Document · PDF

03 - Bijlage 1 - Kadernota 2022 - 2025

RAADSVERGADERING 2018 t/m 2024 8 juli 2021, gemeente TytsjerksteradielBij agendapunt: Kadernota 2022 - 2025 (opiniërend)22.524 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

KADERNOTA 2022 - 2025

Inhoudsopgave 1 Leeswijzer ....................................................................................................................... 3 2 Ynlieding ......................................................................................................................... 4 3 IN VOGELVLUCHT ............................................................................................................ 6 KADERNOTA 2022-2025 ..................................................................................................... 17 1 Ontwikkelingen Kadernota 2022-2025 ......................................................................... 18 1.1 Startsituatie ............................................................................................................ 18 1.2 Gemeentefonds ...................................................................................................... 18 1.3 Bestaand beleid ...................................................................................................... 22 1.4 Nieuw of gewijzigd beleid ....................................................................................... 22 2 Reserves en weerstandsvermogen ................................................................................. 23 3 Ontwikkelingen in beleid ...............................................................................................

25 3.1 WONEN EN WERKEN ................................................................................................ 26 3.2 SAMENLEVING ......................................................................................................... 38 3.3 BESTUUR EN DIENSTVERLENING .............................................................................. 56 4 Voorstel aan de raad ..................................................................................................... 69 BIJLAGE I Financiële samenvatting .................................................................................... 70 BIJLAGE II Ombuigingen .................................................................................................... 76

KADERNOTA 2022 - 2025

1 Leeswijzer Vooraf De Kadernota is eigenlijk het belangrijkste instrument in de planning- en controlcyclus. Daarmee kan de raad sturen op de inhoud van de begroting 2022 en volgende jaren.

BELEIDSVOORSTELLEN In de Kadernota staan allerlei voorstellen voor nieuw of gewijzigd beleid. De raad geeft richting en bepaalt welke projecten voorrang moeten krijgen. En daarmee legt de raad de basis voor de verdere uitwerking van de begroting 2022.

FINANCIEEL In de Kadernota proberen we ook inzicht te geven in de financiële ruimte voor 2022 en verdere jaren. Samen met de beleidsvoorstellen ontstaat een volledig beeld waarmee de raad op hoofdlijnen kan sturen. Maar alles natuurlijk met de kennis van het moment.

VERTALING IN DE BEGROTING In de begroting 2022 worden alle voorstellen verwerkt die door de raad positief zijn beoordeeld. En natuurlijk worden ook ontstane ontwikkelingen ná de behandeling van de Kadernota meegenomen. OPBOUW VAN DE KADERNOTA De Kadernota is verdeeld in drie stukken: •

VOORAF

•

KADERNOTA 2022-2025

•

BIJLAGE

In VOORAF beginnen we met de Ynlieding. Daarna starten we met de Kadernota In Vogelvlucht. Hierin worden de belangrijkste ontwikkelingen getoond. In

KADERNOTA

2022-2025

beschrijven

hoofdlijnen

startsituatie,

gemeentefonds, bestaand en nieuw beleid met aansluitend een samenvatting daarvan in cijfers. Omdat de Kadernota invloed heeft op het financieel perspectief schetsen we ook de invloed daarvan op onze reserves en het weerstandsvermogen. Direct daarna gaan we dieper in op alle ontwikkelingen in het beleid. En we besluiten met het voorstel aan de Raad. In de BIJLAGE worden de cijfers nogmaals gepresenteerd. We wensen u veel leesplezier!

KADERNOTA 2022 - 2025

2 Ynlieding De basis op oarder. Dat wie it devys fan de ôfrune twa jier. Soargje dat der wer in fûnemint is dêr’t op boud wurde kin. De earste signalen dat we op it goede paad binne, tsjinje har oan. It risseltaat fan de jierrekken is minder negatyf as wer we yn 2020 noch fan út gongen. Fia arbitraazje is ôftwongen dat it mei tekoarten op de jeugdsoarch echt dien wêze moat. It Ryk hat foar 2022 € 1,3 miljard beskikber steld, tagelyk is it foar de jierren dêrnei noch net dúdlik. Der is noch gjin struktureel perspektyf op dit punt. De soarch oer de gemeentlike finânsjes foar it mearjierrenperspektyf is noch net fuort. De boat fart wer, mar de lekken dêr’t wy net by kinne, binne noch net allegearre ticht. Foar jo leit de kadernota 2022-2025. De fjirde en lêste fan dizze riedsperioade foar de gemeenteriedsferkiezings fan takom jier. De ambysjes út it kolleezjeprogram fan dizze perioade binne - op de strúnplakken nei - yn rij en gelid set. Finansjeel kinne we – as it Ryk struktureel oer de brêge komt - wer oer de daam hinne sjen. Wy binne wiis mei de behelle risseltaten fan de ôfrûne fjouwer jier. Der leit in ambisjeuze duorsemheidsaginda, we kinne los mei de plannen foar de wenningbou, de fyzje op maatskiplik fêstguod is klear, der wurdt hurd wurke om de sosjale basis op ‘e nij stâl te jaan.

We binne drok dwaande om yn ANNO ferbân in ambyzje foar de regio noardeast foar de kommende jierren op priemmen te setten. De regiodeal kriget syn beslach yn allerhande plannen en projekten. Nij belied foar rekreaasje en toerisme wurd yn 'e twadde helte fan 2021 fêst stelt. Tagelyk hat 2020 in rûzich jier west. COVID-19 hat ús allegearre op eigen wize yn de besnijing hân. Fysike moeting wie net mooglik, dat it is wer wennen om elkoar net yn in fjouwerkant byld te sjen. We kinne noch net oersjen wat de gefolgen op langere termyn fan de koroanakrisis wêze sille, mar mooglik dat it ús yn positive sin ek wat bringt. Minder reistiid wen- wurkferkear en miskien wol de ûntdekking dat it jachtsjen en jaaien net allinne yn ús foardiel wurke hat. Mei dizze kadernota ha wy besocht mei alle finansjele ûnwissichheid dy’t der noch omhinne sweeft, om jimme mei te nimmen yn de keuzes fan onontkoombaar, noodzakelijk en

wenselijk. Dêrby ha wy hiel bewust alle keuzes foar wettelike taken, wêr’t noch net dúdlik fan is as der wol jild beskikber komt, budzjettair neutraal op te nimmen. En dêr wêr’t al dúdlik fan is hoefolle jild as der fan it Ryk beskikber komt, dat as taakstellend oan de organisaasje mei te jaan. We ha ek hiel bewust in tal insidintiele útjeften yn de formaasje opnaam. De wurkdruk yn de organisaasje is heech en om in tal ambysjes – ek yn de ombûgings – wier te meitsjen ha we mear minsken nedich om de omslach yn tal fan saken te realisearjen. Dêrby kieze we hiel dúdlik – lykas de ôfrûne jieren – om dizze insidintiele útjeften út de algemiene reserve te heljen, sadat we in konsistint byld oer it materieel struktureel lykwicht sjen litte. Dit is in wichtich aspekt dêr’t de provinsje as tasichthâlder fan ús ponge op ôfjage is. De kadernota is – sa’t jimme witte – in opmaat nei de begrutting 2022-2025. We ha der foar keazen om foar jimme yn byld te bringen hokker ûntjouwing it kommende jier op ús

KADERNOTA 2022 - 2025 ôfkomme. Foar guon ûntjouwingen is op dit stuit noch net skerp te formulearjen hoefolle jild as nedich is. Yn dy gefallen ha we der foar keazen it ûnderwerp te beneamen, mar it net yn finansjele sin mei te nimmen. Yn oktober hoopje wy dat der én in nij regear aktyf is én dat wy as gemeente witte wêr’t wy struktureel finansjeel op rekkenje meie. Dan kinne wy foar ús mienskip it skip net allinne driuwende hâlde, mar op koers bringe, en noch leaver mei de wyn yn de seilen de ambysjes fan de gemeente wier meitsje.

