02a - Bijlage bij opdracht informateur - Overdrachtsdocument verkiezingen
Tekst van het document
Inhoudsopgave Inhoudsopgave................................................................................................................... 2 VOORAF ................................................................................................................................. 3 Inleiding ............................................................................................................................. 3 Leeswijzer .......................................................................................................................... 4 Financiën in vogelvlucht ..................................................................................................... 5 ALGEMENE ONTWIKKELINGEN ................................................................................................ 9 Bestuurlijke ontwikkelingen ............................................................................................... 9 Organisatie ontwikkelingen .............................................................................................. 14 PER PROGRAMMA ................................................................................................................. 16 Progr. 0 Bestuur en ondersteuning ................................................................................... 17 Progr.
1 Veiligheid ........................................................................................................... 20 Progr. 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ........................................................................... 22 Progr. 3 Economie ............................................................................................................ 23 Progr. 4 Onderwijs ........................................................................................................... 25 Progr. 5 Sport, cultuur en recreatie .................................................................................. 27 Progr. 6 Sociaal domein ................................................................................................... 30 Progr. 7 Volksgezondheid en milieu ................................................................................. 37 Progr. 8 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en stedelijke vernieuwing ..................... 41 Progr. Overhead ............................................................................................................... 44 FINANCIEEL .......................................................................................................................... 44
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
VOORAF Inleiding Met dit document biedt het huidige college een overdrachtsdocument aan voor de (potentieel nieuwe) raadsleden. Het overdrachtsdocument geeft inzicht in de relevante onderwerpen die de komende bestuursperiode op de gemeente afkomen en aandacht vragen. Ook zijn er onderwerpen in het overdrachtsdocument opgenomen die doorlopen vanuit het huidige college of zaken waar bijvoorbeeld nog besluitvorming over plaats moet vinden. Kortom onderwerpen waar de raad vanuit zijn controlerende en kaderstellende taak een rol in heeft. Een aantal van de onderwerpen speelt ook bij onze partnergemeente Achtkarspelen. Daar waar nodig en mogelijk kunnen deze onderwerpen met de gezamenlijke raden verder worden opgepakt. Wij verwachten dat de nieuwe raad met dit overdrachtsdocument op een goede adequate manier op weg wordt geholpen bij het oppakken van hun (nieuwe) taken en werkzaamheden. Het college wenst iedereen die in dit proces of in de uitvoering betrokken is veel succes!
Burgum, 8 maart 2022 Het college van burgemeester en wethouders van Tytsjerksteradiel
3
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
Leeswijzer Het document is als volgt opgebouwd.
Financiën in vogelvlucht Direct na deze leeswijzer nemen wij u, in vogelvlucht, mee in de begroting en de balans van onze gemeente. Zo krijgt u een snel inkijkje in onze financiën. Algemene ontwikkelingen Hierin schetsen we de algemene ontwikkelingen die onze gemeente raken. Dat gaat over bestuurlijke ontwikkelingen maar ook over de ontwikkelingen van de ambtelijke organisatie. Ingegaan wordt op de navolgende onderwerpen:
Bestuurlijke ontwikkelingen •
Regionale samenwerking - ANNO III - Regiodeal, versnellingsagenda
•
Participatie
•
Verbonden Partijen
•
Financieel - Regeerakkoord - Herijking Gemeentefonds
Organisatie ontwikkelingen •
Werkmaatschappij 8KTD
•
Evaluatie samenwerking
•
Programma Organisatieontwikkeling
•
Ontwikkelingen arbeidsmarkt en strategische personeelsplanning
Per programma Hierin presenteren we achtereenvolgens: •
Waar staan we (de feiten op een rij).
•
Wat is het lopende beleid in het begrotingsprogramma (tot wanneer, is er een evaluatie aanstaande of zijn er andere bijzonderheden voor raad).
•
Welke actuele (beleids)dossiers lopen binnen het programma en verdienen bijzondere aandacht.
•
Welke ontwikkelingen zien we op ons afkomen?
