04 - Bijlage 1 - Jaarrekening 2025 gemeente Tytsjerksteradiel
Tekst van het document
bouwgrond) | 68.640 Boekwaarde leningen woningbouw per 01 | -01-2025 | - Boekwaarde voor berekening omslagpercentage per 01 | -01-2025 | 68.640 Omslagpercentage | 0,287% Omslagpercentage afgerond | 0,000% WERKELIJK aan taakvelden toegerekende rente | - Renteresultaat op taakveld treasury | 197 Het renteresultaat is een administratief resultaat. | Het gaat om het verschil tussen het | saldo van de externe rentelasten en de aan de programma's toegerekende rentelasten | . Dit renteresultaat heeft géén invloed op het begrotings- en/of rekeningsaldo. Leningen Hieronder staan cijfers over leningen die de gemeente heeft uitgegeven en heeft opgenomen. 190 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Opgenomen langlopende leningen (excl. woningbouw) Leningnr. | Kredietverstrekker | Schuld in € per 01-01-2024 | 31-12-2025 | Rente in % 200001 | Ver. Chr. Voortgez.
Onderwijs | 113.445 | 113.445 | 0.00% 200601 | BNG | 840.000 | 720.000 | 3.86% 200701 | BNG | 1.280.000 | 1.120.000 | 4.45% 200801 | BNG | 1.080.000 | 960.000 | 4.85% 200802 | BNG | 4.320.000 | 3.840.000 | 4.95% 200803 | BNG | 1.440.000 | 1.280.000 | 5.00% 200901 | BNG | 1.600.000 | 1.440.000 | 1.16% 201101 | BNG | 1.440.000 | 1.320.000 | 4.70% 201201 | BNG | 1.560.000 | 1.440.000 | 3.20% 201301 | BNG | 1.400.000 | 1.300.000 | 3.02% 201401 | BNG | 1.500.000 | 1.400.000 | 2.73% 16.573.445 | 14.933.445 Uitgezette leningen gemeenteambtenaren Het saldo aan uitgezette hypotheken bedraagt op: • | 31-12-2024 | : € 1.603.226 • | 31-12-2025 | : € 1.537.436 191 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 192 E - Bedrijfsvoering Onze bedrijfsvoering is gericht op de interne dienstverlening, zodat we ons werk goed kunnen doen. Wij willen u graag informeren u over de onderwerpen die in 2025 bij hebben gedragen aan de kwaliteit van ons werk. U kunt hierover lezen in ons Jaarverslag onder het kopje "Overhead" binnen de programma’s en "In vogelvlucht" (hoofdstuk 1.3) onder het kopje "Bestuur en Dienstverlening". Informatiebeveiliging en privacy 1. Beleid en Governance • Beleid: In de verslagperiode 2025 is het informatiebeveiligings - en privacybeleid herzien en in februari 2026 vastgesteld.
De gemeente werkt conform wet- en regelgeving en sluit aan op normenkaders zoals BIO, NEN 7510, DigiD en Suwinet. De ambitie is om do or te groeien naar volwassenheidsniveau 3, waarbij processen herhaalbaar en beheerst worden uitgevoerd binnen een uniforme organisatiebrede werkwijze. Ook is het authenticatiebeleid opgesteld, gericht op het betrouwbaar verifiëren van gebruikers en systemen die toegang vragen tot digitale middelen en gegevens. • Risicomanagement: Risico’s worden beheerst door het uitvoeren van DPIA’s, regelmatige risicosessies op teamniveau en structurele afstemming tussen de beveiligingsfunctionarissen van de gemeente en werkmaatschappij 8KTD. Hierdoor worden risico’s tijdig gesignaleerd en gezamenlijk opgepakt. 2. Status van Informatiebeveiliging en privacy • Nalevingsstatus: De gemeente legt jaarlijks verantwoording af aan de raad en landelijke toezichthouders over de beveiligingsnormen voor DigiD en Suwinet, en voert een BIO-zelfevaluatie uit. De uitkomsten laten zien dat de gemeente voldoet aan de DigiD- en Suwinetnormen, maar dat de BIO-beheersmaatregelen nog niet volledig organisatiebreed zijn geborgd. De privacyaudit op de Wet politiegegevens toont aan dat er nog verbeterpunten zijn, al is duidelijk dat de gemeente de afgelopen periode belangrijke stappen heeft gezet om de naleving te versterken en de processen verder te professionaliseren.
• Verbetermaatregelen: De organisatie heeft na de ontvlechting sterk ingezet op samenwerking met werkmaatschappij 8KTD en de gemeente Achtkarspelen vanwege de wederzijdse afhankelijkheid. In 2025 is het strategisch informatiebeveiligings - en privacybeleid herzien, een authenticatiebeleid opgesteld en een bewustwordingsplan voor privacy en informatiebeveiliging gestart. Op basis van het vernieuwde informatiebeveiligings- en privacybeleid wordt samen met informatiebeheer en informatiemanagement gewerkt aan een vierjarige meerjarenplanning om de informatiehuishouding verder te professionaliseren en toe te groeien naar volwassenheidsniveau 3. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 193 3. Informatiebeveiligingsincidenten en datalekken In de verslagperiode zijn 56 beveiligingsmeldingen ontvangen. Na beoordeling zijn deze als volgt geclassificeerd: • 12 datalekken, waarvan 3 gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens. • 5 informatiebeveiligingsincidenten, waarvan geen meldplichtig was voor de Informatiebeveiligingsdienst (VNG). Uit elk incident zijn verbeterpunten gehaald en toegepast om herhaling te voorkomen en de informatiebeveiliging verder te versterken. 4. Inzageverzoeken AVG In 2025 ontving de gemeente negen verzoeken van betrokkenen op grond van de AVG. Alle verzoeken zijn binnen de wettelijke termijn beoordeeld en afgehandeld. 5.
Voorkomen van fraude en onregelmatigheden Als college zijn we ons bewust van inherente risico’s van fraude die, zowel intern als extern, worden gelopen bij het uitvoeren van de gemeentelijke taken. Hiervoor hebben wij een frauderisicoanalyse opgesteld om de risicogebieden te identificeren en bewus twording te creëren. Vanuit de bedrijfsvoering is er verhoogde aandacht voor de inrichting van onze administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB) ten aanzien van de geïdentificeerde risicogebieden en tevens worden de relevante geldstromen/proce ssen betrokken in de interne controles die gedurende het jaar worden uitgevoerd. Stakeholders van de gemeente moeten er op kunnen vertrouwen dat wij op een betrouwbare, eerlijke en zorgvuldige manier zaken doen. De gemeente beschikt over een uitgebreid scala aan zogenaamde soft controls. Iedere medewerker onze gemeente legt bij indiens ttreding een ambtseed of ambtsbelofte af en overlegt een verklaring omtrent gedrag. Daarnaast kennen we een vastgestelde regeling en gedragscodes, onder andere op het gebied van nevenwerkzaamheden en financiële belangen, welke openbaar beschikbaar zijn. We beschikken daarnaast over een regeling van melden vermoeden misstanden en in de organisatie is een vertrouwenspersoon en er is een meldpunt ingesteld waar eventuele misstanden vertrouwelijk kunnen worden gemeld.
Onze (financiële) processen en systemen kenmerken zich door de aanwezigheid van functiescheidingen, zogenaamd hard controls. Hiermee voorkomen we dat slechts één persoon ongecontroleerd transacties of verplichtingen kan aangaan, autoriseren, verwerken en afwikkelen en/of zelfstandig toegang heeft tot activa. Ondanks alle beheersingsmaatregelen resteert het risico dat management of directie maatregelen doorbreekt en het risico van samenspanning tussen medewerkers. Transparante besluitvorming, de governance structuur, een open cultuur waarbij we elkaar durven aa n te spreken, de aanwezigheid van een vertrouwenspersoon om niet -integer handelen (anoniem) te melden, periodieke interne en externe audits op de naleving van beheersingsmaatregelen dragen er toe bij dat onregelmatigheden worden gesignaleerd. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 194 De afgelopen jaren zijn er regelmatig berichten in de media over cyberaanvallen, gevallen van ransomware en datalekken. Informatiebeveiliging vanuit de perspectieven continuïteit, fraude en privacy heeft een hoge prioriteit. Tijdens de dagelijkse bedrijfsvoering vinden controles plaats om vast te stellen of gewerkt wordt volgens de daarover gemaakte afspraken, waaronder de diverse protocollen voor informatiebeveiliging. Daarnaast beoordelen de security en privacy officer de kw aliteit en naleving van de getroffen beheersingsmaatregelen.
