02a - Bijlage bij opdracht informateur - Verkiezingsprogramma's 2022 gegroepeerd naar programma's

duurzaamheid Wij willen op termijn af van aardgas en ruim baan maken voor schone energie. Dit is niet van nu op morgen gerealiseerd maar is wel nodig om nu er intensief op in te zetten. We kunnen het ons niet veroorloven op onze handen te gaan zitten en te wachten op en te wijzen naar anderen. Hierbij is energiebesparing in de industrie, gebouwde omgeving en mobiliteit een must en waar het mee begint. Want energie die we niet verbruiken hoeven we ook niet op te wekken. Energiearmoede moet voorkomen worden. Er moet extra ondersteuning komen voor minima in het (financieel) regelen van het verduurzamen/aardgas vrij maken van een woning. De energietransitie in Tytsjerksteradiel moet voor iedereen haalbaar en betaalbaar zijn. De ChristenUnie pleit voor een betere bereikbaarheid en grotere bekendheid van de energiecoaches. -

alle publieke ruimtes rookvrij, ook de sportvelden en de omgeving van scholen Duurzaamheid

Duurzaamheid

gebruik van schone energie.

Onmiddellijk stoppen met windmolens o land, zonne-akkers, biomassacentrales en andere niet-duurzame energievormen.

aandacht voor energiebewust bouwen. Ruimte voor landbouw met een duurzame productie tegen een reële betaling de gemeente gaat ‘verstening’ tegen. Parkeerplaatsen worden waar mogelijk voorzien van waterdoorlatende verharding. (verhardingsroosters met gras). • het verlichtingsplan van de gemeente wordt aangepast, met oog voor veiligheid van de inwoners en voor minder energiegebruik. • de gemeente maakt het rioolstelsel toekomstbestendig. • onderzoek op welke manier regenwater kan worden ingezet om het gebruik van drinkwater te beperken zonder (veel) extra kosten voor de burger.

PARTIJ

kunnen krijgen. Die ook nog betaalbaar moet blijven. Daarom wil het CDA plannen uitwerken om inwoners te ondersteunen met subsidies en leningen voor het verduurzamen van woningen. De energie- en dorpscoöperaties in onze gemeente kunnen hier een rol in vervullen. Verzwaren elektriciteitsnet Het elektriciteitsnet moet worden aangepast en geschikt worden gemaakt voor decentrale opwekking door een diversiteit aan energiebronnen. Met decentrale afname met buffermogelijkheden om overbelasting van het net te voorkomen. Het CDA zal de gemeente en de landelijke CDAfractie oproepen met de beheerders hierover te onderhandelen. Duurzaamheidscoach Verder willen we extra begeleiding en advisering voor burgers en bedrijven. Bijvoorbeeld in de vorm van een duurzaamheidscoach, die met mensen om tafel gaat over mogelijke energiemaatregelen. Energiebesparing is daarbij het primaire doel. Want wat je niet verbruikt, hoef je ook niet op te wekken. Alle kleine beetjes maken samen een groot verschil! Beperken restafval en hergebruik Het CDA steunt initiatieven om de afvalstromen zoveel mogelijk te beperken, en restafval waar mogelijk opnieuw te gebruiken. We zien graag vernieuwende methoden van afvalinzameling en verwerking. Van afval naar grondstof. De inzameling en verwerking van afval moeten voor onze inwoners wel realistisch en betaalbaar blijven.

Groene kerk Het CDA is ingenomen met het initiatief van een aantal kerken in onze gemeente, die zijn

 De opslach fan ôffal út kearnsintrales yn ús boaiem moat net tastien wurde.

Biodiversiteit/Landbouw  Der moat hoeden omgien wurde mei de karakteristike eleminten yn it lânskip, wêrby't bioferskaat syn gerak hawwe moat.  It omtinken foar ús greidefûgels hat by de FNP hege prioriteit.  Yn it agrarysk fermidden kieze wy foar grûnbûne lânbou en sa mooglik biologyske lânbou mei de klam op fergrutting fan it bioferskaat. Gem dienstverlening By it grûnstoffebelied is it stribjen nei in sirkulêre ekonomy ús útgongspunt. foarljochting oer in bettere skieding fan hússmoargens is needsaaklik. Dêrneist moat de fynmeskige struktuer fan 'e âld-papier-aksjes yn de doarpen net oantaast wurde.