KADERNOTA 2022 - 2025

3 IN VOGELVLUCHT OM TE BEGINNEN Vertrekpunt voor deze Kadernota Bij de begrotingsbehandeling vorig jaar heeft de raad ervoor gekozen om een omvangrijk pakket ombuigingen door te voeren. Het doel van de ombuigingen was om te komen tot een sluitend perspectief voor de latere jaren. De ombuigingen waren nodig, omdat de druk op de gemeentefinanciën dusdanig groot was geworden na met name de decentralisaties in het Sociaal Domein zonder dat hiervoor de benodigde rijksmiddelen werden overgeheveld. Het opvoeren van de ombuigingen voelde niet goed. Het Rijk hevelt nog steeds taken over, waarvoor structureel te weinig geld beschikbaar komt en biedt daarvoor vaak incidentele oplossingen, die te weinig zekerheid geven voor de lange termijn. We zijn blij dat er inmiddels wat beweging vanuit het Rijk komt. Onder meer naar aanleiding van de arbitragezaak rondom jeugdzorg, maar ook op het gebied van de herijking van het gemeentefonds. De eerste plannen, die voor onze gemeente onverwacht nadelig uitpakten, zijn op basis van een kritische tussenevaluatie van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) voorlopig weer terug naar de tekentafel. Dit geeft geen garanties, maar wel hoop op een rechtvaardiger verdeling. Ook vanuit de VNG wordt een sterke lobby gevoerd om de totale omvang van het gemeentefonds groter te maken.

Uitgangspunten Kadernota Rekening houdend met het vertrekpunt van deze Kadernota, ontkomen we ook voor het komende begrotingsjaar niet aan een sobere beleidsarme Kadernota, waarbij wel aandacht is voor de ontwikkelingen, die op ons afkomen. In de organisatie(s) is de afhechting van alle veranderingen nog niet volledig voltooid. Vandaar dat u in deze Kadernota een aantal aanvragen voor tijdelijke formatie tegenkomt. Uitgangspunten bij deze Kadernota zijn:

- Ontwikkeling begroting Voor het meerjarenperspectief voor de begroting 2022-2025 koersen we vanuit deze Kadernota op een sluitende meerjarenbegroting vanaf het jaar 2024. Dit betekent dat in het structureel saldo van de begroting wordt geanticipeerd op een negatief resultaat voor 2022 en 2023 en een positief resultaat voor 2024 en 2025.

- Indexering en prijscompensatie Eerder dit jaar zijn op de LIST de uitgangspunten voor de Kadernota 2022-2025 en de begroting

2022-2025

geagendeerd.

basis

van

ons

vaste

ijkpunt

uit

septembercirculaire (jaar t-1) voor de nieuwe begroting hanteren we een verwachte loon en prijsstijging van 1,4%. Voor de berekening van het netto effect van de meicirculaire voor deze Kadernota houden we hier door middel van stelposten rekening mee.

KADERNOTA 2022 - 2025

- Algemene uitkering (AU) - nieuw beleid Indien voor nieuw beleid financiële middelen opgenomen zijn in de algemene uitkering, gaan we uit van een budgettair neutraal effect op het saldo.

- Algemene uitkering (AU) - ontwikkelingen in bestaand beleid: Voor areaal, loon- en prijsontwikkelingen zijn financiële middelen opgenomen in de algemene uitkering. Daarmee geldt ook voor de in de Kadernota genoemde onderwerpen met betrekking tot bestaand beleid, dat deze een budgettair neutraal effect op het saldo hebben.

- Incidentele posten (AR) Voor incidentele lasten (looptijd van 1-3 jaar) met betrekking tot diverse onderwerpen in deze Kadernota hanteren wij de lijn, dat deze ten laste van de algemene reserve (AR) worden gebracht. In de algemene reserve wordt rekening gehouden met deze uitname. Hiermee creëren we overigens een meer zuiver beeld van ons begrotingssaldo. Op grond van de voorschriften hebben we de verantwoordelijkheid om een begroting vast te stellen, die structureel en reëel in evenwicht is. Op basis van dit criterium toetst de Provincie onze begroting. Overigens hanteren we de lijn van incidentele posten ten laste van de AR inmiddels al meerdere jaren. Zie hiervoor ook het overzicht van de algemene reserve op bladzijde 24.

- Nieuwe en gewijzigde wetgeving Voor verschillende onderwerpen komt nieuwe of gewijzigde wetgeving op ons af. Onderwerpen waar de financiële impact is in te schatten, maken integraal deel uit van de kadernota. Onderwerpen waar op dit moment nog niet duidelijk is, of en in hoeverre de gemeente hiervoor wordt gecompenseerd in de Algemene Uitkering, maken niet integraal deel uit van de kadernota. Dit betreft: - ICT: Wet WOO (ICT) - Nieuwe wet inburgering - Beschermd Wonen - Wet Aanpak Meervoudige Problematiek Sociaal Domein Deze onderwerpen worden hierna wel toegelicht evenals een aantal andere ontwikkelingen.

KADERNOTA 2022 - 2025 WONEN EN WERKEN Omgevingswet Hoewel de inwerkingtreding van de Omgevingswet wederom met een half jaar is uitgesteld willen wij - waar technisch mogelijk - per 1 januari 2022 starten met het in de praktijk brengen van de nieuwe wet en bijbehorende werkprocessen (intake- en omgevingstafel, Participatie, DSO, enzovoort). We groeien door steeds te evalueren en bij te stellen toe naar een nieuwe structuur en nieuw gedrag. Tegelijkertijd willen we, in lijn met de ombuigingen, onze inkomsten verhogen. Dat betekent dat we de mogelijkheden om leges te heffen én de mogelijkheid om via de grondexploitatie of anterieure overeenkomst de kosten van de ambtelijke inzet terug te leggen bij de initiatiefnemer / aanvrager optimaal zullen gebruiken. Wonen De

sterke

ambitie

het

gebied

van

wonen

geconcretiseerd

woningbouwprogrammering. We verwachten een forse toename in initiatieven/aanvragen, welke we ook in 2021 al ervaren, nu daar (eindelijk) ruimte voor is. We willen die energie ook belonen door daar goed in te ondersteunen en tijdig besluiten te nemen. In de Woonvisie zijn verder opgaven geformuleerd ten aanzien van kwaliteit en de bestaande woningvoorraad. In 2022 krijgen deze opgaven steeds verder vorm. Het is van groot belang om al deze opgaven aan te pakken gelet op de ambitie om in 2040 een topregio te zijn! De beperkingen als gevolg van de stikstof-regelgeving blijft ook de komende jaren een punt van onderzoek en zorg. Duurzaamheid

Duurzaamheid en de Warmte-transitievisie In 2022 geven wij verder vorm aan de uitvoering van het recent vastgesteld beleid omtrent Duurzaamheid en de Warmte-transitievisie.

Energieloket Op 18 februari 2021 heeft de gemeenteraad de Duurzaamheidsagenda vastgesteld. Hierbij is aangeven, dat bij de Kadernota ten behoeve van het gemeentelijk Energieloket voor een eventueel

aanvullende

dekking

een

integrale

afweging

wordt

gemaakt.

dienstverlening van het energieloket te kunnen continueren en om daarmee invulling te kunnen geven aan een brede aanpak voor energiebesparing willen we de dienstverlening van het Energieloket voortzetten en het liefst hier structureel in te voorzien. Hiermee wordt ook voldaan aan de wettelijk vereiste om als gemeente in een energieloket te voorzien. We zijn ons er echter van bewust dat het Rijk op dit moment geen structurele middelen ter beschikking stelt. Daar stemmen we nu de invulling op af. In de dekking van de kosten voor 2022 kan worden voorzien door het hiervoor toegewezen budget over te hevelen van 2021 naar 2022. In 2022 worden aanvullende middelen vanuit het Rijk verwacht om in de dekking van kosten voor latere jaren te voorzien. We komen hier in de Kadernota 2023 – 2026 op terug.

KADERNOTA 2022 - 2025

Energie inkoop Als gemeente kopen wij op dit moment grijze energie in via Openbare Verlichting en Energie Fryslân (OVEF) die vervolgens wordt ‘vergroend’ met zgn. certificaten Garantie van Oorsprong (GvO). Een GvO is een digitaal certificaat waarmee bewezen wordt dat stroom op een groene (dus duurzame) manier is opgewekt. Nu het huidige inkoopcontract van de OVEF binnenkort verloopt, vindt onderzoek plaats naar de mogelijkheid om in het vervolg lokaal groene stroom in te kopen. Ook worden de mogelijkheden van ‘eigen opwek’ onderzocht, zodat wij in de toekomst mogelijk geen, of in ieder geval minder, grijze stroom hoeven in te kopen. Het is nog niet bekend wat de financiële gevolgen hiervan zullen zijn. Mogelijk dat de kosten iets hoger komen te liggen, maar daar staat dan tegenover dat wij op deze manier actief initiatieven van energiecorporaties kunnen ondersteunen. Recreatie en toerisme In de tweede helft van 2021 stelt uw raad het nieuwe beleid vast. Van belang is nu de uitvoering met lef te implementeren in het werkveld zodat creativiteit en borging dicht bij de uitvoering door de ondernemers en betrokken organisaties komt. Economie Eind 2021 stellen we het Economisch Beleidsplan vast. In 2022 verwachten we voortvarend aan de slag te gaan met de uitvoering hiervan.

