Document · PDF

04 - Bijlage 1 - Kadernota 2023-2026

RAADSVERGADERING 2018 t/m 2024 14 juli 2022, gemeente TytsjerksteradielBij agendapunt: Kadernota 2023 - 2026 (opiniërend)23.298 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

KADERNOTA 2023 - 2026

Inhoudsopgave Leeswijzer ...........................................................................................................................3 Ynlieding .............................................................................................................................4 Nij perspektyf .........................................................................................................................4 IN VOGELVLUCHT ................................................................................................................5 KADERNOTA 2023-2026 ......................................................................................................18 1 Ontwikkelingen Kadernota 2023-2026 ..........................................................................19 1.1 Startsituatie .............................................................................................................19 1.2 Gemeentefonds .......................................................................................................19 1.3 Bestaand beleid .......................................................................................................22 1.4 Nieuw of gewijzigd beleid ........................................................................................22 2 Reserves en weerstandsvermogen

..................................................................................24 3 Ontwikkelingen in beleid ................................................................................................26 4 Voorstel aan de raad ......................................................................................................73 BIJLAGE I Financiële samenvatting .....................................................................................74

KADERNOTA 2023 - 2026

Leeswijzer Vooraf De Kadernota is eigenlijk het belangrijkste instrument in de planning- en controlcyclus. Daarmee kan de raad sturen op de inhoud van de begroting 2023 en volgende jaren.

BELEIDSVOORSTELLEN In de Kadernota staan allerlei voorstellen voor nieuw of gewijzigd beleid. De raad geeft richting en bepaalt welke projecten voorrang moeten krijgen. En daarmee legt de raad de basis voor de verdere uitwerking van de begroting 2023.

FINANCIEEL In de Kadernota proberen we ook inzicht te geven in de financiële ruimte voor 2023 en verdere jaren. Samen met de beleidsvoorstellen ontstaat een volledig beeld waarmee de raad op hoofdlijnen kan sturen. Maar alles natuurlijk met de kennis van het moment.

VERTALING IN DE BEGROTING In de begroting 2023 worden alle voorstellen verwerkt die door de raad positief zijn beoordeeld. En natuurlijk worden ook ontstane ontwikkelingen ná de behandeling van de Kadernota meegenomen. OPBOUW VAN DE KADERNOTA De Kadernota is verdeeld in drie stukken: •

VOORAF

•

KADERNOTA 2023-2026

•

BIJLAGE

In VOORAF beginnen we met de Ynlieding. Daarna starten we met de Kadernota In Vogelvlucht. Hierin worden de belangrijkste ontwikkelingen getoond. In KADERNOTA 2023-2026 beschrijven we in hoofdlijnen de startsituatie, de ontwikkelingen in het gemeentefonds en bestaand en nieuw beleid met aansluitend een samenvatting daarvan in cijfers. Omdat de Kadernota invloed heeft op het financieel perspectief schetsen we ook de invloed daarvan op onze reserves en het weerstandsvermogen. Direct daarna gaan we dieper in op alle ontwikkelingen in het beleid. En we besluiten met het voorstel aan de Raad. In de BIJLAGE worden de cijfers samengevat nogmaals gepresenteerd. We wensen u veel leesplezier!

KADERNOTA 2023 - 2026

Ynlieding Nij perspektyf Dizze kadernota is ta stân kaam yn gearwurking mei it kolleezje dat krekt ôfskied naam hat. De ambysjes fan it nije kolleezje dat krekt ynstallearre is, binne hjiryn noch net ferwurke. Dat komt mei de begrutting yn novimber. Foar jo leit dêrom in ‘beliedsearme’ kadernota sa’t it yn fakjargon neamd wurdt. Foardat dizze nota trochnaam wurdt is it wichtich in pear dingen mei te jaan. Finansjeel perpektyf It finansjele perspektyf sjocht der better út as ferwachte en dêrmei kinne je tinke der is romte foar nije ûntjouwingen. In warskôging is op syn plak. Der is hiel wat rekkenwurk oan foarôfgien om wat dúdlikheid te krijen oer de maaiesirkulêre sa’t it Ryk ús dy takomme litten hat. Wat hiel dreech yn te skatten is, is hoe’t it yn en nei 2026 komt. Dêroer falt gjin sinnich wurd te sizzen. Dus it strukturele perspektyf is tige ûnwis. Dêrnjonken hinget it bedrach dat de gemeente kriget ôf fan wat it Ryk echt útjout of net. Dus as it Ryk plannen net realisearret en dêrmei net ynfestearret, krije gemeenten ek minder ynkomsten. Dy ûnwissichheid hinget boppe it perspektyf dat no foar ús leit. Yn fûgelflecht Wy ha der foar keazen om in tal saken te beneamen, mar net op jild te setten. We witte dat der ûntwikkelingen oan sitte te kommen wêr’t we rekken mei hâlde moatte, mar yn finansjeel opsicht ha we dat net meinaam. In politike kar hjiroer moat noch makke wurde.

Twa oerwagings binne hjirby fan belang: •

“Geen knaken, geen taken”

Wy bedoele hjirmei dat it Ryk ús as gemeente faak taken taskikt, sûnder middels, of mei middels dy’t mooglik net tarikkend binne. De line dy’t wy oanhâlde is: it budzjet dat jûn wurdt is taakstellend foar de útfiering ynklusyf personiele besetting. En is der gjin jild beskikber steld, dan kieze we der yn earsten foar om de taak net út te fieren. •

Plan foar ynfulling

Hjir bedoele we mei dat by in fraach nei ekstra fte it passe moat yn in plan. Mei dizze útsûndering dat mei tydlike ynset der romte ûntstean kin om dat plan goed hannen en fuotten te jaan. Dan giet "de kost voor de baat uit" en lûke we der wol jild foar ut. Lesten ynwenners De lesten foar ús ynwenners rinne op. Troch de hege gas- en elektrisiteitsrekkens de ynflaazje op oare produkten wêrtroch it libben oer de hiele liny djoerder wurdt. Wy kieze der dêrom foar om de OZB-ferheging dy’t we twa jier lyn fêststeld ha de kommende twa jier net troch te fieren. De ynflaazjekorreksje wurdt wol tapast, mar de 2,5% ekstra stiging litte we foar de kommende twa jier ferfalle. Burgum, 14 juni 2022 Boargemaster en wethâlders fan Tytsjerksteradiel

KADERNOTA 2023 - 2026

IN VOGELVLUCHT OM TE BEGINNEN Vertrekpunt voor deze Kadernota Het vertrekpunt voor deze Kadernota is de begroting 2022-2025. Naast de gevraagde middelen voor ontwikkelingen in het kader van nieuw beleid is in deze Kadernota ook de meicirculaire 2022 meegenomen. Deze meicirculaire 2022 is de meest ingewikkelde van de afgelopen 20 jaar mede doordat de herverdeling van het gemeentefonds is verwerkt. Daarnaast is het coalitie-akkoord Rutte IV verwerkt en de maartbrief. Dat gaf al flinke accressen te zien tot en met 2025. Helaas ook een teruggang in 2026, mede door het in stand houden van de opschalingskorting. In deze meicirculaire 2022 komen de effecten van de Voorjaarsnota daar bovenop. Daar zitten hogere rijksuitgaven in als gevolg van defensie, opvang vluchtelingen, inflatie, koppeling AOW. Dat geeft ook flink hogere accressen. In 2026 is er sprake van een extra uitname van het Rijk van € 1,377 miljard die onvoldoende is toegelicht. De grotere plussen in de jaren 2022 – 2025 zorgen voor compensatie. De vraag die zich aandient is of de hoge accressen nog moeten worden gematigd voor ontwikkelingen, waar we nu nog onvoldoende zicht op hebben. Voor een verdere toelichting verwijzen we u naar paragraaf 1.2 Gemeentefonds.

Uitgangspunten Kadernota Rekening houdend met het vertrekpunt van deze Kadernota is deze Kadernota beleidsarm, waarbij wel rekening is gehouden met de ontwikkelingen, die op ons afkomen. Uitgangspunten bij deze Kadernota zijn:

- Ontwikkeling begroting Voor het meerjarenperspectief voor de begroting 2023-2026 koersen we vanuit deze Kadernota op een structureel sluitende meerjarenbegroting.

- Indexering en prijscompensatie Eerder dit jaar zijn op de LIST de uitgangspunten voor de Kadernota 2023-2026 en de begroting 2023-2026 geagendeerd. Op basis van ons vaste ijkpunt uit de septembercirculaire (jaar t-1) voor de nieuwe begroting hanteren we voorlopig een verwachte loon en prijsstijging van 1,9%. Voor de berekening van het netto effect van de meicirculaire voor deze Kadernota houden we hier door middel van stelposten rekening mee. De oorlog in Oekraïne heeft ook gevolgen voor onze gemeente. Naast de noodzakelijke opvang van vluchtelingen zijn er ook economische gevolgen. De prijsstijgingen van verschillende producten zullen zeker hun impact hebben op onze begroting(en) en jaarrekening(en). Zie hiervoor ook paragraaf 1.3; Ontwikkelingen bestaand beleid.