Biodiversiteit: Gezamenlijke actie en inzet van provincie, gemeenten, boeren, natuurorganisaties, kennisinstellingen en bedrijven voor de versterking van de biodiversiteit en ons landschap Meer bloemrijke bijenlinten aanleggen, het planten van veel meer inheemse soorten in het gemeentelijk groen en het stimuleren van voedselbossen. Naast een streng kapbeleid ook een boomplantbeleid

milieu Een forse aanpak van het zwerfvuil met meer prullenbakken en bewustwording door onderwijs en voorlichting op dit gebied Het bestrijden van lucht- en lichtvervuiling Naast een volledig CO2-neutrale en fossielvrije Gemeente in 2030, dit ook stimuleren en realiseren voor huishoudens en (boeren)bedrijven

trends en ontwikkelingen ten aanzien van alternatieve energiebronnen op de voet. We blijven voorstander van een recreatievoorziening aan het Burgumer Mar (RenT) ter plaatse. - De gemeente stimuleert inwoners om bestaande woningen te verduurzamen: huiseigenaren kunnen gratis een scan krijgen van de energieprestatie van de woning: dit is een laagdrempelige manier om alle inwoners zich bewust te maken van verduurzamingskansen en energie-besparingsopties. - We ondersteunen actief de energie-coöperaties in onze gemeente. - We stimuleren de aanschaf en plaatsing van kleine windmolens, die inpasbaar zijn in het landschap Afval - In ons streven naar een duurzamere samenleving hoort ook het zoveel mogelijk hergebruiken van wat we nu nog afval noemen. We onderschrijven van harte de VANLA-(van afval naar grondstoffen) doelstelling. - We blijven onze burgers stimuleren om inkopen te doen met zo weinig mogelijk verpakkingen. We scheiden zoveel mogelijk bij de bron. - We gaan in 2022 op zoek naar een model waarbij uit de opbrengsten van oud papier en karton meer verenigingen financieel ondersteund worden zodat de sociale cohesie in de dorpen verder versterkt wordt. Milieu: - Ook in Tytsjerksteradiel wordt zo spoedig mogelijk gestopt met gaswinning. We koesteren ons waardevolle landschap en de natuur. We zorgen voor een goed onderhouden openbare ruimte en gaan ‘verstening’ tegen.

- De actie `steenbreek’ waarbij een tegel plaats maakt voor een boom of struik, wordt geïntensiveerd. Hierbij is ook aandacht voor

geld en brengt de nodige risico’s met zich mee. Een debacle als de regenwaterhergebruiksystemen geeft aan dat deze handelingen onwettig zijn. Bescheidenheid is hier op zijn plaats. - Wij juichen duurzaamheid toe, maar wel vanuit een liberaal oogpunt. Wij stimuleren de dingen, die echt werken, zoals de aanplant van bomen, zonnepanelen op daken of windmolens op het eigen boerenerf. Wij geven geen geld uit aan talloze rapporten en dure adviseurs. Biodiversiteit -

Energiecoöperaties en lokale initiatieven zijn wat betreft de ChristenUnie de helden van de energietransitie. Zij brengen de transitie dichter bij de burger en maken lokaal eigendom mogelijk. De gemeente moet deze coöperaties voor vol aanzien en praktisch en financieel ondersteunen. De gemeente moet een aparte lokale isolatiecampagne lanceren vooruit lopend op het nationaal isolatieprogramma. Isolatie is de eerste stap in de transitie: hierdoor daalt het energieverbruik en de energierekening. Wat je niet verbruikt hoef je ook niet op te wekken. Dat is waar het mee begint. De gemeente dient te zorgen voor voldoende laadpalen voor het toenemend aantal elektrische auto’s.