Periodiek wordt de beheersing van informatiebeveiliging getoetst, zowel intern, maar ook extern vanuit de sector. Eventuele verbeterpunten vormen de input voor verdere aanscherping en/of naleving van het informatiebeveiligingsproces. Conclusie Wij zijn van mening dat, met alle analyses en getroffen beheersingsmaatregelen, de risico’s met betrekking tot een beheerste en integere bedrijfsvoering inzichtelijk zijn en op een adequate wijze aandacht krijgen. Vanaf 2023 moet het College van B&W verantwoording afleggen over de naleving van regels die belangrijk zijn voor de financiële situatie van de gemeente. Dit wordt de rechtmatigheidsverantwoording genoemd. Het gaat bijvoorbeeld om de regels voor subsidies en Europese bestedingen, en om situaties waarbij er kosten zijn gemaakt waarvoor geen geld was gereserveerd in de begroting. Het College van B&W is al verantwoordelijk voor de naleving van deze regels, maar vanaf 2023 moeten ze hier zelf ook verslag van doen.
Om te bepalen of financiën goed gebruikt zijn, zijn er een paar regels waar we ons aan moeten houden: • We moeten ons aan de afgesproken budgetten houden (begrotingscriterium); • Er moet aan bepaalde voorwaarden voldaan zijn om het geld te mogen gebruiken (voorwaardencriterium); • We mogen het geld niet gebruiken voor andere dingen dan waar het voor bedoeld is en we mogen het niet misbruiken (misbruik en oneigenlijk gebruik). Het College doet geen accountantscontrole, maar kan wel informatie krijgen over situaties waarover twijfel bestaat of ze wel rechtmatig zijn. Dit gaat niet over het ontbreken van informatie, maar over verschillende interpretaties van feiten en regels. Bijvoorbeeld als er mogelijk sprake is van staatssteun, waarbij juristen verschillende meningen hebben. Als er onduidelijkheden zijn, is het de taak van het college om deze zoveel mogelijk te voorkomen en als ze er toch zijn, ze binnen een redelijke tijd helde r te krijgen. Dit zal in de meeste gevallen niet nodig zijn, omdat het college meestal duidelijk kan aangeven wat wel en niet mag. Maar als er niet genoeg informatie is, kan er nog steeds onzekerheid zijn voor de accountant die het controleert. Voor de jaarrekening van 2025 van Tytsjerksteradiel zijn er grenzen bepaald voor wat er gerapporteerd moet worden. Dit noemen we de verantwoordingsgrens en de rapportagegrens.
De gemeenteraad is met het College van B&W in gesprek gegaan over deze verantwoording. Zij bepalen ook hoeveel informatie ze willen ontvangen. De grens hiervoor moet tussen de 0% en 3% van de kosten liggen. Er is gekozen voor 2%. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 195 De accountant controleert of de jaarrekening klopt en of de verantwoording van het College van B&W juist is. Het kost minder werk als de naleving van regels al goed geregeld is en er systematisch aantekeningen worden gemaakt. Als dit niet zo is, dan kost het meer tijd en moet de accountant meer controles uitvoeren. Het is belangrijk dat het College van B&W en de accountant vooraf met elkaar afspreken wat er moet gebeuren. Er zijn een aantal criteria die van belang zijn voor het vaststellen van de rechtmatigheid: • Calculatiecriterium • Valuteringscriterium • Adresseringscriterium • Volledigheidscriterium • Aanvaardbaarheidscriterium • Leveringscriterium • Begrotingscriterium • Voorwaardencriterium • Misbruik & oneigenlijk gebruik criterium De eerste zes regels gaan over het controleren van de financiële gegevens, en worden ook gebruikt bij het maken van de jaarrekening en de controle daarvan door de accountant. Dit betekent dat deze zes regels niet apart worden genoemd in het verantwoordingsrapport over de rechtmatigheid.
Voor het controleren of alles wel rechtmatig is, zijn alleen de laatste drie criteria belangrijk. Totale lasten van Tytsjerksteradiel exclusief toevoegingen aan de reserves Verantwoordingsgrens t.b.v. rechtmatigheidsverantwoording van 2% Rapportagegrens waarboven onrechtmatigheden worden toegelicht van 5% van de verantwoordingsgrens € 123.798.000 € 2.475.000 € 123.750 Het College heeft geconstateerd dat sommige zaken niet helemaal goed zijn gegaan. In dit onderdeel beschrijven we ook wat er is gebeurd en welke maatregelen worden genomen om dit in de toekomst te voorkomen. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 196 Rechtmatigheidsverantwoording Bedrag in € A Begrotingscriterium 1A Overschrijding lasten programma's begroot versus werkelijke 4.942.000 1B Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) 741.488 2 Ongeautoriseerde reservemutaties - 3 Onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of hogere of lagere baten dan begroot die niet tijdig met begrotingswijzigingen zijn aangepast. - Totaal begrotingsonrechtmatigheden 5.683.814 4 Totaal van begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 t/m 2) dat past binnen het vooraf gestelde beleid en daarmee als acceptabel is geduid onder verwijzing naar dit vooraf vastgestelde beleid. -4.942.000 5 Resterende saldo aan begrotingsonrechtmatigheden 741.488 B Voorwaardencriterium Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed.
96.249 Totaal voorwaardencriterium 96.249 C Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium Bevindingen - Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 197 1A - Overschrijding lasten programma's begroot versus werkelijke Programma Nr. en omschrijving 1. Veiligheid Proces Opvang Oekraïners en personeelskosten Proceseigenaar Teammanager veiligheid en toezicht Details en reden Betreft met name overschrijding opvang Oekraïners (€ 864.000). Ook op de personeelskosten was sprake van een overschrijding (€ 124.000). Daarnaast is sprake van diverse overige verschillen (€ 103.000 V), zie analyse programma 1. Omvang in € € 885.000 Indeling: (W), (P), (M) (W = waarschijnlijk) (P = precies) (M= mogelijk) P Periode 2025 Aanbeveling Indien informatie tijdig binnenkomt meenemen in december wijzigingen. Te ondernemen actie - Bewuste afwijking? Zo ja, toelichting. Nee Acceptabel op grond van Betreft begrotingsafwijkingen die passen binnen het vastgestelde beleid van de Raad en niet tijdig konden worden gesignaleerd. Programma Nr. en omschrijving 2. Verkeer, vervoer en waterstaat Proces Onderhoud wegen, personeelskosten, openbare verlichting, onderhoud gebouwen Proceseigenaar Teammanager beheer Details en reden Betreft met name overschrijding onderhoudslasten wegen (€ 117.000) en overschrijding personeelslasten (€ 103.000). Diverse overige ontwikkelingen (€ 58.000 N), zie analyse programma 2.
Omvang in € € 278.000 Indeling: (W), (P), (M) (W = waarschijnlijk) (P = precies) (M= mogelijk) P Periode 2025 Aanbeveling Indien informatie tijdig binnenkomt meenemen in december wijzigingen. Te ondernemen actie - Bewuste afwijking? Zo ja, toelichting. Nee Acceptabel op grond van Betreft begrotingsafwijkingen die passen binnen het vastgestelde beleid van de Raad en niet tijdig konden worden gesignaleerd. Programma Nr. en omschrijving 3. Economie Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 198 Proces Grondexploitaties bedrijventerreinen en personeelskosten Proceseigenaar Teammanager beheer Details en reden Betreft met name overschrijding lasten grondexploitaties bedrijventerreinen (€ 1.294.000). Daarnaast is sprake van overschrijding personeelslasten (€ 56.000). Diverse overige ontwikkelingen (€ 43.000 N), zie analyse programma 3. Omvang in € € 1.393.000 Indeling: (W), (P), (M) (W = waarschijnlijk) (P = precies) (M= mogelijk) P Periode 2025 Aanbeveling Indien informatie tijdig binnenkomt meenemen in december wijzigingen. Te ondernemen actie - Bewuste afwijking? Zo ja, toelichting. Nee Acceptabel op grond van Betreft begrotingsafwijkingen die passen binnen het vastgestelde beleid van de Raad en niet tijdig konden worden gesignaleerd. Programma Nr. en omschrijving 8.
