04 - Bijlage 1 - Programmabegroting 2027-2030, inclusief erratum
Tekst van het document
De ontwikkelagenda 2025 -2026 is medio 2026 geëvalueerd op voortgang en resultaten. De uitkomsten van de benchmark, het medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO), audits, evaluaties en andere onderzoeken geven waardevolle inzichten in de sterke punten en ontwikkelmogelijkheden van onze organisatie. Deze inzichten vormen de basis voor een nieuwe organisatieagenda voor de periode 2027 -2028. Samen met medewerkers en leidinggevenden bepalen we de ontwikkelopgaven en prioriteiten voor de komende jaren. Daarbij blij ven we investeren in een organisatie die wendbaar, toekomstbestendig en aantrekkelijk is voor medewerkers, bestuur en inwoners. Meerjarige strategische organisatiedoelen Bedrijfsvoering op orde en in control Doorontwikkeling van planmatig werken, versterking van control, sturing via de managementcyclus en verdere optimalisatie van processen en bedrijfsvoering. Toegankelijke en inwonergerichte dienstverlening Versterken van integraal en teamoverstijgend werken, verdere uitvoering van de dienstverleningsvisie, participatie, datagedreven werken, digitalisering, AI -toepassingen en procesverbetering. Sterke teams en medewerkersontwikkeling Opvolging geven aan de uitkomsten van het MTO, strategische personeelsontwikkeling, leren en ontwikkelen, het versterken van eigenaarschap en samenwerking, en het verder ontwikkelen van onze organisatiecultuur.
Bab (Baan-Afspraak-Baan) banen Voor overheidswerkgevers is het quotum percentage voor de Bab banen in 2026 2,58%. Voor Tytsjerksteradiel betekent dit 11,72 fte aan Bab-banen. De afgelopen periode hebben we 2,72fte aan Bab banen gerealiseerd. Het streven is om de komende jaren gefaseerd toe te werken naar het quotumpercentage. Dit vergt een behoorlijke inspanning van de werkgever, capaciteitsuitbreiding in formatie en financiële middelen. Bab’ers hebben extra begeleiding nodig TD - Begroting 2027-2030 vanuit een jobcoach en mogelijk een aangepaste werkplek en/of arbeidsomstandigheden. Binnen de gemeente zijn niet alle functies geschikt voor een Bab -baan. We kiezen in eerste instantie voor een praktische insteek, waarbij we doelgericht focussen op het re aliseren van Bab -banen. Bijvoorbeeld Bab integreren in afgebakende taken, schoonmaakdiensten of buitendiensten. Ook moeten we onderzoeken of ingekochte diensten op den duur vervangen kunnen worden door inleen en/of indiensttreding van medewerkers uit het doelgroepregister. Zoals aangegeven streven wij ernaar om de komende jaren gefaseerd toe te werken naar het quotumpercentage. Op het moment dat we meer inzicht hebben in onder meer de financiële consequenties, zullen wij u hier nader over informeren. Heroriëntatie Vanaf 2028 verslechtert het financiële perspectief van onze gemeente. Er is structurele druk op de begroting.
Zonder koerswijziging dreigt een oplopend tekort in de jaren na 2028. Dit leidt tot het eerder genoemde preventief toezicht. Om op een verantwoorde manier tot een meerjarige (sluitende) begroting te komen is een heroriëntatie op de gemeentelijke taken en financiën gestart. De raad heeft in juli 2025 groen licht gegeven voor de onderzoeksfase van deze heroriëntatie. Er is daarbij aangegeven dat het aan de nieuwe raad is om over het vervolgproces te besluiten en de daadwerkelijke keuzes te maken. Om grip te krijgen op de koers van de gemeente en ruimte te creëren voor toekomstgerichte keuzes, verkennen we vier sporen die kunnen bijdragen aan een structureel gezonde financiële situatie. - Spoor 1: Scherper begroten - Spoor 2: Wettelijke en nieuwe wettelijke taken in beeld - Spoor 3: Slimmer organiseren - Spoor 4: Inkomsten vergroten Waar staan we en vervolg De onderzoeksfase is afgerond. De uitkomsten betrekken we bij het gesprek met de raad over de investerings- en exploitatieagenda (I&E agenda) die is opgenomen in het raadsprogramma en collegeakkoord. Op basis van inhoudelijke en financiële onderbouwingen w illen de raad een beeld geven welke keuzes er zijn om richting te geven aan de toekomst van Tytsjerksteradiel. Voor het vervolgproces is het van belang om een beter beeld van de opgave te krijgen. Dit is een optelsom van: 1. De opgave vanuit het gemeentefonds, 2.
Aangevuld met een analyse van de investeringsopgaven in onze gemeente. 3. De financiële ruimte voor de ambities in de nieuwe bestuursperiode. De informatie uit 2 en 3 samen vormen de I&E agenda. In nauw overleg tussen het college en de raad wordt het vervolgproces vomrgegeven om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting. Investerings- en exploitatieagenda In het raadsprogramma en collegeakkoord is afgesproken eind dit jaar een investerings - en exploitatieagenda op te leveren. Deze agenda geeft college en raad inzicht in de te verwachten investeringen voor de komende jaren. Hierbij gaat het om de ambities ui t het raadsprogramma en collegeakkoord, maar ook de investeringen die voor ons al bekend zijn (bijvoorbeeld waren voorbereid voor de kadernota 2027) en investeringen die vanuit het maatschappelijk vastgoed de TD - Begroting 2027-2030 komende jaren op ons afkomen. Hierbij wordt ook gekeken over de grens van de bestuursperiode. Op basis van deze agenda willen college en raad toewerken naar een sluitende begroting voor de komende jaren. De prioritering en keuzes worden door college en raad gemaakt in samenhang met de uitkomsten van de heroriëntatie. Want in de heroriëntatie maken we inzichtelijk waar we ruimte in de begroting kunnen vinden om de gevolgen van het ‘ravijnjaar’ op te vangen en (waar mogelijk) ruimte te vinden voor de investeringen in deze bestuursperiode.
Personele financiële gevolgen doorontwikkeling Werkmaatschappij (BVO ICT) De gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel onderzoeken hoe de toekomstige ICT - organisatie het beste kan worden ingericht. Op basis van de huidige inzichten kiest het bestuur van de Werkmaatschappij (BVO ICT) voor doorontwikkeling van de bestaande BVO ICT. De BVO blijft in dit scenario verantwoordelijk voor de gezamenlijke uitvoering en ondersteuning. Tegelijkertijd versterken beide gemeenten hun sturing en opdrachtgeverschap. Die versterking is in ieder scenario nodig. De gemeenteraden besluiten over de toekomstige ICT-inrichting nadat het onderzoeksrapport is afgerond. Om de meerjarenbegroting volledig en realistisch op te stellen, worden de verwachte personele gevolgen nu al financieel verwerkt. Dit loopt niet vooruit op de inhoudelijke besluitvorming door de raden. Personele financiële gevolgen De huidige verdeling van de PIOFACH -taken (ondersteunende bedrijfsvoeringstaken) tussen beide gemeenten blijft bestaan. De lasten bedragen € 160.000 per gemeente. Dit bedrag is tot en met 2027 in de begroting opgenomen en moet vanaf 2028 structureel worden voortgezet. Daarnaast is vanaf 2028 structureel € 113.000 extra per gemeente nodig voor de versterking van de gemeentelijke sturing en het opdrachtgeverschap en voor de herinrichting van enkele functies.