Gem.dienstverlening: - Wij willen dat er meer aandacht is voor nette plantsoenen in woonwijken, waarbij aandacht is voor biodiversiteit. Ook willen we dat de tevredenheid bij onze inwoners over het maaibeleid flink toeneemt. Het maaibeleid wordt hierbij aangepast. - In de afgelopen periode is er veel commotie geweest over de ophaalfrequentie van de grijze afvalcontainer. Bij veel inwoners zorgt dit voor problemen of extra werk zonder dat de hoeveelheid afval vermindert. Wij hebben destijds als enige fractie tegengestemd tegen de versobering van deze afhaalfrequentie van de grijze afvalcontainer (Sortibak). In de volgende raadsperiode willen wij zorgen voor een goede oplossing voor de ontstane problemen.

Milieu Geen vuurwerverbod of verbod op carbidscieten

PARTIJ

aangesloten bij de 'groene kerk’-beweging. Dit houdt in dat kerken actief aan de slag gaan met duurzaamheid, sociale rechtvaar-digheid en het vergroenen van de eigen gemeenschap. God heeft de aarde aan ons in bruikleen gegeven. Het CDA vindt het belangrijk dat de kerken in onze gemeente volop mee (kunnen) doen in de overgang naar een eco-samenleving. Bloeizone Tytsjerksteradiel In Fryslân zijn al veel initiatieven voor bluezones oftewel bloeizones. Ook in onze gemeente zijn er in een aantal dorpen mooie coöperatieve initiatieven. Denk aan lokale voedselproductie en het bevorderen van de biodiversiteit. Het CDA wil graag een brede visie op een 'bloeizone Tytsjerksteradiel' (in samenwerking met in Fries Sociaal planbureau). Samenwerken in coöperaties We zijn enorm trots op de coöperatieve beweging in onze gemeente. In vrijwel elk dorp zijn er (energie)coöperaties opgericht of zijn hier plannen voor. Het CDA steunt de ontwikkeling van de zogenaamde gebiedscoöperaties. Die laten onze burgers hun energie zoveel mogelijk samen inkopen via de energiecoöperatie Energie VanOns. De vergoeding die Energie VanOns hiervoor aan de lokale energie- of gebiedscoöperaties geeft, wil het CDA doorgeven aan de verenigingen in de dorpen zodat die in de mienskip blijft. Samen bouwen aan een duurzame toekomst.

- Wij willen een zichtbare bijdrage leveren aan een samenleving met economisch en ecologisch evenwicht. - Wij willen meer bewustwording voor een circulaire economie, bijvoorbeeld door ruim aandacht te geven voor de “ earth overshoot day” .

Geen zout-, water- en gaswinning in en onder onze gemeente In dialoog met de landbouwsector om samen op een natuurlijke manier ons voedselproductie en landschap veilig te stellen voor de toekomst

verhardingsvormen die waterdoor laten. - We zetten in op een aantrekkelijke inrichting en een goed beheer van de openbare ruimte. We zijn ook voor vergroening om de biodiversiteit te beschermen en te vergroten.

PARTIJ

Milieu: Samen betrokken (Economie is de zorg voor ons gemeenschappelijk huishouden.) Het CDA wil dat ook organisaties als de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) hierin meedoen. Als dienstverlener van de gemeente door niet alleen als controleur aan te geven wat fout is en niet kan, maar mee te denken over oplossingen. Met als gemeenschappelijk doel een betere kwaliteit van leven en het versterken van de leefbaarheid in onze dorpen. Het CDA wil perspectief bieden op een mooie toekomst in onze gemeente, ook en vooral aan jongeren en jonge gezinnen. - Wij zijn tegen gaswinning in onze gemeente.