- Algemene uitkering (AU) - nieuw beleid Indien voor nieuw beleid financiële middelen opgenomen zijn in de algemene uitkering, gaan we uit van een budgettair neutraal effect op het saldo.

KADERNOTA 2023 - 2026

- Algemene uitkering (AU) - ontwikkelingen in bestaand beleid: Voor areaal, loon- en prijsontwikkelingen zijn financiële middelen opgenomen in de algemene uitkering. Daarmee geldt ook voor de in de Kadernota vermelde onderwerpen met betrekking tot bestaand beleid, dat deze een budgettair neutraal effect op het saldo hebben.

- Incidentele posten (AR) Voor incidentele lasten (looptijd van 1-3 jaar) met betrekking tot diverse onderwerpen in deze Kadernota hanteren wij de lijn, dat deze ten laste van de algemene reserve (AR) worden gebracht. In de algemene reserve wordt rekening gehouden met deze uitname. Hiermee creëren we een meer zuiver beeld van ons begrotingssaldo. Op grond van de voorschriften hebben we de verantwoordelijkheid om een begroting vast te stellen die structureel en reëel in evenwicht is. Op basis van dit criterium toetst de Provincie onze begroting. Overigens hanteren we de lijn van incidentele posten ten laste van de AR inmiddels al meerdere jaren. Zie hiervoor ook het overzicht van de algemene reserve op bladzijde 24 en 25.

- Bijdragen werkmaatschappij 8KTD In deze Kadernota zijn diverse onderwerpen opgenomen, waarvan de uitvoering bij de werkmaatschappij ligt. Uitgangspunt voor de gezamenlijke onderwerpen is een 50%-50% bekostiging vanuit beide gemeenten. Mocht een onderwerp slechts op één van de gemeenten betrekking hebben en de uitvoering ligt bij de werkmaatschappij dan is er sprake van een "tenzij". De kosten worden dan door de vragende gemeente in de bijdrage aan de werkmaatschappij verrekend.

- Nieuwe en gewijzigde wetgeving Voor verschillende onderwerpen komt nieuwe of gewijzigde wetgeving op ons af. Onderwerpen waar de financiële impact is in te schatten maken integraal deel uit van de kadernota. Onderwerpen waar op dit moment nog niet duidelijk is, of en in hoeverre de gemeente hiervoor wordt gecompenseerd in de Algemene Uitkering, maken niet integraal deel uit van de kadernota. Dit betreft: •

Inspecties voorzieningen gastouderopvang GGD

•

Opstellen Warmte Uitvoerings Programma's, verdere verkenning Transitievisie Warmte en samenhangende capaciteitsvraagstukken

Deze onderwerpen worden voor zover nodig hieronder nader toegelicht evenals een aantal andere ontwikkelingen.

KADERNOTA 2023 - 2026

PROGRAMMA'S - inhoudelijk Voor de thema's "Wonen en werken", "Samenleving" en "Bestuur en dienstverlening" willen we u in hoofdlijnen meenemen in een aantal ontwikkelingen. Daaronder valt ook een aantal ontwikkelingen, die wel op ons afkomen, maar waarvoor in deze Kadernota nog geen middelen worden gevraagd. Zodra er meer duidelijk is over richting, uitwerking, of effect brengen we deze onderwerpen onder de aandacht van de raad.

WONEN EN WERKEN Centrumvisie Burgum (08.01) Het afgelopen decennium heeft het (winkel-)centrum van Burgum sterk moeten anticiperen op nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld de COVID-pandemie of het online-winkelen. Ook de veranderende druk vanuit de vastgoedmarkt (de vraag naar wonen) heeft gevolgen voor de centrumfuncties van het ‘Winkelhiem’. Om het winkelcentrum van Burgum actueel te houden en goed aan te laten sluiten bij alle maatschappelijke ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden, hebben wij een uitgebreid onderzoek laten doen naar het huidige functioneren van het winkelcentrum van Burgum. Dit heeft geresulteerd in een nieuwe centrumvisie. De aandachtspunten, verbeterpunten en de gewenste aanpassingen uit de ‘Centrumvisie Burgum’ zijn samengevat in een actielijst. Deze actielijst kan worden gezien als het uitvoeringsprogramma van de centrumvisie voor het winkelcentrum van Burgum. Hiermee kan het winkelcentrum het komend decennium goed functionerend worden gehouden en kan Burgum als regiokern beter functioneren. Als de raad van de gemeente Tytsjerksteradiel instemt met de ‘Centrumvisie Burgum’ kan de actielijst uit de visie worden uitgewerkt met alle direct belanghebbenden en alle ondernemers van het centrumgebied.

Wij zullen de uitgewerkte onderdelen van de actielijst, inclusief een kostenraming, later opnieuw aan u als raad besluitvormend voorleggen. Uitvoeringsplannen ANNO III (00.05) De gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel en de Provinsje Fryslân en Wetterskip Fryslân zijn de derde periode van samenwerking ingegaan. Hiervoor hebben zij een agenda opgesteld met een looptijd tot en met 2025. Samen willen we de regio doorontwikkelen en in 2040 de topregio van Noord-Nederland zijn als het gaat om wonen, werken en recreëren. Samen met de regionale samenwerkingspartners zetten we de schouders er onder, langs het spoor van sûn, grien en ûndernimmend. Begin 2022 is gestart met de uitwerking: welke resultaten willen we wanneer boeken, met welke maatschappelijke partners pakken we de opgaven op, welke middelen zijn daarvoor nodig en waar vinden we die? Dit verschilt per opgave. Sommige opgaven lopen nog door vanuit ANNO II. Er zijn ook volledig nieuwe opgaven, die vanaf de basis moeten worden opgebouwd. Op dit moment worden de opgaven nader uitgewerkt in uitvoeringsplannen. Past de uitwerking van de opgave in bestaande inhoudelijke en financiële kaders, dan beslissen de colleges, GS en DB van het Wetterskip er over.

KADERNOTA 2023 - 2026 Past het niet en is er iets extra nodig, dan is dat een bevoegdheid van de raden en leggen de dagelijks besturen voorstellen voor de betreffende begrotingsprogramma's ter besluitvorming voor. Zodra er meer zicht is op de planning van de besluitvorming over de uitvoering van de verschillende opgaven wordt dit inzichtelijk gemaakt. De raden, Provinciale Staten en het AB van het Wetterskip worden op de hoogte gehouden met een voortgangsrapportages. Ontwikkelingen rondom gasleveranties door Gazprom De oorlog in de Oekraïne brengt met zich mee dat de rijksoverheid de inkoop van energie door overheden via Gazprom wil beëindigen per 10 oktober 2022. In het huidige contract liggen de prijzen vast voor 2022 en voor 2023 is voor 50 % van de gasinkoop en 30 % van de inkoop elektriciteit de prijs vastgeklikt. De markt wil op dit moment niet verder gaan dan deze percentages. Het is de bedoeling met ingang van 2024 over te gaan op lokaal ingekochte duurzame energie. Momenteel is de Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân (OVEF) bezig in kaart te brengen wat de gevolgen van het opzeggen van het lopende contract zijn; het loopt nog tot eind 2023. Er worden gesprekken met marktpartijen gevoerd om te komen tot een nieuw contract tot 1 januari 2024 en daar ligt nog een aanzienlijke uitdaging.