Dit alles ingedeeld volgens de programma’s volgens de indeling van de programmabegroting en het jaarverslag. Financieel Hierin wordt het financiële perspectief van onze gemeente gepresenteerd, zoals dat op dit moment bekend is. 4
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
Financiën in vogelvlucht PROGRAMMA'S EN TAAKVELDEN De begroting van onze gemeente is verdeeld in programma's en daaronder liggende taakvelden. De indeling in programma's en taakvelden is verplicht gesteld in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de programma's vertellen we wat we willen bereiken en wat dat mag kosten. We hebben de uitgaven verdeeld in drie aandachtsgebieden: •
Wonen en werken
•
Samenleving
•
Bestuur en dienstverlening
De inkomsten zijn verdeeld in: •
wat we van het Rijk ontvangen;
•
alle overige inkomsten uit lokale heffingen en andere inkomstenbronnen.
De begroting van 2022 vindt u hieronder.
5
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
BEGROTING 2022 IN ÉÉN OOGOPSLAG Deze begroting geeft u in één oogopslag informatie over de inkomsten en uitgaven in 2022 van de gemeente Tytsjerksteradiel (bedragen x € 1.000).
UITGAVEN
89.110
per inwoner
Bestuur en dienstverlening
14.924
466
Bestuur en ondersteuning
14.924
466
Samenleving
65.953
2.057
Onderwijs
4.583
143
Sociaal domein
41.932
1.308
Sport, cultuur en recreatie
7.670
239
Veiligheid
2.551
80
Volksgezondheid en milieu
9.217
288
Wonen en werken
8.233
257
778
24
Verkeer, vervoer en waterstaat
4.392
137
Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening
3.063
96
Economie
Per inwoner (in hele euro's) *
2.780
INKOMSTEN
90.317
per inwoner
Ontvangen wij van het rijk
58.270
1.818
Lokale heffingen en overige inkomstenbronnen
32.048
1.000
Per inwoner (in hele euro's) *
RESULTAAT Per inwoner (in hele euro's) * * inwoneraantal per 01.01.2021
2.818
1.207
per inwoner 38 32.055
6
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022 BALANS De balans is het overzicht van alle bezittingen en schulden op een bepaald moment. Deze momentopname laat zien hoe de organisatie er financieel voor staat. De balans bestaat uit twee delen. De twee zijdes van de Balans Op de linkerkant van de balans zijn de bezittingen te vinden. Aan de rechterkant van de balans staan de schulden. Het verschil tussen bezittingen en schulden is het eigen vermogen. De balans is in evenwicht De balans laat zien hoe de bezittingen (de linkerkant) worden gefinancierd (de rechterkant). Een belangrijk kenmerk van de balans is dus dat de twee zijdes van de balans altijd aan elkaar gelijk zijn, vandaar de naam.
Balans per 1 januari 2022 (x € 1.000) BEZITTINGEN Bezittingen Voorraden, geld en vorderingen
70.493 14.128
TOTAAL
84.621
SCHULDEN Eigen vermogen Schulden
23.805 60.816
TOTAAL
84.621
7
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022 Ontwikkelingen Eigen Vermogen Het eigen vermogen van onze gemeente bestaat uit reserves. Deze reserves bestaan uit een Algemene Reserve en Bestemmingsreserves. De Raad stelt de reserves en de mutaties op de reserves vast. Dit kan zowel bij de begroting, de jaarrekening, begrotingswijzigingen, of afzonderlijke raadsvoorstellen. In de tabel hieronder wordt het meerjarig overzicht van de reserves en de verwachte ontwikkelingen daarop uit de begroting 2022-2025 gepresenteerd. Reserves
Werkelijk
Verwacht
Raming
Raming
Raming
Raming
ultimo 2021
2022
2023
2024
2025
ultimo (x € 1.000)
2020
Vrij besteedbare reserves
∙ Algemene reserve
18.771
17.274
12.875
13.355
14.578
17.378
∙ Reserve Aardgasvrij Garyp
4.990
3.773
2.773
1.773
733
-
∙ Reserve pensioenenwethouders
1.688
2.328
2.169
2.011
1.852
1.760
∙ Reserve overlopende posten
2.030
155
155
155
155
155
∙ Reserve Kansen in Kernen
1.220
-
-
-
-
-
747
274
-
-
-
-
29.446
23.805
17.973
17.294
17.319
19.292
Bestemmingreserves
∙ Res. Decentr. Uitkering ikv AU Totaal reserves
We kunnen niet eindeloos uit de reserves putten. Bij een structurele daling is het ook van belang om de benedengrens voor de Algemene Reserve en de afgesproken streefwaarden te bewaken. Voor de stand van de Algemene Reserve werken we met een signaalniveau en met een minimumniveau om eventuele slechte scenario's vroegtijdig te onderkennen en te voorkomen. Signaalniveau