Volkshuisvesting, RO

Volkshuisvesting Woningbouw in ieder dorp Ons uitgangspunt is dat nieuwbouw mogelijk moet zijn in elk dorp, passend bij de aard, schaal en behoefte van de locatie. De leefbaarheid in onze gemeente staat of valt met het behoud van onze voorzieningenkernen Burgum, Hurdegaryp en de Trynwâlden. Met Burgum als centrumdorp. Dat zijn onze groeikernen. Maar ook in de andere dorpen moet er passende bouwruimte zijn. De voorkeur van het CDA gaat nog steeds uit naar woningbouw in de Warren, waar we een prachtige duurzame woonwijk kunnen realiseren, die circulair is gebouwd, met woningen aan en op het water en waterrecreatie in de buurt. Verscheidenheid en duurzaam Dorpen blijven alleen leefbaar met een gemengde en diverse bevolking. Er moet daarom ruimte zijn voor jong en oud in gemengde woonwijken. Toenemende vergrijzing is op dit moment zichtbaar. Speciale

volkshuisvesting  Foldwaande betelbere wenromte nei aard en skaal yn àlle doarpen.  It realisearjen fan foldwaande sosjale wentebou yn 'e mande mei de hierdersferieningen.  It belied fan de wenteboukorporaasjes kritysk folgje en wêr mooglik bystjoere troch der op oan te stean dat dizze ynstellingen harren haadtaak, it bouwen fan betelbere wenten mei faasje wer oppakke.  Om de leefberens yn alle doarpen te befoarderjen moat boud wurde, ek troch de wenteboukorporaasjes, neffens it ferlet, benammen omdat der dan yn dy doarpen in trochstreameffekt yn gong set wurdt.  De FNP fynt it útgongspunt dat famyljes ûnder ien dak wenje 'kangeroewenten' - in hiel akseptabel konsept.  By de bou, ferbou en renovaasje fan wenten moat duorsumens, kwaliteit en ynpassing yn it lânskip in wichtige rol spylje.

volkshuisvesting

Volkshuisvesting

Bouwen naar behoefte in alle dorpen en niet alleen in de groeikernen en dit gestoeld op wetenschappelijke prognoses

De nationale woningcrisis is ook merkbaar in Tytsjerksteradiel. Wonen is een basisrecht. Huizen zijn om in te wonen, niet om mee te speculeren. We spreken liever over volkshuisvesting dan over een ‘woningmarkt’. Er komt ruimte voor bouwen in alle dorpen, naar aard en schaal, waarbij inbreiding voor uitbreiding gaat. Wij gaan voor vitale dorpen en sterke kernen. - Als we bouwen doen we dat bij voorkeur circulair en duurzaam. -We bouwen betaalbare woningen, waarbij diversiteit een belangrijk uitgangspunt is. De PvdA heeft extra aandacht voor bijzondere doelgroepen: jongeren/starters, ouderen en kleine huishoudens. - We bouwen in de komende raadsperiode 100 extra sociale huurwoningen. Daarmee komen er ook woningen voor statushouders, zonder dat er sprake is van verdringing. -We gaan verkrotting van bestaande sociale woningbouw door woningcoöperaties tegen, daar waar signalen bestaan over

Inbreiding gaat boven uitbreiding Ruimte voor nieuwbouw, maar het behoud van ons landschap is hierbij het uitgangspunt Het stimuleren van alternatieve woningbouw en herbestemmingen en een goed en creatief beleid voor inbreidings- en uitbreidingslocaties waarbij het spanningsveld tussen groen en steen goed afgewogen kan worden Bouwen voor de doelgroepen die het hardst nodig hebben: starters en senioren Meer sociale woningbouw in onze gemeente Ruimte bieden voor passende woonvormen voor kwetsbare groepen, zoals bijvoorbeeld

volkshuisvesting - Wij willen dat met de hoogste prioriteit nieuwe bestemmingsplannen worden klaargemaakt en kavels worden uitgegeven voor woningbouw en bedrijven - Wij willen woonruimte in alle prijsklassen met een nadruk op woonruimte voor starters. - Wij zijn zuinig op ons groene buitengebied, maar in het nieuwe bestemmingsplan Buitengebied Tytsjerksteradiel,dat in 2023 wordt vastgesteld, willen we dat er wel gekeken wordt naar mogelijkheden, voor bijvoorbeeld woningbouw in het buitengebied. Ook gaan we hierover in gesprek met de Provincie Fryslân.