Het is van belang om te beseffen dat het verdere verloop van dit proces grote onzekerheden kent voor de beschikbare budgetten, waarbij het nadelige effect het grootst zal zijn als er een nieuwe contractpartner per 1 oktober 2022 wordt gevonden. Ôfspraken kaai- en wâlbehear yn Fryslân Sûnt in pear jier wurdt der wurke om mear dúdlikheid te krijen oer de ferantwurdlikens fan it behear en ûnderhâld fan de wâlen by de farwegen yn Fryslân del. Op 17 septimber 2020 hawwe wy besluten om yn te stimmen mei de foarkarsfariant fan de De Stjoergroep “Oevers Vaarwegen’. By de fierdere útwurking binne der in tal punten wêr't de ferskate partijen op in eigen wize nei sjogge en mei omgean wolle. Dit hat ek gefolgen foar de ferdieling fan de ferantwurdlikheden foar de 'Oevers Vaarwegen'. Om dit alles goed út te iten is der mear tiid nedich dan ferwachte. Doel is om foar de simmer 2022 de ynhâldlike saken ôfslúte te kinnen en dat beslúfoarming dan nei de simmer plakfine kin. Ek dan binne de (finansjele) konsekwinsjes foar ús gemeente dúdlik en de finansjele fertaling is dan oan de oarder yn de begrutting fan 2024. Uteinlik is it oan provinsjale steaten om in beslút te nimme oer de tawizing "Oevers Vaarwegen", werby de gemeentebestjoeren en it wetterskip de provinsje advisearje. Omgevingswet

Inwerkingtreding en transitie Naar verwachting treedt de Omgevingswet op 1 januari 2023 in werking. Deze wet moderniseert, bundelt en vereenvoudigt de wet- en regelgeving op het gebied van de fysieke leefomgeving. Met als basis een goede balans tussen het benutten en beschermen van onze leefomgeving. De Omgevingswet brengt een omvangrijke transitieopgave met zich mee. Deze transitie loopt ook na de inwerkingtreding nog door tot in ieder geval 2030. Het jaar 2023

KADERNOTA 2023 - 2026 staat in het teken van doorontwikkeling. Het opdoen van kennis en ervaring in de praktijk en het verder uitwerken en/of bijstellen van onze systemen, informatievoorzieningen, werkprocessen en beleidscyclus, om op deze wijze onze dienstverlening optimaal uit te blijven voeren. Daarbij geven we ook verder vorm aan ons participatiebeleid, één van de pijlers uit de Omgevingswet. Ook starten we met het vormgeven van het omgevingsplan aan de hand van een in 2022 ontwikkeld handboek en doorlopen pilot.

Verschuiving taken naar Fumo Uit de Omgevingswet volgt dat we een belangrijk deel van onze taken op gebied van Milieu (vergunningen, toezicht en handhaving) over moeten dragen aan de Omgevingsdienst, de Fumo. Daarnaast onderzoeken we of het wenselijk is om op andere taakvelden ook taken naar de Fumo over te hevelen vanwege o.a. kwetsbaarheid en kwaliteit. In de loop van 2023 volgt hiertoe een voorstel. De financiële gevolgen zijn nog niet helder. Wat we wel weten is dat de uitvoering door de Fumo doorgaans duurder is dan wanneer we het zelf doen. Wonen Vorig

jaar

extra

budget

beschikbaar

gesteld

voor

2022

ons

ambitieus

woningbouwprogramma te realiseren. Vanuit het Rijk wordt er, via de Nationale Woon- en Bouwagenda, de komende jaren ook extra ingezet om het aantal nieuwe woningen te vergroten met het oog op de vraag vanuit de samenleving. Speciale aandacht hierbij is er voor het toegankelijk houden voor de woningmarkt voor met name starters op de woningmarkt. Op deze manier trekt het Rijk de regie naar zich toe. De minister benadrukt in de Nationale Woonen Bouwagenda met name de bouw van betaalbare woningen welke een substantieel bestandsdeel vormen van deze agenda. De woningmarktmonitor laat in Tytsjerksteradiel een groei zien van het aantal inwoners, meer dan het aantal huishoudens, wat wijst op vestiging van gezinnen, in alle dorpen is groei. Op dit moment zitten er voldoende plannen in de pijplijn, die ontwikkeld kunnen worden naast de harde plancapaciteit en de plannen die in procedure zijn. We willen deze lijn voortzetten en blijven oog houden voor toevoeging van betaalbare huur en koop, voor het stimuleren van doorstroming waardoor de bestaande woningen toekomstbestendig en duurzamer worden, voor spreiding over de gemeenten en voor het toevoegen van plannen met kwaliteit en meerwaarde. Voor specifieke doelgroepen, zoals starters en statushouders, is de komende tijd meer aandacht nodig. Duurzaamheid, Transitievisie warmte c.a.

Invoering Energieloket n.a.v. vaststelling Transitievisie Warmte, de Duurzaamheidsagenda en ANNO III Vanuit de Transitievisie Warmte neemt het energieloket een belangrijke plek in voor de dienstverlening naar burger en bedrijf. Deze kunnen met duurzaamheidsvragen bij dit loket terecht. Het loket deelt informatie via website en bijvoorbeeld nieuwsbrieven, organiseert energiemarkten, ondersteunt projectmatige aanpakken, biedt producten aan zoals quick scans en andere energiebesparende maatregelen. In 2022 volgt een nadere uitwerking voor de (formatieve) invulling van het Energieloket, zodat structureel

invulling

gegeven

kan

worden

aan

taken

die voortvloeien

uit

Duurzaamheidsagenda en de Transitievisie Warmte. Deze aanvullende formatie wordt alleen

KADERNOTA 2023 - 2026 ingevuld als er via het Rijk voldoende uitvoeringsmiddelen vanuit het klimaatbeleid beschikbaar komen.

Opstellen Warmte Uitvoerings Programma's, verdere verkenning Transitievisie Warmte Voor de uitvoering van de Transitievisie warmte moeten Wijk Uitvoeringsplannen worden gemaakt. In samenspraak met de dorpen zullen concrete plannen worden gemaakt en uitgevoerd om de dorpen, in fasen, uiteindelijk aardgasvrij te maken. Hier zijn projectleiders voor nodig om samen met de dorpen en een integraal gemeentelijk projectteam aan de slag te gaan. In 2022 volgt een nadere uitwerking hiervan voor de (formatieve) invulling. Daarbij zal worden gekeken of er mogelijk regionaal of provinciaal kan worden samengewerkt. De beoogde capaciteitsinvulling vindt alleen plaats als er vanuit het Rijk voldoende middelen beschikbaar komen voor de uitvoering van de Transitievisie Warmte.

Kwaliteitscriteria Energiebesparing en Duurzaamheid, toezichtsprogramma bedrijven Binnen de Kwaliteitscriteria is een nieuwe (wettelijke) taak geformuleerd en deze vraagt om uitbreiding van de formatie. Eerder is hiervoor 0,05 fte aan de formatie toegevoegd. Dit blijkt te weinig om de taak uit te kunnen voeren. We hebben in totaal 0,15 fte nodig. Wij zijn voornemens voor te stellen de formatie uit te breiden met 0,10 fte zodat wij onze taak kunnen uitvoeren. De beoogde capaciteitsinvulling vindt alleen plaats als er via het Rijk voldoende uitvoeringsmiddelen vanuit het klimaatbeleid beschikbaar komen. Toezicht en handhaving De gemeente is wettelijk verplicht om toezicht te houden op gastouderopvang. De GGD voert dit toezicht voor ons uit. Momenteel wordt 10% van de gastouderopvang gecontroleerd. De gemeente is wettelijk verplicht om dit percentage per 2023 op te hogen naar 50%. Dit levert zowel een hogere kostenpost op voor wat betreft de dienstverlening van de GGD als een extra administratieve en juridische last binnen de eenheid Toezicht & Handhaving. Deze extra kosten worden geschat op € 16.000 jaarlijkse kosten inspecties door GGD, € 17.000 jaarlijkse kosten voor de eenheid Toezicht & Handhaving. De compensatie die wij hiervoor vanuit het rijk ontvangen is ruimschoots onvoldoende om deze extra kosten te dekken.

Dit betekent dat wij deze wettelijke taak niet uit kunnen voeren en hierin in gebreke blijven. Uitvoeringsplan verkeersveiligheid n.a.v. risico-analyse Op 14 februari 2019 is het Startakkoord Plan Verkeersveiligheid (SPV) 2030 ondertekend door o.a. het Rijk, IPO en VNG. Hierin is afgesproken dat alle wegbeheerders tot een analyse komen van de verkeersveiligheidsrisico’s. In deze analyse wordt gebruik gemaakt van verschillende data

zoals

snelheid,

ongevallen,

intensiteiten,

weginrichting,

bevolkingsopbouw,

voertuigbezit etc. Een combinatie van deze data brengt de risico’s in beeld waar proactief op gehandeld moet worden om ongevallen te voorkomen. De door het college nog vast te stellen risicoanalyse leidt tot een meerjarig uitvoeringsprogramma. Dit programma wordt verder uitgewerkt. Binnen het uitvoeringsprogramma kunnen er prioriteiten gesteld worden.

KADERNOTA 2023 - 2026

Het ministerie van Rijkswaterstaat stelt een 2e tranche beschikbaar van de subsidieregeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023. Voor de 1e tranche heeft onze gemeente

een

subsidie

ontvangen

van

€ 320.500

voor

het

verbeteren

van

verkeersveiligheid. De rijksbijdrage wordt verstrekt op basis van cofinanciering en kan maximaal 50% van de uitvoerings- en infrastructurele kosten dekken. Het plafondbedrag voor 2022-2023 voor onze gemeente is € 296.600 en dat bedrag moet onze gemeente dus ook maximaal beschikbaar stellen om aanspraak te maken op dit plafondbedrag. De uitvoering moet 21 december 2027 gereed te zijn.