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Proces Grondexploitaties woningbouw en personeelslasten Proceseigenaar Teammanager ruimtelijke ordening en vergunningen Details en reden Betreft met name overschrijding lasten grondexploitaties woningbouw (€ 953.000). Daarnaast is sprake van overschrijding personeelslasten (€ 279.000). Diverse overige ontwikkelingen (€ 31.000 N), zie analyse programma 8. Omvang in € € 1.263.000 Indeling: (W), (P), (M) (W = waarschijnlijk) (P = precies) (M= mogelijk) P Periode 2025 Aanbeveling Indien informatie tijdig binnenkomt meenemen in december wijzigingen. Te ondernemen actie - Bewuste afwijking? Zo ja, toelichting. Nee Acceptabel op grond van Betreft begrotingsafwijkingen die passen binnen het vastgestelde beleid van de Raad en niet tijdig konden worden gesignaleerd. Programma Nr. en omschrijving Overhead Proces Personeelskosten Proceseigenaar Teammanager HR en Financiën Details en reden De voorziening spaarverlof is bijgestort als gevolg van groei van het spaarsaldo, mede door hoge werkdruk, opbouw van de Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 199 organisatie en gebruik van het wettelijk recht op spaarverlof (€ 27.000). Er is een voorziening voormalig personeel gevormd voor toekomstige lasten voortvloeiend uit lopende en bekende dossiers (€ 680.000).
Er is een voorziening gevormd voor vervoegde uittreding, waarvoor medewerkers uiterlijk 1 januari 2026 hun deelname moesten bevestigen (€ 237.000). Diverse overige ontwikkelingen (€ 179.000 N), zie analyse programma Overhead. Omvang in € € 1.123.000 Indeling: (W), (P), (M) (W = waarschijnlijk) (P = precies) (M= mogelijk) P Periode 2025 Aanbeveling Tijdig actualiseren van de personeelskosten Te ondernemen actie - Bewuste afwijking? Zo ja, toelichting. Nee Acceptabel op grond van Betreft begrotingsafwijkingen die passen binnen het vastgestelde beleid van de Raad en niet tijdig konden worden gesignaleerd. 1B - Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) De afwijkingen op realisatiebasis van de investeringen ten opzichte van de begroting zijn allen acceptabel, omdat ze passen binnen het vastgesteld beleid van de Raad, maar niet tijdig konden worden gesignaleerd. Bouw MFC Jistrum Eind 2025 bedraagt de overschrijding op het investeringskrediet conform bovenstaande tabel € 385.000. In de eerste helft van 2026 is deze overschrijding verder opgelopen tot € 610.000, voornamelijk door het voldoen van de slottermijn aan de bouwer. De overschrijding betreft de volgende oorzaken: De nog te ontvangen LEADER subsidie is lager vastgesteld dan waarmee in de oorspronkelijke investeringsopzet rekening was gehouden.
De definitieve vaststelling bedraagt € 97.000, in plaats van de eerder geraamde € 150.000. Het verschil tussen de overschrijding en de definitieve vastgesteld subsidie betreft € 513.000 en wordt grotendeels verklaard door een verschil van inzicht bij de start van het project over de wijze van financiële inbreng. Aanvankelijk werd uitgegaan van een voorafgaande financiële bijdrage van betrokken maatschappelijke partijen, dan wel van een constructie met vooruit ontvangen huur die zou leiden tot een huurvrije periode. Omdat de eigendom van het gehele complex uiteindelijk volledig bij de gemeente is komen te liggen, is het niet langer logisch dat partijen zoals de kerk en de voetbalvereniging een aanzienlijk deel van de investering bijdragen. De inbreng zal niet plaatsvinden en er zal in 2026 een voorstel voor aanvullend krediet worden voorgelegd aan de raad. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 200 Bouw MFC Tytsjerk Op de overschrijding op het krediet van MFC Tytsjerk van € 350.000 is sprake van nog te ontvangen zijn ter compensatie voor de gemaakte kosten. Dit betreft nog te ontvangen Leader subsidie € 137.000, nog te ontvangen BTW verrekening € 207.000, - en nog te o ntvangen bijdragen voor de inrichting van het openbaar gebied € 73.000,-.
3 – Overige programma’s met onderschrijding van lasten en/of onder -/overschrijding van baten Op grond van de geformuleerde afspraken in de financiële verordening van de Gemeente Tytsjerksteradiel in artikel 12 is er geen sprake van onderschrijding van lasten en/of onder - /overschrijding van baten, zoals bedoeld op grond van het begrotingscriterium. De afwijkingen zijn tijdig gemeld en daarmee rechtmatig. B Voorwaardencriterium Inkoop en aanbesteding Er zijn drie bevindingen, die volgens de richtlijnen voor Europese aanbesteding en de kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV onrechtmatig zijn. Bevinding 1 De eerste onrechtmatige inkoop betreft een opdracht aan een architect inzake het MFC Jistrum. De uiteindelijke opdrachtwaarde is meer dan 50% hoger uitgevallen door extra werkzaamheden. Er is gebruikgemaakt van de uitzonderingsgrond van artikel 2.163d van de Aanbestedingswet 2012. Volgens dit artikel moeten dergelijke wezenlijke wijzigingen aangekondigd worden in het elektronisch aanbestedingssysteem (art. 2.163d lid 5 en 6). Dit is niet gebeurd. De fout is ontstaan in de tijd van de werkmaatschappij 8KTD. Gedurende 2025 zijn er weer kosten gemaakt, daarom zijn ook de uitgaven van 2025 onrechtmatig. Hierdoor wordt een bedrag van €11.197 als onrechtmatig aangemerkt.
Bevinding 2 De tweede onrechtmatige inkoop betreft een opdracht voor het schoonmaakonderhoud van zwembad Wetterstins. Voor deze opdracht had een meervoudig onderhandse aanbestedingsprocedure moeten worden toegepast. Deze onrechtmatigheid is reeds in 2023 gerapporteerd. De uitgave in 2025 betreft de schoonmaakkosten over de eerste twee maanden van dat jaar. Inmiddels is een Europese aanbesteding doorlopen, waarvan de activiteiten in maart 2025 zijn gestart. Hiervoor wordt een bedrag van €15.286 als onrechtmatig aangemerkt. Bevinding 3 De derde onrechtmatige inkoop betreft de inkoop van software. De leverancier levert onze software voor het Zaaksysteem en Documentmanagementsysteem, waarvoor in 2021 een meervoudig onderhandse aanbesteding is gedaan. Door diverse oorzaken zijn aanvullende modules afgenomen en zijn aanzienlijk meer uren gemaakt dan voorzien. Dit komt deels door het minder soepel verlopen van de implementatie en deels doordat de opdrachtnemer bepaalde onderdelen niet binnen de uitvraag kon realiseren. Ook de ontvlechting van de samenwerking tussen beide gemeenten heeft geleid tot extra kosten. Achteraf kan worden Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 201 geconcludeerd dat de opdracht in 2021 onjuist is ingeschat en in de markt is gezet. Op basis van de uiteindelijke uitgaven had een Europese aanbestedingsprocedure moeten worden doorlopen.
De impact op de bedrijfsvoering en de dienstverlening van de gemeenten is echter groot als er een hernieuwde aanbesteding moet plaatsvinden. In overleg wordt nu beoordeeld hoe om te gaan met de situatie waarbij met name vanuit de inhoud moet worden bepaald wat er moet gebeuren met het softwaresysteem. De fout heeft een doorlopend karakter zolang de overeenkomst voortduurt en er geen verdedigbare grond wordt vastgesteld die de totstandkoming van deze overeenkomst vanuit aanbestedingsperspectief rechtvaardigen. Voor 2025 wordt daarom een bedrag van €69.766 als onrechtmatig aangemerkt. C Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium Er zijn geen bevindingen geconstateerd ten aanzien van het misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 202 F - Verbonden partijen Soms werken wij samen met andere organisaties om ons werk goed te kunnen doen. Als wij veel invloed hebben op zo'n organisatie en er ook een financieel belang hebben, noemen wij dat een "Verbonden Partij". In dit hoofdstuk vertellen wij hoe wij beleidsmati g en financieel betrokken zijn bij die organisaties. Wat is een Verbonden Partij Een Verbonden Partij is een organisatie waarin de gemeente belang heeft. Dit belang kan bestuurlijk zijn, wat betekent dat de gemeente invloed heeft op hoe de organisatie bestuurd wordt.