Daarmee stijgen de structurele lasten vanaf 2028 in totaal met € 273.000 per gemeente per jaar, waarvan € 113.000 daadwerkelijk nieuw/extra is. Dit bedrag bestaat uit de genoemde € 160.000 voor de PIOFACH -taken en € 113.000 voor de benodigde extra capaciteit binnen de Werkmaatschappij en beide gemeenten. Deze personele inzet is in ieder scenario nodig en staat daarmee los van de keuze voor het voo rkeursscenario. Voor deze verwachte lasten is, vooruitlopend op de definitieve besluitvorming, in de begroting 2027–2030 een stelpost opgenomen. Materiële kosten Materiële kosten, zoals softwarelicenties, investeringen, hardware, beheer - en onderhoudscontracten en externe dienstverlening, vallen buiten deze personele begrotingsraming. Ontwikkelingen op het gebied van innovatie, datagedreven werken en verdere digitalisering kunnen de komende jaren gevolgen hebben voor zowel de materiële budgetten als de personele inzet. Deze gevolgen worden via de reguliere planning- en controlcyclus inzichtelijk gemaakt en verwerkt. Definitieve besluitvorming De colleges en gemeenteraden van beide gemeenten nemen een definitief besluit bij de behandeling van het rapport over de toekomstige ICT-inrichting.
TD - Begroting 2027-2030 Overdracht Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa) naar het nieuwe pensioenstelsel Voor politieke ambtsdragers spelen gemeenten een belangrijke rol in de voorgenomen overgang van de Appa -pensioenregeling naar het nieuwe pensioenstelsel. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bereidt een wetsvoorstel voor om het Appa -pensioen per 1 januari 2028 onder te brengen in het nieuwe pensioenstelsel. Wat betekent dit wetsvoorstel Op grond van het wetsvoorstel is het de bedoeling om de huidige Appa-pensioenregeling per 31 december 2027 te beëindigen en het al opgebouwde pensioen per 1 januari 2028 om te zetten naar het nieuwe stelsel en over te dragen naar het ABP (beoogd pensioenfo nds). Vanuit het Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen is vanaf 1 januari 2028 voor deelnemers een pensioenpremie verschuldigd aan de vernieuwde ABP -pensioenregeling, waarvan overheidslichamen de eigen bijdrage inhouden op de bezoldiging. Het wetsvoorstel heeft geen gevolgen voor de ontslaguitkeringen ('wachtgeld') op grond van de Appa. Die worden op dezelfde wijze voortgezet en toegekend. De transitie vraagt in 2026 de nodige voorbereidende werkzaamheden van ons en dat geldt ook voor het overgangsjaar 2027. We zijn reeds met deze voorbereidende werkzaamheden bezig, om tot een soepele overdracht te kunnen komen.
De daadwerkelijke voortgang is mede afhankelijk van het verloop van het wetgevingsproces en het verdere besluitvormings- en toezichtstraject. Vanaf het begrotingsjaar 2028 zullen we met de gevolgen van de overdracht van Appa naar het nieuwe pensioenstelsel rekening moeten houden. Vanaf 2028 zullen de loonkosten van de wethouders hoger worden door de werknemers- en werkgeversafdracht aan het ABP, maar hoeft er niet meer jaarlijks een storting in de voorziening Appa plaats te vinden voor de pensioenopbouw. Voor de gepensioneerden zullen we vanaf 2028 geen lasten meer in de exploitatie hebben via een onttrekking uit de voorziening Appa. En tot slot zal de voorziening Appa worden opgeheven. Regionale samenwerking De maatschappelijke opgaven waar gemeenten voor staan, houden niet op bij de gemeentegrenzen. Veel van deze uitdagingen vragen om een regionale aanpak. Daarom werkt de gemeente Tytsjerksteradiel samen met andere overheden en partners in de regio. Tytsjerksteradiel participeert in meerdere regionale netwerken, waaronder Agenda Netwerk NoordOost (ANNO), EuropaPact en 2026 ook het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) Noard-Fryslân. ANNO De ANNO III -agenda liep eind 2025 af en wordt momenteel geëvalueerd. De regionale samenwerking met de ANNO -partners vindt in ieder geval de komende periode plaats via de nieuwe Regio Deal II en via de NPVR Noard-Fryslân.
De uitkomsten van de evaluatie worden onder andere meegenomen in de uitwerking van de pijler Gearwurking in Regio Deal II. De deelnamekosten voor de regionale samenwerking binnen ANNO staan voor een bedrag van € 32.000 structureel in de begroting. De samenwerkingsovereenkomst onder ANNO III liep eind TD - Begroting 2027-2030 2025 af. Wij stellen voor om de jaarlijkse deelnamekosten ANNO € 32.000 de komende jaren in te zetten als cofinanciering voor de pijler Gearwurking in de Regio Deal II. Het budget blijft daarmee volledig ten goede komen aan regionale samenwerking. Door de aanvullende 50% rijksbijdrage van het Rijk ontstaat extra financiële ruimte om de regionale samenwerking te versterken. Regio Deal II Sinds 2026 heeft de regionale samenwerking binnen Noordoost-Fryslân verder vorm gekregen via Regio Deal II, met een gezamenlijke uitvoeringsagenda voor 2026-2030, met zowel lokale als regionale projecten. De raad heeft informatie over het vastgestelde programmaplan ontvangen en wordt in oktober 2026 inhoudelijk bijgepraat.
De opgaven voor de regio zijn vertaald naar vier pijlers: • Noflik Wenje - prettig en betaalbaar wonen • Ferbining - betere bereikbaarheid en slimme mobiliteit • Undernimmend - ruimte voor groei en innovatie • Gaerwurking - in de regio, met het rijk NPVR Binnen NPVR wordt gewerkt aan een langdurig, gebiedsgericht programma dat zal uitmonden in een uitvoeringsprogramma. Europa In juni 2026 is de Europacoördinator begonnen. Hij heeft een stappenplan geschreven die moet leiden tot een Europa Agenda, met als doel: (een intensivering van) Europese kennisdeling, samenwerking en subsidiewerving ten behoeve van de realisatie van de bel eidsopgaven van de gemeente. Eind 2025 is de samenwerking met EuropPact Fryslân verlengd tot eind 2027. Eerder dit jaar sprak het college de intentie uit ook in de periode na 2027 met het EPF te blijven samenwerken. Er wordt daarnaast intensief samengewerkt met de collega-Europa coördinatoren van de ANNO- gemeenten. In het najaar van 2026 wordt in het bestuurlijk overleg ANNO een voorstel gedaan over de wijze waarop de regio gezamenlijk Europese kansen, samenwerkingen, subsidies en belangenbehartiging kan benutten en organiseren. In augustus 2026 is een aangepaste aanvraag ingediend bij het Interreg-bureau van de Europese Unie; een besluit op dit voorstel rond circulariteit in de meubelindustrie wordt voor het einde van dit jaar verwacht.
TD - Begroting 2027-2030 2 Besluitvorming Wij stellen u voor: 1. Akkoord te gaan met het vaststellen van de begroting voor het jaar 2027, inclusief de per programma voorgestelde onttrekkingen aan en stortingen in reserves. 2. Kennis te nemen van de meerjarenraming 2028 - 2030. 3. Akkoord te gaan met de uiteenzetting van de financiële positie van de gemeente en de daarbij behorende bijlagen, zoals verwoord en opgenomen in de programmabegroting. 4. Akkoord te gaan met de lastenontwikkeling voor de burger, zoals opgenomen in paragraaf Lokale heffingen. 5. Akkoord te gaan met de overige uitgangspunten voor het tarievenbeleid zoals voorgesteld in paragraaf Lokale heffingen. 6. Akkoord te gaan met het grondprijzenbeleid voor het jaar 2027 zoals voorgesteld in paragraaf Grondbeleid. 7. De in paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing beschreven risico's te bevestigen. Vastgesteld in de openbare vergadering van de gemeenteraad van 5 november 2026. De voorzitter, De griffier, TD - Begroting 2027-2030 3 BELEIDSBEGROTING 3.1 Programmaplan 0. Bestuur en ondersteuning Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen In dit programma gaat het over de dienstverlening ter ondersteuning van onze eigen bestuursorganen, maar ook aan onze burgers, bedrijven en organisaties.