SAMENLEVING Sociaal Domein De uitdaging om onze inwoners passende ondersteuning te bieden én collectieve maatschappelijke voorzieningen te behouden is groot. De transformatie naar meer zelfredzame

burgers

netwerken

minder

beroep

professionele

maatwerkvoorzieningen blijkt een complexe opgave voor gemeenten. Gelet op de vergrijzing in onze gemeente is deze uitdaging voor onze ouderen en de Wmo-voorzieningen extra groot. De complexiteit om onze kosten te beheersen komt mede door veranderende wetgeving, denk aan het Wmo-abonnementstarief, maar ook jurisprudentie die het "recht op Wmomaatwerkvoorzieningen" versterkt. De uitvoering van de Jeugdwet blijft ook stijgende kosten met zich meebrengen, terwijl de inkomsten in komende jaren zullen teruglopen. Dit vraag om maatregelen om de oplopende kosten te beheersen. De discussie met het Rijk over het compenseren van gemeentelijke tekorten op het terrein van Jeugd en Wmo loopt door. Een positieve ontwikkeling is dat de gemeentelijke inspanning en de arbeidsmarkt ertoe hebben geleid dat het aantal inwoners dat werkt toeneemt en het aantal uitkeringen dalende is. Wij hopen deze trend door te zetten. In komende jaren willen wij met de middelen die daarvoor beschikbaar zijn de sociale basis optimaal versterken om de transformatie een stap verder te brengen. Wij zullen onze gebiedsteams zich sterker laten richten op de meest kwetsbare inwoners, hulpvragen van zelfredzame inwoners zullen eenvoudiger worden afgehandeld. Daarnaast willen wij ook samen met onze professionele zorgaanbieders aan de slag om ook hun een stevigere rol te geven in de transformatie van het Sociaal Domein.

Hiervoor vinden wijzigingen plaats in de inkoopstrategie Jeugd per 2023 en gaan wij lokaal aan de slag met een inkoopstrategie Wmo/Participatiewet, resulterend in nieuwe inkoop per 2022/2023, effectief in 2024. In samenhang pakken wij deze opgaven op. Lokale inclusieve agenda (06.01) In maart 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met de startnotitie Lokale Inclusieve Agenda. Naar verwachting zal begin 2023 de Lokale Inclusieve Agenda ter besluitvorming worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Na vaststelling zal uitvoering aan de agenda moeten worden gegeven. Op dit moment is nog niet te zeggen of en zo ja hoeveel budget hiervoor nodig is. Mocht dit het geval zijn, dan zal de raad gevraagd worden om hiervoor budget vrij te maken.

KADERNOTA 2023 - 2026 Beleidsontwikkeling en implementatie Overheids- en Inwonersparticipatie We willen een betere aanpak van inwonerparticipatie bij de totstandkoming van beleid en uitvoering. Daarnaast willen we ook onze rol vanuit overheidsparticipatie professioneel en betrouwbaar vormgeven. Het uiteindelijke doel is om aan de voorkant te investeren in een goed beleidsproces met het betrekken van de juiste doelgroepen. Dit in nauwe samenwerking met de dorpencoördinator en de coördinator burgerinitiatieven van belang. We bekijken op welke wijze en met welke inzet het nodig is om deze verbetering vorm te geven. Aangezien e.e.a. nog uitgewerkt wordt, hebben we dit in deze Kadernota nog niet financieel opgenomen.

BESTUUR EN DIENSTVERLENING Organisatieontwikkeling Door een hoog ziekteverzuim, aanzienlijk verloop en het feit dat vacatures moeilijk te vervullen zijn door een krappe arbeidsmarkt blijft de werkdruk in de organisatie hoog. Dit is terug te zien in de werkbelevingscijfers die we terugzien in het MTO 2022. Het gaat daarbij vooral om problematiek die zich in de werkmaatschappij voordoet waar het meeste personeel is ondergebracht, al hebben ook de clusters Beheer last van de moeilijke arbeidsmarkt. Gevolg van de geschetste problematiek is naast een hoge werkdruk, ook dat de uitvoering van taken onder druk komt te staan met als risico dat de dienstverlening verslechtert en ontwikkelingen (zoals nieuw beleid, ict-implementaties, enz.) vertraagt. De oorzaken zijn divers en grijpen ook op elkaar in. Om hier iets aan te doen is het nodig om op korte termijn een aantal zaken in gang te zetten. Daarnaast moet er verder gewerkt worden aan veranderingen op de langere termijn. Daarbij worden een aantal zaken betrokken. Ten eerste de aanbevelingen uit de Evaluatie van de werkmaatschappij (Berenschot) waarbij er voor de komende jaren ingezet wordt op verdere doorontwikkeling van de huidige wijze van samenwerking. Ten tweede de uitkomsten van het recent gehouden medewerkersonderzoek (MTO).

Maar daarnaast ook het feit dat tot 2030 ongeveer 25% van het personeelsbestand met pensioen gaat Voor al deze zaken tezamen zal een plan gemaakt worden, dat eind 2022 gereed is. In deze Kadernota is een aantal gerichte maatregelen uitgewerkt die vooruitlopend op het nog te ontwikkelen plan, dat wel al in gang gezet moet worden. Dit betreft de onderwerpen: 1. Personeelsbeleid en ontwikkeling 2. Versterking ondersteuning 3. Thuiswerken 4. Strategische advisering Deze onderwerpen worden hierna verder geduid en uitgewerkt. 1. Personeelsbeleid en ontwikkeling Vlootschouw: in-, door- en uitstroom medewerkers (KN 00.04.17) In de periode tot 2030 bereikt 25% van onze medewerkers de pensioengerechtigde leeftijd. Daarnaast hebben we te maken met steeds veranderende opgaven en een krappe arbeidsmarkt. Uit de evaluatie van de WM8KTD blijkt onder andere dat er een formatieve verschuiving van uitvoering naar strategie nodig is.

KADERNOTA 2023 - 2026 In 2021 is gestart met Strategische Personeelsplanning. Onderdeel daarvan is een zogenaamde ‘vlootschouw’ om het ontwikkelpotentieel van onze medewerkers beter in beeld te krijgen. Met dat inzicht kunnen HR-instrumenten als mobiliteit, loopbaanontwikkeling, talentprogramma’s en Leren & Ontwikkelen gerichter en effectiever worden ingezet. Daardoor krijgen onze medewerkers de kans zich te ontwikkelen binnen onze organisatie en binden we waardevolle arbeidskrachten langer aan ons. Recruitment, werving en selectie personeel HR: Recruitment - (KN 00.04.16) Het is van belang in te zetten op de ontwikkeling van een adequate arbeidsmarktstrategie. Zoals hiervoor is aangegeven wordt de arbeidsmarkt steeds krapper en verandert onze vraag naar arbeidskrachten door onze schaalgrootte en de daarmee samenhangende opgaven. Op dit moment zijn wij onvoldoende onderscheidend in de markt. Het is daarom van belang om onze concurrentiepositie als werkgever te verbeteren zodat we medewerkers met de juiste capaciteiten aan kunnen trekken. Met een specifiek hierop toegespitst Werving en Selectiebeleid en de inzet van gericht recruitment willen we onze achterstand inlopen. Onderzoek loongebouw De doorontwikkeling van onze organisaties vergt een nader onderzoek naar ons loongebouw.

Uit de benchmark die onderdeel uitmaakte van de Evaluatie WM8KTD blijkt dat ons loongebouw op dit moment niet marktconform is. Het is niet toegesneden op de schaalgrootte en de daarmee vereiste strategische capaciteit van onze organisatie. Het is waarschijnlijk dat een op de huidige situatie (Werkmaatschappij, werkend voor een gebied met >60.000 inwoners) toegesneden loongebouw positieve effecten heeft op onze arbeidsmarktpositie. Dit onderzoek moet uitgevoerd worden door experts in de zogeheten HR21-systematiek. We voeren dit in 2022 uit, zodat de eventuele gevolgen hiervan bij de begroting afgewogen kunnen worden. De kosten voor het onderzoek worden geschat op € 15.000. De helft van dit bedrag komt voor rekening van onze gemeente. We nemen deze budgetaanvraag mee in de wijzigingen van oktober 2022. Herinrichting teams De werkdruk bij de leidinggevenden is veel te hoog. Dit komt mede door de omvang van een aantal teams. Waar een algemeen aanvaardbare omvang van 15 tot 25 mensen normaal is, hebben wij teams met 40 tot 50 mensen en 1 leidinggevende. Gevolg hiervan is ook dat medewerkers aangeven onvoldoende contact te hebben met hun leidinggevende, hetgeen de werkbeleving niet ten goede komt. Het college ziet de urgentie dat deze situatie moet veranderen en zal daartoe een voorstel ontwikkelen. 2.