Het kan ook financieel zijn, wat betekent dat de gemeente geld heeft gegeven aan de organisatie en dit niet terugkrijgt als de organisatie failliet gaat. Als de gemeente een onderpand heeft gegeven en de organisatie haar verplichtingen niet nakomt, is er ook sprake van financieel belang. Hieronder staat de lijst van organisaties waarin wij bestuurlijk en/of financieel belang hebben. Verbonden partij Naam Afvalsturing Friesland N.V. (handelsnaam Omrin) alle bedragen x € 1.000 (zie ook programma 7. Volksgezondheid en milieu) vestigingsplaats Leeuwarden openbaar belang Afvalsturing Friesland NV houdt zich binnen het Omrin concern bezig met de verwerking van afval. Belangrijke locaties zijn Ecopark De Wierde nabij Oudehaske waar via nascheiding de afvalstromen zoveel mogelijk worden gescheiden en via vergisting energie wordt opgewekt. De Reststoffen Energie Centrale (REC) te Harlingen is een andere belangrijke locatie waar het overgebleven afval na scheiding wordt verbrand. Hierbij wordt gelijktijdig energie opgewekt. visie op de verbonden partij OMRIN is een toonaangevende publieke partij actief in de gehele afvalketen van inzameling tot en met verwerking, inclusief advisering en afzet van deelstromen en het beheer van de openbare ruimte. Hierbij zijn duurzaamheid en zo laag mogelijke maatschappelijke kosten leidende principes.
OMRIN is van en voor de overheid; commerciële activiteiten dienen ter ondersteuning van publieke taken. beleidsvoornemens Hiervoor wordt verwezen naar het strategiedocument Omrin 2025- 2029 dat in de AvA van november 2024 is goedgekeurd. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 203 Cijfers opgenomen rekening 2025 financieel belang gemeente € € 54 financieel belang gemeente % 2,8 toelichting De bedragen zijn gebaseerd op de jaarrekening 2025 bestuurlijk belang De gemeente heeft een belang van 2,76% in Afvalsturing Friesland NV. Daarmee heeft de gemeente naar rato zeggenschap in de Algemene vergadering van Aandeelhouders van Afvalsturing Friesland NV. Het gehele aandelenkapitaal van Afvalsturing Friesland NV is in publieke handen bij Nederlandse gemeenten. Alle Friese gemeenten zijn ook aandeelhouder en tevens oprichter van de NV. risicoprofiel [Laag] Kerncijfers verbonden partij rekening 2025 Eigen vermogen begin € 83.562 einde € 84.068 Vreemd vermogen begin € 131.694 einde € 131.702 Financieel resultaat begroot € 2.805 werkelijk € 2.530 Bron Jaarrekening 2025 Toelichting De bedragen zijn gebaseerd op de jaarrekening 2025 Naam BNG Bank NV alle bedragen x € 1.000 (zie ook programma 0.
Bestuur en ondersteuning) vestigingsplaats Den Haag openbaar belang De BNG draagt duurzaam bij aan het laag houden van de De BNG draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Het eigenaarschap van gemeenten, provincies en de Staat, alsmede het door de statuten beperkte werkterrein van de bank, bieden financiers het vertrouwen dat het risico van kredietverlening aan dit instituut zeer beperkt is. De BNG bundelt de uiteenlopende vraag van klanten tot een beroep op de financiële markten dat aansluit op de behoefte van beleggers wat betreft volume, liquiditeit en looptijd. Door de combinatie van beide elementen heeft de bank een uitstekende toegang tot financieringsmiddelen tegen zeer scherpe prijzen, die weer worden doorgegeven aan decentrale overheden en aan instellingen voor het maatschappelijk belang. Dat leidt voor de burger uiteindelijk tot lagere kosten van voorzieningen.
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 204 visie op de verbonden partij De BNG Bank voor 2025 is gericht op het vergroten van hun impact op de publieke sector door middel van klantpartnerschap, waarbij duurzaamheid, betrouwbaarheid en professionaliteit centraal staan. BNG Bank wil een positieve bijdrage leveren aan maatschappelijke uitdagingen zoals de energietransitie, woningnood en leefbaarheid in wijken, samen met gemeenten, woningcorporaties en andere instellingen. beleidsvoornemens De gemeente neemt deel in het aandelenkapitaal en is bij de bank aangesloten voor het betalingsverkeer. Er zijn geen voornemens dit te veranderen. Cijfers opgenomen rekening 2025 financieel belang gemeente € € 172 financieel belang gemeente % 0,1 toelichting Over 2025 realiseerde BNG Bank een nettowinst na belastingen van EUR 172 miljoen (2024: EUR 294 miljoen). De hoogte van de nettowinst is met onzekerheden omgeven, omdat de bank geen voorspelling kan doen over de ontwikkeling van de ongerealiseerde marktwaardeveranderingen. Een betrouwbare schatting van de nettowinst voor 2025 kan de bank daarom niet maken.
bestuurlijk belang Deelname in het aandelenkapitaal risicoprofiel [Laag] Kerncijfers verbonden partij rekening 2025 Eigen vermogen begin € 4.777.000 einde € 4.863.000 Vreemd vermogen begin € 123.614.000 einde € 110.701.000 Financieel resultaat begroot onbekend werkelijk € 172.000 Bron Jaarrekening 2025
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 205 Toelichting Over 2025 realiseerde BNG Bank een nettowinst na belastingen van EUR 172 miljoen (2024: EUR 294 miljoen). De hoogte van de nettowinst is met onzekerheden omgeven, omdat de bank geen voorspelling kan doen over de ontwikkeling van de ongerealiseerde marktwaardeveranderingen. Een betrouwbare schatting van de nettowinst voor 2025 kan de bank daarom niet maken. Naam Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân, OVEF alle bedragen x € 1.000 (zie ook programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat) vestigingsplaats Leeuwarden openbaar belang Het collectief inkopen van energie (gas en elektriciteit) en laadinfrastructuur tegen gunstige voorwaarden. visie op de verbonden partij nvt beleidsvoornemens Het opzetten van een zelfleveringsmodel voor elektriciteit, waarbij het mogelijk wordt om direct van de lokale/regionale energieproducenten aan te kopen en niet meer middels een Europese aanbesteding. Cijfers opgenomen rekening 2025 financieel belang gemeente € € 0 financieel belang gemeente % 4,2 toelichting Deelneming in % is gerelateerd aan het aantal stemmen in de ALV De jaarrekening 2025 is nog niet gereed. Reden hiervoor is de late oplevering van de jaarrekening 2024 in 2026 ivm de vertraging van de energieafrekening 2024. Laatst bekende balanscijfers zijn per 31- 12-2024.
bestuurlijk belang Gemeente heeft 2 stemmmen in de algemene ledenvergadering van de coöperatie (totaal 48 stemmen). risicoprofiel [Hoog] Kerncijfers verbonden partij rekening 2025 Eigen vermogen begin € 705 einde onbekend Vreemd vermogen begin € 6.993 einde onbekend Financieel resultaat begroot € 0
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 206 werkelijk onbekend Bron Jaarrekening 2024 Toelichting Deelneming in % is gerelateerd aan het aantal stemmen in de ALV De jaarrekening 2025 is nog niet gereed. Reden hiervoor is de late oplevering van de jaarrekening 2024 in 2026 ivm de vertraging van de energieafrekening 2024. Laatst bekende balanscijfers zijn per 31- 12-2024. Naam FUMO (Fryske Utfieringsorganisaasje Miljeu en Omjouwing) alle bedragen x € 1.000 (zie ook programma 7. Volksgezondheid en milieu) vestigingsplaats Grou openbaar belang Toezicht houden en vergunningverlening. visie op de verbonden partij De Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) is een gemeenschappelijke regeling van provincie, gemeenten en waterschap in Friesland. De gemeente heeft een deel van haar milieutaken op het gebied van vergunningverlening en toezichthouden verplicht aan deze organisatie uitbesteed. Het betreft de uitvoering van wettelijke taken. beleidsvoornemens De FUMO heeft de financieringssystematiek vanaf 2022 gewijzigd. De bijdrage is nu bepaald op daadwerkelijke afname van de afgenomen diensten van de deelnemer op het gebied van vergunningverlening en toezicht houden. Daarvoor was er een vaste bijdrage die bepaald werd obv het aantal inrichtingen (bedrijven) in het gebied.