volkshuisvesting Speerpunt: Meer toekomstbestendige woningen: duurzaam en flexibel te gebruiken. Speerpunt: Aanbod betaalbare woningen, zowel koop als huur

Volkshuisvesting Meer woningen bouwen, ook voor starters en senioren, daarnaast: • hergebruiken leegstaande gebouwen voor appartementen, • mogelijk maken dat meer gezinnen in één huis of op één kavel wonen, • realiseren van minimaal 50 (experimentele) starterswoningen binnen twee jaar. door goede informatie eigenaren stimuleren om nieuwe woningen energieneutraal tebouwen. • projecten stimuleren om bestaande woningen aan te sluiten op alternatieve energie. • aanleg van warmtepompen promoten en ondersteunen door middel van informatie en subsidie. • isoleren bestaande woningen en andere gebouwen.

Volkshuisvesting Huizen bouwen op de AZC-locatie Ook Tytsjerksteradiel heeft te maken met een te zware taakstelling van huisvesting van statushouders.

PARTIJ

aandacht verdienen daarom de mogelijkheden om zowel bij huur-als bij koopwoningen jongeren uit eigen dorp voorrang te geven. Zonder anderen volledig uit te sluiten. Nieuwbouw moet voldoen aan de geldende duurzaamheidseisen, zoals gasloos en zoveel mogelijk energieneutraal en circulair bouwen. Verder moet er voldoende aandacht zijn voor een groene omgeving. Kwaliteit van wonen en leven, dat vindt het CDA belangrijk. Voldoende sociale huurwoningen Er moet ook voldoende aanbod zijn van sociale huurwoningen. In de woningbouwafspraken met Woonfriesland moet de gemeente ervoor zorgen dat het aanbod sociale huurwoningen in alle dorpen aan de behoefte voldoet. Zowel in aantal als in kwaliteit. Door nieuwen herbouw, verduurzaming en renovatie moeten we in de hele gemeente kunnen blijven voldoen aan de vraag naar sociale huurwoningen. Zodat ook jongeren, die in het eigen dorp willen blijven wonen, die mogelijkheid krijgen. Het CDA zal zich hier voor inzetten. Creatieve mogelijkheden Maar er zijn meer mogelijkheden om het woningaanbod te vergroten. Het CDA wil het mogelijk maken en stimuleren dat leegkomende panden, zoals kantoren, bedrijfsruimten en boerderijen, een woonbestemming krijgen. Bijvoorbeeld door panden op te splitsen of er alternatieve woonvormen in te creëren. Denk aan leefgemeenschappen, woonhofjes of woonzorgconstructies en waar mogelijk drijvende woningen.

Alternatieve woonvormen Ook staan wij open voor het idee van tijdelijke woningen. Er zijn al prefab starterswoningen op de markt, bedoeld om een jaar of vijftien te gebruiken.

 Enerzjyneutraliteit by de wentebou en wenjen moat stimulearre wurde.  Om de fitaliteit fan ús doarpen te behâlden, moat der sa boud wurde dat jonge húshâldingen harren yn álle doarpen fan ús gemeente ta wenjen sette kinne.  Guon gebouwen liene him tige om omboud te wurden ta in wenbestimming, de kânsen dy't him dêrta foardogge, moatte oangrepen wurde.  Wentebou westlik fan 'e Sintrale As yn De Warren wiist de FNP finaal ôf. Ruimtelijke ordening/landschap  De lânskipsstruktuer yn Tytsjerksteradiel is tige wichtich. Dy moat beskerme wurde en dêr't dat mooglik is yn âlde steat werombrocht wurde (bygelyks dykswâlen).  De FNP wol de ferstienning fan de beboude kommen tsjingean, want troch it betegeljen (fan tunen), fluorjen en asfaltearring is der hieltyd minder romte foar wetter om op natuerlike wize yn 'e grûn te sakjen.  De FNP sil alle war dwaan om de kwaliteit fan it lânskip, de stilte, de pleatsen, de karakteristike doarpen en it ferskaat fan ús lânskip te behâlden en te ferbetterjen. It is ús kapitaal!  In punt fan omtinken is it gebiet súdlik fan de Griene Stjer yn relaasje ta de boerebedriuwen. Dus romte foar de boeren en gjin grutskalige rekreaasje.  Lytsskalige bedriuweterreinen moatte hoeden en allinne neffens it ferlet - passend by doarp en lânskip - opset en ynrjochte wurde.