Daarbij hebben en houden we oog voor onze ondernemers die door Corona in voorkomende gevallen in zwaar weer zijn beland. In 2022 geven we vorm aan het nieuwe Bedrijvenconvenant. 2e fase gebiedsontwikkeling Centrale As De Gebiedsontwikkeling zorgt ervoor dat De Centrale As goed wordt ingepast in het landschap en moet daarnaast zorgen voor een “plus” aan het gebied. Deze “gebiedsplus” is als een soort van compensatie toegezegd aan de streek. De eerste fase is nog niet afgerond en van de tweede fase weten we dat er, ondanks eerdere verwachting dat dit door vrijval van middelen uit fase 1 niet nodig zou zijn, toch cofinanciering vanuit de gemeente nodig is. Het is nog onvoldoende helder hoe fase 1 financieel wordt afgerond en wat dit betekent voor fase 2. Dat geldt ook voor de bijdrage vanuit de Provincie. Zodra wij concreter zicht krijgen op wat dit van ons als bijdrage vraagt, leggen wij dit aan u voor. Verkeer, Vervoer en Waterstaat Voor 2022 zijn we van plan om een aantal verkeerssituaties te verbeteren. De verkeersonveiligheid op de Raadhuisweg in Burgum en de verkeerssituatie rond Quatrebras vraagt om een grondige aanpak. In beide gevallen is er sprake van 'werk met werk' maken, waardoor de netto extra investering relatief beperkt blijft.

Verder staat een grondige opknapbeurt voor de beweegbare brug in Eastermar gepland, waardoor de brug weer voldoet aan de huidige eisen en de bediening er van voor jaren weer geborgd is.

KADERNOTA 2022 - 2025 Sport, cultuur en recreatie Aangaande het onderhoud van het groenareaal nemen we nu structureel in de begroting budget op voor de bestrijding van invasieve exoten en de eikenprocessierups.

SAMENLEVING Sociaal Domein De uitdagingen in het Sociaal Domein blijven in komende jaren onveranderd groot. De transformatie naar meer zelfredzame burgers en netwerken en minder beroep/automatisch recht op professionele maatwerkvoorzieningen blijkt een complexe opgave voor gemeenten. Dit komt mede door veranderende wetgeving, denk aan het abonnementstarief, en jurisprudentie die het "recht op maatwerkvoorzieningen" versterkt. Daar komt bij dat wij in komende jaren met meer taken belast worden, waaronder de doordecentralisatie van beschermd wonen en de nieuwe Wet Inburgering. De discussie met het Rijk over het compenseren van gemeentelijke tekorten op het terrein van Jeugd en Wmo loopt door. In komende jaren willen wij met de middelen die daarvoor beschikbaar zijn de sociale basis optimaal versterken om de transformatie een stap verder te brengen. Hierin speelt communicatie een belangrijke rol. Een sterke positionering van onze uitvoerende teams in de sociale basis van dorpen is daarvoor nodig. Tenslotte willen wij ook samen met onze professionele zorgaanbieders aan de slag om ook hun een stevigere rol te geven in de transformatie

van

het

Sociaal

Domein.

Hiervoor

vinden

wijzigingen

plaats

inkoopstrategie Jeugd per 2022 en gaan wij lokaal aan de slag met een inkoopstrategie Wmo/Participatiewet, resulterend in nieuwe inkoop per 2023. In samenhang pakken wij deze opgaven op.

Nieuw participatiebeleid In 2021 willen wij nieuw Participatiebeleid opstellen dat op 1 januari 2022 inwerking treedt. Hierbij betrekken wij de motie die de raad in januari 2021 heeft aangenomen. Met het aannemen van deze motie heeft het college de opdracht gekregen om alle mensen die onder de Participatiewet vallen de ondersteuning te geven waar ze recht op hebben, in het bijzonder de klassieke doelgroep. Eind april heeft de raad de uitwerking door het college van de eerder genoemde motie vastgesteld. Deze uitwerking houdt in dat wij in 2021 onze dienstverlening aan de klassieke doelgroep intensiveren en hiervoor de incidentele Coronamiddelen inzetten die in 2021 beschikbaar zijn gekomen. Op dit moment zijn wij nog bezig met de totstandkoming van nieuw beleid. Op dit moment hebben wij € 322.000 beschikbaar voor het uitvoeren van het Participatiebeleid. Het is nog niet bekend of het nieuwe beleid tot een structurele uitzetting leidt vanaf 2022. Dit is afhankelijk van de beleidskeuzes die de raad maakt.

KADERNOTA 2022 - 2025

Arbitrage zaak jeugdzorg Vanuit het ministerie is in de arbitrage zaak jeugdzorg nu duidelijkheid over de macro ontwikkelingen voor de gemeenten. De komende jaren komen er miljarden euro's meer beschikbaar voor de jeugdzorg. De exacte verdeling voor onze gemeente is nog niet bekend. De nadere uitwerking hiervan vanuit het ministerie moet nog worden aangeleverd. De verwachting is dat hier in de septembercirculaire meer duidelijkheid over is. In de meicirculaire is voor 2021 € 613 miljoen extra beschikbaar gekomen, boven de € 300 miljoen die al in de algemene uitkering zat. Voor onze gemeente is dit omgerekend volgens de gehanteerde maatstaven in de circulaire € 825.000. Dit bedrag is in de meicirculaire niet doorgetrokken voor 2022 en verder. Voor het jaar 2022 wordt ruim € 1,3 miljard extra uitgetrokken voor de jeugdzorg. Indicatief betekent dit voor 2022 en verder dat wij omgerekend nog een bedrag van € 1,6 miljoen gaan ontvangen. Dit nemen we mee als ontwikkeling in de Kadernota 2022-2025. Een deel van de extra middelen is nog wel nodig om de te verwachte tekorten op de huidige begroting op basis van de ontwikkelingen tot nu toe op te kunnen vangen. Ook dit nemen we mee in deze Kadernota. Voor een nadere toelichting verwijzen we naar paragraaf 1.2 Gemeentefonds vanaf bladzijde 18.

Wijzigingen als gevolg van nieuwe/gewijzigde wetgeving Sociaal Domein in relatie tot ICT We moeten voldoen aan de wet- en regelgeving. De nieuwe Wet Inburgering leidt tot extra verantwoordelijkheden voor de gemeenten, dit vraagt ook om extra software. Daarnaast komt er een nieuw landelijk systeem PGB 2.0 voor de verstrekking van persoonsgebonden budgetten in 2022, dit zullen we moet implementeren. De landelijke invoering van PGB 2.0 draagt bij aan verschillende doelen. In de eerste plaats betere ondersteuning van de budgethouder en zijn/haar zorgverlener. Doordat het nieuwe systeem echt digitaal werken mogelijk maakt, krijgen budgethouders actueel inzicht in (de status van) hun zorgovereenkomsten, declaraties en budget. En door verschillende automatische controles worden fouten voorkomen. De meerwaarde voor onze gemeente is straks te vinden in een efficiëntere afhandeling van dossiers, beter inzicht in de verschillende zorgfuncties en een rechtmatigere, minder fraudegevoelige en goedkopere uitvoering van het pgb-trekkingsrecht. Om dit mogelijk te maken zullen we softwarematige koppelingen moeten realiseren. De nieuwe Wet inburgering betekent voor gemeenten enkele belangrijke wijzigingen in relatie tot de huidige Wet inburgering van 2013. De belangrijkste wijziging is dat gemeenten een regierol krijgen.

Onder de huidige wet hebben inburgeringsplichtigen een grote eigen verantwoordelijkheid voor het voldoen aan hun inburgeringsplicht. Een groot deel van de uitvoering ligt bij DUO. Onder de nieuwe Wet inburgering 2021 krijgen gemeenten een regierol. Inburgeringsplichtigen zijn niet langer zelf primair verantwoordelijk voor de invulling en het nakomen van hun inburgeringsplicht, maar gemeenten begeleiden inburgeringsplichtigen hierbij en bewaken ook de voortgang van het inburgeringstraject. Er komt software beschikbaar, waarmee we deze wet uit kunnen voeren.