Cijfers opgenomen rekening 2025 financieel belang gemeente € € 592 financieel belang gemeente % 2,7 toelichting Het financieel belang is bepaald op basis van de begrote deelnemersbijdrage van de gemeente te delen op de totale deelnemersbijdragen. Bovenstaande gegevens zijn obv de begroting 2025 (geprognosticeerde balans) aangezien de jaarrekening 2025 nog niet ontvangen is. Res. werkelijk is nog onbekend. bestuurlijk belang 1 lid in Algemeen Bestuur risicoprofiel [Hoog] Kerncijfers verbonden partij rekening 2025 Eigen vermogen begin € 1.200
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 207 einde € 1.200 Vreemd vermogen begin € 200 einde € 200 Financieel resultaat begroot € 0 werkelijk onbekend Bron Begroting 2025 Toelichting Het financieel belang is bepaald op basis van de begrote deelnemersbijdrage van de gemeente te delen op de totale deelnemersbijdragen. Bovenstaande gegevens zijn obv de begroting 2025 (geprognosticeerde balans) aangezien de jaarrekening 2025 nog niet ontvangen is. Res. werkelijk is nog onbekend. Naam GR SW Fryslân alle bedragen x € 1.000 (zie ook programma 6. Sociaal domein) vestigingsplaats Drachten openbaar belang N.v.t. visie op de verbonden partij N.v.t. beleidsvoornemens N.v.t. Cijfers opgenomen rekening 2025 financieel belang gemeente € € 0 financieel belang gemeente % 0,0 toelichting N.v.t. bestuurlijk belang De betreffende portefeuillehouder is lid van het Algemeen Bestuur van de GR SW Fryslân. risicoprofiel [Laag] Kerncijfers verbonden partij rekening 2025 Eigen vermogen begin € 0 einde € 0 Vreemd vermogen begin € 0 einde € 0 Financieel resultaat begroot onbekend werkelijk € 0
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 208 Bron Jaarrekeningen 2022 tot en met 2025 Toelichting N.v.t. Naam Mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân alle bedragen x € 1.000 (zie ook programma 6. Sociaal domein) vestigingsplaats Dokkum openbaar belang Via het mobiliteitsbureau wordt uitvoering gegeven aan gemeentelijke vervoerstaken ; WMO-vervoer, leerlingen-, gym- vervoer (via "JoBinder"). visie op de verbonden partij Achterliggende visie voor oprichting van deze lichte GR is het door samenwerking efficiënt en kostenbesparend regionaal organiseren van vervoerstromen uit WM, leerlingen- en gym vervoer. beleidsvoornemens Het mobiliteitsbureau werkt met een regiemodel. Gemeenten en provincie zijn verantwoordelijk voor het beleid. Het mobiliteitsbureau is verantwoordelijk voor contractmanagement, doorontwikkeling systeem en planning van de ritten. De uitvoering daarvan ligt bij de vervoerders. De bijdrage betreft zowel de feitelijke vervoerskosten als ook een gemeentelijk aandeel in systeemkosten, beheer, kostenbeheersing en rapportage. Cijfers opgenomen rekening 2025 financieel belang gemeente € € 1.573 financieel belang gemeente % 24,8 toelichting Het mobiliteitsbureau kent geen eigen vermogen. De mee- en tegenvallers worden direct verrekend met de deelnemende partijen. bestuurlijk belang Het bestuur van de GR wordt gevormd door een vertegenwoordiger uit de deelnemende partijen.
risicoprofiel [Laag] Kerncijfers verbonden partij rekening 2025 Eigen vermogen begin € 0 einde € 0 Vreemd vermogen begin € 0 einde € 0 Financieel resultaat begroot € 0 werkelijk € 0 Bron Begrotingen en jaarrekeningen GR Jobinder
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 209 Toelichting Het mobiliteitsbureau kent geen eigen vermogen. De mee- en tegenvallers worden direct verrekend met de deelnemende partijen. Naam Recreatieschap Marrekrite alle bedragen x € 1.000 (zie ook programma 5. Sport, cultuur en recreatie) vestigingsplaats Grou openbaar belang Beheer van de toeristische voorzieningen op water en land in de provincie. visie op de verbonden partij Recreatieschap Marrekrite is er om de toeristische basisinfrastructuur op water en land in Fryslân in stand te houden en verder te ontwikkelen. De ontsluiting van toeristische routes is van cruciaal belang voor het faciliteren van recreanten en gasten. beleidsvoornemens Recreatieschap Marrekrite onderhoudt en beheert ongeveer 35 kilometer aan vrije ligplaatsen in de Friese natuur, zorgt voor afvoer van recreatieafval en onderhoudt boeien en bakens in recreatievaarten. Tevens beheert en onderhoudt Marrekrite het fietsknooppuntnetwerk en het wandelknooppuntnetwerk. Cijfers opgenomen rekening 2025 financieel belang gemeente € € 43 financieel belang gemeente % 2,6 toelichting De algemene reserve zit boven de benodigde weerstandscapaciteit. Derhalve wordt per begroting 2022 tot en met 2026 een jaarlijkse vermogensuitkering gedaan, naar rato van de deelnemersbijdrage.
Deze uitkering is in de begroting verwerkt en daar staat tegenover een onttrekking aan de algemene reserve. In principe wordt er geen nieuw vermogen meer opgebouwd. Eventuele tekorten worden onttrokken aan het eigen vermogen. bestuurlijk belang 1 lid in het algemeen bestuur risicoprofiel [Laag] Kerncijfers verbonden partij rekening 2025 Eigen vermogen begin € 4.256 einde € 3.709 Vreemd vermogen begin € 6.861 einde € 7.850 Financieel resultaat begroot € 250 werkelijk onbekend
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 210 Bron jaarrekening 2025 en begroting 2026 Marrekrite Toelichting De algemene reserve zit boven de benodigde weerstandscapaciteit. Derhalve wordt per begroting 2022 tot en met 2026 een jaarlijkse vermogensuitkering gedaan, naar rato van de deelnemersbijdrage. Deze uitkering is in de begroting verwerkt en daar staat tegenover een onttrekking aan de algemene reserve. In principe wordt er geen nieuw vermogen meer opgebouwd. Eventuele tekorten worden onttrokken aan het eigen vermogen. Naam Veiligheidsregio Fryslân alle bedragen x € 1.000 (zie ook programma 1. Veiligheid) vestigingsplaats Leeuwarden openbaar belang ·Behartigen preventieve taken op het gebied van de volksgezondheid en infectieziekten bestrijding; ·Zo doelmatig mogelijk georganiseerde en gecoördineerde brandbestrijding, alsmede hulpverlening bij ongevallen en rampen bewerkstelligen. visie op de verbonden partij Het betreft de wettelijke taken op gebied van gezondheid en brandweer die zijn ondergebracht in een gemeenschappelijke regeling.Met ingang van 1 januari 2007 zijn de gemeenschappelijke regelingen GGD Fryslân en Brandweer Fryslân opgeheven en zijn beide organisaties ondergebracht in de nieuwe gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Fryslân. beleidsvoornemens Gezondheid ·Gezondheid krijgt een prominente plek.