Als bestuur willen we transparant, efficiënt en integer zijn en voor onze samenleving dienstbaar, laagdrempelig, herkenbaar en aanspreekbaar. Speerpunten in dit programma zijn een efficiënte en klantgerichte dienstverlening. Uitwerking Kadernota 2027-2030 In de Kadernota 2027 -2030 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 2 juli 2026 door uw raad opiniërend is besproken.
TD - Begroting 2027-2030 Nieuw of gewijzigd beleid ANNO samenwerking (organisatiebijdrage gemeenten) Voorgesteld wordt de jaarlijkse bijdrage aan ANNO (€ 32.000) de komende jaren in te zetten als cofinanciering voor de pijler Gearwurking binnen Regio Deal II. Dankzij de rijksbijdrage van 50% ontstaat extra ruimte voor regionale samenwerking. De samenwerking met ANNO- partners wordt voortgezet via Regio Deal Noordoost Fryslân II (2026-2030), waarvan het programmaplan en de samenwerkingsovereenkomst begin 2026 zijn vastgesteld. De evaluatie van ANNO III wordt meegenomen in de verdere uitwerking van de Regio Deal. De raad wordt na de zomer over het Programmaplan inhoudelijk bijgepraat. Wettelijk? | nee | Maatschappelijk belang | midden Kadernota nr. | 00.01 | Portefeuillehouder | Breuker, K. Project of pilot? | Nee | Planning gereed Burgerparticipatie- Denk mee Site Tytsjerksteradiel wil zowel overheids- als inwonerparticipatie naar een hoger plan tillen. Hiervoor zetten we als participatieplatform de DenkMee website in. Het is daarom belangrijk om de DenkMee site te onderhouden en te verbeteren. Niet alleen als centrale ingang waar participatie initiatieven van inwoners binnenkomen en hen actief te betrekken bij nieuwe vormen van participatie, maar ook om voor dorpsbelangen onderling een platform te bieden. Naast de DenkMee site gaan we ook een Burgerpanel opzetten.
Het bestaande budget van € 10.000 wordt verlengd voor 2027. Wettelijk? | ja | Maatschappelijk belang | hoog Kadernota nr. | 00.03 | Portefeuillehouder | Breuker, K. Project of pilot? | Nee | Planning gereed Toegankelijke websites en APPs | -Toegankelijkheidsonderzoeken laten uitvoeren In 2027 worden toegankelijkheidsonderzoeken uitgevoerd voor gemeentelijke websites en apps die nog geen toegankelijkheidsstatus hebben. Op basis van de resultaten worden noodzakelijke verbeteringen doorgevoerd, zodat deze digitale diensten voldoen aan de W | et digitale toegankelijkheid overheid en een status A of B kunnen verkrijgen. Hiermee wordt voldaan aan de wettelijke verplichtingen rondom digitale toegankelijkheid. De kosten hiervoor bedragen € 9.000. Wettelijk? | ja | Maatschappelijk belang | hoog Kadernota nr. | 00.02 | Portefeuillehouder | Zandbergen, B. van Project of pilot? | Nee | Planning gereed TD - Begroting 2027-2030 Uitgaand postproces digitaliseren Om te voldoen aan de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) wordt het uitgaande postproces verder gedigitaliseerd. In 2027 worden de digitale en fysieke poststromen bij Burgerzaken voortgezet en waar mogelijk uitgebreid naar Belastingen . Hiermee borgen we veilige, betrouwbare en controleerbare verzending van berichten, inclusief audit trails, notificaties en logging.
Dit voorkomt juridische risico’s, verbetert de dienstverlening aan inwoners en draagt bij aan een efficiëntere en kostenef fectievere bedrijfsvoering. Financieel effect: de abonnementskosten worden gecompenseerd door lagere kosten voor digitale verzending. Wettelijk? ja Maatschappelijk belang hoog Kadernota nr. 00.04 Portefeuillehouder Zandbergen, B. van Project of pilot? Nee Planning gereed Vierde wethouder Voor de komende raadsperiode, is ervoor gekozen om een extra wethouder aan te stellen. In onze gemeente spelen meerdere ingewikkelde en tijdrovende dossiers (bijvoorbeeld woningbouw, duurzaamheid of sociaal domein). Een extra wethouder maakt het mogelijk om hier meer focus en bestuurlijke aandacht aan te geven. De kosten voor een vierde wethouder bedragen € 152.000 per jaar. Wettelijk? nee Maatschappelijk belang midden Kadernota nr. 00.06 Portefeuillehouder Breuker, K. Project of pilot? Planning gereed Moties Verwerking van de motie(s), ingediend tijdens de behandeling van de Kadernota. Motie Opstarten fractiespecialistenoverleg IT en digitalisering Verzoekt het college: een structureel (half)jaarlijks overleg over strategische ICT vraagstukken in te stellen en het eerste overleg plaats te laten vinden vóór het eerste Iepen Poadium waar de BVO ICT op de agenda staat. De motie wordt uitgevoerd en als Continue beleid in het beleid opgenomen. Motie nr.
M-6-1 Portefeuillehouder Zandbergen, B. van
TD - Begroting 2027-2030 Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelslasten Actualisatie van de personeelslasten leidt voor dit programma tot een verlaging van de personeelslasten met € 32.000. Actualisatie reserves Een deel van ons beleid wordt vanuit de reserves bekostigd. Dit betreffen incidentele baten en lasten. Een overzicht hiervan is opgenomen in hoofdstuk 4.1.2, incidentele baten en lasten. Voor 2026 was begroot dat we € 3.263.000 aan de reserves zouden ontt rekken. Voor 2027 bedraagt de verwachtte onttrekking € 2.933.000, wat een mutatie van € 3300.000 t.o.v. 2026 betekent. Actualisatie kapitaallasten Als gevolg van nieuwe en/of gewijzigde investeringen zijn de kapitaallasten 2027-2030 opnieuw berekend. Ten opzichte van de begroting 2026 dalen de berekende kapitaallasten in de begroting van 2027 met € 166.000. Begrotingen voorgaande jaren In de verklaring van de (cijfermatige) verschillen tussen de begroting 2027 en 2026 komen afwijkingen voor die betrekking hebben op onderwerpen die in eerdere begrotingen zijn opgenomen. Deze budgetten vervallen in 2027 en hebben een positief effect op de begroting van 2027 ter grootte van € 64.000. Concreet gaat het om de uitvoering Visie op dienstverlening en de voortzetting meting klantfeedback.
Budget betaalde rente langlopende leningen Jaarlijks wordt, naast de te betalen rente op de afgesloten langlopende leningen, ook een deel van de lening afgelost. Door deze aflossing wordt de jaarlijkse renteplicht lager. Dit levert voor 2027 een voordeel op van € 134.000. Diverse indexaties budgetten Diverse budgetten zijn geïndexeerd als gevolg van prijs - en/of hoeveelheidsstijgingen. Zo is bijvoorbeeld het budget van de accountantscontrole verhoogd als gevolg van prijsindexatie en doordat er tijdens de jaarrekeningcontrole meer SISA regelingen gecontroleerd worden dan waar in de aanbesteding mee rekening gehouden werd. Ook zorgt een indexatie voor de contributie aan de VFG, VNG en de GGU en de deelname aan de Regiodeal II tot hogere lasten. In totaal leidt dit tot een verhoging van de begroting van € 77.000. Ontwikkeling gemeentefonds Jaarlijks verschijnen meestal drie circulaires. De meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, de septembercirculaire geeft de vertaling van de Miljoenennota en de decembercirculaire is op basis van de Najaarsnota en rondt h et uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. Vanuit de december en septembercirculaire resteerde een nadeel in het gemeentefonds van € 102.000. TD - Begroting 2027-2030 Vanuit de meicirculaire is per saldo € 3.898.000 aan extra middelen verkregen.