Het binnen een nieuwe meerjarenreeks optreden van een daling van de Algemene Reserve tot onder het signaalniveau betekent dat maatregelen nodig zijn voor het op termijn op peil houden van de algemene reserve en dat hiervoor tijdig actie wordt opgestart (raad en college). Minimumniveau
Het binnen een nieuwe meerjarenreeks optreden van een daling van de algemene reserve tot onder het minimumniveau geldt als niet aanvaardbaar. Dit betekent dat maatregelen om het minimumniveau te kunnen blijven garanderen vroegtijdig ter besluitvorming aan de raad worden voorgelegd. Voor de meerjarenbegroting 2022 - 2025 is het signaalniveau van de Algemene Reserve gesteld op € 15 miljoen en het minimumniveau op € 10 miljoen. Met een Algemene Reserve, die volgens de begroting 2022-2025 van bijna € 13 miljoen tot € 17,4 stijgt in 2025, zijn er op dit moment geen maatregelen nodig om de Algemene Reserve verder op peil te brengen.
8
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
ALGEMENE ONTWIKKELINGEN Bestuurlijke ontwikkelingen Regionale Samenwerking Er zijn grote opgaven die het takenpakket van lokale overheden vergroten. Deze veranderingen,
zoals
de
demografische
transitie,
energietransitie
en
de
eerdere
decentralisaties, houden zich niet aan gemeentegrenzen en vragen in sommige gevallen om een gezamenlijke inspanning. Hierdoor is regionaal samenwerken steeds belangrijker geworden voor gemeenten, het is soms zelfs noodzakelijk. Regionaal samenwerken kan helpend zijn om ook als individuele gemeente een antwoord te kunnen geven op de grote opgaven waar de gemeente voor staat. De gemeente Tytsjerksteradiel kent al een lange traditie van samenwerken, wat de gemeente én de regio veel heeft gebracht. De samenwerking in Agenda van Netwerk NoordOost (ANNO) gericht op wonen, werken en recreëren in de regio en de versnellingsagenda voor versnelling en versterking van de economie als onderdeel van de Regiodeal zijn hier voorbeelden van. Er is nabijheid bij de inwoner gezien de schaal van de gemeente, maar ruimte om op grotere schaal met andere gemeenten over vraagstukken na te denken.
ANNO III : sûn, grien en ûndernimmend Eind 2021 hebben zes overheden de derde Agenda van Netwerk NoordOost vastgesteld. De derde agenda kent een looptijd t/m 2025. De gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel en de Provinsje Fryslân en Wetterskip Fryslân gaan de derde periode van samenwerking in. Samen willen ze de regio naar een hoger plan tillen, en in 2040 de topregio van Noord-Nederland zijn als het gaat om wonen, werken en recreëren. Samen met de regionale samenwerkingspartners zetten ze de schouders er onder, langs het spoor van sûn, grien en ûndernimmend.
Door met derde agenda De vier gemeenteraden hebben in november 2021 ANNO III bekrachtigd. Zij zien de meerwaarde van het in gezamenlijkheid oppakken van de in de Agenda genoemde opgaven, naast en in verbinding met de doelstellingen uit de Versnellingsagenda waarin om de regionale economie versnellen en versterken centraal staat.
Uitwerking opgaven Begin 2022 is gestart met de uitwerking: welke resultaten willen we boeken, met wie – welke maatschappelijke partners – pakken we de opgaven op en welke middelen zijn daarvoor nodig en waar vinden we die? Dit zal per opgave verschillen. Sommige opgaven lopen nog door vanuit ANNO II en hebben fors de wind in de rug. Er zijn ook opgaven helemaal nieuw, waar alles vanaf de basis moet worden opgebouwd. Past de uitwerking van de opgave in bestaande inhoudelijke en financiële kaders, dan beslissen de colleges, GS en DB van het Wetterskip er over. Past het niet en is er iets extra nodig, dan is dat een bevoegdheid van de raden en leggen de dagelijks besturen dit aan hen voor. Jaarlijks 9
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022 worden raden, PS en het AB van het Wetterskip op de hoogte gehouden met een voortgangsrapportage. De Brede Welvaartmonitor die voor de Versnellingsagenda wordt gemaakt, betrekken we hierbij.