·De kinderopvang in Friesland voldoet aan de gestelde normen voor kwaliteit en veiligheid. ·De huidige vaccinatiegraad blijft op peil. ·Bijdragen aan de vermindering van de druk op de specialistische hulp en zorg. ·Voorkomen antibioticaresistentie en bestrijden het als het zich aandient. ·Er valt niemand tussen wal en schip. Brandweer ·Samen aantoonbaar paraat. ·Samen aantoonbaar vakbekwaam. ·Risicobewust en risicogericht samenwerken. ·Nieuwbouw kazernes waar vervanging noodzakelijk is. ·Vervanging brandweerauto's verspreid over de regio. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 211 Cijfers opgenomen rekening 2025 financieel belang gemeente € € 4.260 financieel belang gemeente % 3,8 toelichting Bron: Jaarrekening 2025 bestuurlijk belang 1 lid in het Algemeen Bestuur risicoprofiel [Hoog] Kerncijfers verbonden partij rekening 2025 Eigen vermogen begin € 10.661 einde € 12.125 Vreemd vermogen begin € 87.343 einde € 83.065 Financieel resultaat begroot € 0 werkelijk € -3.484 Bron Jaarrekening 2025 Toelichting Bron: Jaarrekening 2025 Naam Vitens NV alle bedragen x € 1.000 (zie ook programma 0. Bestuur en ondersteuning) vestigingsplaats Zwolle openbaar belang Zakelijke en particuliere klanten voorzien van schoon en veilig drinkwater.
visie op de verbonden partij Gezien de bijzondere positie van drinkwater via een beperkt aantal aandelen toegang tot de algemene vergadering van aandeelhouders te verwerven (Raadsbesluit 22-2-2007). beleidsvoornemens Continueren aandeelhouderschap. Cijfers opgenomen rekening 2025 financieel belang gemeente € € 200 financieel belang gemeente % 0,0
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 212 toelichting 1.Financieel belang = aantal aandelen in bezit. 2.Deelneming in % = 0,003%. 3.VV = totaal vermogen minus EV. 4.Resultaat begroot = er is geen begroting 2025 beschikbaar. Resultaat begroot daarom op 0 gesteld. 5.Resultaat werkelijk = resultaat toe te rekenen aan aandeelhouders Vitens NV. Cijfers niet bekend. 6.Financiële informatie gebaseerd op kerncijfers jaarverslag 2024. Nog niet bekend de standen EV en VV ultimo 2025. bestuurlijk belang De gemeente is aandeelhouder. risicoprofiel [Laag] Kerncijfers verbonden partij rekening 2025 Eigen vermogen begin € 713.600 einde € 809.100 Vreemd vermogen begin € 1.684.800 einde € 1.848.000 Financieel resultaat begroot onbekend werkelijk onbekend Bron Jaarrekening 2025 Toelichting 1.Financieel belang = aantal aandelen in bezit. 2.Deelneming in % = 0,003%. 3.VV = totaal vermogen minus EV. 4.Resultaat begroot = er is geen begroting 2025 beschikbaar. Resultaat begroot daarom op 0 gesteld. 5.Resultaat werkelijk = resultaat toe te rekenen aan aandeelhouders Vitens NV. Cijfers niet bekend. 6.Financiële informatie gebaseerd op kerncijfers jaarverslag 2024. Nog niet bekend de standen EV en VV ultimo 2025. Naam VvE Nije Westermar alle bedragen x € 1.000 (zie ook programma 5.
Sport, cultuur en recreatie) vestigingsplaats Burgum openbaar belang Het verzorgen van voldoende onderhoud voor de gebruikers van sporthal De Nije Westermar te Burgum. visie op de verbonden partij . beleidsvoornemens Geen bijzonderheden Cijfers opgenomen rekening 2025
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 213 financieel belang gemeente € € 86 financieel belang gemeente % 80,0 toelichting concept jaarrekening 2025 bestuurlijk belang De gemeente wordt in de VVE Nije Westermar vertegenwoordigd door de beleidsmedewerker sport. risicoprofiel [Laag] Kerncijfers verbonden partij rekening 2025 Eigen vermogen begin € 75 einde € 107 Vreemd vermogen begin € 0 einde € 0 Financieel resultaat begroot onbekend werkelijk € 14 Bron concept jaarrekening 2025 VVE Nije Westermar Toelichting concept jaarrekening 2025 Naam Werkmaatschappij Achtkarspelen-Tytsjerksteradiel alle bedragen x € 1.000 (zie ook programma 0. Bestuur en ondersteuning) vestigingsplaats Buitenpost / Burgum openbaar belang De Werkmaatschappij 8KTD is een samenwerkingsverband op basis van een gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradie. De WM8KTD, ook wel BVO-ICT genoemd, bedient beide gemeenten voor de ICT gerelateerde zaken. Hierbij werken zij vanuit twee locaties; de gemeentehuizen in Buitenpost en Burgum. Dit leidt tot een behoud van de kwaliteit van de dienstverlening aan onze inwoners. visie op de verbonden partij N.v.t. beleidsvoornemens Hiervoor wordt verwezen naar de begroting 2025 van Werkmaatschappij 8KTD. Cijfers opgenomen rekening 2025 financieel belang gemeente € € 24.291 financieel belang gemeente % 50,5
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 214 toelichting De begroting van 2025 sluit uiteindelijk met een saldo van € 0, doordat de gemeente Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel volledig bijdragen in de gemaakte kosten in de WM8KTD. Het gerealiseerd totaal van bijdragen van beide gemeenten bedraagt € 48.121 De verdeling in bijdrage voor beide gemeenten is als volgt: ● Achtkarspelen 23.830 ● Tytsjerksteradiel 24.291 bestuurlijk belang Het Bestuur wordt gevormd vanuit beide deelnemende gemeenten. Iedere gemeente levert één lid. risicoprofiel [Laag] Kerncijfers verbonden partij rekening 2025 Eigen vermogen begin € 2.568 einde € 1.740 Vreemd vermogen begin € 1.530 einde € 627 Financieel resultaat begroot € 0 werkelijk onbekend Bron Jaarrekening 2025 en begroting 2026 en 2027 Toelichting De begroting van 2025 sluit uiteindelijk met een saldo van € 0, doordat de gemeente Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel volledig bijdragen in de gemaakte kosten in de WM8KTD. Het gerealiseerd totaal van bijdragen van beide gemeenten bedraagt € 48.121 De verdeling in bijdrage voor beide gemeenten is als volgt: ● Achtkarspelen 23.830 ● Tytsjerksteradiel 24.291 Naam Zonnepark Skûlenboarch B.V. alle bedragen x € 1.000 (zie ook programma 7. Volksgezondheid en milieu) vestigingsplaats Eastermar openbaar belang Nog onbekend visie op de verbonden partij Nog onbekend beleidsvoornemens Nog onbekend
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 215 Cijfers opgenomen rekening 2025 financieel belang gemeente € € 0 financieel belang gemeente % 68,0 toelichting Opgestart per 18-12-2025. Er worden geen jaarrekeningcijfers opgesteld, derhalve is verdere informatie niet bekend. Het financiële belang betreft € 2,13. Door de gemeente is tevens een aandeelhouderslening verstrekt ten bedrage van € 6.900.000. bestuurlijk belang - risicoprofiel [Hoog] Kerncijfers verbonden partij rekening 2025 Eigen vermogen begin € 0 einde onbekend Vreemd vermogen begin € 0 einde onbekend Financieel resultaat begroot onbekend werkelijk onbekend Bron - Toelichting Opgestart per 18-12-2025. Er worden geen jaarrekeningcijfers opgesteld, derhalve is verdere informatie niet bekend. Het financiële belang betreft € 2,13. Door de gemeente is tevens een aandeelhouderslening verstrekt ten bedrage van € 6.900.000. Overige samenwerkingsvormen Daarnaast kennen we nog overige samenwerkingsvormen, zoals de centrumregeling. Deze vorm kent geen eigen rechtspersoonlijkheid en is formeel gezien geen gemeenschappelijke regeling. En dus geen verbonden partij. Maar gelet op het belang van samenwerkings - verbanden kiezen we ervoor om deze, voor zover van toepassing, wel te presenteren. Samenwerkingsvorm overig Naam Sociaal Domein Fryslân alle bedragen x € 1.000 (zie ook programma 6. Sociaal domein) vestigingsplaats Leeuwarden
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 216 openbaar belang In het samenwerkingsverband gaat het om de uitvoering van de wettelijke taken op het gebied van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, Jeugdwet en Participatiewet. Door voor samenwerking te kiezen wordt getracht om de (zorgvragende) inwoners van de provincie op de meest klantvriendelijke en efficiënte wijze te helpen. visie op de verbonden partij Friese gemeenten werken binnen het platform dat Sociaal Domein Friesland (SDF) biedt, samen aan provinciaal beleid voor een krachtig sociaal domein Fryslân. Door de samenwerking is het mogelijk om één uniforme beleidslijn, werkwijze en centrale inkoop te organiseren in het Sociaal Domein. beleidsvoornemens In de begroting zijn geen beleidsvoornemens geformuleerd, omdat gemeenten afgesproken hebben om de scope en de governance te herijken. Cijfers opgenomen rekening 2025 financieel belang gemeente € € 47 financieel belang gemeente % 4,9 toelichting In de regeling is opgenomen dat voor- of nadelige resultaten worden verrekend met de deelnemers. bestuurlijk belang N.v.t.
risicoprofiel [Hoog] Kerncijfers verbonden partij rekening 2025 Eigen vermogen begin € 0 einde € 0 Vreemd vermogen begin € 0 einde € 0 Financieel resultaat begroot € 0 werkelijk € 0 Bron Jaarrekening 2025 en begroting 2026 en 2027 Toelichting In de regeling is opgenomen dat voor- of nadelige resultaten worden verrekend met de deelnemers.
Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 217 G - Grondbeleid In de begroting en jaarrekening van de gemeente moet een samenvattende visie over het grondbeleid komen met betrekking tot het grondbeleid. Hierin staat wat de gemeente van plan is met de grond en wat de resultaten en risico's zijn. De gemeenteraad beslist wat de uitgangspunten zijn. Volgens de regels moet de uitleg over het grondbeleid in ieder geval deze informatie bevatten: • Wat de gemeente wil bereiken met het grondbeleid; • Hoe de gemeente het grondbeleid uitvoert; • Een actuele prognose van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitatie; • Een onderbouwing van de geraamde winstneming; • De beleidsuitgangspunten omtrent de reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s van de grondzaken. Visie op grondbeleid De gemeente heeft haar ruimtelijke ambities voor de langere termijn vastgelegd in structuurvisies voor het hele grondgebied en voor delen daarvan. Het gemeentelijk grondbeleid staat in dienst van deze ambities. Het grondbeleid is een middel om maatschappelijke doelen te bereiken, zoals wonen, werken, natuur, sport, cultuur, recreatie, zorg en onderwijs. Het gaat om de totale set aan instrumenten, die de gemeente ter beschikking heeft voor het op een zo economisch verantwoord mogelijke wijze uitvoeren van haar ruimtelijk beleid.
Op 9 oktober 2025 is door de gemeenteraad de “Nota Grondbeleid 2026-2029” vastgesteld, waarin de beleidsuitgangspunten zijn uitgeschreven. De gemeente kiest de komende jaren voor een (actief) situationeel grondbeleid. Per ontwikkellocatie of project wordt , op basis van afwegingscriteria, de afweging gemaakt welke vorm van grondpolitiek (actief, faciliterend of een tussenvorm) het meest effectief is voor het bereiken van de gemeentelijke doelen en ambities. Grondwaarderingsbrief Conform de Nota Grondbeleid 2026-2029 legt de gemeente de grondprijzen vast in een jaarlijkse grondwaarderingsbrief. Bij de start van een verkoopproces kiest de gemeente ervoor de gronden te laten taxeren (op enkele uitzonderingen in de grondwaarderingsbrief na). Door de waarde te laten taxeren door een onafhankelijke deskundige en op basis van algemeen aanvaardbare marktindicaties en taxatiecriteria voorkomen we dat er sprake van staatssteun kan zijn. Daarnaast blijkt uit dit uitgangspunt dat verkoop plaat svindt door middel van een openbare aanbieding waarbij iedere mogelijke gegadigde een gelijkwaardige en volledige kans dient te krijgen. Didam-arrest Belangrijk uitgangspunt in de Nota Grondbeleid betreft het Didam -arrest dat sinds 26 november 2021 toegepast wordt.
Op grond van het Didam -arrest dient de gemeente ruimte Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 218 te bieden aan (potentiële) gegadigden om mee te dingen naar een onroerende zaak indien er meerdere gegadigden zijn voor de aankoop van de onroerende zaak of redelijkerwijs te verwachten is dat er meerdere gegadigden zullen zijn. De gemeente mag daarom in b eginsel kavels niet op één op één verkopen. De gemeente dient de koper te selecteren aan de hand van objectieve, toetsbare en redelijke criteria. Deze criteria bieden de mogelijkheid om bijvoorbeeld extra punten aan bepaalde ondernemers toe te kennen. Het uitgifteprotocol van de gemeente bevat de richtlijnen waaraan de uitgiftes van onroerende zaken dienen te voldoen. Wat is een bouwgrondexploitatie? Een bouwgrondexploitatie is een berekening die inzicht geeft in de geldstroom van het verwerven, ontwikkelen en het uitgeven van bouwrijpe grond voor ontwikkeling van de beschikbare ruimte. De kosten in de exploitatie zijn alle kosten die te maken hebben met de omzetting van ruwe grond naar bouwrijpe grond. De opbrengsten bestaan uit de verkoop van bouwrijpe grond, subsidies en andere bijdragen. In de berekening houden we rekening met toekomstige kosten- en opbrengstenstijgingen en wat dit betekent voor de rentekosten en -baten. Resultaat bouwgrondexploitatie In de begroting is geen resultaat van de bouwgrondexploitatie opgenomen.
Het werkelijk gerealiseerde resultaat bedraagt € 796.000, waarvan € 518.000 betrekking heeft op de woningbouwlocaties en € 278.000 betrekking heeft op de bedrijventerreinen. Lopende complexen In het onderstaande overzicht is het verloop van de boekwaarde van de in exploitatie zijnde complexen opgenomen. De genomen winsten/verliezen zijn de gerealiseerde winsten/verliezen van een complex in 2025. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Complex/project | Boekwaarde 31 | Saldo opbrengsten Boekwaarde 31 Genomen winsten / Boekwaarde 31 | Verlies- | Balanswaarde 31 december 2024 | en kosten 2025 | december 2025 | verliezen | december 2025 | voorziening | december 2025 voor | voor gerealiseerde | gerealiseerde winsten / | winsten / verliezen | verliezen nr. | Woningbouw 52 | Garyp Sanhichte 2e fase | -85.685 | -268.521 | -354.206 | 354.206 | 0 | - | - 54 | Ryptsjerk dorpsuitbreiding | 110.586 | -396.898 | -286.311 | 120.651 | -165.660 | - | -165.660 55 | Hurdegaryp It Súd fase 3 | 240.407 | 424.515 | 664.922 | 43.374 | 708.296 | - | 708.296 56 | Hurdegaryp It Maskelyn | - | 133.418 | 133.418 | - | 133.418 | -103.862 | 29.557 57 | Noardburgum de Gearrin | - | 138.189 | 138.189 | - | 138.189 | - | 138.189 58 | Suwâld de Wjukken | - | 80.299 | 80.299 | - | 80.299 | - | 80.299 subtotaal | 265.310 | 111.002 | 376.311 | 518.231 | 894.542 | -103.862 | 790.680 nr.
| Bedrijventerreinen 63 | Oentsjerk Sanjesfjild | 315.657 | -525.580 | -209.923 | 76.935 | -132.988 | - | -132.988 76 | Burgum West Veld 7 | 117.214 | -138.820 | -21.606 | 20.576 | -1.031 | - | -1.031 80 | Gytsjerk Centrum | 143.631 | -524.253 | -380.622 | 180.503 | -200.119 | - | -200.119 subtotaal | 576.501 | -1.188.652 | -612.151 | 278.014 | -334.137 | - | -334.137 TOTAAL | 841.811 | -1.077.650 | -235.840 | 796.245 | 560.405 | -103.862 | 456.543 219 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 220 Per einde boekjaar zijn de volgende grondexploitaties afgesloten: • Complex 52 Garyp Sânhichte 2e fase Financieel overzicht van de diverse complexen Een specificatie van het financiële verloop in 2025 is opgenomen in § 4.4 Toelichting balans -> Activa -> Vlottende activa -> Voorraden. Wat verwachten we? Vanwege de impact van gebiedsontwikkeling voor een gemeente en haar financiële positie is een jaarlijkse actualisatie nodig. Op basis van de boekwaarde per 31 december 2025 is een actualisatie van de grondexploitaties gemaakt. De boekwaarde is het saldo van de tot en met 31 december 2025 gerealiseerde investeringen, opbrengsten, afwaarderingen en winstnemingen. Bij de actualisaties is een prognose gemaakt van de nog te realiseren kosten, opbrengsten, risico’s en het nog te verwachten resultaat.