Versterking ondersteuning Kwantitatieve en kwalitatieve impuls stafdiensten (HR en communicatie) – (KN 00.04.12) In de periode tot eind 2022 wordt gewerkt aan een plan voor een toekomstbestendige inrichting en bemensing van de teams HRM en Communicatie. Dit plan wordt in 2023 ten uitvoer

gebracht.

Gezien

ervaren

knelpunten

daarmee

samenhangende

continuïteitsrisico’s wordt het als noodzakelijk gezien de huidige tijdelijke bemensing (3,5 fte voor HRM en 2 fte voor Communicatie) te continueren en in 2023 te komen tot een structurele, op de werklast toegesneden uitbreiding van formatie voor beide teams.

KADERNOTA 2023 - 2026

Facilitaire ondersteuning door slimmer organiseren Willen we een aantrekkelijke werkgever zijn dan moeten we zorgen dat onze medewerker goed toegerust hun werk kunnen doen. Dit betekent dat er structureel aandacht moet zijn voor ontwikkelingen zoals het thuiswerken en de impact die dat heeft op de bestaande werkplekken, vervoerskosten, gebouwen, e.d., waarbij er ook gestreefd wordt naar een zo efficiënt en effectief mogelijk gebruik van middelen. Daarom willen we hierin investeren, vanuit de overtuiging dat dit op termijn ook zeker tot opbrengsten zal leiden. 3. Thuiswerken Organiseren en faciliteren van het thuiswerken (KN.00.04.09) Uit oogpunt van goed werkgeverschap en positionering op de arbeidsmarkt willen we onze medewerkers, ook nu de Covidcrisis voorbij lijkt, de mogelijkheid bieden om thuis te werken. Uit een enquête onder de medewerkers is gebleken dat het merendeel van onze medewerkers hier ook behoefte aan heeft. Het faciliteren en organiseren van deze voorziening biedt het voordeel dat we een aantrekkelijk werkgever kunnen blijven, we bijdragen aan onze gemeentelijke

duurzaamheidsagenda

het

bieden

van

werkplezier/

balans tussen werk en privé. Op grond van de Arbeidsomstandighedenwet zullen we als werkgever ook hierin onze verantwoordelijkheden moeten nemen. Het niet faciliteren van thuiswerkplekvoorzieningen neemt grote risico's van uitval van medewerkers door ziekte als gevolg van lichamelijk ongemak met zich mee. Bovendien worden wij hierdoor een minder aantrekkelijke werkgever. 4. Strategische advisering Taakverzwaring strategische advisering (KN 00.01) Uit de evaluatie WM8KTD is gebleken dat de organisatie op meerdere fronten strategische advisering tekort komt. De strategische capaciteit is niet meegegroeid met omvang en complexiteit van de organisatie en staat extra onder druk door een groot verloop onder het personeel. Daarnaast komen er steeds meer taken en nieuwe wetten en regels op de gemeenten af die leiden tot strategische, integrale vraagstukken. De structurele aanpak van deze gewenste verschuiving van uitvoering naar strategie maakt onderdeel uit van het nog te ontwikkelen plan. Op korte termijn echter is er zeer dringende behoefte om tot versterking te komen van de strategische advisering gelet op het feit dat we ervaren dat er een veelheid aan vraagstukken is, waar geen capaciteit voor geraamd is.

Hierbij moet gedacht worden aan bijdragen aan regionale inzet herijking gemeentefonds, samenwerking tussen diverse overheden, advisering collegeleden bij deelname aan Friese of landelijke commissies van de VNG. Ombuigingen Bij de vaststelling van de begroting 2021-2024 is een omvangrijk pakket van ombuigingen doorgevoerd. Het doel van de ombuigingen was om te komen tot een sluitend perspectief voor latere jaren. De ombuigingen waren nodig, omdat de druk op de gemeentefinanciën dusdanig groot was geworden na met name de decentralisaties in het sociaal domein zonder dat hiervoor toen de benodigde rijksmiddelen werden overgeheveld. De ombuigingen maken onderdeel uit van ons financieel perspectief.

KADERNOTA 2023 - 2026

Inmiddels is er vanuit het Rijk beweging gekomen. Vorig jaar konden we in de begroting 20222025 al hopen op een hogere structurele bekostiging van het sociaal domein op basis van de arbitragezaak. In de meicirculaire 2022 heeft daarvan een nadere vertaling plaatsgevonden. Dit laat onverlet dat de in het financieel perspectief opgenomen ombuigingen in de komende periode zullen moeten worden gerealiseerd. Periodiek beoordelen we in hoeverre de begrote taakstelling ook werkelijk gerealiseerd wordt. In de onderstaande tabel ziet u het pakket van ombuigingen uit de begroting 2021-2024, inclusief de mutaties daarop. Deze ombuigingen maken onderdeel uit van ons financieel perspectief. Tabel: Overzicht pakket van ombuigingen begroting 2021-2024 c.a.

KADERNOTA 2023 - 2026 Bedragen (x € 1.000)

2021

2022

2023

2024

2025

2026

TD Ombuigingen Sociaal 1.1 - Vervallen budget gob

TD Ombuigingen Sociaal 1.2 - Verlagen budget peutopv

300

TD Ombuigingen Sociaal 1.9 en 1.10 - Beëindigen subsidie Welzijn SC W TD Ombuigingen Sociaal 1.17 - Reductie formatie Gebiedsteams

414

TD Ombuigingen Sociaal 1.18 - Beurtschip, lasopl. en spitkeet in Regiodeal

121

TD Ombuigingen Sociaal 1.20 - Schrappen "overige en onvoorzien"

TD Ombuigingen Sociaal 1.21 - Verlagen budget maatwerkvz

150

160

TD Ruimtelijk 2.14 - Veiligheid

TD Ruimtelijk 2.17 - Taakstellende bezuiniging RO

TD Ombuigingen Sociaal 1.27 - Heronderzoeken wmo TD Ombuigingen Sociaal 1.28 - Afschaffen aanvullend pakket GGD TD Ombuigingen Sociaal 1.31 - Beschermd wonen

TD Beheer 3.4 Aanpassing onderhoud graskanten

TD Beheer 3.5 Aanpassing onderhoud boomspiegel

TD Beheer 3.6 Aanp. oh beeldkwaliteit heestervakken

TD Beheer 3.8 Huurtarieven sportaccommodaties

TD Beheer 3.9 Zwembad De Wetterstins prijzen verhogen

TD Beheer 3.10 Zwembad De Sawn Doarpen prijzen verhogen

TD Beheer 3.11 Versobering ambitieniveau, vermindering openstelling

TD Beheer 3.12 Versoberen ambitieniveau geen afvalcoach aanstellen

TD Beheer 3.15 Besparing op inzet ondergrondse containers

TD Ruimtelijk 2.22 Geen serviceverlening vergunningen

TD Ruimtelijk 2.2 Afschaffen evenementenbeleid

TD Ruimtelijk 2.23 Digitaal toezicht TD Ruimtelijk 2.20 Deregulering kapvergunning particulier terrein

TD Beheer 3.13 Stoppen met inzameling mest

TD Ombuigingslijn 4 Inkomsten verhogen 4.1 - Ozb eigenaren niet-woningen

101

135

TD Ombuigingslijn 4 Inkomsten verhogen 4.1 - Ozb gebruikers niet-woningen

TD Ombuigingslijn 4 Inkomsten verhogen 4.1 - Ozb eigenaren woningen

138

275

413

550

550 98

TD Ombuigingslijn 4 Inkomsten verhogen 4.5 - verhogen leges RO

TD Ombuigingslijn 4 Inkomsten verhogen 4.9 - licentiekosten

-5

TD Ombuigingslijn 5.1 - Intensiveren samenwerking

113

270

392

480

100

150

200

1.072

1.507

2.289

3.268

3.390

3.478

125

1.197

1.632

2.414

3.393

3.515

3.603

-8

-100

-150

-200

-121

-195

TD Ombuigingslijn 5.5 - Kaders rondom pers. aspecten - voordeel bedrijfsvoering TD Ombuigingslijn 5.6 - Niet indexeren bijdragen diverse samenwerkingsverbanden Totaal ombuigingen begroting 2021-2024 (e.v.) Taakstellingen uit eerdere begrotingen Recreatieve haven Earnewâld Totaal ombuigingen Vervallen/aangepaste/niet gerealiseerde bezuinigingen Amendementen begroting 2021-2024 TD Ombuigingen Sociaal 1.21 - Verlagen budget maatwerkvz

