22

5.8 Wegen, verkeer en parkeren ......................................................................................... 22 5.8.1 5.8.2 5.8.3

Onderzoek ................................................................................................... 22 Te treffen maatregelen .................................................................................. 22 Conclusie..................................................................................................... 22

5.9 Omgevingsveiligheid .................................................................................................... 22 5.9.1 5.9.2 5.9.3

Onderzoek ................................................................................................... 23 Te treffen maatregelen .................................................................................. 24 Conclusie.................................................................................................... 24

5.10 Water en watersystemen ............................................................................................ 25 5.10.1 Onderzoek ................................................................................................... 25 5.10.2 Te treffen maatregelen .................................................................................. 25 5.10.3 Conclusie..................................................................................................... 25 5.11 Bedrijfsmatige activiteiten ........................................................................................... 25 5.12 Toetsing Besluit m.e.r./m.e.r.-beoordeling .................................................................... 25 5.12.1 Beoordeling ................................................................................................. 25 5.12.2 Onderzoek ................................................................................................... 25 5.12.3 Te treffen maatregelen .................................................................................. 25 5.12.4 Conclusie..................................................................................................... 25

2

6. Beperkingsgebieden ..................................................................................... 26 7. Uitvoerbaarheid ............................................................................................ 26 7.1 Economische uitvoerbaarheid ........................................................................................ 26 7.1.1 7.1.2 7.1.3

Financieel economische haalbaarheid .............................................................. 26 Kostenverhaal .............................................................................................. 26 Nadeelcompensatie ....................................................................................... 26

7.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid ................................................................................... 27 7.2.1 7.2.2 7.2.3 7.2.4

Participatie .................................................................................................. 27 Advies en instemming ................................................................................... 27 Vaststellingsprocedure .................................................................................. 27 Bezwaar/Beroep ........................................................................................... 27

8. Belangenafweging en conclusie .................................................................... 28 8.1

Is er sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties? .......................... 28

8.2

Voorstel voor het opnemen in het omgevingsplan ........................................................ 28

8.3

Conclusie................................................................................................................ 28

Bijlagen: Bijlage 1. Anterieure overeenkomst Bijlage 2. Mailbericht gemeente Tytsjerksteradiel Bijlage 3. Bodemonderzoeksrapport Bijlage 4. Ecologisch onderzoeksrapport Bijlage 4a. Aanvullend ecologisch onderzoek Bijlage 5. Aerius-berekeningen Bijlage 6. Archeologisch onderzoeksrapport Bijlage 7. Digitale watertoets Bijlage 8. Landschappelijk inpassingsplan Bijlage 9. Participatie (korte gespreksverslagen) Bijlage 10.Toekomstige planregels (met bijlagen) Bijlage 11. Toekomstige planverbeelding

3

1. Aanleiding en doel 1.1 Aanleiding

In 2021 heeft de initiatiefnemer een principeverzoek ingediend om de bestemming (nu functie) van het perceel achterop Schoolstraat 46 te Jistrum te wijzigen van agrarisch naar wonen om woningbouw mogelijk te maken. De initiatiefnemer exploiteert een veehandelsbedrijf aan de Schoolstraat 46 te Jistrum en is daar ook zelf woonachtig. Ten zuiden van het bedrijf langs de straat De Geasten ligt een perceel van de gemeente waaraan de activiteiten ‘Agrarisch Cultuurgrond’ met ‘Waarde Landschap (Woudenlandschap)’ en de gebiedsaanduiding ‘wetgevingszone-wijzigingsgebied 3’ zijn toegekend. Deze wijzigingsbevoegdheid maakt het mogelijk dat het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Tytsjerksteradiel ter plaatse maximaal vier nieuwe planologische woonpercelen kan toekennen. Het bevoegd gezag heeft te kennen gegeven deze wijzigingsbevoegdheid te willen toepassen. Een woonfunctie op het agrarische perceel conflicteert echter met het veehandelsbedrijf van de initiatiefnemer. Vanuit die hoedanigheid zijn het bevoegd gezag en de initiatiefnemer overeengekomen om, naast het wijzigen van de agrarische activiteit, ook de bedrijfsactiviteit van het veehandelsbedrijf te wijzigen ten behoeve van wonen. De initiatiefnemer en de gemeente hebben voor dit plan een anterieure overeenkomst gesloten (zie bijlage 1).

Middels een mailbericht is namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Tytsjerksteradiel in principe ingestemd met het onderhavige initiatief. Dit mailbericht is als bijlage bijgevoegd.

1.2 Projectgebied

Het plangebied bevindt zich in het noordelijke deel van het dorp Jistrum in de gemeente Tytsjerksteradiel. Het plan omvat het wijzigen van de realisatie van een drietal woningen aansluitend aan de Geasten. Deze drie woning zullen worden gebouwd op de gronden van de initiatiefnemer achter het perceel Schoolstraat 46 te Jistrum (perceelnummer 646). De te wijzigen agrarische gronden worden aangeduid met perceelnummers 647, 649, 650, 652 en 653. Daarnaast zal de functie van de Schoolstraat 46 te Jistrum worden gewijzigd. De huidige functie is bedrijf-2, deze zal gewijzigd worden naar een Figuur 1: Luchtfoto plangebied Jistrum woonfunctie.

1.3 Het omgevingsplan

Op de percelen is het tijdelijke deel van het Omgevingsplan van de gemeente Tytsjerksteradiel van toepassing. Op grond van de Omgevingswet in samenhang met Invoeringswet Omgevingswet is het voor 1 januari 2024 voor deze gronden geldende bestemmingsplan ‘Jistrum 2017’ onderdeel van dit omgevingsplan. De percelen hebben hierin de functies ‘Bedrijf-2’ met de aanduiding bouwvlak en de functieaanduiding ‘specifieke vorm van bedrijf-veehandel’. De te bebouwen percelen worden aangeduid als ‘Agrarisch Cultuurgrond’ met ‘Waarde Landschap (Woudenlandschap)’.

1.4 Leeswijzer

In hoofdstuk 2 wordt de huidige situatie van het plangebied beschreven. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 de voorgenomen ontwikkeling uitgelicht en de nieuwe situatie omschreven. Hoofdstuk 4 gaat in op beleidskaders van het rijk, de provincie en de gemeente. Hierin komen verscheidene onderwerpen en disciplines aan bod. Hoofdstuk 5 bespreekt vervolgens de onderwerpen waarvoor wel of niet nader onderzoek nodig is (geweest) om het plan aanvaardvaar te maken voor de fysieke leefomgeving. In hoofdstuk 6 wordt nagegaan of het plan uitgevoerd wordt in een beperkingsgebied. De uitvoerbaarheid van het plan op economisch en maatschappelijk vlak wordt uitgelicht in hoofdstuk 7 en in hoofdstuk 8 staat ten slotte de belangenafweging en conclusie. Hierin zal blijken of er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties en dus uitgevoerd kan en mag worden.