Deze middelen waren grofweg als volgt onder te verdelen: • € 2.351.000 voor Loon- , prijs- en accresontwikkelingen begroting 2027 • € 1.111.000 voor Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) • € 60.000 voor diverse taakmutaties. Uit eerdere jaren was er voor begroting 2027 een positieve ontwikkeling van € 109.000 ten opzichte van de primitieve begroting 2026. Ontwikkeling OZB lasten In de begroting 2027 is rekening gehouden met een prijsindexatie van de OZB belasting van 2,5%. Daarnaast is de ombuiging van 2,5% vanuit de Kadernota 2021 doorgevoerd in de tarieven. Samen met de verwachte toename van het aantal woningen stijgt de OZB opb rengst voor 2027 met € 446.000. Daarnaast was in 2023 voor de begroting van 2023 -2026 rekening gehouden met het uitstellen van de ombuiging vanuit 2021. Hierdoor werd in de begroting van de afgelopen jaren rekening gehouden met lagere opbrengsten aan OZB belasting. Hetgeen tot een negatieve bijstelling in de begroting leidde. Dit effect zat in de begroting t/m 2026. Dit effect verdwijnt vanaf 2027 en zorgt voor hogere begrote opbrengsten in 2027. Samen met de effecten van de doorgevoerde indexatie van de voorgaande jaren levert dit een po sitief effect ten opzichte van de begroting op van € 216.000. Beide ontwikkelingen leiden tot een positieve mutatie van € 662.000 ten opzichte van de primitieve begroting 2026.
Opleidingsbudget gemeenteraad Het opleidingsbudget van de raad wordt verhoogd als gevolg van de voorgenomen deelname van een raaddelegatie aan het VNG-congres. Hiermee is een bedrag van € 15.000 gemoeid. Rentebaten aandeelhouderslening zonnepark Skûlenboarch Op 28 augustus 2025 heeft de raad ingestemd met een investering van € 6.900.000 in Zonnepark Skûlenboarch, onder vooraf gestelde voorwaarden. Ter uitvoering van dit besluit heeft de gemeente een aandeelhouderslening van € 6.900.000 verstrekt aan Koopholdin g Skûlenboarch B.V. Op grond van de akte van aandeelhouderslening ontvangt de gemeente een vaste rentevergoeding van 7,5% per jaar gedurende een looptijd van 30 jaar. De contractuele renteopbrengst bedraagt op basis van de huidige hoofdsom € 517.000 per ja ar. Deze renteopbrengst was nog niet in de begroting verwerkt. Dit levert ten opzichte van de begroting 2026 een voordeel op van € 517.000. Taakmutaties Onze werkwijze bij taakmutaties is dat we deze middelen voorlopig reserveren en vervolgens later op basis van concrete plannen overhevelen naar de desbetreffende programma's. In de taakmutaties stond ook nog een stelpost voor personeelskosten van € 1.090.0 00 gereserveerd, die in de begroting naar de juiste programma's is overgeheveld. Overige taakmutaties zijn per saldo gewijzigd met € 141.000.
TD - Begroting 2027-2030 Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves (x € 1.000) | begroting | meerjarenperspectief 2026 | 2027 | verschil | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | 7.159 | 7.884 | - 725 | 8.139 | 6.193 | 6.000 Baten | 88.132 | 93.279 | 5.147 | 89.001 | 87.617 | 88.803 Saldo | 80.973 | 85.395 | 4.422 | 80.861 | 81.424 | 82.803 Stortingen in of onttrekkingen aan de reserves (alle programma's) Saldo | 3.263 | 2.933 | - 330 | 1.305 | 2.500 | - TOTAAL | 84.237 | 88.328 | 4.092 | 82.166 | 83.924 | 82.803 per inw. | 2.566 | 2.686 | 120 | 2.499 | 2.552 | 2.518 Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2026 en 2027 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2027-2030 Nieuw beleid Burgerparticipatie- Denk mee Site | - 10 Uitvoering Toegankelijkheidsonderzoeken websites en APPs | -9 Vierde wethouder | -152 Overige ontwikkelingen Actualisering kapitaallasten | 166 Actualisering personeelsbegroting | 32 Actualisering reserves | - 330 Bestaand beleid Budget betaalde rente langlopende leningen | 134 Ontwikkeling OZB belasting | 662 Opleidingsbudget gemeenteraad | -15 Rentebaten aandeelhouderslening zonnepark Skûlenboarch | 517 Uitvoering Visie op Dienstverlening | 38 Voortzetting meting klantfeedback | 26 Gemeentefonds Meicirculaire 2026 | 3.898 December- en septembercirculaire 2025 | -102 Overige mutaties uit
eerdere jaren | 109 Ontwikkeling lonen, prijzen en accressen Diverse indexaties budgetten | 77 Taakmutaties Diverse taakmutaties | 141 Verdelen stelpost personeelskosten | -1.090 Totaal | 4.092 TD - Begroting 2027-2030 Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om | te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda tableCell12 Indicator | Meting | Eenheid | Referentiejaar Apparaatskosten per inwoner | 466,2 | euro | (2025) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Definitie: Kosten per inwoner Bezetting per 1000 inwoners | 10,3 | fte | (2027) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Definitie: Bezetting in fte per 1.000 inwoners Externe inhuur in % o.b.v. totale loonsom | 19,8 | % | (2025) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Definitie: Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen Formatie per 1000 inwoners | 10,5 | fte | (2026) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v.
de historie Definitie: Het aantal fte per 1.000 inwoners Verbonden partijen De Verbonden Partijen (en voorzover van toepassing de overige samenwerkingsvormen) binnen dit programma zijn: Verbonden partij Gemeenschappelijke regeling Werkmaatschappij Achtkarspelen-Tytsjerksteradiel Vennootschap / Coöperatie BNG Bank NV Vitens NV TD - Begroting 2027-2030 1. Veiligheid Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Wij streven naar een veilige, leefbare en weerbare gemeente waarin inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen en actief kunnen deelnemen aan de samenleving. Daarbij richten wij ons niet alleen op het voorkomen en bestrijden van veiligheidsproble men, maar ook op het versterken van de veerkracht van onze gemeenschap. De komende jaren staat de gemeente voor een aantal ontwikkelingen die invloed hebben op de openbare orde, veiligheid en crisisbeheersing. Om dit te bereiken werken wij samen met inwoners, ondernemers en onze partners, waaronder politie, Veiligheidsregio Fryslânn, FUMO, zorginstellingen en omliggende gemeenten. Wij zetten in op het vroegtijdig signaleren van risico's, het voorkomen van veilig heidsproblemen waar mogelijk en het daadkrachtig optreden wanneer dat nodig is.
Onze inzet richt zich op: • het behouden en versterken van de openbare orde en veiligheid; • het bevorderen van een veilige en leefbare woon- en leefomgeving; • het voorkomen en bestrijden van ondermijnende criminaliteit; • het vergroten van de digitale weerbaarheid van inwoners en organisatie; • het versterken van de verbinding tussen zorg en veiligheid; • het voorbereiden op crises, rampen en extreme weersomstandigheden; • het versterken van de zelfredzaamheid en weerbaarheid van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties; • het verder ontwikkelen van de samenwerking met regionale en lokale partners.