-8

TD Beheer 3.8 Huurtarieven sportaccommodaties

-7

Kadernota 2022-2025 TD Ombuigingslijn 5.6 - Niet indexeren bijdragen diverse samenwerkingsverbanden TD Ombuigingen Sociaal 1.18 - Beurtschip, lasopl. en spitkeet in Regiodeal

-121

Begroting 2022-2025 Vervallen extra verhoging OZB (2,5% voor 2022) Jaarrekening 2021 TD Ombuigingslijn 5.1 - Intensiveren samenwerking

-24

Recreatieve haven Earnewâld

-125

Begrotingswijzigingen 2022 Recreatieve haven Earnewâld

-125

Kadernota 2023-2026 Vertraging procesoptimalisatie (TD Ombuigingslijn 5.1)

-21

Verlaging OZB lasten (2023 en 2024) Totaal ombuigingen gecorrigeerd voor begroting 2023-2026

912

1.062

-27 -195

-389

-195

1.718

2.480

2.797

3.079

KADERNOTA 2023 - 2026

KADERNOTA 2023 - 2026 IN ÉÉN OOGOPSLAG Deze Kadernota in één oogopslag geeft u informatie over de effecten van bestaand en nieuw of gewijzigd beleid voor de komende jaren van de gemeente Tytsjerksteradiel. (alle bedragen x € 1.000) 2023

2024

2025

2026

Startsaldo

1.653

2.649

2.886

2.656

Ontwikkelingen Gemeentefonds

2.056

2.539

3.461

- 166

Gemeentefonds

2.056

2.539

3.461

- 166

Ontwikkelingen beleid

- 766

- 904

- 954

- 760

- 196

- 389

- 195

- 196

- 389

- 195

- 92

- 189

- 199

- 219

- 189

- 199

- 219

- 57

- 27

- 57

- 27

Nieuw of gewijzigd beleid

- 57

- 27

- 57

- 27

Verkeer, vervoer en waterstaat

- 90

- 55

- 85

Nieuw of gewijzigd beleid

- 90

- 55

- 85

- 79

-8

Nieuw of gewijzigd beleid

-8

Volksgezondheid en milieu

- 55

Nieuw of gewijzigd beleid

- 55

Eindsaldo

2.943

4.284

5.393

1.730

Beleidsontwikkeling per inwoner (in hele euro's) *

- 24

- 28

- 30

- 24

Bestaand beleid Bestuur en ondersteuning Nieuw of gewijzigd beleid Overhead Nieuw of gewijzigd beleid Veiligheid

Economie Nieuw of gewijzigd beleid Sport, cultuur en recreatie Nieuw of gewijzigd beleid Sociaal domein

KADERNOTA 2023 - 2026

KADERNOTA 2023-2026

KADERNOTA 2023 - 2026

1 Ontwikkelingen Kadernota 2023-2026 1.1 Startsituatie Het vertrekpunt voor deze Kadernota is de meerjarenreeks 2023-2025 uit de begroting 20222025. In deze Kadernota nemen we zowel ontwikkeling in bestaand en nieuw beleid mee. Daarnaast hebben we op grond van de meicirculaire 2022 de ontwikkelingen in het kader van de algemene uitkering geactualiseerd.

Verlaging OZB lasten Omdat de lasten voor onze inwoners door onder meer de hoge gas en elektriciteitsprijzen toenemen, willen we de in het kader van de ombuigingen 2021-2025 voorgestelde extra OZB verhoging voor de jaren 2023 en 2024 niet door voeren en de reeks vanaf 2025 conform eerdere ombuigingslijn te vervolgen. De inflatiecorrectie wordt wel doorgevoerd voor de begroting 2023. Het niet doorvoeren van de extra OZB verhoging voor 2023 en 2024 heeft voor de begroting 2023 en verder het volgende effect en is in deze Kadernota meegenomen. •

2023: € 195.000 nadeel

•

2024: € 389.000 nadeel

•

2025: € 389.000 nadeel

•

2026: € 195.000 nadeel

1.2 Gemeentefonds Elk jaar is de inhoud van de meicirculaire van het ministerie van BZK van groot belang voor de inkomstenkant van de gemeentebegroting. In deze circulaire schetst het ministerie namelijk de financiële kaders die gelden voor de nieuwe begrotingsjaren. De meicirculaire 2022 is de meest ingewikkelde van de afgelopen 20 jaar mede doordat de herverdeling van het gemeentefonds is verwerkt, maar ook flinke accressen tot en met 2025 mede op basis van het coalitie-akkoord Rutte IV. In 2026 zien we, onder andere door het in stand houden van de opschalingskorting, die voor onze gemeente ruim 1 miljoen euro bedraagt, een terugval in de inkomsten. Het financieel perspectief ziet er voor de komende jaren goed uit. Met name door de grote plussen in de jaren 2022 tot en met 2025. Hiermee lijkt er ruimte voor nieuwe ontwikkelingen, echter de terugval van middelen in 2026 vraagt om een weloverwogen koers.

Extra middelen Jeugd alleen voor 2023 Voor het jaar 2023 zijn de extra middelen jeugdzorg van € 1.445 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd. Voor onze gemeente betekent dit een toevoeging van € 2.368.000 via de meicirculaire. In de begroting 2022-2025 was voor 2023 al rekening gehouden met € 2.208.000.

KADERNOTA 2023 - 2026 De circulaire meldt verder dat de extra ombuiging van € 511 miljoen uit het regeerakkoord op de extra middelen jeugd van de Commissie van Wijzen (€ 100 mln. in 2024, € 500 mln. in 2025 en 2026 & structureel € 511 mln. vanaf 2027) voor verantwoordelijkheid en risico van het rijk is. Er wordt gezocht naar maatregelen om ook aan deze additionele ombuiging invulling te geven en die gemeenten in dat geval dus wel moeten doorvoeren. Wat ontbreekt in de meicirculaire zijn de toevoegingen van de extra middelen aan de algemene uitkering voor de jaren 2024-2027 conform het advies van de Commissie van Wijzen. Door het ontbreken ervan worden gemeenten vanaf het jaar 2024 geconfronteerd met een groot gat op de begroting, omdat de extra middelen voor de jeugdzorg van 2023 weer wegvallen. Dit gat vanaf 2024 levert voor gemeenten mogelijk problemen op met het provinciaal toezicht, omdat daarmee eventueel niet aan de eis van een meerjarig sluitende begroting kan worden voldaan. Vorig jaar is hier een mouw aangepast door een richtlijn van de provinciaal toezichthouders. De VNG is gesprek met de fondsbeheerders om af te spreken dat gemeenten in de meerjarenraming van hun begroting voor de jaren 2024 tot en met 2026 de volledige bedragen uit het advies van de Commissie van Wijzen als stelpost mogen opnemen.

Daarnaast zien we dat mede als gevolg van de herijking van het gemeentefonds en de daarvoor nieuwe gehanteerde berekeningssystematiek, dat we in verhouding tot de reeks in de begroting 2022-2025 nu minder voor Jeugd ontvangen. In deze Kadernota hebben we de bedragen voor Jeugd uit de meicirculaire 2022 voor het jaar 2023 meegenomen zoals vermeld in de circulaire. Voor de jaren 2024 t/m 2026 hebben we voorlopig een stelpost meegenomen, omdat we ervan uitgaan, dat er net als vorig jaar een richtlijn

van

provinciaal

toezichthouders

voor

deze

kwestie

gaat

komen.

Voorzichtigheidshalve hebben we net als bij de begroting 2022-2025 deze stelpost voor 75% meegenomen. Hierbij is rekening gehouden met de verwachte uitkomst op basis van de nieuwe berekeningssystematiek. Dit levert de volgende reeks op. In de netto berekening van de algemene uitkering

houden we vanaf 2024 rekening met een correctie als gevolg van

herverdeeleffecten.

Loon en prijscompensatie c.a. In de meicirculaire 2022 is voor 2023 en verder een ontwikkeling meegenomen voor loon- en prijscompensatie. Deze ontwikkeling is uitgedrukt in zogenaamde uitkeringspunten. Voor 2023 gaat het om 20 uitkeringspunten. Omgerekend voor Tytsjerksteradiel betreft dit een bedrag van € 980.000 ter compensatie van de verwachte loon en prijsstijgingen. We stellen voor om dit bedrag in de opmaat naar de begroting 2023-2026 hiervoor te reserveren. Inmiddels is de begroting van de WM8KTD voor 2023-2026 ook door het AB vastgesteld. De ontwikkeling op lonen en prijzen nemen we in deze Kadernota ook mee. Op basis van de uitgangspunten, die in het voorjaar zijn gedeeld zijn we daarbij uitgegaan van 1,9%. Dit geeft een effect van € 658.000. Dit bedrag nemen we mee als ontwikkelingen lonen en prijzen WM8KTD.