4

2. Beschrijving huidige situatie Het projectgebied is gelegen ten noorden van het dorp Jistrum en grenst aan het buitengebied. De beoogde gronden voor het bouwplan van de initiatiefnemer bevinden zich achter (ten oosten van) het perceel van Schoolstraat 46. Deze straat is de hoofdverkeersader door Jistrum. Op het perceel van Schoolstraat 46 is een bedrijfswoning met aangebouwde schuur en vrijstaande schuur aanwezig (rode pijl). Deze werden oorspronkelijk gebruikt voor het veehandelsbedrijf waar de initiatiefnemer nu mee is gestopt. Deze schuur zal worden gesloopt. Aan dit perceel is in het tijdelijk Omgevingsplan Tytsjerksteradiel de activiteit ‘Bedrijf -2’ met de aanduiding ‘bouwvlak’ en de aanduiding ‘specifieke vorm van bedrijf-veehandel’ toegekend. De beoogde bouwgronden hebben de aanduiding ‘agrarisch- cultuurgrond’ met de dubbelbestemming ‘waarde- landschap (woudenlandschap’). Dit agrarisch perceel heeft een oppervlakte van ca 8000 m2.

Figuur 2: Luchtfoto Schoolstraat 46 met beoogde percelen voor woningbouw

5

3. Voorgenomen ontwikkeling 3.1 Beschrijving van de nieuwe situatie

De beoogde situatie is reeds beschreven in paragraaf 1.1. De oostelijk gelegen schuur op perceel Schoolstraat 46 zal worden afgebroken en de resterende bebouwing zal worden gebruikt ten behoeve van de woonfunctie. De huidige bedrijfswoning blijft bewoond door de initiatiefnemer. De bedrijfsfunctie van dit perceel zal gewijzigd moeten worden naar een woonfunctie zodat regulier wonen mogelijk wordt op de achterliggende percelen. Op de oostelijk gelegen agrarische percelen zullen drie woningen worden gebouwd op drie woonkavels. Artikel 22 ‘Wonen - Vrijstaande woningen 1’ uit het tijdelijke omgevingsplan zal aan de voorste helft van de percelen worden toegekend. Het achterliggende deel zal de aanduiding ‘agrarisch – cultuurgrond’ met dubbelbestemming ‘waarde landschap (woudenlandschap)’ behouden. De woningen zullen aansluiten bij de al bestaande woonactiviteit (Wonen - Vrijstaande woningen 1) in dit deel van het dorp en vormen een stedenbouwkundig logische overgang naar de Geasten. De voor ‘Wonen - Vrijstaande woningen 1’ aangewezen gronden zijn hoofdzakelijk bestemd voor: hoofdgebouwen en bijbehorende bouwwerken ten behoeve van het wonen; waarbij, ter plaatse van de aanduiding "karakteristiek", de bestaande karakteristieke hoofdvorm zoveel mogelijk in stand wordt gehouden.

De initiatiefnemer dient zich te houden aan de (bouw)regels die onder artikel 22 in het tijdelijke omgevingsplan gemeente Tytsjerksteradiel zijn opgenomen. Dit betekent onder andere dat het bouwvlak maximaal 150m2 mag bedragen met een bouwhoogte van maximaal 10 meter en een goothoogte van hoogstens 4 meter. Bij de bouw van de woningen moet er rekening worden gehouden met stedenbouwkundige en landschappelijke uitgangspunten. In deze motivering (paragraaf 4.6.5.1 Welstandscriteria) zijn de welstandscriteria beschreven die van toepassing zijn op deze locatie. Middels een landschappelijk inpassingsplan wordt er rekening gehouden met genoeg groen. Inhoudelijk is de toekomstige landschappelijk situatie beschreven in het inpassingsplan (bijlage 8). Dit landschappelijke inpassing maakt onderdeel uit van de Bopa en de daarin beschreven inrichting van het plangebied zal in stand moeten worden gehouden.

Figuur 3: Huidige situatie

Figuur 4: Plankaart nieuwe situatie

3.2 Beschrijving strijdigheid De nieuwe woonactiviteiten conflicteren met het tijdelijk omgevingsplan. Op de beoogde gronden is wonen namelijk nu niet toegestaan. Daarnaast wordt een nieuwe woonactiviteit beperkt door het veehandelsbedrijf van de initiatiefnemer. Milieutechnisch gezien passen de nieuwe woningen niet binnen deze afstandsnormen. Daarom hebben de gemeente en initiatiefnemer afgesproken om de functie ‘bedrijf - 2’ van het veehandelsbedrijf te wijzigen naar een woonfunctie om de wijziging naar wonen mogelijk te maken voor de achterliggende percelen.

6

4. Beleid en Regelgeving 4.1

Rijksbeleid en Rijksregels

4.1.1 Nationale omgevingsvisie Het beleid van het rijk op de ruimtelijke ontwikkeling en mobiliteit van Nederland is neergelegd in de Nationale Omgevingsvisie 2020 (NOVI). Het Rijk kiest voor een selectievere inzet van Rijksbeleid op 21 nationale belangen. Voor deze belangen acht het Rijk zich verantwoordelijk en willen zij resultaten boeken. Buiten deze 21 belangen hebben decentrale overheden beleidsvrijheid. De opgaven die voortkomen uit de nationale belangen van het Rijk zijn vertaald in vier integrale prioriteiten die weer vertaald worden in beleidskeuzes: 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; 2. Duurzaam economisch groeipotentieel; 3. Sterke en gezonde steden en regio’s 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Het initiatief is niet in strijd met het genoemde beleid van de Rijksoverheid. De Ladder voor Duurzame verstedelijking is per 1 oktober 2012 als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening (artikel 3.1.6, lid 2) opgenomen. Op 1 juli 2017 is de Ladder in het Besluit ruimtelijke ordening gewijzigd. Doel van de Ladder voor duurzame verstedelijking is een goede ruimtelijke ordening in de vorm van een optimale benutting van ruimte in stedelijke gebieden.

De vaste jurisprudentie op dit gebied bepaalt dat het bouwen van maximaal 11 woningen geen stedelijke ontwikkeling is als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, aanhef en onder i van het Besluit ruimtelijke ordening waardoor artikel 3.1.6, tweede lid van het genoemde Besluit dan ook niet van toepassing is. Een toets aan de Ladder voor duurzame verstedelijking is dan ook niet noodzakelijk. 4.1.2 Instructieregels Rijk (AMvB’s) Instructieregels zijn algemene regels waarmee een bestuursorgaan aan een ander bestuursorgaan aangeeft hoe dat orgaan een taak of bevoegdheid moet uitoefenen. Instructieregels gaan over de inhoud, toelichting of motivering van een instrument dat een bestuursorgaan op grond van de Omgevingswet kan inzetten. Rijksinstructieregels gelden onder andere voor het waarborgen van de veiligheid, het beschermen van waterbelangen, gezondheid en milieu, landschappelijke en stedenbouwkundige waarde, etc. Onder lid 1 van artikel 8.0b van het Besluit Kwaliteit Leefomgeving (Bkl) staat dat, wanneer een aanvraag om een omgevingsvergunning betrekking heeft op een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (bopa), er rekening moet worden gehouden met de instructieregels in hoofdstuk 5 van het Bkl. Deze vormen samen met de provinciale instructies en instructieregels het beoordelingskader van een bopa.