TD - Begroting 2027-2030 Het programma Veiligheid is onderverdeeld in twee aandachtsgebieden, • | Crisisbeheersing en brandweer en • | Openbare orde en veiligheid. Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelskosten De actualisatie van de personeelskosten leidt in de begroting 2027 ten opzichte van 2026 tot een voordeel van € 300.000. Actualisering bijdrage Veiligheidsregio Fryslân De bijdrage aan de veiligheidsregio laat een daling in 2027 zien ten opzichte van de primitieve begroting 2026 | van in totaal € 97.000. Door een verschuiving tussen de programma's is het voordeel voor programma 1 € 739.000 ten opzichte van de primitieve begroting 2026. In de raadsvergadering van 21 mei 2026 heeft de raad besloten om in te stemmen met de voorliggende begroting 2027 van de VRF. De totale bijdrage aan de VRF bedraagt € 4.447.000. Deze bijdrage heeft betrekking op de onderdelen: Gezondheid (PR07) | € 1.783.000 Crisisbeheersing (PR01) € | 217.000 Brandweer (PR01) | € 2.447.000 Uit eerdere jaren volgt dat dit budget reeds was bijgesteld met € 1 | 38.000 aan extra kosten t.o.v. de primitieve begroting 2026. Per saldo zijn de lasten | nu € | 41.000 hoger dan de primitieve begroting 2026.
Begrotingen voorgaande jaren In de verklaring van de (cijfermatige) verschillen tussen de begroting 202 | 7 en 2026 komen afwijkingen voor die betrekking hebben onderwerpen die reeds in eerdere begrotingen zijn opgenomen. In de volgende paragraaf 'Verklaring verschillen' worden deze onderwerpen gepresenteerd onder de begroting voorgaande jaren | . Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting | meerjarenperspectief (x € 1.000) | 2026 | 2027 | verschil | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | 3.766 | 7.620 | - 3.854 | 3.026 | 3.024 | 3.024 Baten | 89 | 4.776 | 4.687 | 183 | 183 | 183 Saldo | - 3.676 | - 2.844 | 833 | - 2.843 | - 2.841 | - 2.841 per inw.
| -112 | - 86 | 26 | - 86 | - 86 | - 86 TD - Begroting 2027-2030 Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2026 en 2027 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Bestaand beleid Actualisering Crisisbeheersing | - 13 Professionalisering van BOA 1 | - 11 Ontwikkeling lonen, prijzen en accressen Formatiewijziging team ruimte en vergunningen | -14 Verlaging bijdrage Veiligheidsregio Fryslân (VRF) | 739 Verwerking personeelsbegroting 2027 in exploitatie | 300 Begrotingen voorgaande jaren Actualisering Veiligheidsregio Fryslân | -138 Schenken onder de 18 jaar | -30 Totaal | 833 Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om | te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda tableCell12 Indicator | Meting | Eenheid | Referentiejaar Misdrijven - Diefstal uit woning per 1.000 inwoners | 1,2 | aantal | (2025) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Definitie: Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners. Misdrijven - Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners | 2,7 | aantal | (2025) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Definitie: Het aantal geweldsmisdrijven, per 1.000 inwoners.
Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.). Misdrijven - Vernieling en beschadigingen (in de openbare ruimte) | 2,6 | aantal | (2025) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie TD - Begroting 2027-2030 Definitie: Het aantal vernielingen en beschadigingen, per 1.000 inwoners. Misdrijven - Winkeldiefstal per 1.000 inwoners 1,1 aantal (2025) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Definitie: Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. Verwijzingen Halt 9,0 aantal (2025) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Definitie: Het aantal verwijzingen Halt per 10.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie. Verbonden partijen De Verbonden Partijen (en voorzover van toepassing de overige samenwerkingsvormen) binnen dit programma zijn: Verbonden partij Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Fryslân
TD - Begroting 2027-2030 2. Verkeer, vervoer en waterstaat Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat gaat over de aanleg, het beheer en het onderhoud van wegen, straten, fietspaden, waterwegen en openbare verlichting. Ook verkeersveiligheid hoort hierbij. Ons doel is een verkeer- en vervoerssysteem dat veilig, toegankelijk en klaar is voor de toekomst. We beheren de openbare ruimte op een nuchtere en doelmatige manier. Daarbij houden we rekening met het bijzondere landschap, de natuur en de cultuur van onze gemeente. Volgens de Omgevingsvisie Tytsjerksteradiel zorgen we ervoor dat inwoners, bedrijven en bezoekers goed bereikbaar blijven. Dat geldt ook voor het buitengebied. Daarnaast stimuleren we duurzaam vervoer, zoals lopen, fietsen en het gebruik van schoon openbaar vervoer. We werken aan een veilige en prettige leefomgeving. Wegen en andere voorzieningen moeten niet alleen goed functioneren, maar ook bijdragen aan een gezonde, aantrekkelijke en veilige omgeving. Daarbij letten we op sociale veiligheid, het milieu en het voorkomen van onnodige lichtoverlast. Bij alle werkzaamheden streven we ernaar de kwaliteit van het landschap en de openbare ruimte te behouden of te verbeteren.
Ook houden we rekening met belangrijke opgaven van deze tijd, zoals het opvangen van de gevolgen van klimaatverandering, het vermind eren van hittestress, het beschermen en versterken van biodiversiteit en het toepassen van nieuwe technologie??n.
TD - Begroting 2027-2030 Overige ontwikkelingen Actualisatie elektriciteitsbegroting In dit taakveld zitten onder andere de kosten voor elektriciteit van straatverlichting en de gemeentewerf. We zien dat zowel de prijs van de kale stroom maar met name de energiebelasting en netbeheerkosten fors toenemen. Effect € 67.000 nadelig. Actualisatie kapitaallasten Binnen dit programma is er een nadelige ontwikkeling van € 41.000 binnen de kapitaallasten. De oorzaken hiervan zijn divers: o.a. door investeringen in wegen, straatverlichting en materieel. Actualisatie onderhoudsbudget wegen De indexatie van wegenonderhoud is gekoppeld aan de CBS index voor grond weg en waterbouw. Deze is met 9,4% gestegen. Oorzaak is dat wegenonderhoud behoorlijk olie gerelateerd is door de bitumen (aardolieproduct) in asfalt en de olieprijs is toegenomen. Effect € 135.000 nadelig. Actualisatie personeelskosten De actualisatie van de personeelskosten leidt in de begroting 2027 ten opzichte van 2026 tot een nadeel van € 27.000. Begroting voorgaande jaren In | 2027 | zullen | er | opnieuw | inspecties | worden | uitgevoerd | aan | het | areaal | van oeververdedigingswerken, steigers/vlonders en bruggen. Hiervoor is het verleden een totaal van € 60.000 aan budget gereserveerd. Uitbreiding formatie Gebouwenbeheer De formatie van team Uitvoering Buitendienst Gebouwen is met 0,5 fte uitgebreid.
De lasten hiervan zijn verwerkt in de onderhoudsvoorzieningen en investeringskredieten voor gebouwen en hebben geen effect op het begrotingssaldo. Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting | meerjarenperspectief (x € 1.000) | 2026 | 2027 | verschil | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | 5.081 | 5.409 | - 328 | 5.425 | 5.467 | 5.531 Baten | 621 | 684 | 63 | 684 | 684 | 684 Saldo | - 4.460 | - 4.725 | - 265 | - 4.741 | - 4.783 | - 4.847 per inw. | -136 | - 144 | - 8 | - 144 | - 145 | - 147 TD - Begroting 2027-2030 Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2026 en 2027 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Bestaand beleid Uitbreiding formatie Gebouwenbeheer 66 - Begrotingen voorgaande jaren: Beleidsplan en uitvoeringsprogramma openbare verlichting 2022-2026 11 Inspectie oeververdedigingsobjecten en steigers/vlonders - 30 Inspectie en constructieve veiligheid bruggen - 30 Ontwikkeling lonen, prijzen en accressen Actualisering groen budgetten - 17 Actualisatie onderhoudsbudgetten voertuigen 20 Actualisatie onderhoudsbudget wegen - 135 Actualisatie elektriciteitsbegroting 2027 - 67 Actualisatie gas begroting 2027 - 9 Actualisatie waterschapslasten 2027 - 6 Overige beleidsrelevante ontwikkelingen (na Kadernota) Actualiseren personeelskosten - 27 Actualisatie kapitaallasten - 41 Totaal - 265 Verbonden partijen De
Verbonden Partijen (en voorzover van toepassing de overige samenwerkingsvormen) binnen dit programma zijn: Verbonden partij Vennootschap / Coöperatie Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân, OVEF TD - Begroting 2027-2030 3. Economie Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Onze inzet is om de lokale economie vitaal en toekomstbestendig te houden. We werken daarbij samen met samen met ondernemers(verenigingen), het onderwijs en andere overheden in de regio en provincie. Aandachtspunten zijn: • We hebben behoefte aan nieuwe vestigingsmogelijkheden voor ondernemers. Daarvoor zetten we verdere stappen naar een nieuw bedrijventerrein (bij Quatrebras). Verder willen we oplossingen vinden voor vestiging van kleinschalige bedrijven in vrijkomende panden. • We willen meer aandacht voor circulaire economie. Hiervoor gaan we samen met ondernemers een plan van aanpak opstellen. • In regionaal verband binnen de regiodeal werken we samen met Economic Board Fryslân, Vereniging Circulair Fryslân, Kennislab Noordoost Friesland en ondernemers projecten uitvoeren op gebied van kennisontwikkeling, circulaire bedrijfsvoering en verbindingen leggen met het onderwijs. • De energievoorziening en de energiecongestie wordt steeds belangrijker voor onze ondernemers. Hiervoor stemmen we af met Liander om problemen te voorkomen en oplossingen te vinden.