KADERNOTA 2022 - 2025 BESTUUR EN DIENSTVERLENING Project Procesoptimalisatie Naast

invoering/uitvoering

van

nieuwe

wet-

regelgeving

reguliere

bedrijfsvoeringstaken, ligt de nadruk het komende jaar op het realiseren van de ombuigingen. Een belangrijk onderdeel hiervan is het project Procesoptimalisatie dat in 2021 is gestart. Procesoptimalisatie gaat over het verbeteren van onze werkprocessen waarbij wordt ingezet op het harmoniseren van werkwijzen, het inzetten van technologie voor het verminderen van repeterende handmatige handelingen en het verminderen van complexiteit door toepassen van minder regels. Dit moet leiden tot kortere doorlooptijden, lagere kosten, hogere kwaliteit en misschien nog wel het belangrijkste: tevreden klanten en medewerkers. Organisatieontwikkeling We geven een vervolg aan het programma Organisatieontwikkeling om de visie en missie in praktijk te brengen. We werken samen aan een moderne, transparante, innovatieve en professionele organisatie die inspeelt op de behoefte van de mienskip en elkaar. We richten ons hierbij op goed werkgeverschap, resultaatgericht werken en optimale dienstverlening. Dit geven we onder andere vorm door het ingezette leiderschapstraject, het resultaatgericht werken, het hanteren van de A3-methodiek en het uitvoeren van een medewerkers tevredenheidsonderzoek (MTO). Daarnaast geven we uitvoering aan het Strategisch Personeelsplan en het Beleidskader Duurzame Inzetbaarheid (opleidingen, vitaliteit, ARBO en beoordelen).

Tot slot verwachten we een vervolg op de door Berenschot uitgevoerde evaluatie van de samenwerking. Informatisering & Automatisering We geven uitvoering aan de Informatiestrategie zoals die in 2020 is opgesteld, waarbij het onze wens is om een ‘informatievoorziening zonder belemmering’ te realiseren. Onze ambitie is dat informatie op ieder moment en elke locatie eenvoudig beschikbaar is. Per 11-2022 treedt de nieuwe Wet Open Overheid (WOO) in werking. We voeren de belangrijkste onderdelen van deze wet uit, te weten het actief openbaar maken van bepaalde categorieën documenten en het op orde brengen van de informatiehuishouding. Voor de uitvoering en verdere implementatie worden hiertoe organisatorische en technische aanpassingen gerealiseerd. Ook voor andere wijzigingen in wet- en regelgeving (zoals BAG/WOZ, Sociaal Domein en Omgevingswet) zijn (technische) aanpassingen nodig. Om op grond van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) een veilige informatievoorziening te kunnen leveren, zetten wij in op het verhogen van onze digitale weerbaarheid en het veiliger maken van

ons

ICT-netwerk.

hebben

hierbij

continu

aandacht

voor

privacy,

gegevensbescherming en informatiebeveiliging, onder andere door het bewustzijn op dit terrein onder medewerkers te verhogen. In control blijven Het verder verbeteren van onze bedrijfsvoering en de beheersing van onze processen is een continu proces. Uit de resultaten van het afgelopen jaar (waaronder goedkeurende accountantsverklaringen voor beide gemeenten en de Werkmaatschappij) blijkt een

KADERNOTA 2022 - 2025 opgaande lijn die we willen vasthouden en verder uitbouwen. Onderdeel hiervan is het zelf uitvoeren van de (verbijzonderde) interne controle (VIC) binnen de organisatie om de colleges over het boekjaar 2021 in staat te stellen een rechtmatigheidsverklaring te kunnen afgeven. Ombuigingen In de begroting 2021-2024 zijn financiële taakstellingen opgenomen. Dit was nodig om op termijn een gezond financieel perspectief te bereiken. Periodiek beoordelen we in hoeverre de begrote taakstelling ook werkelijk gerealiseerd wordt. Uit de inventarisatie van de stand van zaken van de ombuigingen kwam naar voren dat twee taakstellingen niet, of deels niet gerealiseerd kunnen worden. De financiële effecten hiervan zijn meegenomen in deze Kadernota. Het betreft het niet meer indexeren van de gevraagde bijdrage vanuit de Gemeenschappelijke regelingen (ombuiging 5.6) en de verwachting van een lagere realisatie van de bezuiniging op de recreatieve haven in Earnewâld. Een bezuinigingstaakstelling op het niet meer indexeren van de gevraagde bijdrage is geen goede systematiek en kan niet eenzijdig vanuit onze gemeente worden opgelegd. Wel blijven we scherp op de uitzetting van de bedrijfsvoering van de gemeenschappelijke regelingen en zullen daar indien nodig aandacht op vestigen via zienswijzen.

Ook de eventuele reserve positie van de gemeenschappelijke regelingen blijven we kritisch volgen. De verwachte lagere realisatie van de bezuiniging op de recreatieve haven in Earnewâld is gebaseerd op de eerste verkenningen. Voor wat betreft het onderwerp Beurtschip, lasopleiding en Spitkeet (ombuiging 1.18) moeten we helaas melden dat dit niet kon worden ondergebracht in de regionale samenwerking rondom de Versnellingsagenda. Op basis van het aangenomen amendement tijdens de begrotingsbehandeling 2021 is besloten om bij het niet toekennen vanuit de regio-deal niet te stoppen. U vindt voor dit onderdeel in deze Kadernota een nieuw voorstel. Voor wat betreft de overige ombuigingen gaan we ervan uit dat deze conform planning in de diverse jaren worden gerealiseerd. Algemene uitkering

Meicirculaire 2021 Elk jaar is de inhoud van de meicirculaire van het ministerie van BZK van groot belang voor de inkomstenkant van de gemeentebegroting. In deze circulaire schetst het ministerie namelijk de financiële kaders die gelden voor de nieuwe begrotingsjaren. De meicirculaire is doorgerekend en kent ten opzichte van de begroting 2021-2024 een positieve bijstelling van het perspectief na inflatiecorrectie. Omdat voor het meerjarenperspectief in de circulaire nog onvoldoende wordt aangegeven waar de gemeenten rekening mee kunnen houden, hebben we voor deze Kadernota het voorzichtigheidsprincipe gehanteerd. Dat wil zeggen, dat de recente ontwikkelingen met betrekking tot jeugdzorg en het woonplaatsenbeginsel neutraal zijn opgenomen. Daarnaast zijn voor de loon en prijsontwikkelingen én de in de circulaire genoemde nieuwe ontwikkelingen (zogenaamde taakmutaties) stelposten opgenomen. De verdere uitwerking volgt bij de begroting 2022-2025.

KADERNOTA 2022 - 2025

Verwachte compensatie vanuit het Rijk De taken die de Rijksoverheid bij gemeenten onderbracht zonder daar een passende vergoeding tegenover te stellen, zoals de uitvoering van Jeugdzorg, de Omgevingswet en de Wmo, zorgen voor een tekort in de op te stellen begroting. Dit geldt voor vrijwel alle gemeenten in Nederland. De VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten) is namens alle gemeenten in gesprek met Rijksoverheid over een compensatie. De VNG is ervan overtuigd dat deze financiële tegemoetkoming gaat komen, zodat wij als gemeente kunnen doen wat belangrijk is: investeren in onze mienskip met oog voor de behoeften van inwoners, ondernemers en onze maatschappelijke en culturele instellingen.

Herijking gemeentefonds De fondsbeheerders hebben in een brief aan de Kamer laten weten dat zij verwachten begin juli met een aangepast verdeelvoorstel herijking gemeentefonds te komen. Eerder werd verwacht dat dit al in april gereed zou zijn. In de Kamerbrief wordt uitgelegd dat er verschillende redenen zijn voor deze aanpassing van de planning: •

De ROB heeft in een tussentijds bericht de fondsbeheerders gevraagd om eerst meer toelichting te geven bij de keuzes en effecten

•

De reacties van de ROB en gemeenten zijn voor de fondsbeheerders aanleiding om het verdeelvoorstel nog een keer kritisch tegen het licht te houden

•

Voor één van de verdeelmaatstaven in het Sociaal Domein is een betere bron beschikbaar. De fondsbeheerders willen overgaan tot een analyse waarbij deze bron wordt betrokken.

De bestuurlijke consultatie schuift op. De vertraging betekent dat de bestuurlijke consultatie van gemeenten doorschuift. Het is nu de verwachting dat deze vlak vóór of vlak ná de zomer zal zijn. De VNG-commissie Financiën heeft aangegeven in dit proces zorgvuldigheid te verkiezen boven snelheid. Hoe de herijking uiteindelijk voor onze gemeente uitpakt is op dit moment niet aan te geven.