Onder lid 2 van artikel 8.0b van het Bkl wordt aangegeven op welke basis een omgevingsvergunning kan worden geweigerd. Allereerst als een activiteit zou leiden tot een situatie die niet is toegelaten op grand van de instructieregels (zoals aangegeven in artikel 8.0b, lid 1). Daarbij ook als de omgevingsplanactiviteit betrekking heeft op een voorbeschermingsregel in het omgevingsplan, of als de omgevingsplanactiviteit het uitvoeren van een project waarvoor een projectbesluit is vastgesteld door provincie of Rijk, belemmert. 4.1.3 Conclusie De hierboven genoemde verwijzingen naar de instructieregels zijn in acht genomen. Hieruit is geconcludeerd dat er geen redenen zijn om aan te nemen dat op basis van de instructieregels het voorliggende plan niet uitvoerbaar is.

7

4.2

Provinciaal beleid en provinciale regels

4.2.1 Omgevingsvisie Provincie Fryslân Het provinciaal omgevingsbeleid van de provincie Fryslân wordt uitgelicht in de Provinciale Omgevingsvisie De Romte Diele (2020). Hierin geeft de provincie aan wat zij doen om de basiskwaliteiten van de Friese leefomgeving op orde te houden. Ook worden de ambitie en doelen voor de komende 25 jaar hierin omschreven. Zo geeft de provincie richting aan waar de zij met partijen naar toe wil werken. Dit gebeurt in programma’s, concrete projecten en initiatieven, en zo nodig ook in regels. Er zijn vier opgaven waar de provincie aan wil gaan werken de komende jaren: Fryslân vitaal, leefbaar en bereikbaar houden, energietransitie met kracht voortzetten, Fryslân klimaat adaptief inrichten en versterken van de biodiversiteit. In het kader van regionale woningbouwprogrammering maakt de provincie afspraken met onder andere gemeenten over de samenhang tussen herstructurering, sloop, nieuwbouw en verduurzaming. Hierbij wordt rekening gehouden met de woningbehoeften op zowel korte als lange termijn. De provincie stelt geen grenzen aan woningbouwprojecten op inbreidingslocaties, onder de voorwaarde dat ze met de gemeenten tot goede afspraken komen over uitbreiding van stad of dorp.

Over de voorgenomen locatie zijn afspraken gemaakt 4.2.2 Omgevingsverordening Provincie Fryslân De Omgevingsverordening Fryslân 2022 (in werking getreden op 01-01-2024) sluit aan op de ambities en opgaven uit de omgevingsvisie van de provincie en hierin staan alle regels over de fysieke leefomgeving opgenomen. Voor dit project zal er ook rekening moeten worden gehouden met de regelgeving die hierin staan opgenomen. De omgevingsverordening van provincie Fryslân omvat regelgeving voor onder andere milieu, water, de Wet natuurbescherming, ontgronding, wegen en vaarwegen. In lid 2 van ‘artikel 2.3 zuinig en meervoudig ruimtegebruik’ staat dat, in het geval waarbij een nieuwe stedelijke functie aan een omgevingsplan wordt toegedeeld buiten het bestaand stedelijk gebied, moet worden onderbouwd waarom die functie redelijkerwijs niet binnen het bestaand stedelijk gebied kan worden gerealiseerd. Dit artikel is van toepassing op de achterliggende percelen bestemd voor de drie nieuwe woningen. In paragraaf 4.6.4 wordt dit toegelicht. In ‘Artikel 2.4 Koppelen en verbinden' vraagt de provincie om bij nieuwe ontwikkelingsmogelijkheden buiten het bestaande stedelijke gebied bij te dragen aan één of meerdere opgaven voor de leefomgeving. De bouw van de woningen zal werkgelegenheid genereren. Daarnaast worden de woningen gasloos gebouwd, wat bijdraagt aan de energietransitie.

De toevoeging van drie extra woningen versterkt ook de continuïteit van het voorzieningenniveau in een klein dorp als Jistrum, waaronder middenstand, verenigingen en scholen, wat de leefbaarheid ten goede komt en de doorstroom binnen het dorp bevordert. Het Landschappelijk Inpassingsplan draagt eveneens bij aan de leefbaarheid en versterkt de biodiversiteit, onder andere door de aanleg van een boomwal. Op dit plan is artikel ‘2.6 Bundeling stedelijke functies van toepassing’. Hierin wordt gesteld dat in een omgevingsplan op gronden buiten het bestaand stedelijk gebied nieuwe bouw- en gebruiksmogelijkheden mogen worden opgenomen voor nieuwe stedelijke functies, indien deze aansluiten op het bestaand stedelijk gebied en wat betreft aard en schaal passen bij de stad of het dorp. Met het ontwikkelen van de drie kavels en de ontsluitingsstructuur wordt er aangesloten op de al bestaande stedelijke ontwikkeling De Geasten. In paragraaf 4.6.5 wordt hier verder op in gegaan. In ‘artikel 2.7 Programmering woningbouw’ van afdeling 2.3 Wonen wordt aangegeven dat een omgevingsplan nieuwe woningen kan bevatten, wanneer deze passen binnen de regionale woningbouwafspraken. Deze afdeling borgt de bestuurlijke afspraken die gedeputeerde staten met gemeenten in regionaal verband maken over de woningbouwprogrammering. In paragraaf ‘4.6.4 Wonen’ wordt het bovenstaande toegelicht.

Gelet op het bovenstaande kan worden geconcludeerd dat het initiatief niet in strijd is met het provinciale beleid. 4.2.3 Archeologie Het verdrag van Malta beoogt het cultureel erfgoed in de bodem te beschermen. Eén van de doelstellingen van het Verdrag van Malta is de afstemming van het archeologisch belang met de fysieke leefomgeving. Daarom heeft de wetgever ervoor gekozen om de bescherming van het archeologisch erfgoed in te bedden in de ruimtelijke ordening. Op grond van de Erfgoedwet 2016

8

moeten gemeenten bij de vaststelling van archeologische waarden en verwachtingen.

een

bestemmingsplan

rekening

houden

met

De Friese Archeologische Monumentenkaart Extra (Famke) geeft aan dat er voor wat betreft de onderzoeksperiode IJzertijd-Middeleeuwen archeologisch onderzoek plaats moet vinden bij ingrepen die qua oppervlakten groter zijn dan 5000m2. Voor de onderzoeksperiode Steentijd-Bronstijd is de onderzoeksgrens bepaald op 2500m2. De oppervlakte van het agrarisch perceel waarop de drie woonkavels worden ingepast bedraagt meer dan 8000m2 aan agrarische bestemmingsvlak. Dit betekent dat er Archeologisch onderzoek plaats moet vinden voor beide onderdelen. In juli 2023 is door Laagland Archeologie een archeologisch onderzoeksrapport aangeleverd (zie bijlage 6). Daarin wordt het volgende geconcludeerd: ‘‘Op basis van het uitgevoerde booronderzoek is de kans klein dat het plangebied archeologische sporen bevat, afgezien van resten van diepe grondsporen. Dergelijke sporen zijn alleen door middel van (intensief) gravend archeologisch onderzoek op te sporen. In de praktijk wordt in een dergelijke situatie meestal afgezien van vervolgonderzoek. Om deze reden adviseren we geen vervolgonderzoek uit te voeren en het plangebied vrij te geven.’’