• We gaan verdere uitvoering geven aan het Centrumplan Burgum. Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelskosten De actualisatie van de personeelskosten leidt in de begroting 2027 ten opzichte van 2026 tot een nadeel van € 85.000.
TD - Begroting 2027-2030 Begroting voorgaande jaren Het budget voor de aanjaagfunctie toerisme is in 2026 incidenteel gedekt. Aangezien deze middelen vanaf 2027 vervallen en geen vervolgfinanciering is opgenomen, leidt dit in de begroting 2027 ten opzichte van 2026 tot een begrotingsvoordeel van € 34.000. In 2025 heeft de raad ingestemd met het Centrumplan Burgum. De kapitaallasten die voortvloeien uit de uitvoering van het Centrumplan leiden tot een stijging van de lasten met | € 98.000. Dit heeft een negatief effect op de begroting 2027 ten opzichte van de begroting 2026. Ontwikkeling lonen, prijzen en accressen De elektriciteitsbegroting is geactualiseerd. Dit resulteert in een nadelig effect van € 2.000. Overheveling budget Regiodeal De deelnamekosten voor de regionale samenwerking in de Regiodeal zijn in de begroting 2026 aanvankelijk verantwoord binnen programma 0. Bij nader inzien is vastgesteld dat deze kosten inhoudelijk thuishoren binnen programma | 3. Deze correctie werkt door in de vergelijking tussen de primitieve begroting 2027 en de primitieve begroting 2026. Hierdoor ontstaat binnen programma 0 een nadelige ontwikkeling, terwijl binnen programma 3 sprake is van een even grote | voordelige | ontwikkel | ing. | Per | saldo | heeft | deze | verschuiving | geen | effect | op | het begrotingssaldo.
Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting | meerjarenperspectief (x € 1.000) | 2026 | 2027 | verschil | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | 694 | 812 | - 118 | 874 | 2.929 | 929 Baten | 474 | 474 | - | 474 | 474 | 474 Saldo | - 220 | - 338 | - 118 | - 400 | - 2.455 | - 455 per inw. | -7 | - 10 | - 4 | - 12 | - 75 | - 14 Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2026 en 2027 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2027-2030 Nieuw beleid Bestaand beleid Pijler samenwerking Regiodeal II [Raad 23-04-2026] | 32 Begroting voorgaande jaren Temporisering budget aanjaagfunctie toerisme | 34 Uitvoeringsplan verbeteren Schoolstraat, Passaazje en Markt (Centrum visie Burgum [kadernota | - 97 2026-2029 nr. 03.01; Motie M-7-1-]) Ontwikkeling lonen, prijzen en accressen TD - Begroting 2027-2030 Actualisatie elektriciteitsbegroting 2027 | - 2 Overige beleidsrelevante ontwikkelingen Actualisatie personeelskosten | - 85 Totaal | - 118 Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om | te sturen op maatschappelijke effecten.
Legenda tableCell12 Indicator | Meting | Eenheid | Referentiejaar Functiemenging | 43,7 | % | (2025) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Definitie: De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Vestigingen (van bedrijven) | 176,7 | aantal | (2025) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Definitie: Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 | -64 jaar. tableCell12 Indicator | Meting | Eenheid | Referentiejaar Banen | 577,1 | aantal | (2024) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Definitie: Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 | -64 jaar. TD - Begroting 2027-2030 4. Onderwijs Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Onderwijs is de sleutel voor de ontwikkeling van een kind én van een samenleving. Een kind dat goed onderwijs krijgt, krijgt kansen voor de toekomst. Daarom heeft ieder kind recht op goed onderwijs. Binnen het programma onderwijs worden de wettelijke verplichtingen zoals de onderwijshuisvesting, leerplicht en leerlingenvervoer uitgevoerd.
Extra ambitie in de gemeente is gericht op het bieden van 'gelijke kansen', op talentontwikkeling en op het voorko men en bestrijden van achterstanden (Kansenbeleid). Goede samenwerking met de betrokken partners is een vereiste. Hoofdlijnen van beleid • Aanpakken van (digitale) laaggeletterdheid • Voor- en Vroegschoolse Educatie, als basisvoorziening voor ieder kind • Verrijkende initiatieven voor brede vorming en talentontwikkeling • Versterken praktische verbindingen Onderwijs en Arbeidsmarkt Onderwijshuisvesting Het Integraal Huisvestingsplan is opgesteld. Hiermee in inzicht gegeven op de toekomstige investeringen en exploitatielasten. In vele kernen liggen uitdagingen ten aanzien van onderwijshuisvesting. Denk daarbij aan de Trynwâlden, Garyp, Eastermar, Hurdegar yp en Noardburgum.
TD - Begroting 2027-2030 Overige ontwikkelingen Actualisatie personeelskosten De actualisatie van de personeelskosten leiden tot een voordeel van € 577.000. Een deel van dit voordeel heeft betrekking op het verschuiven van functies tussen programma 4 en 6. Actualiseren budget leerlingenvervoer De afgelopen jaren zien we een sterke toename van de vergoedingen voor eigen vervoer. Steeds meer ouders brengen hun kind, dat recht heeft op leerlingenvervoer, zelf naar school en ontvangen daarvoor een gehele of gedeeltelijke vergoeding. Het budget hierv oor wordt structureel met € 49.000 verhoogd. Daar staat een toename van de inkomsten tegenover. De gemeente heeft op grond van de Wet op het primair onderwijs en de Wet voortgezet onderwijs 2020 een zorgplicht voor leerlingenvervoer naar passend onderwijs, ook voor kinderen die in het AZC binnen onze gemeente verblijven. Omdat de opvang van asielzoekers een verantwoordelijkheid van het Rijk is, vergoedt het COA de daadwerkelijk gemaakte kosten. Deze inkomsten worden structureel met € 38.000 verhoogd. Per saldo een nadeel van € 11.000. Actualiseren budget Leerplichtwet Het budget voor de uitvoering van de Leerplichtwet is de afgelopen jaren niet toereikend gebleken. Het college heeft in december 2023 ingestemd met het gezamenlijk dragen van de kosten van een regionale leerplichtcoördinator in de Regio de Friese Wouden.