KADERNOTA 2022 - 2025

KADERNOTA 2022 - 2025 IN ÉÉN OOGOPSLAG Deze Kadernota in één oogopslag geeft u informatie over de effecten van bestaand en nieuw of gewijzigd beleid voor de komende jaren van de gemeente Tytsjerksteradiel. (alle bedragen x € 1.000) 2022

2023

2024

2025

- 683

932

400

Ontwikkelingen Gemeentefonds

132

318

501

Gemeentefonds

132

318

501

Ontwikkelingen beleid

- 506

- 597

- 719

- 712

BESTUUR EN DIENSTVERLENING

- 334

- 395

- 480

- 476

- 168

- 218

- 268

- 168

- 218

- 268

- 114

- 125

- 160

- 156

-9

- 20

- 16

- 105

- 140

- 52

SAMENLEVING

- 62

- 59

Veiligheid

- 23

- 36

- 33

- 36

- 33

Bestaand beleid

Nieuw of gewijzigd beleid

Volksgezondheid en milieu

-3

Startsaldo

Bestaand beleid Bestuur en ondersteuning Bestaand beleid Nieuw of gewijzigd beleid Overhead Nieuw of gewijzigd beleid

Nieuw of gewijzigd beleid Onderwijs Bestaand beleid Sport, cultuur en recreatie Bestaand beleid Nieuw of gewijzigd beleid Sociaal domein

Bestaand beleid

Nieuw of gewijzigd beleid

KADERNOTA 2022 - 2025

WONEN EN WERKEN

- 110

- 140

- 177

Verkeer, vervoer en waterstaat

- 68

- 98

- 135

- 68

- 98

- 135

- 42

- 1.057

- 198

286

189

Bestaand beleid Nieuw of gewijzigd beleid Economie Nieuw of gewijzigd beleid Volkshuisvesting, RO en stedelijke vern Nieuw of gewijzigd beleid Eindsaldo

KADERNOTA 2022 - 2025

KADERNOTA 2022-2025

KADERNOTA 2022 - 2025

1 Ontwikkelingen Kadernota 2022-2025 1.1 Startsituatie Het vertrekpunt voor deze kadernota is de meerjarenreeks 2022-2024 uit de begroting 2021-2024. In deze Kadernota nemen we zowel ontwikkeling in bestaand en nieuw beleid mee. Daarnaast hebben we op grond van de meicirculaire 2021 de ontwikkelingen in het kader van de algemene uitkering geactualiseerd, waarbij tevens rekening is gehouden met de recente ontwikkelingen op het gebied van jeugd.

1.2 Gemeentefonds Elk jaar is de inhoud van de meicirculaire van het ministerie van BZK van groot belang voor de inkomstenkant van de gemeentebegroting. In deze circulaire schetst het ministerie namelijk de financiële kaders die gelden voor de nieuwe begrotingsjaren. De meicirculaire is op 31 mei 2021 gepubliceerd en inmiddels doorgerekend. Ten opzichte van de begroting 2021-2024 kent de meicirculaire een positieve bijstelling van het perspectief na inflatiecorrectie. Wij zijn blij met de uitkomsten van de arbitragezaak jeugdzorg en de informatie vanuit het ministerie daaromtrent. Ondanks het feit dat voor ons nog niet bekend is om welke exacte bedragen dit voor de komende begrotingsjaren gaat, hebben wij in deze Kadernota 20222025 wel alvast rekening gehouden met enerzijds de extra middelen en anderzijds de bijstelling van de begroting op basis van de te verwachte tekorten ten opzichte van de huidige begroting. In onderstaand overzicht nemen we u in hoofdlijnen mee in de ontwikkelingen van de algemene uitkering. Het netto-effect hiervan maakt onderdeel uit van het gepresenteerde saldo van deze Kadernota. Meicirculaire 2021

“Onzekerheid overheerst in meicirculaire” Deze kop in Binnenlands Bestuur bevestigt ons beeld over de informatiewaarde van de circulaires van het ministerie van BZK, dat wij eerder bij u hebben aangegeven. Voor het meerjarenperspectief wordt in de circulaires van het Rijk onvoldoende aangegeven waar de gemeenten rekening mee kunnen houden. Dit betekent dat we in de opmaat voor de begroting 2022-2025 de meicirculaire in samenhang met de septembercirculaire en eventueel andere tussentijdse informatie over de verwachte ontwikkelingen van het gemeentefonds nader zullen analyseren. Voor deze Kadernota hanteren we dan ook het voorzichtigheidsprincipe, waarbij we zowel de recente ontwikkelingen met betrekking tot jeugdzorg en het woonplaatsenbeginsel nu neutraal opnemen. Daarnaast zijn voor de loon en prijsontwikkelingen én de in de circulaire genoemde nieuwe ontwikkelingen (zogenaamde taakmutaties) stelposten opgenomen. Op die manier kunnen we voor de begroting een meer

KADERNOTA 2022 - 2025 betrouwbare berekening maken van de te verwachten algemene uitkering uit het gemeentefonds. We willen u in deze Kadernota wel meenemen in de diverse ontwikkelingen, die er spelen.

Jeugdzorg De grootste toename in deze circulaire is een gevolg van de eenmalige compensatie voor het jaar 2021 van de jeugdzorgkosten. In de meicirculaire is voor 2021 € 613 miljoen extra beschikbaar gekomen, boven de 300 miljoen die al in de algemene uitkering zat. Voor onze gemeente is dit omgerekend volgende de gehanteerde maatstaven in de circulaire € 825.000. Dit bedrag is in de meicirculaire niet doorgetrokken voor 2022 en verder. Maar in feite is het incidentele bedrag in 2021 een voorloper van structurele compensatie. Inmiddels heeft het demissionaire kabinet aangegeven dat zij voor volgend jaar ruim € 1,3 miljard extra uitrekken voor de jeugdzorg. Op dit moment zijn het kabinet en de VNG in gesprek over de uitkomsten van het advies van de Commissie van Wijzen. Over de uitkomst hiervan worden wij voor 1 juli geïnformeerd. Indicatief verwachten we voor 2022 en verder dat wij omgerekend nog een bedrag van € 1,6 miljoen gaan ontvangen. Overigens is de exacte verdeling nog niet bekend en moet de nadere uitwerking hiervan vanuit het ministerie nog worden aangeleverd. De verwachting is dat hier in de septembercirculaire meer duidelijkheid over wordt gegeven. We stellen voor om deze ontwikkeling eerst budgettair neutraal op te nemen in de Kadernota en bij de Begroting 2022-2025 met een nadere uitwerking te komen.

Bovendien is de verwachting, dat op basis van de huidige ontwikkelingen in de jeugdzorg, een deel van de extra middelen nog wel nodig zal zijn om de te verwachten tekorten op de huidige meerjarenbegroting op te kunnen vangen. Indicatief gaat het hierbij om een bedrag van € 800.000.

Woonplaatsbeginsel Met de invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel verschuift de verantwoordelijkheid voor de zorg van naar inschatting zo’n 20.000 kinderen landelijk naar andere gemeenten. In afwachting van de besluitvorming over de invoering van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds zijn de nieuwe gegevens ook gebruikt voor 2023 en verder. Voor onze gemeente betekent dit dat, als gevolg van de verschuiving van de verantwoordelijkheid van de zorg, wij op de integratie uitkering Voogdij/18+ met ingang van 2022 worden gekort met een bedrag van € 609.000. We gaan ervan uit dat we aan de lasten kant op basis van dit principe ook navenant minder zorgkosten zullen krijgen. Vandaar dat we op dit moment uitgaan van een budgettair neutraal effect, omdat op dit moment de exacte cijfers hiervan nog niet bekend zijn.

Herverdeling gemeentefonds De herverdeling van het gemeentefonds is op komst en het nieuwe kabinet zal belangrijke beslissingen moeten nemen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft aangegeven er niet aan mee te werken als het te verdelen bedrag gelijk blijft. Vaak verwoord als: de koek moet groter. Onder andere als compensatie voor de extra kosten voor de jeugdhulp en de Wmo, die gemeenten de afgelopen jaren maakten.

KADERNOTA 2022 - 2025 De kritiek op het voorstel van het ministerie van Binnenlandse Zaken was niet mals. Het noorden werd volgens de eerste uitkomsten hard getroffen. De Raad voor het Openbaar Bestuur ontvangt binnenkort het bijgestelde verdeelvoorstel, waarop advies zal worden uitgebracht aan het ministerie.

Loon en prijscompensatie In de meicirculaire 2021 is voor 2022 en verder een ontwikkeling meegenomen voor loonen prijscompensatie. Deze ontwikkeling is uitgedrukt in zogenaamde uitkeringspunten. Voor 2022 gaat het om 21 uitkeringspunten. Omgerekend voor Tytsjerksteradiel betreft dit een bedrag van € 630.000 ter compensatie van de verwachte loon en prijsstijgingen. We stellen voor om dit bedrag in de opmaat naar de begroting 2022-2025 hiervoor te reserveren.