Melding toevalsvondst Mochten tijdens de werkzaamheden toch archeologische resten worden aangetroffen, dan dient dit op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet onmiddellijk te worden gemeld aan de Minister (in de praktijk de gemeente als bevoegd gezag). Eventuele vondsten dienen gedurende 6 maanden, te rekenen vanaf de datum van de melding, ter beschikking te worden gesteld voor wetenschappelijk onderzoek. N.v.t. N.v.t.

4.2.4

WNB-Houtopstanden

4.2.5

Natuur Netwerk Nederland (NNN)

4.2.6 Natuur buiten Natuur Netwerk Nederland (NNN) Met de toekenning van een woonbestemming met drie nieuwe woningen in de toekomst wordt het op ca. 1 km gelegen NNN-gebied niet aangetast. In de ecologische onderzoeks-rapportage d.d. 3 augustus 2023 van Mulder Ecologie te Groningen (zie bijlage 4) wordt ondermeer en samengevat het navolgende gesteld: Deze negatieve effecten kunnen, gezien de afstand tussen het plangebied en gebieden die deel uitmaken van het NNN, alsmede de aanwezigheid van de dorpskernen van Jistrum en Kootstertille tussen het plangebied en deze gebieden, op voorhand uitgesloten worden 4.2.7 Natuurinclusief bouwen en waterrobuust bouwen In de omgevingsvisie De Romte Diele (2020) geeft provincie Fryslân aan dat de provincie in 2050 volledig water-robuust en klimaatbestendig is ingericht. Dit is nodig om de gevolgen van wateroverlast en hittestress in de toekomst zo klein mogelijk te houden. Bij grote hoeveelheden neerslag moeten schade en overlast beheersbaar blijven. Tijdens perioden van hitte en droogte in steden en dorpen moet verkoeling te vinden zijn en de (drink)watervoorziening geborgd. Daarom stimuleert de provincie bij nieuwe ontwikkelingen om natuurinclusief te ontwerpen en plannen waterrobuust in te richten en te bouwen.

Natuurinclusief bouwen Natuurinclusief ontwerpen kan gebruikt worden om de biodiversiteit mee te laten liften met de nieuwe ontwikkelingen. Deze natuurontwikkeling kan ook weer bijdragen aan andere opgaven zoals de waterberging en waterconservering voor de klimaatadaptatie, of het verbeteren van de leefbaarheid van de omgeving. Klimaat-robuust bouwen In het kader van het klimaat-robuust bouwen wordt hier opgemerkt dat het maaiveld gelet op het Actueel Hoogstebestand Nederland boven het maatgevende boezempeil ligt. De adviezen uit het regionaal Waterprogramma Fryslan 2022/2027 worden in achtgenomen. Schade is derhalve niet waarschijnlijk en als daarvan wel sprake zou zijn blijft deze beperkt.

9

Vervolg In artikel 2.4 van de Omgevingsverordening van de provincie er gevraag om te ‘koppelen en verbinden’ van functies. Na vaststelling van onderhavige Bopa zullen de woningen worden ontwikkeld. Daarbij zal het natuur-inclusief bouwen worden betrokken. Bij verlening van de omgevingsvergunningen zal dit worden geborgd. Met betrekking tot dit plan wordt voor dit specifieke onderdeel zorgvuldig rekening gehouden met de voorwaarden die zijn vastgesteld in het Landschappelijk Inpassingsplan, waarbij zowel de ecologische als de esthetische aspecten van het landschap worden gerespecteerd. Op deze manier wordt er getracht om de biodiversiteit en de leefbaarheid van het plangebied te versterken. Naast deze voorwaarden worden er nestvoorzieningen voor vogels en vleermuizen, zoals mestelstenen, geïntegreerd in de te realiseren woningen. Deze voorzieningen zijn essentieel voor het bevorderen van biodiversiteit en het ondersteunen van de lokale fauna, die door de ontwikkelingsactiviteiten mogelijk beïnvloed kunnen worden. Het ontwerp van de woningen zal zodoende niet alleen tegemoetkomen aan de woningbehoefte, maar ook bijdragen aan het behoud en de versterking van de natuur in de omgeving.

4.2.8 Ontgrondingen Vanwege de noodzakelijke watercompensatie in verband met het aanbrengen van nieuwe verhard oppervlak zal 68 m2 oppervlakte water worden toegevoegd door verbreding van de kavelsloten (zie ook paragraaf 5.10). Gelet hierop wordt er niet dieper dan 2 meter gegraven en wordt niet meer dan 10.000 m3 grond ontgraven. Op basis van de Omgevingsverordening artikel 4.1 lid 1 sub c hoeft hiervoor geen vergunning te worden gevraagd. Daarbij is er op basis van Artikel 4.1a ook geen melding noodzakelijk. 4.2.9 Ruimtelijke kwaliteit De basis voor cultuurhistorisch onderzoek bij ruimtelijke plannen is de laatste jaren versterkt. Bij het opstellen van plannen moeten gebied specifieke waarden tijdig in beeld worden gebracht. Dit is nodig om de kernkwaliteiten van de verschillende landschapstypen herkenbaar te houden en de cultuurhistorische waarden te behouden en/of te versterken. De beoordeling van het landschap gaat daarbij om de waardering van aanwezige kenmerken, zoals verkavelingen, oude waterlopen, bodemschatten of soortenrijkdom van planten en dieren. Vaak wordt bij die beoordeling de cultuurhistorische, belevings- en ecologische waarde van cultuurlandschappen gehanteerd: -

Cultuurhistorische waarde: archeologische, bouwkundige en historisch-landschappelijke elementen Belevingswaarde: de kwaliteit van onze leefomgeving, waarbij onder andere de bruikbaarheid en toegankelijkheid van belang zijn voor de beleving ervan Ecologische waarde: natuurgebieden en landschapselementen, zoals houtwallen of waterlopen