Daarmee wordt de regionale samenwerking en uitvoering versterkt. De bijdrage van onze gemeente bedraagt € 7.000 per jaar. Daarnaast is bij het opstellen van de begroting geen rekening gehouden met de inzet van sociaal -medische advisering bij langdurig ziekteverzuim van leerlingen. Deze advisering ondersteunt leerplicht bij de beoordeling van het verzuim, de belastbaarheid van de leerling en het bepalen van passende vervolgstappen richting onderwijs en zorg. De kosten bedragen ongeveer € 4.000 per jaar en komen ten laste van het begrotingssaldo. Samen leidt dit tot een nadeel van € 11.000. Actualiseren kapitaallasten Als gevolg van nieuwe en/of gewijzigde investeringen zijn de kapitaallasten 2027-2031 opnieuw berekend. Dit leidt tot een voordeel van € 77.000 ten opzichte van 2026. Actualiseren vaste lasten gebouwen De vaste lasten van de gebouwen, zijnde de verzekeringen en het afdragen van lokale heffingen, zijn geactualiseerd. Met name de OZB -belasting op onze eigen gebouwen was niet juist in de begroting opgenomen en zorgt voor de bijstelling. Per saldo stijgen de kosten met € 45.000. Begroting 2027 GR Mobiliteitsbureau Noord Oost Fryslân (Jobinder) In de raadsvergadering van 11 juni 2026 is de ontwerpbegroting 2027 van de GR Mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân (Jobinder) besproken.
In die begroting is rekening gehouden met een indexering van 3% op de regiekosten van de Mobiliteitscentrale en op de kosten van het Mobiliteitsbureau over 2026. Daartegenover staat dat het budget is geactualiseerd met de verwachting van het aantal leerlingen dat hiervan gebruik zal maken. Wij verwachten o.b.v. de huidige realisatie hierin een daling. Voor het leerlingenvervoer binnen programma 4 leidt dit per saldo tot een voordeel van € 182.000 ten opzichte van 2026. TD - Begroting 2027-2030 Begroting voorgaande jaren In de begroting 2026 waren incidentele middelen opgenomen voor de haalbaarheids- | en locatieonderzoeken | bij | het | Integraal | Huisvestingsplan | (€ | 60.000) | en | voor | de gebiedsteammedewerker in de school (€ 53.000). Deze middelen zijn niet opgenomen in 2027 en leiden daarmee ten opzichte van de begroting 2026 tot een voordeel. De doorwerking van de kapitaallasten uit voorgaande begrotingen levert een voordeel op van € 40.000. Daartegenover staat de meerjarig oplopende prijsontwikkeling van het regionaal vervoer door Jobinder uit de begroting 2025, die in 2027 € 34.000 nadeliger uitpakt dan in 2026. Bijstellen baten onderwijshuisvesting De in de begroting opgenomen baten binnen de onderwijshuisvesting hadden betrekking op een SiSa-uitkering die inmiddels is beëindigd. Deze baten worden | niet meer gerealiseerd en zijn daarom bijgesteld.
Dit betreft een nadeel van € 35.000. Bijstellen begroting Master Frankeskoalle De baten en lasten van de Master Frankeskoalle zijn de afgelopen jaren gestegen. Met deze wijziging wordt de begroting in evenwicht gebracht met de verwachte realisatie. Het betreft een budgettair neutrale wijziging zonder effect op het begrotingssaldo. Indexatie begrotingssubsidies 2027-2030 De begrotingssubsidies zijn geïndexeerd met maximaal 2.5% conform de uitgangspunten van de begroting 2027. Voor programma 4 leidt dit tot een nadeel van € 9.000. Deze prijsontwikkeling wordt gedekt uit de stelpost loon- en prijsontwikkeling en heeft daardoor geen effect op het begrotingssaldo. Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting | meerjarenperspectief (x € 1.000) | 2026 | 2027 | verschil | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | 6.677 | 5.925 | 752 | 5.921 | 6.127 | 6.248 Baten | 1.649 | 1.742 | 93 | 1.742 | 1.742 | 1.742 Saldo | - 5.028 | - 4.183 | 845 | - 4.179 | - 4.385 | - 4.506 per inw.
| -153 | - 127 | 26 | - 127 | - 133 | - 137 Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2026 en 2027 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Overige ontwikkelingen Actualisatie kapitaallasten | 77 Actualisatie personeelskosten | 577 Bestaand beleid Actualiseren budget leerlingenvervoer | -11 Actualiseren budget Leerplichtwet | -11 Begroting 2027 GR Mobiliteitsbureau Noord Oost Fryslan (Jobinder) | 182 TD - Begroting 2027-2030 Bijstellen baten onderwijshuisvesting | - 35 Ontwikkeling lonen, prijzen en accressen Actualisatie vaste lasten gebouwen | -45 Indexatie begrotingssubsidies 2027 | -2030 | - 9 Begroting voorgaande jaren Actualisatie kapitaallasten begroting voorgaande jaren | 40 Afrondingsverschillen | 2 Prijsontwikkeling regionaal vervoer Jobinder (begroting 2025) | - 34 Vervallen incidenteel budget GIS (KN 26-29; 06.03) | 52 Vervallen incidenteel budget IHP; haalbaarheid en locatieonderzoeken (KN 26 | -29; 04.01) | 60 Totaal | 845 Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om | te sturen op maatschappelijke effecten.
Legenda tableCell12 Indicator | Meting | Eenheid | Referentiejaar % Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv | -ers) | 1,7 | % | (2025) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Definitie: Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12 | - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Absoluut verzuim | 6,5 | aantal | (2025) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Definitie: Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatieplichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. Relatief verzuim | 32,0 | aantal | (2025) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Definitie: Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. Per 1.000 leerlingen. TD - Begroting 2027-2030 5. Sport, cultuur en recreatie Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Wij streven naar vitale inwoners en een aantrekkelijke woon - en leefomgeving. Sport, cultuur en recreatie zijn belangrijke pijlers, omdat ze bijdragen aan persoonlijke ontplooiing, gezondheid en ontwikkeling van onze inwoners.
Bovendien versterken ze de sociale samenhang en deelname aan de samenleving, wat resulteert in een sterk en hecht gemeenschapsgevoel. Sport Sport en bewegen zijn belangrijke middelen voor vitaliteit, ontmoeting en participatie. De gemeente werkt aan een toegankelijk en gevarieerd beweegaanbod voor alle inwoners, van jeugd tot ouderen. We versterken de samenwerking tussen sportaanbieders, onderwijs, welzijn en zorg, en zetten sport en bewegen gericht in binnen preventie en de sociale basis. Hiermee dragen we bij aan een actieve leefstijl, inclusie en een gezonde leefomgeving. Recreatie en toerisme Recreatie en toerisme zijn onmisbaar voor de leefbaarheid en vitaliteit van de gemeente. Recreatie en toerisme leveren een aanzienlijke bijdrage aan de werkgelegenheid en zijn daarmee een belangrijke economische factor. Tegelijk dragen recreatie en toerism e bij aan een gezonde, groene omgeving waarin iedereen kan bewegen en ontspannen. We zetten in op verdere toeristisch/recreatieve ontwikkeling van de drie clusters Burgumer Mar met de omliggende dorpen, Trynwâlden en Earnewâld. Dit op basis van het beleidsplan ‘Tytsjerksteradiel, folle mear om te ûntdekken’. Het landschap van de Noardlike Fryske Wâlden en nationaal park ‘De Alde Feanen’ zijn daarbij belangrijke trekkers.
TD - Begroting 2027-2030 Openbaar groen en leefomgeving Openbaar groen is van groot belang voor het welzijn van onze inwoners. Een aantrekkelijke en toegankelijke groenomgeving draagt bij aan de fysieke en mentale gezondheid, biedt ruimte om te bewegen, ontspannen en elkaar te ontmoeten, en sluit aan bij de gebiedseigen kenmerken van onze gemeente. Zo versterken we de sociale samenhang en zorgen we dat inwoners zich op een gezonde, vlotte en veilige manier kunnen verplaatsen, met nadruk op lopen en fietsen. Daarnaast bereiden we onze leefomgeving voor op de toekomst door het groen zo in te richten dat het klimaatverandering op kan vangen en bijdraagt aan het herstel van biodiversiteit. Het programma openbaar groen heeft daarbij nauwe samenhang met andere bele idsterreinen, zoals Sociaal Domein, Onderwijs, Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, zodat we samen werken aan een gezonde, veilige en groene leefomgeving voor iedereen. Uitwerking Kadernota 2027-2030 In de Kadernota 2027 -2030 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 2 juli 2026 door uw raad opiniërend is besproken. Nieuw of gewijzigd beleid Middelen voor het implementeren van de Digitale Nachtregistratie De gemeenten in Friesland hebben beperkt inzicht in de toeristische overnachtingen.