Accressen Opvallend is verder dat de accressen (de mate waarin het gemeentefonds meegroeit of krimpt met de rijksuitgaven) voor de komende jaren allemaal negatief zijn. Redenen zijn dat in vergelijking met de vorige meicirculaire het Centraal Planbureau verwacht dat prijzen en lonen minder hard stijgen. Ook verwacht het rijk lagere afdrachten aan de Europese Unie en zouden er vanaf 2023 lagere rentelasten zijn als gevolg van lagere rentestanden. Omdat de coronacrisis uitbrak en gemeenten vanwege de onzekerheid behoefte hadden aan stabiliteit, werden de accressen voor 2020 en 2021 stilgezet. Zo werden wel schommelingen voorkomen, maar pakt dit nadelig voor de gemeenten uit (landelijk 140 miljoen euro). De verwachting hiervan is in de berekening meegenomen.

Taakmutaties c.a. In de meicirculaire zijn diverse taakmutaties meegenomen. Dat wil zeggen, dat er voor nieuwe ontwikkelingen extra geld is meegenomen in de algemene uitkering. Voor de Kadernota 2022-2025 reserveren we de ontvangen extra middelen één-op-één voor de te verwachten kosten van deze ontwikkelingen. De in euro’s uitgedrukte grootste taakmutaties naast de jaarschijf 2022 met betrekking tot Jeugdhulp

betreft

Wet

Open

Overheid

(structureel

incidenteel).

Met

beschikbaarstelling van financiële middelen hiervoor ondersteunt het Rijk gemeenten bij de implementatie en uitvoering van de Woo. De financiële middelen bestaan uit zowel incidentele als structurele middelen. De incidentele middelen (voor de periode 2022 tot en met 2026) zijn bestemd voor het verbeteren van systemen, het opleiden van medewerkers en het aanpassen van processen en de organisatie. De structurele middelen zijn bedoeld voor de actieve openbaarmaking van de informatiecategorieën zoals genoemd in de Woo, het aanwijzen van een contactfunctionaris en het beheer en onderhoud van systemen. Een overzicht van de diverse taakmutaties is in onderstaande tabel weergegeven.

KADERNOTA 2022 - 2025 2022

2023

2024

mjb

2025

Jeugdhulp 2022, aanvulling op extra middelen 2019 - 2021

555

Wet Open Overheid (incidenteel)

mjb 60

Wet Open Overheid (structureel)

Inburgering (IU)

Versterking gemeentelijke antidiscriminatievoorziening

Versterking omgevingsveiligheidsdiensten (DU)

Prenataal huisbezoek door jeugdgezondheidszorg

Rijksvaccinatieprogramma meningokokken

Waterschapsverkiezingen

Armoedebestrijding kinderen (DU)

Suppletie-uitkering integratie sociaal domein

Handhaving energielabel C kantoren

Kinderopvang toezicht en handhaving

Gezond in de stad: impuls kansrijke start

Ketensystemen Jeugd

-1

Handelsregister

-2

Verrekening Voogdij 18+

-14

-15

T ota a l T a a kmuta tie s c.a .

721

170

182

180

Samengevat Ten opzichte van de begroting 2021-2024 kent de meicirculaire een toename in middelen, die gezien de aard en oorzaak van de toename in het licht van deze kadernota voorlopig neutraal is opgenomen voor de ontwikkelingen van het saldo. Vanuit de ontwikkelingen van de meicirculaire moeten immers ook de verwachte loon- en prijsontwikkelingen binnen de diverse programma's worden gedekt. Daarnaast ontbreekt het ons op dit moment aan voldoende informatie inzake de ontwikkelingen van met name Jeugd en het woonplaatsenbeginsel. De ontwikkeling van de inkomsten via het gemeentefonds is rekening houdend met de samenhangende

ontwikkelingen

uitgavenkant

omgezet

naar

voorlopig

onderstaande ontwikkeling voor het financiële meerjarenperspectief. Meerjarige ontwikkelingen gemeentefonds (bedragen in € x 1.000)

2022

2023

2024

2025

Berekening meicirculaire 2021

54.635

54.285

54.002

53.855

Huidige stand in meerjarenperspectief

53.760

53.775

53.728

53.152

875

510

274

703

T oe na me Alge me ne uitke ring Ove rige ontwikke linge n Verwachte ontwikkelingen arbitrage Jeugd Stelpost ontwikkelingen Woonplaatsenbeginsel

neutraal

609

1.484

1.119

883

1.312

Loon- en prijsontwikkelingen begroting 2022 en verder:

-630

Taakmutaties

-722

-171

-180

-181

Ne tto toe na me a lge me ne uitke ring

132

318

501

Ve rwa chte b ruto ontwikke ling te re se rve re n ste lp oste n:

KADERNOTA 2022 - 2025

1.3 Bestaand beleid In deze Kadernota is eveneens een aantal ontwikkelingen meegenomen ten aanzien van het bestaand beleid. Op basis van de gekozen uitgangspunten voor deze Kadernota zijn deze ontwikkelingen veelal neutraal meegenomen. Voor areaal, loon- en prijsontwikkelingen zijn financiële middelen opgenomen in de algemene uitkering. Door de hiervoor opgenomen stelpost bij de algemene uitkering uit het gemeentefonds, gaan we hierbij uit van een budgettair neutraal effect op het saldo. Be sta a nd b e le id me t e ffe ct op sa ld o (bedragen in € x 1.000)

Omschrij ving Ventilatie- en brandveiligheidsproblematiek gemeentehuis Werkbuget Global Goals Afvoeren ombuigingslijn 5.6.; niet meer indexeren GR-en Lagere bezuiniging recreatieve haven Earnewâld Aanbesteding van Microsoft licenties

Nr. 21.07 21.08 21.09 21.10 21.11

T ota a l b e sta a nd b e le id me t e ffe ct op sa ld o

2022 -9 -3 -100 -53 -15

2023 -20 -3 -150 -53 -15

2024 -20 -3 -200 -53 -15

2025 -16 -3 -200 -53 -15

-1 8 0

-2 4 1

-2 9 1

-2 8 7

1.4 Nieuw of gewijzigd beleid In deze Kadernota nemen we u mee in ontwikkelingen van nieuw of gewijzigd beleid. Vanwege de krapte in het financiële perspectief is ervoor gekozen om op dit moment alleen die punten die echt als onontkoombaar en noodzakelijk worden ingeschat mee te nemen in de nieuwe Kadernota. Hieronder is het totale financiële effect weergegeven dat voortvloeit uit deze Kadernota (zie ook BIJLAGE I). Samengevat ziet dit er als volgt uit: Onderwerp Stand meerjarenbegroting 2022-2025

2022

2023

2024

2025

- 683

932

400

132

318

501

Ontwikkelingen in bestaand beleid

- 180

- 241

- 291

- 287

Ontwikkelingen nieuw of gewijzigd beleid

- 326

- 356

- 428

- 425

1. onontkoombaar

- 140

- 147

- 184

2. noodzakelijk

- 186

- 209

- 244

- 241

- 1.057

- 198

286

189

Ontwikkelingen inkomsten Gemeentefonds

niet ingevuld

SALDO KADERNOTA

KADERNOTA 2022 - 2025

2 Reserves en weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen maakt duidelijk in hoeverre de gemeente financieel in staat is om onvoorziene gebeurtenissen op te vangen. Weerstandsvermogen onderscheiden we in twee delen •

weerstandscapaciteit

•

risicobeheersing

Met weerstandscapaciteit bedoelen we alle middelen en mogelijkheden waarmee de gemeente onvoorziene kosten op kan vangen. Dat geldt bijvoorbeeld voor alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en maar die gevolgen kunnen hebben op de financiële

positie

van

gemeente.

Weerstandscapaciteit

bestaat

uit

incidentele

weerstandscapaciteit en structurele weerstandscapaciteit. De reserves beschouwen we als structurele weerstandscapaciteit.

Incidentele posten (ten laste van de Algemene Reserve) Voor incidentele lasten (looptijd van 1-3 jaar) met betrekking tot diverse onderwerpen in deze Kadernota hanteren wij de lijn, dat deze ten laste van de algemene reserve worden gebracht. In de algemene reserve wordt rekening gehouden met deze uitname. Dit leidt tot de volgende geactualiseerde ontwikkeling van de Algemene reserve waarbij rekening is gehouden met het rekeningresultaat 2020. (b ed ragen * € 1 .0 0 0 ) Verwachte omvang algemene reserve per 31 december

2021

2022

2023

2024

2025

2026

17.071

12.650

10.558

9.682

9.968

10.157

Hieronder is een nadere specificatie van de diverse ontwikkelingen op de algemene reserve opgenomen.