Landschappelijke kwaliteit kan dus niet los gezien worden van andere omgevingsthema's zoals cultureel erfgoed en natuur. In de omgevingsvisie van Tytsjerksteradiel staat dat grondgebied van de gemeente een grote verscheidenheid aan landschappelijke en natuurlijke waarden heeft. Dit komt omdat het op de overgang ligt van het Drents Friese Plateau naar de lager gelegen veen- en kleigebieden in het noordwesten. De voorliggende ontwikkeling bevindt zich in het Nationaal Landschap Noardlike Fryske Wâlden. De ontwikkeling zal plaatsvinden binnen de stedelijke structuur van het dorp, maar tegen het landelijk buitengebied aan. Hier is het van belang om het singel- en houtwallenlandschap te behouden. Het plan zal worden ingepast in de huidige verkavelingsstructuur waarbij de agrarische kamer met houtsingelstructuur intact blijft. Op deze manier zullen de huidige cultuurhistorische waarden niet worden aangetast. Vanuit landschappelijke oogpunt is de ontwikkeling een vervolg op de dorpsuitbreiding ‘De Geasten’. De nieuwe ontwikkeling grenst daar landschappelijk aan, waardoor de impact op het buitengebied beperkt wordt. Het is bij de uitbreiding mogelijk het coulisselandschap te respecteren: de bestaande landschapselementen kunnen een plaats krijgen in de ontwikkeling. Door de bestaande (landschappelijk waardevolle) noordelijke en oostelijk singels in stand te houden.

Deze singels (inclusief de bijbehorende watergangen) dienen dan ook een beschermde status te krijgen in het Omgevingsplan.

10

De westelijke grens van de ontwikkeling is gelegen achter een bestaand bouwlint. De impact op de visuele landschappelijke kwaliteit vanaf die westzijde is daardoor gering. De zuidelijke singels zijn in de huidige situatie beschermd, het is voor uitvoering van de ontwikkeling niet noodzakelijk hier structurele wijzigingen in aan te brengen. Hierdoor is de invloed van het plan op dat landschappelijk element beperkt. Het behoud van de genoemde singels om de landschapskamer dragen bij aan het zichtbaar behouden van de verkavelingsrichtingen. De cultuur- en landschapshistorie wordt hierdoor zichtbaar gemaakt in de bebouwde omgeving. Klimaat en landschap Met de voortschrijdende effecten van klimaatverandering zijn op alle niveaus ambities en doelstellingen ten aanzien van ‘bouwen in het landschap’ ontstaan. We lichten hier een paar uit: Kamerbrief ‘Water en Bodem Sturend’ (25 november 2022): hoewel de procesmatige onderbouwing in die brief (aansluiting bij het NPLG) niet meer actueel is, voldoet het plan in grote mate aan de uitgangspunten daarvan: de beoogde bebouwing volgt op een wijze zoals die al eeuwen (ook ter plaatse) gangbaar is. Dit, door de woonfunctie en bebouwing te concentreren op hogere zandkoppen in lagergelegen veengebieden. De es (gelegen op een uitlopende pleistocene zandkop) is vanuit die bebouwingsgeschiedenis ontstaan.

Het verder bebouwen van de es is geen trendbreuk: traditioneel ontstaat bebouwing vervolgens óp de es. Figuur 5: positie op de dekzandkoppen. De ontwikkeling is landschapsvolgend en voldoet aan de inhoud van kamerbrief en FK2050+.

4.2.10 Wet Natuur Bescherming Natura 2000 Om de natuur in Europa als geheel te beschermen en te ontwikkelen, werken de lidstaten van de Europese Unie samen aan een Europees netwerk van natuurgebieden, het Natura 2000-netwerk. De aanwijzing van Nederlandse natuurgebieden die deel uitmaken van dit netwerk is inmiddels in gang gezet. Natura 2000-gebieden in Nederland worden beschermd door de Wet Natuurbescherming. Om schade aan natuurwaarden binnen Natura 2000-gebieden te voorkomen bepaalt de Natuurbeschermingswet dat projecten en andere handelingen die de kwaliteit van de habitats kunnen verslechteren of die een verstorend effect kunnen hebben op de aanwezige soorten niet mogen plaatsvinden zonder vergunning. De Bakkeveense Duinen en de Alde Feanen zijn Natura 2000 gebieden die het dichtst bij het plangebied liggen (op maximaal respectievelijk ca. 15 en ca. 10 km afstand). Ecologisch onderzoek Bij elk ruimtelijk plan dient met het oog op de natuurbescherming rekening te worden gehouden met de Wet natuurbescherming (Wnb). Hierin zijn de voormalige Natuurbeschermingswet, de Boswet en de Flora- en faunawet opgenomen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in bescherming van gebieden en van soorten. Daarnaast is in verband met gebiedsbescherming het Natuur Netwerk Nederland (NNN) van belang. De Wet natuurbescherming biedt bescherming aan diverse soorten flora en fauna.

Op grond van deze wet mogen beschermde planten en dieren (en hun verblijfsplaatsen), die als zodanig in de wet zijn aangewezen, niet verstoord, verontrust of gedood worden. In het ecologisch onderzoek (Quickscan) van Mulder Ecologie te Groningen (bijlage 4) wordt gesteld dat negatieve effecten voor de flora- en fauna met uitvoering van het plan niet zijn te verwachten mits rekening wordt gehouden met het broedseizoen. Aanvullend ecologisch onderzoek Er is aanbevolen om in het winterseizoen de elzensingels nogmaals te inspecteren op het voorkomen van bunzing en/of vleermuizen. Dit omdat het op het moment van het onderzoek niet mogelijk was vanwege het dichte bladerdek. Daarbij is ook de sloop van de schuur meegenomen (Bijlage 4a.). Ook uit dit onderzoek blijkt dat negatieve effecten op bomen met (potentieel) jaarrond beschermde nesten in het plangebied en binnen de invloedssfeer van de werkzaamheden zijn uitgesloten.

11

Sloop schuur In het aanvullende ecologisch onderzoek wordt aanbevolen om de sloop van de vervallen schuur buiten het broedseizoen uit te voeren om verstoring voor broedende vogels te voorkomen. Als dat niet mogelijk is, moet het werkgebied ruim voor het broedseizoen ongeschikt worden gemaakt voor broedvogels, bijvoorbeeld door vegetatie te verwijderen. Mocht de sloop toch tijdens het broedseizoen beginnen, dan moet het gebied vooraf gecontroleerd worden door een deskundige om te kijken of er broedvogels aanwezig zijn. Als er inderdaad nesten worden aangetroffen, moeten er maatregelen worden genomen om de vogels te beschermen, of de werkzaamheden moeten worden uitgesteld totdat de nesten niet meer in gebruik zijn. Zorgplicht Voor alle soorten geldt de algemene zorgplicht uit de Wet. Deze schrijft voor dat men verplicht is om alles wat redelijkerwijze mogelijk is, te doen of juist te laten om schade aan wilde planten en dieren zo veel mogelijk te voorkomen. In het onderzoek worden er voorbeelden genoemd waarmee invulling kan worden gegeven aan de zorgplicht met het oog op de voorgenomen werkzaamheden. Deze zorgplicht wordt in acht genomen. Kapmelding In het ecologisch onderzoek wordt er geconcludeerd dat er geldt geen meldingsplicht geldt bij de provincie.