 De kritearia fan 'e Omjouwingswet sille foar ús boargers, lânskip, bedriuwichheid, ferkear en rekreaasje sa tapast wurde moatte dat der foar dizze ûnderdielen sa min mooglik skea ûntstiet.  It noed stean foar grûn, wetter, lucht en leefberens moat it útgongspunt wêze yn alle fergunningsprosedueres. Dy prosedueres moatte betrouber en dúdlik wêze. It ferlienen fan ferg

dementerende ouderen en jongeren met een beperking Geen woningbouw in de Warren

het achterblijven van noodzakelijke renovatie. - De gemeente speelt een actieve rol bij de totstandkoming van prestatieovereenkomsten met woningcorporaties. - De samenleving bepaalt wat er gebouwd wordt, niet de projectontwikkelaars. De gemeente heeft daarbij een belangrijke regierol en is een kwalitatief gelijkwaardige gesprekpartner voor projectontwikkelaars. - Bouwprojecten voldoen voortaan aan een aantal door de gemeenteraad aangegeven basiskaders, zoals bewoningsverplichting, diversiteit en betaalbaarheid. - De PvdA wil dat zowel voor nieuwe als bestaande woningen een zelfbewoningsplicht wordt ingevoerd. - We blijven voorstander van een circulair en duurzaam ontwikkelde woonwijk De Warren. - In de komende periode willen wij een onderzoek naar woningbouwlocaties van een substantiële omvang. - Daarnaast willen we dat een ruimtelijke visie wordt opgesteld over welke woningen we waar, voor wie en in welke dichtheden gaan bouwen. - We volgen nauwlettend de discussie over de Lelylijn en de kansen die dat biedt voor Tytsjerksteradiel.

Ruimtelijke ordening Ruimtelijke ordening/landschap - Wij willen voor ieder dorp of combinatie van dorpen een structuurvisie vaststellen. Met de structuurvisie wil de VVD duidelijk richting geven aan de gewenste ruimtelijke ontwikkeling van het gehele gemeentelijk grondgebied. We willen geen hap-snapbeleid. - Ook willen we het eenvoudiger maken dat grote woningen of boerderijen in het buitengebied kunnen worden gesplitst of een andere gebruiksfunctie verkrijgen. De markt verandert. Grote gebouwen kunnen op deze wijze ook in de toekomst worden gebruikt.

Ruimtelijke ordening Ecologische, economische en demografische ontwikkelingen maken het mogelijk en noodzakelijk dat er een omslag komt: van sloop en nieuwbouw naar hergebruik, van bebouwen van de open ruimte naar hergebruik en herstructurering van al bebouwd gebied. Ruimtelijke ordening is bij uitstek het onderwerp waar inwoners bij betrokken moeten worden, want het gaat tenslotte over de kwaliteit van de eigen leefomgeving van u als inwoner van onze mooie gemeente.

concentratie van industrie op goed geoutilleerde en goed bereikbare bedrijfsterreinen • gelegenheid scheppen voor lokale servicebedrijven zich te vestigen in de (grotere) dorpen met een goede inpassing in de omgeving, zodat de combinatie van werken en wonen mogelijk wordt gemaakt. • om leegstand te voorkomen wordt functievermenging in centra geaccepteerd en gestimuleerd • Winkels kunnen een horeca-, cultuur- of recreatieve functie krijgen. De centra blijven daardoor levendig en aantrekkelijk. • aanleg van een goede infrastructuur voor digitale communicatie