De Friese projectenmachine De provincie Fryslân, alle achttien Friese gemeenten en drie Friese kennisinstellingen zijn de Friese Projectenmachine gestart om met een krachtige gezamenlijke inzet Europese kansen beter te benutten. De Friese Projectenmachine gaat initiatiefnemers helpen om hun ideeën uit te werken tot kansrijke projecten. De vier gemeenten in de regio Noordoost Fryslân doen vooralsnog mee voor een periode van twee jaar tot en met 2023. Die periode willen de gemeenten benutten om aan te tonen of de Friese projectenmachine voor een plattelandsregio kan werken.
Regiodeal: De versnellingsagenda; Noordoost Friese economie in de versnelling In Noordoost-Fryslân is een brede coalitie aan de slag gegaan om het woon-, leef- en vestigingsklimaat te versterken. De Regiodeal Noordoost-Fryslân bestaat uit twee aparte uitvoeringsprogramma’s, te weten de Versnellingsagenda en Holwerd aan Zee. De definitieve verdeling van de Regiodealgelden is uitgekomen op € 18 miljoen voor de Versnellingsagenda en € 7 miljoen voor het project Holwerd aan Zee. Deze € 18 miljoen voor de versnellingsagenda vormt de basis, aangevuld met middelen vanuit de partners die de Regiodeal ondertekend hebben. De partners in de versnellingsagenda zijn de Provincie en de gemeenten Dantumadiel, Achtkarspelen, Tytsjerksteradiel en Noardeast-Fryslân. Het totale budget komt daarmee op € 29 miljoen aan overheidsmiddelen voor de Versnellingsagenda.
Samenwerking ondernemers, onderwijs en overheid In de Versnellingsagenda werken we samen met ondernemers, onderwijs en overheden (drie O's) aan het versnellen van onze economie. Via drie programmalijnen stellen we geld beschikbaar om te investeren in de regio: Onderwijs en arbeidsmarkt, Innovatie en ondernemerschap en Regiomarketing en regionale samenwerking. De Versnellingsagenda is vanaf juni 2020 op projectniveau actief en loopt vooralsnog tot eind 2024. De subsidieregeling loopt vooralsnog tot 31 december 2023. De samenwerking met de drie O's is opgestart in de vorm van een Regioboard die de projectaanvragen beoordeelt. Stichting Qop koppelt de kansen in de regio om mooie projecten te stimuleren en biedt ondersteuning om projecten verder te brengen. De subsidieregeling kent jaarlijks drie openstellingen.
Sturing van de Versnellingsagenda Tussen de samenwerkende overheden is een samenwerkingsovereenkomst (SOK) afgesloten. Voor besluitvorming binnen het kader van de SOK is er een Bestuurlijk overleg gemandateerd. Elke partner heeft een bestuurder gemandateerd om zitting te hebben in het Bestuurlijk overleg. De gemeente Noardeast-Fryslân is penvoerder en kassier van de Versnellingsagenda en voert genomen besluiten uit. Jaarlijks is er een overleg met het Rijk over de voortgang van de Regiodeal.
10
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
Monitoring Het Fries Sociaal Planbureau is gevraagd voor de monitoring van de Regiodeal NoordoostFryslân. Jaarlijks wordt er een Regionale Basisscan Brede Welvaart gemaakt, waarin de brede welvaartsmonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek wordt geduid voor de regio Noordoost-Fryslân. Deze scan wordt jaarlijks aangevuld met een verdiepend onderzoek dat inzoomt op een van de programmalijnen van de Versnellingsagenda en een lerende evaluatie op het niveau van de business cases binnen de programmalijnen.