Wel moet voor kap van álle bomen (ongeacht hun stamomvang), die deel uitmaken van een boomsingel of boomwal, een kapmelding gedaan worden bij de gemeente Tytsjerksteradiel.

4.2.11 Stikstof Op voorhand is niet uit te sluiten of het onderhavige plan al dan niet een project betreft dat mogelijk een potentieel negatief effect heeft op omliggende stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. Het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied ''De Groote Wielen'' is gelegen op een afstand van ca. 15 kilometer van het plangebied. Met bijgevoegde AERIUS-berekeningen (bijlage 5) is de stikstofdepositie op omliggende Natura 2000-gebieden berekend. Uit de berekening blijkt dat het project geen significant negatief effect heeft op deze gebieden. Een vergunning op grond van de Omgevingswet (Natura 2000-activteit) is derhalve niet noodzakelijk. N.v.t. N.v.t.

4.2.12 Weidevogelkansgebied 4.2.13 Vaarwegen

4.2.14 Conclusie Op basis van de in de voorgaande paragrafen besproken omgevingsaspecten kan worden geconcludeerd dat er geen belemmeringen bestaan voor de voorgenomen toekenning van een woonbestemming aan het perceel Schoolstraat 64 te Jistrum en de toevoeging van drie woningen langs De Geasten.

4.3 Omgevingswaarden

Een omgevingswaarde is een van de instrumenten waarmee overheden het beleid van een omgevingsvisie kunnen uitvoeren. Deze moet objectief zijn vast te stellen en meetbaar zijn. De rijksomgevingswaarden zijn vastgesteld in hoofdstuk 2 van het Bkl. Voor gemeente Tytsjerksteradiel zijn nog geen omgevingswaarden vastgesteld.

4.4 Regionaal beleid N.v.t

12

4.5 Waterschap

4.5.1 Beleid Vanwege het belang van het water in de ruimtelijke ordening, moet bij nieuwe ruimtelijke plannen worden aangegeven op welke wijze in het plan rekening is gehouden met de gevolgen voor de waterhuishouding. De verplichting hiertoe vloeit voort uit het bepaalde hieromtrent in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). Waterschappen moeten daarom in een vroeg stadium betrokken worden bij het opstellen van ruimtelijke plannen. Ingevolge het feit dat het verharde oppervlak door de sloop van een bedrijfsgebouw en de bouw van drie woningen toeneemt met 680 m2 is op 14 augustus 2023 de digitale watertoets uitgevoerd welke als bijlage is bijgevoegd. Doordat er sprake is van een toename van verharding zal ten behoeve van de versnelde afvoer van hemelwater 68 m2 aan oppervlaktewater worden toegevoegd door de aanwezige kavelsloten te verbreden. Dit zal ook voor de ‘particuliere’ sloten gelden aan de noorden westkant van het plangebied. Schouwsloot Het regenwater zal vanaf de percelen moeten worden afgevoerd naar omringende sloten. Het is mogelijk dat het Wetterskip de sloten gaat opnemen in de leggerkaart als schouwsloot. Dat betekent dat aanliggende eigenaren deze jaarlijks zullen moeten onderhouden. 4.5.2 Conclusie Gelet op het bovenstaand kan er worden geconcludeerd dat de voorgenomen ontwikkeling past binnen de doelstellingen en het beleid van het waterschap.

4.6

Gemeentelijk beleid

4.6.1 Omgevingsvisie Gemeente Tytsjerksteradiel heeft met de omgevingsvisie een koers voor de komende 20 jaar vastgesteld. De gemeente werkt aan deze koers via een afwegingskader dat bestaat uit acht algemene uitgangspunten. Dit afwegingskader vormt, samen met de ambities, het leidende principe voor ideeën en initiatieven. Dit project zal voornamelijk invulling geven aan de ambitie ‘Wonen: iedere inwoner een passende woning’. Het project voegt 3 vrijstaande woningen aan Jistrum. Met dit plan wordt het beperkte woningaanbod aangevuld. Zo worden er voor inwoners in de eigen omgeving nieuwe woningen geboden en biedt deze ontwikkeling jongeren een grotere kans om in hun eigen gemeente te kunnen blijven wonen. Daarbij wordt er voorlopig nog lichte groei van het aantal huishoudens in Tytsjerksteradiel verwacht, dus zullen er nog extra woningen bij moeten komen. N.v.t.

4.6.2

Programma’s (N.v.t.)

4.6.3 Maatschappelijke behoefte In de afgelopen 10 jaar is het aantal inwoners van gemeente Tytsjerksteradiel afgenomen, maar het aantal huishoudens toegenomen. De huidige Woonvisie (2019-2024) geeft aan dat in de huidige markt een sterke vraag is naar nieuwbouwwoningen. Woningzoekenden geven de voorkeur aan een woning die voorzien is van een flexibele indeling, goede isolatie, moderne badkamer en keuken. Dit zijn woningen waaraan geen grote onderhoudsinvesteringen zijn gebonden. Daarnaast is de vraag naar woningen in de buurt van stedelijke voorzieningen dermate groot, dat de nieuwbouwproductie in de stad daar op dit moment niet volledig in kan voorzien. Het gevolg is dat de laatste jaren steeds meer vestigers vanuit Leeuwarden op zoek gaan naar een woning in de nabijgelegen gemeenten, waaronder Tytsjerksteradiel. Met passend nieuwbouwaanbod kan er in deze vraag worden voorzien. Leefbaarheid Het nieuwe pad wat voor plangebied wordt aangelegd kan in het kader van leefbaarheid als een positieve ontwikkeling worden beschouwd. Dit pad is namelijk mede met de intentie bedacht dat er ‘‘ommetje’’ ontstaat vlak bij het plangebied. Dit sluit aan bij wat er onder onderdeel 6.2 van de Woonvisie wordt omschreven. Onder ‘voldoende strúnplakken’ geeft de gemeente aan dat zij het belangrijk vinden dat hun inwoners tevreden zijn en blijven over hun leefomgeving. De gemeente

13

wil dat inwoners leven in een omgeving waarin zijn worden uitgenodigd tot bewegen, met goede wandel- en fietspaden. Zo een voorziening heeft een positieve invloed op de fysieke en mentale gezondheid van mensen. 4.6.4 Wonen De woonvisie Tytsjerksteradiel 2019-2024 bevat vijf speerpunten: 1. Investeren in onze bestaande voorraad 2. Zorgvuldige inzet op nieuwbouw 3. Voldoende betaalbare en beschikbare sociale huurwoningen 4. Wonen met zorg 5. Streven naar leefbare dorpen Het college van B&W heeft deze locatie opgenomen in de woningbouwprogrammering omdat het bijdraagt aan een duurzame kwalitatieve ontwikkeling van de woningvoorraad. In de regionale woningmarktanalyse 2020 die jaarlijks wordt gemonitord, is weergegeven dat er behoefte is aan vrijstaande woningen in Jistrum. Dit plan voorziet hierin. Tevens is deze locatie opgenomen in de Planmonitor van de Provincie. Tytsjerksteradiel maakt deel uit van de regio Noordoost Fryslân. De regio en de provincie hebben in mei 2020 een pilot op het gebied van de woningbouwprogrammering vastgesteld waarbij niet meer gerefereerd hoeft te worden aan een geaccordeerd woonplan. De uitgangspunten van deze pilot zijn vervolgens meegenomen in de regio specifieke afspraken in de regionale woondeal 2022-2030. Het beleid is dat -indien mogelijk- de behoefte aan woningbouw binnenstedelijk wordt gerealiseerd.