PARTIJ

Financiën

Ideaal voor startende jongeren en jonge koppels. En er zijn kangoeroewoningen, met twee generaties onder een dak, voor ouderen en mensen die zorg nodig hebben. Of een tijdelijke zorgwoning in de tuin bij hun kinderen of verzorgenden. Het CDA stimuleert en ondersteunt initiatieven en creativiteit hierin. Financiële ruimte Onze gemeente heeft de afgelopen tijd steeds meer taken van de regering in Den Haag over moeten nemen. Maar krijgt daar niet genoeg geld voor. Daarom moeten wij op veel zaken bezuinigen. En kan de gemeente onze burgers niet zo goed ondersteunen als wij zouden willen. CDA Tytsjerksteradiel vindt dan ook dat er meer geld uit Den Haag moet komen en dat voor langere tijd. We moeten er op kunnen rekenen. Dit vragen wij ook regelmatig aan onze partijgenoten in de Tweede Kamer. Gelukkig gaat de regering hierin langzaam overstag en krijgt onze gemeente meer geld, zoals voor jeugdzorg. Hierdoor kan de gemeente haar taken weer beter uitvoeren en komt er meer ruimte voor nieuwe plannen. En kan de spaarpot weer wat worden bijgevuld. Dat is belangrijk om ook in moeilijke tijden de noodzakelijke dingen te kunnen blijven doen. Dat hebben we de afgelopen jaren wel gemerkt. Samenwerking met Achtkarspelen Het CDA is blij met dit extra geld. Uiteraard moet de gemeenteraad blijven controleren of deze middelen doelmatig worden besteed.

En of dit op de best mogelijke manier gebeurt. Voor deze efficiëntie en effectiviteit is de samenwerking met buurgemeente Achtkarspelen belangrijk. Zo worden taken verdeeld en kosten gedeeld. Alleen ga je sneller, maar samen kom je verder. Samen bouwen aan onze toekomst.

unningen moat soarchfâldich, kritysk en mei each foar de hanthaafberens barre.

Taken/taakuitvoering  De gemeente moat hiel kritysk omgean mei it ynhieren fan eksterne saakkundigens. It fleksibel ynsetten fan it hiele eigen personiel motivearret en hat de foarkar. It wurket stimulearjend en kostebesparjend en toant lef fan de organisaasje.

Financien: Dit alles vraagt om een gemeente met een gezonde financiële basis. Deze basis ontbrak in de afgelopen periode door tekorten in de ondersteuning van mensen die het (tijdelijk) niet op eigen kracht redden. Ook het gebrek aan controle op de gemeentelijke financiën heeft hierin een grote rol gespeeld. Voor de komende jaren lijkt de financiële situatie meer perspectief te bieden. Dit biedt de nodige kansen voor een fatsoenlijk sociaal beleid. Tegelijk zullen we zeer zorgvuldig om moeten gaan met de beschikbare financiële ruimte.

Taken/taakuitvoering - Wij willen dat de Gemeente Tytsjerksteradiel zich meer gaat richten op haar kerntaken. Hierdoor kan het aantal ambtenaren worden verminderd. De personeelslasten kunnen daardoor naar beneden. - Wij willen niet dat er voortdurend veel geld wordt uitgegeven aan advieswerk vanuit dure externe bureaus. We willen onze eigen beleidsmedewerkers meer in hun kracht zetten door dit zelf te doen. Zij kennen de gemeentelijke situatie en het bespaart veel geld. - Wij willen dat er een evenwicht ontstaat tussen uitgaven en inkomsten. Pas dan is er weer ruimte om nieuwe ontwikkelingen op te pakken. - Wij willen dat er een ervaren vastgoedman of -vrouw wordt aangesteld, die verantwoordelijk wordt gemaakt voor vastgoedtransacties.

effciency  De gemeente docht allinne mei oan provinsjale- en boppegemeentlike projekten as de finansiering by alle belutsen partijen dúdlik regele is.  Troch in ferantwurde en doelmjittich omgean mei de finânsjes kin de Algemiene Reserve en it Wjerstânsfermogen fan de gemeente op peil bliuwe en bliuwt de belestingdruk foar de boarger akseptabel.