Toekomstperspectief De huidige Regiodeal loopt tot en met 31 december 2024. In het regeerakkoord zijn nieuwe middelen opgenomen voor nieuwe regiodeals en voor bestaande regiodeals. De verwachting is dat in de zomer van 2022 meer bekend wordt welke kansen dit kan bieden voor de regio. Als regio volgen we de uitwerking van het coalitieakkoord op dit punt op de voet en gaan we graag met het Rijk in gesprek over eventuele mogelijkheden voor de regio. Het verlengen van de bestaande Regiodeal of het indienen van een nieuwe propositie voor de regio valt buiten de kaders van de SOK. Dit betekent dat besluitvorming hierover via de individuele colleges en raden/ staten zal gaan.
Informatie richting raad Het college stuurt drie keer per jaar, na afloop van iedere openstelling van de subsidieregeling, een brief naar de raad. Zo blijft de raad goed geïnformeerd over de voortgang van de Versnellingsagenda. Daarnaast worden college en raad minimaal één keer per jaar uitgebreid geïnformeerd over de Versnellingsagenda. Participatie Als gemeenten anticiperen we op onze veranderende, meer faciliterende rol door steeds vaker ons beleid participatief vorm te geven door burgers en betrokken partijen mee te laten denken en praten (burgerparticipatie en ons als partner op te stellen bij initiatieven uit de Mienskip (overheidsparticipatie). Het is geen nieuw thema voor de gemeenteraad. In de afgelopen jaren is de raad op diverse wijzen al betrokken bij dit thema. Informerend, opiniërend maar ook besluitvormend (bijv. bij de participatie onder de Omgevingswet en de Verordening Burgerinitiatieven). We zien al mooie resultaten van de samenwerking tussen Mienskip en overheid en daar zijn we trots op. Echter, we zien grote verscheidenheid in hoe we dit als gemeente doen. Soms heel actief, soms meer reactief, steeds vaker creatief en soms ook nog traditioneel. De komende periode is het dan ook belangrijk om vanuit een eenduidige visie de participatie vorm te geven ("Wat voor gemeente willen we zijn?") en daarbij professionele instrumenten te ontwikkelen.
Onze inwoners moeten weten wat ze van ons als gemeente kunnen verwachten. Hierbij
zullen
ook
de
uitkomsten
van
het
lopende
Rekenkameronderzoek
naar
burgerparticipatie worden betrokken. Verbonden partijen Als gemeente werken wij met verschillende partijen samen. Wanneer de samenwerking plaatsvindt via een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie en er sprake is van bestuurlijk en financieel belang, dan wordt dit een verbonden partij genoemd. Voor de 11
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022 gemeenten zijn dit bijvoorbeeld de Gemeenschappelijke regelingen waar de gemeenten deelnemer is: Sociale Werkvoorziening Fryslân, FUMO, Jobinder, Veiligheidsregio Fryslân en Marrekrite. Waar van belang worden verbonden partijen in de programma's verder toegelicht. Een belangrijke GR is ook de Werkmaatschappij Achtkarspelen Tytsjerksteradiel (WM8KTD). In juli 2022 wordt de nieuwe wet op de Gemeenschappelijke Regeling van kracht. Hierdoor komt er een actieve informatieplicht voor GR-en, en krijgen de raden meer mogelijkheden om hun toezichthoudende taak uit te voeren. Financieel Landelijk spelen er veel discussies rondom de financiën van gemeenten. De aanleidingen zijn divers, maar het totaal aan discussies zorgt ervoor dat het op dit moment niet mogelijk is om een goed beeld te schetsen van de meerjarige gemeentefinanciën. Hierdoor zijn de meerjarige gemeentefinanciën heel instabiel. Dit betekent op dit moment ook een risico voor de gemeenten. Het leidt landelijk tot een bovenliggende discussie over hoe de bestuurslagen zich tot elkaar verhouden. De Raad van het Openbaar Bestuur (ROB), een onafhankelijk adviesorgaan van de regering en het parlement, heeft hierover afgelopen jaar ook meerdere rapporten en adviezen uitgebracht.