KADERNOTA 2022 - 2025 Ver wac hte o ntwikkeling A lgem ene Res er v e ( bedr agen x € 1.000

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Stan d beg in v an h et jaar

12.411

18.771

17.071

12.650

10.558

9.682

9.968

2026

Geac tu alis eer de betaan de o n twikkelin g en i.r .t. A R Resultaat jaarrekening 2019

4.522

Storting precariobelasting

2.016

257-

-263

Caparis dekking nadeel (begroting 2020)

-119

-125

-160

-23

Landinrichting Bûtenfjild (PPN 2008/rek 2010)

-31

Herinr. Alde Feanen 2e uitv.module (raad 27-11-2008/rek 2010)

-2

Gebiedsontwikkeling Zuid en Midden CA (PPN 2009/2e berap 2012)

-1.188

Alde Feanen herinrichting 3e uitvoeringsfase (KN 2018 5.7a)

-100

-70

Ontwikkeling beschermd wonen (raad 11 juli 2019)

242

Regiodeal (raad 25-4-2019)

Vrijval risicoreserve bouwgrondexploitatie Implementatie van waarderen op gebruikersoppervlakte (KN 2020-2023 0.02)

-6

Implementatie omgevingswet

-184

-88

-23

Bijdrage aan Millenium

-3

Karakteristieke panden

-45

Kwantitatieve en kwalitatieve impuls financiën en control

45-

-45

Actualisatie en koppeling BGT en GBI-beheersysteem (KN 2020-2023 2.05)

45-

-70

Digitalisering administratieve processen Buitendienst (KN 2020-2023 2.03)

25-

-50

Digitalisering c.a. areaal openbare ruimte (KN 2020-2023 2.06)

-76

Actualisering locatiedossiers op het onderdeel bodem (KN 2020-2023 7.02)

Vastgoed registratiesysteem (KN 2020-2023 8.01)

-25

Implementatiekosten verzuimmodule Raet (KN 2020-2023 0.04e)

Onderzoeksbudget ombuigingen

60-

Implementatie waarderen gebruikersoppervlakte

Vrijval reserve plattelandsvernieuwing

Bijdrage ontmoetingscentrum Gytsjerk

-43

-57

Afwaardering bestaande brug Eastermar (KN 2022-2025; 02.04)

-215

Aanjagen toerisme (KN 2022-2025; 03.05)

-45

Uitvoering woningbouwprogrammering (KN 2022-2025; 08.05)

-200

Omgevingswet (KN 2022-2025; 08.09b)

-15

-80

Uitbreiding formatie zorgadministratie (KN 2022-2025; 06.10)

-20

Uitbreiding formatie communicatie Sociaal domein (KN 2022-2025; 06.11)

-35

Uitbreiding formatie Gebiedsteams (KN 2022-2025; 06.12)

-250

Project Beurtschip (KN 2022-2025; 06.13)

-144

Facilitering ambities biodiversiteit (KN 2022-2025; 05.04)

-75

Uitbreiding ondersteuning gaswinning (KN 2022-2025; 07.08)

-33

Formatie stikstof (KN 2022-2025; 07.09)

-40

Formatie gemeentelijk beleid op het vlak van milieu (KN 2022-2025; 07.10)

-35

Herindeling Team Communicatie (KN 2022-2025; 00.02

-57

Continuering fte HRM voor 2022 (KN 2022-2025; 00.04)

-45

P&C-coördinator / gemeenteadvieur (KN 2022-2025; 00.11)

-47

KA DERNO TA 2022-2025

O VERIG Resultaat jaarrekening 2020

-883

Verwacht resultaat jaarschijf 2021 uit begroting 2021-2024:

-2.634

Investeringen vooraf (Ombuigingen; begroting 2021

-378

-200

Beurtschip; lasopleiding en spitkeet (eenmalig 2021)

-121

Stikstofproblematiek (begroting 2021; tijdelijke formatie 2021)

-91

Ontwikkelingen resultaat Kadernota 2022-2025

-1.057

-198

286

189

17.071

12.650

10.558

9.682

9.968

10.157

Stan d ein de v an h et jaar ( in c lu s ief v er wac h t r es u ltaat)

18.771

KADERNOTA 2022 - 2025

3 Ontwikkelingen in beleid De begroting 2021 is in november 2020 in de raad vastgesteld. Tussen het moment van vaststellen en nu hebben zich diverse ontwikkelingen voorgedaan. Ontwikkelingen die ook invloed hebben op de nieuwe (meerjaren)begroting 2022- 2025. Bij de behandeling van de Kadernota is voor deze onderwerpen geen verdere afweging nodig. Meestal omdat er al sprake is van een eerder beslismoment maar soms ook omdat het gaat om een ontwikkeling die onontkoombaar is. We spreken dan van ontwikkelingen uit aanvaard beleid. Met het in beeld brengen van deze ontwikkelingen ontstaat er een geactualiseerde uitgangspositie voor de Kadernota 2022-2025. De ontwikkelingen worden hieronder als volgt toegelicht. •

THEMA 

Programma •

bestaand beleid

•

nieuw beleid 

Wat is er aan de hand?



Wat stellen we voor?



Wat als we het niet doen?



Wat mag het kosten?



Financieel effect / Status / Aard / Raakvlak

Programma overstijgende onderwerpen In de Kadernota proberen we direct aan te geven bij welk programma een onderwerp thuishoort. Maar soms kan een onderwerp op meerdere (of zelfs alle) programma's invloed hebben maar is nog niet precies bekend hoe dit cijfermatig verdeeld moet worden. Dan wordt het onderwerp voorlopig bij een programma ingedeeld. Onder het onderwerpnummer en -naam wordt dan 'Programma-overstijgend' afgedrukt. Bij de verwerking van het onderwerp in de begroting vindt de uiteindelijke verdeling plaats. Legenda:

KADERNOTA 2022 - 2025

3.1 WONEN EN WERKEN Verkeer, vervoer en waterstaat BESTAAND BELEID STRUCTUREEL 21.06

Actualisatie areaalaccres - Wegen

Wat willen we? De jaarlijkse uitzetting van het areaal wegen en bruggen verwerken in de onderhoudsbudgetten. Wat stellen we voor? De jaarlijkse uitzetting van het areaal wegen en bruggen verwerken in de onderhoudsbudgetten. Wat als we het niet doen? Als areaal-accres langere tijd niet wordt meegenomen in de onderhoudsbudgetten, zullen deze op langere termijn niet meer toereikend zijn om het onderhoud goed uit te voeren en de onderhoudstoestand op peil te houden. Wat mag het kosten? Het areaalacrres betreft: •

2e aanleg bestemmingsplannen (woonrijpmaken nieuwbouwwijken): 6.745m2.

•

Asfaltpad It Sud, Hurdegaryp: 255m2.

Totaal: 7.000m2 x € 1,30/jaar = € 9.100 = jaarlijkse uitzetting onderhoudsbudgetten. Voor areaal, loon- en prijsontwikkelingen zijn financiële middelen opgenomen in de Algemene Uitkering. Dit onderwerp kan hiermee worden verrekend. In de ontwikkeling van de Algemene Uitkering voor deze Kadernota is daarmee rekening gehouden. Fin. effect

Status

Aard

Raakvlak

Financieel (x € 1.000) 2022

2023

2024

2025

KADERNOTA 2022 - 2025

NIEUW OF GEWIJZIGD BELEID EENMALIG 02.02

Aanpassing bediening brug Aldtsjerk

Wat willen we? De brug in Aldtsjerk is een zogenaamde zelfbedieningsbrug. Regelmatig blijkt dat de bediening niet voor iedereen even duidelijk is. Een aanwonend DB-lid moet regelmatig te hulp schieten. De eigenaar van het nabijgelegen café geeft dit ook aan. Hij geeft ook aan dat er steeds meer buitenlandse toeristen zijn, die bovendien de Nederlandse tekst op het bedieningspaneel niet begrijpen. Verder lijkt het erop dat een klein deel van de storingen te relateren zijn aan de onduidelijke bediening (feitelijk is het dan geen storing, maar wordt de storingsdienst wel opgeroepen). We willen de zelfbediening aanpassen zodat het duidelijker en intuïtiever wordt. Door de bediening te verbeteren wordt de vaarroute weer een stukje aantrekkelijker. Voor het wegverkeer, fietsers en voetgangers betekent een verbeterde bediening dat er minder wachttijd is en minder overlast is van mogelijk onterechte storingen. Wat stellen we voor? We stellen voor om het bedieningspaneel aan te passen met duidelijke teksten en pictogrammen. Waarschuwingslampjes moeten beter zichtbaar/helderder worden. Overbodige zaken komen te vervallen. Er zitten bijvoorbeeld nog waarschuwingslampjes en aanwijzingen op het paneel met betrekking tot de lijnbussen die al een tijdje niet meer door het dorp rijden.