KADERNOTA 2023 - 2026

Accressen en behoedzaamheidsbuffer De systematiek van het gemeentefonds ‘Samen de trap op en samen de trap af’ wordt het accres genoemd. De accressen in de meicirculaire 2022 zijn omvangrijk. Afhankelijk van het tempo van realisatie van de plannen van Rutte IV lopen gemeente het risico, dat ze uiteindelijk toch minder geld krijgen, omdat het Rijk het geld niet (tijdig) uitgeeft. Daarom stellen we voor om een behoedzaamheidsbuffer in te stellen, waardoor we op voorhand voor onze meerjarenbegroting ons niet te rijk rekenen. We stellen voor om de behoedzaamheidsbuffer voorlopig op 25% van de toename van de algemene uitkering uit het gemeentefonds te zetten.

Taakmutaties c.a. In de meicirculaire 2022 en eerder in de decembercirculaire 2021 zijn diverse taakmutaties voor de jaren 2023 en verder meegenomen. Dat wil zeggen, dat er voor nieuwe ontwikkelingen extra geld is meegenomen in de algemene uitkering. Voor de Kadernota 2023-2026 reserveren we de ontvangen extra middelen één-op-één voor de te verwachten kosten van deze ontwikkelingen. Een overzicht van de diverse taakmutaties is in onderstaande tabel weergegeven. 2023

Bedragen x € 1 mln.

2024

2025

2026

Salarislasten zorgdomein (wmo)

Salarislasten zorgdomein (jeugd)

Robuust rechtsbeschermingssysteem

Versterking ondersteuning wijkteams

Impuls integraal werken

Systeemleren

Inburgering: leerbaarheidstoets

Valpreventie bij ouderen (Coalitieakkoord)

62 -

-17

-26

-28

Versterking dienstverlening gemeenten: Systeemleren

Jeugdhulp kinderen in een AZC

Extra capaciteit BOA’s

Totaal taakmutaties

331

318

319

328

Herverdeling gemeentefonds In de meicirculaire 2022 is ook de herverdeling van het gemeentefonds verwerkt. De uitkomst voor onze gemeente dat we € 9,72 per inwoner extra ontvangen. Vanwege het afgesproken ingroeipad van € 7,50 (2023) - € 22,50 (2024) - € 37,50 (2025) ontvangen we in 2023 € 7,50 per inwoner (€ 240.000) en vanaf 2024 € 9,72 per inwoner (€ 312.000). Deze bedragen zijn verwerkt in de berekening van de meicirculaire voor deze Kadernota.

Samengevat Ten opzichte van de begroting 2022-2025 kent de meicirculaire een forse toename in middelen, die gezien de aard en oorzaak van de toename in het licht van deze kadernota voorlopig voor een deel neutraal is opgenomen voor de ontwikkelingen van het saldo. Voorlopig

gaan

uit

van

onderstaande

ontwikkelingen

voor

het

financiële

meerjarenperspectief.

KADERNOTA 2023 - 2026 We verwachten dat in de komende weken, maar zeker bij de septembercirculaire 2022 er meer inzicht komt in de diverse ontwikkelingen. De vertaling hiervan nemen we dan vervolgens mee in de begroting 2023-2026. Bedragen x € 1.000 Berekening AU obv meicirculaire 2022 (inclusief Jeugd) AU volgens huidige meerjarenreeks (begroting 2022-2025)

2023

2024

2025

2026

62.444 57.077

63.225 56.673

64.213 56.487

58.820 56.020

Bruto toename Algemene uitkering

5.367

6.552

7.726

2.800

waarvan te reserveren voor ontwikkelingen: Taakmutaties Stelpost loon, prijs en accresontwikkelingen Ontwikkelingen lonen en prijzen WM Herverdeeleffect Jeugd Behoedzaamheidsbuffer (25% van bruto toename)

-331 -980 -658 -1.342

-318 -980 -658 -419 -1.638

-319 -980 -658 -376 -1.932

-328 -980 -658 -300 -700

Netto toename Algemene uitkering

2.056

2.539

3.461

-166

1.3 Bestaand beleid De effecten op het bestaande beleid hebben vooral betrekking op areaal, loon- en prijsontwikkelingen. Een deel daarvan is in de voorbereiding van deze kadernota in beeld gebracht, terwijl ook straks bij de begroting 2023-2026 nog ontwikkelingen in het bestaande beleid moeten worden meegenomen. Op basis van de gekozen uitgangspunten voor deze Kadernota zijn deze ontwikkelingen neutraal meegenomen. Wij gaan ervan uit dat we hiervoor in voldoende mate via de algemene uitkering worden gecompenseerd. Op basis van de meicirculaire 2022 nemen we hiervoor een stelpost op, waarbij voor deze ontwikkelingen uitgaan van een budgettair neutraal effect op het saldo van de Kadernota en begroting 20232026.

1.4 Nieuw of gewijzigd beleid In deze Kadernota zijn diverse ontwikkelingen van nieuw of gewijzigd beleid meegenomen. Deze zijn gecategoriseerd in: •

onontkoombaar

•

noodzakelijk

•

wenselijk

De financiële ontwikkeling hiervan vindt u terug in onderstaand overzicht.

KADERNOTA 2023 - 2026 Samengevat ziet dit er als volgt uit: Onderwerp

2023

2024

2025

2026

Stand meerjarenbegroting 2023-2026

1.653

2.649

2.886

2.656

Ontwikkelingen inkomsten Gemeentefonds

2.056

2.539

3.461

- 166

Ontwikkelingen in bestaand beleid

- 196

- 389

- 195

Ontwikkelingen nieuw of gewijzigd beleid

- 570

- 515

- 565

1. onontkoombaar

- 60

- 70

- 90

2. noodzakelijk

- 381

- 311

- 341

3. wenselijk

- 129

- 134

SALDO KADERNOTA

2.943

4.284

5.393

1.730

Daarnaast zijn er diverse onderwerpen, die incidenteel van aard zijn. Hiervoor hanteren we de lijn, dat deze lasten ten laste van de Algemene reserve worden gebracht. Deze onderwerpen inclusief hun financieel beslag op de Algemene reserve vindt u terug in onderstaand overzicht. Onttrekkingen ten laste van Algemene reserve Invulling actiepunten vanuit Communicatiestrategie Formatie medewerker recordbeheer Noodzakelijke upgrading financieel informatiesysteeem naar nieuw platform in de cloud Organiseren en faciliteren van het thuiswerken Capaciteitsuitbreiding contractmanagement en contractbeheer Kwantitatieve en kwalitatieve impuls stafdiensten (HR en communicatie) HR: Recruitment HR: Vlootschouw in het kader van Strategisch Personeelsplan (SPP) Omzetting van het dashboard (digitalisering) voor Liberaux I&A: doorontwikkelingen team en organisatie Nieuw verkeer- en vervoerbeleid 2e fase Gebiedsontwikkeling De Centrale As Pont Prinses Margrietkanaal Bergumermeer-Sumar Realisatie twee TOP's (toeristische overstappunten) Subsidie Het Achterland Garyp yn it Grien Inkoop Wmo & Participatiewet (Implementatieplan) Incidentele lasten tlv Algemene reserve

2023

2024

2025

2026

-55 -67 -30 -115 -60 -297 -23 -37 -4 -192 -35 -125 -340 -12 -30 -32 -73 -1.527

-67 -192 -30 -289

-30 -30

KADERNOTA 2023 - 2026

2 Reserves en weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen maakt duidelijk in hoeverre de gemeente financieel in staat is om onvoorziene gebeurtenissen op te vangen. Weerstandsvermogen onderscheiden we in twee delen •

weerstandscapaciteit

•

risicobeheersing

Met weerstandscapaciteit bedoelen we alle middelen en mogelijkheden waarmee de gemeente onvoorziene kosten op kan vangen. Dat geldt bijvoorbeeld voor alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen maar die gevolgen kunnen hebben op de financiële positie van de gemeente. Weerstandscapaciteit bestaat uit incidentele weerstandscapaciteit en structurele

weerstandscapaciteit. De reserves beschouwen we als structurele weerstandscapaciteit. Voor incidentele lasten (looptijd van 1-3 jaar) met betrekking tot diverse onderwerpen in deze Kadernota hanteren wij de lijn, dat deze ten laste van de Algemene Reserve worden gebracht. In de Algemene Reserve wordt rekening gehouden met deze uitname. Dit leidt tot de volgende geactualiseerde ontwikkeling van de Algemene Reserve rekening is gehouden met het rekeningresultaat 2021. Verwachte ontwikkeling algemene reserve

2021

2022

2023

2024

2025

2026

18.771

19.060

18.847

17.575

19.574

23.828

(bedragen x € 1.000)

Stand begin van het jaar

KADERNOTA 2023 - 2026 Verwachte ontwikkeling algemene reserve (bedragen x € 1.000)