Meer data/inzicht biedt de mogelijkheid om hierop beleidsmatig te sturen. De provincie Fryslân heeft met het oog hierop het initiatief genomen om te komen tot meer data. De provincie is uitgekomen op Digitale NachtRegistratie en biedt de gemeenten een benchmark aan om meer duidelijkheid te krijgen over DNR, wat dit voor de gemeente(n) betekent en wat ervoor nodig is. In de Kadernota stond hierover een vooraankondiging te lezen waarbij we hebben aangegeven dat we via een apart raadsvoorstel dan wel een begrotingswijziging, hierop bij de raad terugkomen (verwachting Q4). Op dit moment is dit onderwerp dan ook niet financieel vertaald in de begroting. Wettelijk? nee Maatschappelijk belang laag Kadernota nr. 05.02 Portefeuillehouder Zandbergen, B. van Project of pilot? Nee Planning gereed Tarieven zwembaden Vanaf 2027 gaan we de tarieven voor zwemlessen, toegangskaartjes en abonnementen in zowel het binnen- als het buitenbad beperkt verhogen. De exploitatiekosten van beide baden stijgen door en om te voorkomen dat dit gat steeds groter wordt kiezen we ervoor om de tarieven licht te verhogen. We houden de stijging beperkt om het zwembad toegankelijk te houden voor een breed publiek. Wettelijk? nee Maatschappelijk belang midden Kadernota nr. 05.04 Portefeuillehouder Sietsma, J.W.
TD - Begroting 2027-2030 Project of pilot? Nee Planning gereed Verhuurtarieven sportaccomodaties Vanaf 2027 gaan we de verhuurtarieven voor de sportaccommodaties in 2 stappen verhogen. In 2027 zal dit 6% zijn en in 2028 zal dit 7% zijn. Dit is in lijn met de ingezette verhoging in 2020 die in 2022 is bevroren uit coulance met de sportverenigingen tijdens de corona periode. Met het weer oppakken van deze verhoging voorkomen we dat kosten en baten nog verder uit elkaar gaan lopen. Wettelijk? nee Maatschappelijk belang hoog Kadernota nr. 05.03 Portefeuillehouder Sietsma, J.W. Project of pilot? Nee Planning gereed Overige ontwikkelingen Actualisatie begroting sportaccommodaties 2027 De budgetten voor o.a. aankoop inventaris zijn geïndexeerd. Daarnaast zijn de schoonmaakkosten van zwembad Wetterwillen aangepast aan het contract, de licentiekosten voor bestaande recreatie software opgenomen en de bijdrage aan VVE Nije Westermar aangepas t aan de overeengekomen bijdrage. Totaal effect € 87.000 nadelig die ten van de stelpost loon - en prijsontwikkeling is gebracht. Actualisatie elektriciteits- en gasbegroting 2027 Op basis van werkelijk verbruik 2025 is de elektriciteit en gas begroting aangepast. Het betreft hier de sport accommodaties (beide zwembaden, sporthallen en gymlokalen).
Naast verhoging van de kale stroom en gasprijs zien we een forse verhoging van kosten voor energiebelasting en netbeheer. Totaal nadelig effect € 57.000 voor elektriciteit en € 73.000 voor gas. Deze prijsontwikkeling wordt gedekt uit de stelpost loon- en prijsontwikkeling. Actualisatie personeelskosten De actualisatie van de personeelskosten leidt in de begroting 2027 ten opzichte van 2026 tot een nadeel van € 270.000. Actualisering groen budgetten De budgetten voor groen onderhoud zijn geïndexeerd volgens de CBS index landschapsbeheer met 4,4%. Dit leidt tot een nadeel van € 31.000. Actualiseren kapitaallasten Als gevolg van nieuwe en/of gewijzigde investeringen zijn de kapitaallasten 2027-2031 opnieuw berekend. Dit leidt tot een voordeel van € 100.000 ten opzichte van 2026. Begroting voorgaande jaren Voor de jaren 2026 en 2027 is een decentralisatie -uitkering ontvangen voor het versterken van de bibliotheek. Het deel dat incidenteel in 2026 was opgenomen vervalt, wat een voordeel oplevert van € 100.000. De overige doorwerkingen uit eerdere begrotingen, onder meer het groenbeleidsplan, de bijdrage aan de Marrekrite, de onderhoudsplanning van de gebouwen en de temporisering van de ombuiging beheer, leveren samen een voordeel op van € 26.000.
TD - Begroting 2027-2030 Continuering registratiefunctie gemeentelijke collectie De registratieachterstand van de gemeentelijke collectie blijkt aanzienlijk groter dan eerder voorzien. Circa een derde van de collectie is volledig geregistreerd; er resteert een opgave van naar schatting 11.000 tot 14.000 objecten. De gemeente is verantwoordelijk voor het duurzaam behoud, het beheer en de toegankelijkheid van het gemeentelijk erfgoed. De Museumnorm 2025 vereist een volledige digitale registratie van de collectie, voorzien van fysieke nummering, actuele standplaatsgegevens, fotodocumentati e en gestandaardiseerde objectbeschrijvingen. Zonder structurele registratie wordt niet aan deze landelijke kwaliteitseisen voldaan en komt de museumregistratie in gevaar. Continuering van de registratiefunctie leidt tot een nadeel van € 15.000. Indexatie begrotingssubsidies 2027-2030 De begrotingssubsidies zijn geïndexeerd conform de uitgangspunten van de begroting 2027. Voor programma 5 leidt dit tot een nadeel van € 30.000. Deze prijsontwikkeling wordt gedekt uit de stelpost loon- en prijsontwikkeling. JOGG regisseur & coordinator KNGG en KOOV intern beleggen De doorbelaste personeelskosten zijn geactualiseerd. Het intern beleggen van de JOGG-regisseur en de coördinatie KNGG en KOOV levert een voordeel op, de formatiewijziging bij het team Ruimte en Vergunningen een nadeel.
Per saldo een voordeel van € 26.000. Lasten specifieke uitkering informatiepunten digitale overheid Geconstateerd is dat de specifieke uitkering voor de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) structureel is opgenomen bij de inkomsten die wij van het Rijk ontvangen, maar dat de bijbehorende lasten niet structureel zijn geraamd. Wij verstrekken deze subs idie aan Stichting Bibliotheken Midden Fryslân. Daardoor ontstaat een onjuiste weergave van de baten en lasten in de begroting. Met deze wijziging worden de lasten in 2027 verhoogd met € 32.000, ten laste van het begrotingssaldo. Nieuwe SPUK Sport en Bewegen De SPUK Stimulering Sport loopt t/m 2026. Net voor het zomerreces 2026 heeft het kabinet besloten om de middelen van deze regeling samen te voegen met de andere SPUK de Brede Regeling Combinatiefuncties voor de periode 2027 t/m 2029. Daarna wil het kabinet de SPUK integreren in de Algemene uitkering. Alhoewel details rondom de exacte werking van de nieuwe SPUK regeling op dit moment nog niet bekend zijn, blijft dezelfde financiële bijdrage voor gemeenten wel beschikbaar. Daarom wordt voor de periode 2027-2029 in ieder geval het daadwerkelijk gemiddeld toegekend bedrag over de periode 2023-2025 van de regeling SPUK Sportstimulering als bate meegenomen in het taakveld sportaccommodaties.