Efficiency - Wij willen dat de “fergrieming” binnen de organisatie en bij samenwerkingsverbanden wordt aangepakt. Met fors lagere kosten tot gevolg. - Wij willen dat de efficiëntie binnen de organisatie flink wordt verhoogd. Duidelijkheid vanuit het bestuur (Gemeenteraad en College van B&W) moeten onze ambtenaren helpen, zodat ze efficiënt kunnen werken naar de gewenste doelen. Verkiezingsprogramma GR2022 VVD Tytsjerksteradiel 10 - Wij willen dat er flink efficiënter wordt ingekocht, zoveel mogelijk bij lokale ondernemingen.

Belastingen  Ekstra ferheging fan de gemeentlike lêsten - boppe de

belastingen - Wij vinden een (tussentijdse) verhoging van de OZB-opbrengst

Verstandig omgaan met de financiën die onze gemeente heeft en inzetten ten doel van de mienskip. Zoals afgelopen periode hebben we veel gevraagd van onze mienskip, verenigingen en voorzieningen maar hebben we ook onze reserves als gemeente aangewend om niet nog meer te hoeven bezuinigen want ook wij als mienskip kunnen het niet allemaal dragen verder kijken dan de korte termijn en dat we niet alleen naar onze ‘bestuursperiode’ kijken. Financiën zijn een middel ten gunste van onze mienskip

D66 wil dat de WOZ-afdracht per huishouden niet omhoog gaat door de toegenomen huizenprijzen

Verlaging gemeentelijke lasten De overheidsbemoeienis schiet volledig door. Overheid doet net alsof geld gratis is. Minder bemoeienis betekent lagere lasten

PARTIJ

- Wij willen een financieel gezonde gemeente.

Overig

ynflaasjekorreksje - moat mei hoedenens besjoen wurde

bovenop de inflatiecorrectie geen gesprekspunt.

Leefbaarheid dorpen: - Wij willen naar aard en schaal bouwen in elk dorp in onze gemeente. - Wij willen in elk dorp een ontmoetingsplek (mienskipshùs) waar dorpsbewoners elkaar kunnen ontmoeten. - Wij willen per dorp een dorpsbudget ter ondersteuning van een bloeiend verenigingsleven. - Wij stimuleren duurzaamheid en biodiversiteit in de dorpen. - Wij willen een gevarieerd aanbod voor iedereen als het gaat om sport en cultuur. - Wij willen het gebruik van de Friese taal en cultuur uitdragen en versterken.

Dorpen: Een dorpspot met structureel jaarlijks 75 duizend euro voor initiatieven en ideeën van onze inwoners die het algemeen belang dienen.  Ruimte bieden voor dorpstuinen als ontmoetingsplek: een groen centraal hart voor groente en fruit, een praatje met koffie of thee en educatie voor iedere nieuwsgierige inwoner Onze gemeente heeft een uniek ‘dorp’: een gezinslocatie voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Ook dit dorp verdient zijn volwaardige plek in onze gemeente Een actieve ondersteuning van asielzoekers (met een verblijfsvergunning) om hun plek in onze gemeente te vinden

Mienskip In Tytsjerksteradiel streven we naar vitale/leefbare dorpen met voldoende voorzieningen. De leefbaarheid en de sociale verbanden moeten bevorderd worden. Het verenigingsleven staat onder druk door een gebrek aan vrijwilligers. Het wordt steeds moeilijker mensen te vinden die de kar willen trekken. We zoeken naar een manier om de inzet van vrijwilligers te ondersteunen en te stimuleren. - Alle dorpen krijgen een jaarlijks een extra ‘dorpsbudget’ van € 1.500 om zelf zaken op te pakken en uit te voeren, zonder verantwoordingsbureaucratie. - Er komt een extra dorpencoördinator, die als aanspreekpunt voor de dorpen fungeert en dorpen ondersteunt bij initiatieven. - We laten de waardering voor vrijwilligers weer tot uiting te komen door een vrijwilligers-dag te organiseren.