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand begin van het jaar

18.771

19.060

18.847

17.575

19.574

23.828

Mutaties n.a.v. rekening en begrotingen Onttrekking rekeningresultaat 2020

-883

Storting rekeningsreslutaat 2021

2.735

Overheveling restant bestemmningsreserve KIK naar AR

879

Storting begrotingsresultaat 2022-2025

1.207

Verwerking effecten Kadernota 2023-2026 t.o.v. begrotingsresultaat 2022-2025

2.943

4.284

5.393

Mutaties o.b.v. reeds vastgesteld beleid Storting precariobelasting

2.016

Landinrichting Bûtenfjild (PPN 2008/rek 2010) besl. 2017 tgv gebiedsontw. ZenM

-31

Herinr. Alde Feanen 2e uitv.module (raad 27-11-2008/rek 2010)

-2

Gebiedsontwikkeling Zuid en Midden CA (PPN 2009/2e berap 2012)

-1.188

Regiodeal (raad 25-4-2019)

-263

Alde Feanen herinrichting 3e uitvoeringsfase (KN 2018 5.7a)

-170

-70

Implementatie van waarderen op gebruikersoppervlakte (KN 2020-2023 0.02)

-3

Actualisatie en koppeling BGT en GBI-beheersysteem (KN 2020-2023 2.05)

-30

-60

-40

Digitalisering administratieve processen Buitendienst (KN 2020-2023 2.03)

-50

Digitalisering en optimalisering data areaal openbare ruimte (KN 2020-2023 2.06)

-100

-50

Actualisering locatiedossiers op het onderdeel bodem (KN 2020-2023 7.02)

-7

Vastgoed registratiesysteem (KN 2020-2023 8.01)

-25

Bijdrage aan omgevingswet (KN)

-234

-212

-23

Bijdrage aan Millenium (KN)

-3

Bijdrage aan Karakteristieke panden (KN)

-35

Kwantitatieve en kwalitatieve impuls financiën en control

-45

Bijdrage ontmoetingscentrum Gytsjerk

-43

-57

Bijdrage formatie stikstofproblematiek; begroting 2021-2024

-91

Verrekening boekverlies 't Torentje

-144

Participatie omgevingswet

-14

Kosten harmoniseren beleid en uitvoering en optimaliseren van processen (Omb. 5.1)

-71

-325

Frictiekosten (Omb. 5.4 )

-123

Onderzoek kostendekkendheid leges en tarieven (Omb. 4.9)

Digitaal adm. Toezicht naleven van regels en vergunningen (Omb. 2.23)

-50

Herindeling team Communicatie / tijd. Uitbreiding (KN 2022-2025; 00.02)

-57

Continuering FTE HRM (KN 2022-2025; 00.04 )

-45

P&C-coördinator/gemeenteadviseur (KN 2022-2025; 00.11)

-47

Aanpassing bediening brug Aldtsjerk (KN 2022-2025; 02.02)

-25

Aanpassing brug Eastermar (KN 2022-2025; 02.04)

-215

Aanjagen toerisme (KN 2022-2025; 03.05)

-45

Facilitering ambities biodiversiteit (KN 2022-2025; 05.04)

-75

Uitbreiding formatie zorgadministratie (KN 2022-2025; 06.10)

-20

Uitbreiding formatie Communicatie SD (KN 2022-2025; 06.11)

-35

Uitbreiding formatie Gebiedsteams (KN 2022-2025; 06.12)

-250

Project Beurtschip (KN 2022-2025; 06.13)

-144

Uitbreiding ondersteuning gaswinningsdossier (KN 2022-2025; 07.08)

-33

Formatie stikstof (KN 2022-2025; 07.09)

-40

Formatie gemeentelijk beleid Milieu (KN 2022-2025; 07.10)

-18

Uitvoering woningbouwprogrammering (KN 2022-2025; 08.05)

-200

Omgevingswet (KN 2022-2025; 08.09b)

-15

-80

Versimpelteam (M-3-9-13-Motie CU)

-20

Invulling actiepunten vanuit Communicatiestrategie

-55

Formatie medewerker recordbeheer

-67

Overstap fin. systeem c.a naar de Cloud

-30

Organiseren en faciliteren van het thuiswerken

-115

Juridische Zaken / Inkoop: Uitzetting FTE m.b.t. contractmanagement en contractbeheer

-60

Formatie HR en Communicatie

-297

HR: Vlootschouw in het kader van Strategisch Personeelsplan (SPP)

-37

HR: Recruitment

-23

Omzetting van het dashboard (digitalisering) voor Liberaux

-4

I&A: doorontwikkelingen team en organisatie

-192

Nieuw verkeer- en vervoerbeleid

-35

2e fase Gebiedsontwikkeling De Centrale As

-125

Pont Prinses Margrietkanaal Bergumermeer-Sumar

-340

Realisatie twee TOP's (toeristische overstappunten)

-12

Subsidie Het Achterland

-30

Garyp yn it Grien

-32

Inkoop Wmo & Participatiewet (Implementatieplan)

-73

19.060

18.847

19.574

23.828

29.221

Investeringen vooraf (ombuigingen begroting 2021-2024) -4

Kadernota 2022-2025

Overig Verkiezingskosten 2022 Griffie Kadernota 2023-2026

Stand algemene reserve

17.575

KADERNOTA 2023 - 2026

3 Ontwikkelingen in beleid De begroting 2022 is in november 2021 in de raad vastgesteld. Tussen het moment van vaststellen en nu hebben zich diverse ontwikkelingen voorgedaan. Ontwikkelingen die ook invloed hebben op de nieuwe (meerjaren)begroting 2023- 2026. Bij de behandeling van de Kadernota is voor deze onderwerpen geen verdere afweging nodig. Meestal omdat er al sprake is van een eerder beslismoment maar soms ook omdat het gaat om een ontwikkeling die onontkoombaar is. We spreken dan van ontwikkelingen uit aanvaard beleid. Met het in beeld brengen van deze ontwikkelingen ontstaat er een geactualiseerde uitgangspositie voor de Kadernota 2023-2026. De ontwikkelingen worden, per programma, hieronder als volgt toegelicht. •

Programma 

bestaand beleid



nieuw beleid •

Wat is er aan de hand?

•

Wat stellen we voor?

•

Wat als we het niet doen?

•

Wat mag het kosten?

•

Financieel effect / Status / Aard / Raakvlak

Programma overstijgende onderwerpen In de Kadernota proberen we direct aan te geven bij welk programma een onderwerp thuishoort. Maar soms kan een onderwerp op meerdere (of zelfs alle) programma's invloed hebben maar is nog niet precies bekend hoe dit cijfermatig verdeeld moet worden. Dan wordt het onderwerp voorlopig bij een programma ingedeeld. Onder het onderwerpnummer en naam wordt dan 'Programma-overstijgend' afgedrukt. Bij de verwerking van het onderwerp in de begroting vindt de uiteindelijke verdeling plaats.

KADERNOTA 2023 - 2026

Bestuur en ondersteuning

NIEUW OF GEWIJZIGD BELEID STRUCTUREEL 00.01

Taakverzwaring strategische advisering colleges, raden, DB en AB

[Programma-overstijgend]

Wat willen we? Zoals ook uit de evaluatie is gebleken heeft de organisatie op meerdere fronten strategische advisering nodig. De strategische capaciteit is niet meegegroeid met omvang en complexiteit van de organisatie en staat extra onder druk door een groot verloop onder het personeel. Daarnaast komen er steeds meer taken en nieuwe wetten en regels op de gemeenten af die leiden tot strategische, integrale vraagstukken. Op dit moment is er geen inhoudelijke ondersteuning van onze bestuurders voorzien wanneer zij bijvoorbeeld een portefeuille innemen in commissies/besturen van de VFG en VNG. Door toenemende landelijke discussies op het gebied van bijvoorbeeld middelen jeugd, herijking gemeentefonds, de komende discussies over een nieuw belastingstelsel is het innemen van posities in de commissies en besturen van brancheverenigingen van belang. Daarnaast vraagt de complexiteit van de onderwerpen steeds meer inhoudelijke en strategische voorbereiding, dit ook met andere gemeenten, om zo ook de geluiden van het noorden en meer landelijke gemeenten te borgen in de landelijke discussies. Op noordelijke schaal spelen bijvoorbeeld ook een aantal bestuurlijke vraagstukken waar momenteel geen ondersteuning of integrale ambtelijke afstemming op mogelijk is omdat de formatie hiervoor niet beschikbaar is. Denk bijvoorbeeld aan de discussie rondom de BRE (Bestuurlijk Regionaal Ecosysteem).

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Tytsjerksteradiel&id=c2c9cd8d-e492-4e5b-ba89-001dae72eb90