Wat als we het niet doen? Dan blijft de bediening voor (een deel van de) varende passanten onduidelijk met blijvend (mogelijk onterechte) storingen en overlast voor het verkeer en inwoners van Aldtsjerk. Omwonenden moeten regelmatig bij blijven springen om passanten te helpen. Wat mag het kosten? Het is in dit verkennende stadium nog niet duidelijk hoe de bediening exact veranderd moet worden. Vooralsnog gaan we uit van een grove inschatting van € 25.000. Deze investering brengen we in één keer ten laste van de Algemene Reserve met de opmerking dat vervanging er van te zijner tijd wordt opgevoerd in de actualisering vervangingsinvesteringen. Fin. effect

Status

Aard

Raakvlak

Financieel (x € 1.000) 2022

2023

2024

2025

KADERNOTA 2022 - 2025

STRUCTUREEL 02.01

Basiskaart Geluid Emissies

[Programma-overstijgend]

Wat willen we? In het kader van de Omgevingswet zijn we verplicht voor een groot deel van onze wegen Basis Geluid Emissiekaarten (BGE) vast te stellen. We willen aan deze wettelijke verplichting voldoen. Wat stellen we voor? Voor de doorgaande wegen in onze gemeenten hebben wij voor het wegverkeerslawaai geluidzones vastgesteld. Op basis van deze kaarten worden nieuwe ontwikkelingen op inpasbaarheid getoetst en zijn bestaande activiteiten waar het gaat om wonen in de loop der jaren gesaneerd tot een aanvaardbaar niveau. Op basis van de Omgevingswet moeten ook voor overige wegen geluidszones worden vastgelegd, de Basis Geluid Emissiekaarten (BGE). Voor wegen met een verkeersintensiteit van ≥ 4500 motorvoertuigen/etmaal geldt het basisjaar 2021 en moet de BGE al in 2023 vastgesteld zijn. Voor de wegen met een intensiteit van > 1000 – 4500 geldt het basisjaar 2026 en vaststelling in 2028. Wij zijn verplicht om van deze wegen de verkeersgegevens en wegkenmerken te verzamelen en onder te brengen in een datamodel. Met behulp van software wordt op basis van deze data de geluidaandachtsgebieden bepaald waarmee rekening dient te worden gehouden voor nieuwe ontwikkelingen. Ook kan het zijn dat op basis van het opstellen van de BGE blijkt dat er sprake is van saneringssituaties. Om de vijf jaar moet de BGE worden gemonitord door de gemeente.

Wat als we het niet doen? Dan voldoen we niet aan de wettelijke verplichtingen die wij als gemeente hebben. Wat mag het kosten? Omdat het gaat om een nieuwe taak is op voorhand niet exact aan te geven welke kosten daarmee samenhangen. De gemeente Súdwest Fryslân heeft een pilot gedraaid en geeft aan dat alleen voor het in kaart brengen van de gegevens voor een gemiddelde gemeente rekening moet worden gehouden met een kostenpost van €150.000. Daarnaast zal de taak met zich meebrengen dat er aanvullend formatie beschikbaar gesteld moet worden voor het continueren van deze taak. De verwachting is dat rekening moet worden gehouden van een uitzetting in formatie 0,5 tot 1 fte. Vooralsnog zetten wij in op 0,6 fte (0,3 per gemeente; € 25.000) en een werkbudget van € 35.000 per jaar. Lerende weg wordt bezien of bijstelling noodzakelijk is. Fin. effect

Status

Aard

Raakvlak

Financieel (x € 1.000) 2022

2023

2024

2025

- 60

KADERNOTA 2022 - 2025

02.04

Aanpassingen brug Eastermar

Wat willen we? De bediening van de brug Eastermar is na 1 januari 2023 niet meer geregeld. Er zijn een aantal oplossingen op 25 maart 2021 opiniërend voorgelegd aan de raad. Op 10 juni 2021 is dit besluitvormend behandeld. Wat stellen we voor? Het college adviseert de raad te kiezen voor variant 1. Bij deze variant blijft de bestaande beweegbare brug behouden, wordt groot onderhoud uitgevoerd en gaan we de bestaande bediening op afstand verplaatsen/geschikt maken voor aansluiting op het Swettehûs. Vanuit het Swettehûs gaat de provincie haar bruggen bedienen. Tevens sluiten ook enkele andere gemeenten bruggen aan op deze bedienpost. De bediening van de brug Eastermar wordt dan dus uitgevoerd door de provincie (voor rekening van de gemeente). (Mogelijk nog aanpassen na besluitvorming raad?) Wat als we het niet doen? Dan is de bediening op afstand van de brug vanaf 1 januari 2023 niet meer mogelijk. Lokale bediening op structurele basis is dan ook niet op veilige wijze cq. voldoend aan de richtlijnen uitvoerbaar. Als de brug niet bediend wordt, voldoen we niet aan de provinciale vaarwegenverordening.

Wat mag het kosten? De netto-uitzetting van jaarlijkse kapitaalslasten is € 52.000 vanaf 2024 (jaar na gereedkomen brug, dan begint de afschrijving te lopen). In 2021-2023 is alleen sprake van rente over de gemaakte kosten tot dan toe. (indicatie: €8.000 in 2022, €16.000 in 2023). De eenmalige afboeking van de boekwaarde van de oude brug van van € 215.000 vindt plaats in 2024. Deze nemen we conform de bestendige gedragslijn mee ten laste van de algemene reserve. Fin. effect

Status

Aard

Raakvlak

Financieel (x € 1.000)

02.05

2022

2023

2024

2025

-8

- 15

- 52

Aanpassingen Raadhuisweg Burgum

Wat willen we? De busroute van Burgum (Raadhuisweg, Oppedijk Van Veenweg etc.) heeft al sinds jaar en dag het huidige profiel. Dat betekent een zeer brede rijbaan van ca. 8 meter waar zowel autoverkeer als fietsverkeer gebruik van maakt, waarop geparkeerd mag worden en waarvoor een maximumsnelheid geldt van 50 km/uur. De combinatie van de toegestane snelheid en de menging van (vracht)auto's en fietsers op de rijbaan is ongewenst en zorgt voor een verhoogd risicoprofiel. Daar komt bij dat de verkeersintensiteit op de Raadhuisweg hoog is (ongeveer 10.000 motorvoertuigen per etmaal) wat ook de oversteekbaarheid, bijvoorbeeld ter hoogte van de Lageweg bemoeilijkt. In dit voorstel willen wij de veiligheid voor al het verkeer vergroten en invulling geven aan de motie.

KADERNOTA 2022 - 2025 Wat stellen we voor? In een voorstel dat aan de raad zal worden voorgelegd wordt gepleit voor het aanleggen van een vrijliggend fietspad en het verbeteren van de mogelijkheden om veilig over te steken bij de Lageweg/Burgumerdaam door de aanleg van middengeleiders, al dan niet met een rotonde. Wat als we het niet doen? Bij niets doen blijft het verhoogde risicoprofiel van kracht en wordt geen vervolg gegeven aan de motie en geen gehoor gegeven aan collectieve bewonersbrieven van de Lageweg en de Burgumerdaam. Wat mag het kosten? De kosten van de variant met vrijliggende fietspaden en een rotonde bij de Lageweg worden ruwweg geraamd op € 450.000. Voor de treffen maatregelen is een rijkssubsidie (SPV) toegekend van € 77.500 en zal aanspraak gemaakt worden op een provinciale subsidie (Fyts!muls) van € 38.750. Verder is er vanuit de onderhoudsbudgetten € 15.000 beschikbaar. In totaal is hiermee sprake van een cofinanciering van € 132.250. Dit komt neer op netto financieringsbehoefte van € 318.750. Dit resulteert in een jaarlijkse last van € 15.000 vanaf 2023 (afschrijving 30 jaar/rentepercentage 1,5 %). Fin. effect

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Tytsjerksteradiel&id=8177c7e4-2a59-4ba1-a335-88ee6cae074b