Als hiervoor geen mogelijkheden zijn, geen geschikte locaties zijn of niet beschikbaar zijn, dan wordt gekeken naar locaties aansluitend aan bestaand stedelijk gebied zoals gedefinieerd in de provinciale Omgevingsverordening Fryslân. Op dit moment zijn de binnenstedelijke locaties van de schoolgebouwen die gaan verhuizen naar het MFA dat gerealiseerd wordt, nog niet beschikbaar. 4.6.5

Stedenbouw, cultureel erfgoed en welstand

Stedenbouw Rond 1995 is in Tytsjerksteradiel een begin gemaakt met het opstellen van een structuurvisie voor het dorp Jistrum. Het plan dat rond 1999 gereed was had de titel ‘It doarp de kimme foarbij’. In de visie is een locatieonderzoek opgenomen voor woningbouw in het dorp. Er zijn twee locaties op het oog, te weten ‘De Geast’ en locatie ‘West’ (zie figuur 6)

Figuur 6: kaarten Locatieonderzoek 1999

Voor locatie ‘De Geast’ is een bestemmingsplan gemaakt. Niet voor locatie ‘West’. In de structuurvisie en het bestemmingsplan wordt de esgrond genoemd als een gebied dat kwetsbaar is, maar “…het landschappelijke karakter van dit oude bouwland is echter nog maar nauwelijks zichtbaar…’.

14

Elders in de documentatie wordt over de landschappelijke es gezegd: 





‘… Eventuele woningbouw op de es zal geen bijdrage leveren aan het behoud van de waarden van de es, maar deze waarden zijn toch al nauwelijks meer aanwezig…’ (blz.4 / 99-65-02) ‘… Wat betreft de ecologische waarde van de twee locaties moet worden opgemerkt dat de locaties “De Geast” en “West” niet bijzonder van elkaar zullen verschillen. De locaties beide hebben een zekere waarde, maar deze is niet zodanig dat zij zijn aangemerkt in het kader van de ecologische hoofdstructuur…’ (blz.4/ 99-65-02) ‘… Zoals gesteld, is de vroegere es echter nauwelijks meer herkenbaar en zal door het bouwen op de es amper afbreuk worden gedaan aan de karakteristieke waarden…’ (blz.6/ 99-65-02)

Voor wat betreft de woningbouw is er ook nog een doorkijkje gegeven in de te ontwikkelen structuur in dit gebied door te benoemen dat er een verbinding kan worden gerealiseerd tussen de Schoolstraat en de Meren. ‘… Daarmee wordt aangesloten op de al genoemde web-achtige structuur van het dorp. Dit versterkt ogenschijnlijk de oorspronkelijke structuur van het dorp… ‘. Op 24 november 1999 is de Provincie Fryslân akkoord gegaan met de “locatiekeuze Uitbreiding Jistrum”, eveneens met het bestemmingsplan De Geasten I & De Geasten II (vastgesteld door GS op 26 januari 1995). In het bestemmingsplan is een stedenbouwkundige toelichting gegeven op de ontwikkeling die de gemeente Tytsjerksteradiel voor ogen had. Dit betreft de ontwikkeling van woningbouw óp de es in plan De Geasten. Een kleine uitbreiding van 3 woningen ten noorden van de ontwikkeling van De Geasten lijkt stedenbouwkundig daarom voorstelbaar. Hierbij wordt rekening gehouden met de karakteristieke structuur van singelbeplanting. Met het ontwikkelen van de drie kavels en de ontsluitingsstructuur kan er op logische wijze aansluiting worden gevonden bij de al ontwikkelde woongebieden De Geasten I & II. De kwaliteit van de landschappelijke es zal hierdoor niet onevenredig in kwaliteit worden aangetast ten opzichte van de eerder ontwikkelde woningbouwlocaties op de landschappelijke esgrond.

4.6.5.1 Welstandscriteria In de welstandsnota van Tytsjerksteradiel staan welstandscriteria vastgelegd. Voor ieder nieuw plan moet hier rekening mee worden gehouden. De welstandsnota beschrijft dat de oorspronkelijke dorpskernen in de gemeente elk hun eigen identiteit hebben. De dorpen bezitten hierbij hun eigen stedenbouwkundig patronen met kenmerkende gebouwen. Voor Jistrum specifiek geldt het volgende: Jistrum is van oorsprong een esdorp, met een lintvormig bebouwingspatroon. Het oudste deel van het dorp is aangemerkt als historische kern. Het zeer oude en (en zeer fraaie) Romaanse kerkje (uit ongeveer 1230) in dit lint verwijst naar de lange geschiedenis van dit geografisch gezien meest noordelijk gelegen esdorp. De bebouwingswanden hebben een halfopen karakter. De bebouwing is gevarieerd en heeft een sterk dorps en landelijk karakter. In Jistrum hebben de afgelopen jaren alleen maar bescheiden dorpsuitbreidingen plaatsgevonden. De meest recente uitbreiding was de woningbouw aan de Geasten. Deze bestaande woningen aan De Geasten zijn allemaal gerealiseerd sinds de jaren 90. In de welstandsnota zijn de criteria gericht op het realiseren van zorgvuldig vormgegeven en gesitueerde dorpse bebouwingconform de welstandstabel uit de welstandsnota.

Voor de uitbreiding van de Geasten worden de welstandscriteria voor het thema “woongebied gerealiseerd na 1950” van toepassing verklaard. Voor de nieuwe uitbreiding De Geasten (6 woningen) is het welstandsthema ‘woongebied gerealiseerd na 1950’ van toepassing. De vast te stellen welstandscriteria voor het gebied zijn als volgt: Algemene beschrijving Ruimte Na de tweede wereldoorlog zijn in de gemeente in vrijwel alle kernen diverse uitbreidingswijken aansluitend aan de oude kernen gebouwd. Er zijn verschillende bouwperioden te onderscheiden, te weten wederopbouwperiode (jaren 50 en begin 60), de jaren 60 en 70 met veel projectmatige bouw, en in toenemende mate variatie in vormgeving, de jaren 80 met veel rijenwoningen en de jaren 90 met veel individuele bouw en kleurrijke vormgeving. Elke wijk vertoont als regel in de stedenbouwkundige structuur en in de bebouwing de kenmerken van de desbetreffende bouwperiode.