Legenda Scenario's K = kostendekkend Sc 1: huidige verwachting V = verlies Sc 2: vertraging verkopen met drie jaar W = winst Sc 3: vertraging verkopen met vijf jaar Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Prognose bouwgronden in exploitatie | Boekwaarden | Nog te maken | Verwachte | Nog te verwachten | Te verkopen | Looptijd | Prognose uitgifte | Verwachting 31-12-2025 | kosten | opbrengst | winst | scenario m2 | kavels | t/m jaar | t/m 2029 | 2030 e.v. | 1 | 2 | 3 nr. Woningbouw 54 Ryptsjerk dorpsuitbreiding | -165.660 | 161.237 | 370.216 | -374.639 W | 3.950 | 6 | 2027 | 6 | - | W | W | W 55 Hurdegaryp It Súd fase 3 | 708.296 | 1.752.142 | 5.129.564 | -2.669.125 W | 16.806 | 39 | 2029 | 39 | - | W | W | W 56 Hurdegaryp It Maskelyn | 133.418 | 380.243 | 431.983 | 81.678 V | 494 | 7 | 2029 | 7 | - | V | V | V 57 Noardburgum de Gearrin | 138.189 | 1.621.557 | 1.896.486 | -136.741 W | 8.709 | 34 | 2030 | 34 | - | W | W | W 58 Suwâld de Wjukken | 80.299 | 635.708 | 1.055.771 | -339.764 W | 5.191 | 13 | 2030 | 13 | - | 0 | 0 | 0 subtotaal | 894.542 | 4.550.886 | 8.884.020 | -3.438.592 W | 35.150 nr.
Bedrijventerreinen 63 Oentsjerk Sanjesfjild | -132.987 | 276.243 | 180.265 | -37.009 W | 2.200 | 1 | 1 | - | W | W | W 76 Burgum West Veld 7 | -1.031 | 212.768 | 343.141 | -131.404 W | 5.735 | 5 | 5 | - | W | W | W 80 Gytsjerk Centrum | -200.119 | 164.199 | 13.731 | -49.652 W | - | - | - | - | W | W | W subtotaal | -334.138 | 653.210 | 537.137 | -218.064 W | 7.935 | - | - TOTAAL | 560.404 | 5.204.097 | 9.421.157 | -3.656.656 W | 43.085 Verliesvoorziening | -103.862 Boekwaarde balans 31-12- 2025 | 456.542 221 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 222 Winstneming Voor het bepalen van de tussentijdse winst is aansluiting gezocht bij een algemeen aanvaardbare methodiek, waarbij rekening is gehouden met de bijzondere kenmerken van gemeentelijke grondexploitaties. De doelstelling van het gemeentelijk grondbeleid is imme rs niet primair gericht op het behalen van financieel rendement, maar op het bereiken van het gewenste voorzieningenniveau voor inwoners en bedrijven. De BBV schrijft daarom de Percentage of Completion (PoC) -methode voor, die rekening houdt met de fase waa rin de grondexploitatie verkeert, zowel voor wat betreft de opbrengsten als de kosten.
Tussentijds verantwoorden van de winst Voor het tussentijds verantwoorden van winst is het noodzakelijk dat voldoende zekerheid bestaat over het (verwachte) resultaat van de grondexploitatie, ofwel het resultaat moet op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Uitgangspunt is het hebben van e en degelijke onderbouwing van de schattingen voor de te verrichten werkzaamheden, te maken kosten en te realiseren opbrengsten in overeenstemming met de specifieke invulling van het grondexploitatiecomplex. Deze onderbouwing is nodig voor de grondexploitat iebegroting zoals deze ter besluitvorming wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. Verder moet deze onderbouwing (grondexploitatiebegroting) jaarlijks worden herzien/geactualiseerd en moeten de specifieke projectrisico’s worden benoemd, onderbouwd en gemonito rd. Een dergelijke basis geeft voldoende zekerheid over het verwachte resultaat. Voortgang De voortgang wordt berekend naar de mate waarin kosten en opbrengsten zijn gerealiseerd per individuele grondexploitatie, waarbij de PoC als volgt wordt berekend: % gerealiseerde kosten x % gerealiseerde opbrengsten = % PoC Dit betekent dat voor winstgevende grondexploitatie een ‘zekere’ winst genomen moet worden op basis van de financiële voortgang van het project door het verwachte resultaat te vermenigvuldigen met het % PoC.
De in het verleden eventueel reeds genomen winsten worden daarvan afgetrokken. Ook voorziene risico’s kunnen van dit resultaat worden afgetrokken, mits deze goed zijn onderbouwd. Het bedrag wat overblijft wordt als winst in het betreffende boekjaar genomen. Wat zijn de risico's? Er is sprake van veel onzekerheid en volatiliteit (beweeglijkheid) in de gebiedsontwikkelingsmarkt. De stijgende bouwkosten worden niet langer opgevangen door stijgende (woning)prijzen. Door lange wachttijden bij nutspartijen lopen ontwikkelingen vertraging op. De betaalbaarheid van veel ontwikkelingen staat onder druk door hogere rente en de hoge inflatie. Hierdoor kan er vertraging bij uitgifte optreden. De haalbaarheid van grondexploitaties is onder druk komen te staan. We willen de risico's inzichtelijk hebben en waar mogelijk kunnen opvangen. Daarom hebben wij verschillende scenario’s rondom de grondexploitatie beoordeeld. Deze scenario's zijn meegenomen in de winstberekeningen. Het complex Hurdegaryp It Maskelyn is vastgesteld met een verlies. Voor dit complex is een verliesvoorziening gevormd. Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 Soms worden nog kosten gemaakt voor complexen die al afgewikkeld zijn. Het gaat dan bijvoorbeeld om | herstraten en herinrichting van het openbaar groen. Daarvoor is een voorziening getroffen. De Voorziening afgewikkelde complexen bedraagt op dit moment € 360.000.
Dat is genoeg om de nog te maken kosten te kunnen opvangen. Voorziening afgewikkelde complexen | Boekwaarde 1 | Vermeer- | Vermin- | Boekwaarde 31 boekjaar 2025 | januari 2025 | deringen | deringen | december 2025 nr. | omschrijving 5 Burgum West | 17.854 | - | 17.854 | - 23 Eastermar | 51.700 | - | 51.700 | - 73 Jistrum bedrijventerrein | 10.232 | - | - | 10.232 22 Garyp Sanhichte | 72.289 | - | 72.289 | - 32 Hurdegaryp It Sud | 239.056 | - | 15.101 | 223.955 33 Ryptsjerk De Opslach | 22.739 | - | 22.739 | - 40 Suwâld | 40.146 | - | 40.146 | - 75 Burgum bedrijventerrein West | 81.785 | - | 81.785 | - 50 Sumar 2e fase | 197.911 | - | 86.521 | 111.390 82 Noardburgum Supermarktlocatie | 71.453 | - | 71.453 | - 53 Hurdegaryp Stationskwartier | 55.120 | - | 40.580 | 14.540 TOTAAL | 860.285 | - | 500.168 | 360.117 223 Jaarstukken Tytsjerksteradiel 2025 224 H - Wet Open Overheid In het jaarverslag moet nu verplicht een stukje staan over openbaarheid. Dit komt doordat er afspraken zijn gemaakt om meer informatie openbaar te maken en omdat er regels zijn over hoe de overheid met informatie omgaat (artikel 3.5 van de Wet open overhei d (Woo) In begroting en de jaarstukken gaat het over wat er gedaan is om meer informatie openbaar te maken en hoe de gemeente omgaat met informatie.
Het gaat dus niet over details, maar over de grote lijnen van wat er gebeurd is in het jaar 2025 ten aanzie n van de informatiehuishouding, actieve openbaarmaking en passieve openbaarmaking. Om informatie goed te kunnen delen met de maatschappij en politiek is het belangrijk om deze informatie goed op te slaan en de processen en systemen op orde te hebben. Ook is het belangrijk om open en transparant te zijn als professionals. In de uitleg hie ronder wordt de verdeling van drie onderwerpen gehanteerd: informatiehuishouding, actieve en passieve openbaarmaking. Het is wel belangrijk om te begrijpen dat deze onderwerpen in de praktijk met elkaar verbonden zijn. 1. Verbetering informatiehuishouding Voor de verbetering van de informatiehuishouding zijn de volgende activiteiten gerealiseerd: 1.1 Competenties medewerkers Medewerkers krijgen trainingen over informatieveiligheid binnen een gemeente en digitale risico's. Voor meerdere afdelingen zijn er specifieke trainingen gericht op het veilig omgaan met afdelingsspecifieke informatie. Nieuwe medewerkers krijgen deze veili gheidstrainingen automatisch toebedeeld en deze zijn verplicht te volgen. Periodiek worden medewerkers getest via interne phishing campagnes met automatische opvolging over de resultaten.