15

In de woongebieden is de hoofdfunctie wonen. Daarnaast treffen we vooral in de grotere kernen, verschillende bij de woongebieden behorende functies aan als winkels, multifunctionele centra en scholen. Plaatsing De woningen zijn voornamelijk in een eenvoudig, rechthoekig stratenpatroon gebouwd en staan vrijwel altijd in duidelijke rooilijnen langs de straat. Er is in de woonwijken uit de jaren 50, 60 en begin 70 sprake van een strak patroon van rooilijnen. In de daar op volgende jaren is er een grotere variatie. In sommige wijken komt het voor dat de woningen zijn gesitueerd aan woonerven en meanderende, vaak doodlopende straten en hofjes. In deze gevallen is er vaker sprake van verspringende rooilijnen. De grote variatie in de stedenbouwkundige structuur neemt weer af in de woonwijken, gebouwd vanaf eind jaren 80 van de vorige eeuw. In de meeste gevallen zijn de woningen van de woonstraat gescheiden door middel van voortuinen. De woningen zijn doorgaans gericht naar de straat, soms op de andere openbare verblijfsruimtes, zoals parkeerpleintjes. Hoofdvorm De woonwijken en woonbuurten worden, afhankelijk van de periode waarin ze gebouwd zijn, gekenmerkt door een verscheidenheid aan woningtypen; rijenwoningen, (half)vrijstaande woningen en bungalows.

Overwegend is het beeld van grondgebonden laagbouw: woningen in één dan wel twee bouwlagen met kap, en met een eigen voor- en achtertuin. De seriematige rijtjesbouw overheerst in dorpsuitbreidingen uit de jaren 50 en 60, en de beginjaren 70. Ook in de jaren 80, tijdens de relatief langdurige economische recessie zijn in de uitbreidingsgebieden vrijwel uitsluitend rijenwoningen en zogenaamd HAT-woningen gebouwd. Voor het overige, dus in de jaren 70 en de jaren 90 gaat het voornamelijk om halfvrijstaande en vrijstaande woningen in een meer gevarieerde hoofdvorm. De hoofdvorm van gebouwen in de naoorlogse uitbreidingswijken is merendeels symmetrisch, enkelvoudig en kantig. De rijtjesbouw bestaat doorgaans uit twee bouwlagen met een doorlopende langskap, met een tamelijk flauwe dakhelling (< 40º). Platte daken op woningen komen vrijwel niet voor, met uitzondering van bijvoorbeeld jaren 60 villawijken als “Woelwijk” in Tytsjerk. Wat betreft de vrijstaande en halfvrijstaande woningen is het patroon van noklijnen wisselend: zowel haaks als parallel aan de straat. Kenmerkend voor de naoorlogse dorpsuitbreidingen is verder dat aan- en uitbouwen bij woningen over het algemeen ondergeschikt zijn aan de hoofdbouwmassa op een perceel en dat deze een eenvoudige hoofdvorm hebben Het beeld in de uitbreidingsgebieden wordt voornamelijk bepaald door woningen.

Andere gebouwen in de woongebieden zoals winkels en scholen hebben een van hun bijzondere functie afgeleide vorm. Aanzichten en opmaak De woonbebouwing heeft een gevelindeling, een kleur- en materiaalgebruik en een detaillering die veelal overeenkomen met de periode waarin ze gebouwd is. De geleding van de gevels is kan zowel horizontaal als verticaal gericht zijn. Een veelheid aan gevelwandcomposities komt voor. De woningen zijn in de meeste gevallen gericht op de straat. Bij rijenwoningen wordt het straatbeeld bepaald door de voorgevels. Herhalingen in gevelritmiek en (eventuele) dakkapellen zijn hier kenmerkend. Bij halfvrijstaande en vooral bij vrijstaande woningen blijven, afhankelijk van de onderlinge afstand, in de regel meerdere gevels (of delen van gevels) vanaf de weg zichtbaar. Vooral bij vrijstaande woningen is er per individuele woning variatie in gerichtheid van gevel en gevelopeningen. De indeling van de open en gesloten vlakken is per woningtype evenwichtig. Gesloten gevelwanden gericht naar de openbare ruimte komen niet voor. Het materiaalgebruik is vrijwel uitsluitend steenachtig, met een terughoudend kleurgebruik (beige, aardetinten). De oudste rijenwoningen (veelal sociale woningbouw) zijn trouwens overwegend van rode baksteen.

De hellende daken zijn uitgevoerd met pannen, meestal beton, maar ook gebakken pannen komen voor, en zijn voorzien van een daklijst of boeiboord. De nieuwere woningen kennen een gevarieerder materiaalgebruik en vooral ook een gevarieerder kleurgebruik. Gevelelementen of details worden soms uitgevoerd in primaire kleuren. De meest recent gebouwde woningen worden gekenmerkt door meer moderne materialen en kleuren.

16

Woongebieden, gerealiseerd na 1950 Bij verbouwing, vervanging, of nieuwbouw van individuele gebouwen in woongebieden, gerealiseerd na 1950, dienen de volgende kenmerken als uitgangspunt te worden gehanteerd. Aspecten

Kenmerken

Ruimte

* gebouwen dragen met hun uiterlijk bij aan het algemene beeld van de ruimtelijke eenheid waarin ze zich bevinden.

Plaatsing

* de woningen zijn steeds van de straat gescheiden door voortuinen en/of groenvoorzieningen; * gericht op de straat, dan wel op andere openbare verblijfsruimtes, * zoals pleinen; Bijzondere gebouwen als scholen en winkels, en andere van het woongebied deel uitmakende bijzondere gebouwen hebben een specifieke, functioneel bepaalde, plaatsing.

Hoofdvorm

* de maatvoering is één of twee lagen met kap; *



zowel rijen, als vrijstaande en halfvrijstaande woningen komen voor:



bij rijen de noklijn evenwijdig aan de straat;



bij kleinere blokjes is de noklijn wisselend;



hoofdzakelijk een kantige hoofdvorm;

* * * * *

aan- en uitbouwen zijn ondergeschikt aan de hoofdbouwmassa en kennen een eenvoudige hoofdvorm; bijzondere gebouwen als scholen en winkels, en andere van het woongebied deel uitmakende bijzondere gebouwen hebben een specifieke, functioneel bepaalde, hoofdvorm.

Aanzichten en opmaak

* rijenwoningen richten zich met de voorgevel naar de straat en kennen herhalingen in gevelritmiek en (eventuele) dakkapellen; * een variatie in gerichtheid van gevel en gevelopeningen; * geen gesloten wanden naar de openbare ruimte; * gevels van steenachtig materiaal en kozijnen en ramen van hout; * hellende daken zijn voorzien van dakpannen; * kleurgebruik voor gevel in hoofdzaak in beige en aardetinten; * bijzondere gebouwen als scholen en winkels, en andere van het woongebied deel uitmakende bijzondere gebouwen hebben een specifieke, functioneel bepaalde, architectonische uitmonstering.