Tijdens de laatste ledenvergaderingen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) zijn meerdere moties aangenomen. Onder andere dat er geen taken meer over mogen naar gemeenten als het Rijk daar geen middelen voor beschikbaar stelt om ze uit te voeren. Voor de gemeenten is het belangrijk om goed aan te sluiten op lopende onderwerpen. Afgelopen collegeperiode waren de gemeenten goed in positie door hun actieve rol in de VFG/VGG lobby rondom herijking gemeentefonds en de afvaardiging van de wethouder financiën Tytsjerksteradiel in de VNG-commissie financiën en kopgroep verkiezingen. Het afgelopen jaar is gebleken dat kleinere gemeenten minder capaciteit en kennis in huis hebben op gemeentefinanciën dan de grote, stedelijke gemeenten en dat dit een zorgpunt is om de belangen van het landelijke gebied te borgen in deze landelijke discussies. De samenwerking VFG en VGG is daarom waardevol en impactrijk gebleken.
Regeerakkoord Naar aanleiding van het regeerakkoord speelt een aantal discussies die essentieel zijn voor de gemeentefinanciën: •
De reeks van het gemeentefonds loopt niet op maar af. Dit komt onder andere doordat het rijk niet aan alle uitgaven, waaronder de investeringspakketten, meer meeneemt in de berekening van het gemeentefonds. De afspraak is echter dat als het Rijk meer gaat uitgeven gemeenten ook evenredig meer krijgen (samen Trap op - Trap af).
•
Om de problemen in de woningmarkt aan te pakken komen er extra middelen voor een woningbouw impuls en een volkshuisvestingsfonds. Deze middelen worden echter uit het gemeentefonds gehaald (ca. € 100 per inwoner). Dit heeft voor het noorden waarschijnlijk extra nadelige effecten omdat deze gemeenten in verhouding minder meeprofiteren van de extra middelen voor woningbouw.
12
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022 •
Enige jaren geleden is er een oplopende opschalingskorting ingevoerd door het Rijk. Dit betekent dat gemeenten worden gekort op het gemeentefonds in de veronderstelling dat zij door opschaling efficiënter gaan werken en minder kosten hebben. Gemeenten stellen dit ter discussie. In het regeerakkoord staat dat de oplopende reeks wordt bevroren tot en met 2025 maar daarna weer ingeboekt. Voor Tytsjerksteradiel gaat het om de volgende bedragen: € 704.000 (2023), € 942.000 (2024) en € 1.189.000 (2025). Omdat de opschalingskorting structureel in de begroting is verwerkt, betekent dit dat het tijdelijke opschorten hiervan als 'incidentele bate' in de betreffende jaren terugkomt.
•
Er is een arbitragezaak geweest tussen de gemeenten en het Rijk over de kosten Jeugdzorg. Hierin is bepaald dat de gemeenten extra middelen van het Rijk horen te krijgen. Het Rijk kort nu de gemeenten op deze extra middelen omdat het Rijk vindt dat de gemeenten een Hervormingsagenda moeten uitvoeren die leidt tot deze daling van kosten. Als de nieuwe reeks van het regeerakkoord moet worden vertaald dan betekent dit dat de navolgende bedragen nog gecorrigeerd worden: € -176.000 (2023), € - 881.000 (2024) en (2025). De eerste kamer heeft in februari een motie aangenomen waarin zij niet instemt met deze korting. Deze motie roept het kabinet op om in overleg met gemeenten tot de gewenste hervorming van het jeugdstelsel te komen, zonder de voorgenomen bezuiniging van € 500 miljoen.
In het regeerakkoord wordt ook gesproken over een nieuwe financieringssystematiek. De discussie is bijvoorbeeld of er minder via de accressystematiek moet worden verrekend, of dat er meer gekeken moet worden naar bijdrages in fondsen en Specifiek Uitkeringen. Zoals nu het woningbouwfonds wat voorgesteld wordt en de regiodeals. Maar misschien ook wel bepaalde tegemoetkomingen in het Sociaal Domein. Bij deze discussie wordt ook de mogelijkheid voor een groter eigen belastinggebied vanaf 2026 betrokken. Kortom: er is veel discussie tussen gemeenten en het Rijk naar aanleiding van het Regeerakkoord. Pas bij de meicirculaire krijgen gemeenten meer duidelijkheid. Naar verwachting zal eind maart, vooruitlopend op de meicirculaire 2022, een eerste doorkijkje worden gegeven van de financiële gevolgen voor onze gemeente.
Herijking gemeentefonds Naast de omvang van het gemeentefonds speelt ook een discussie hoe het gemeentefonds verdeeld moet worden. De laatste berekeningen laten zien dat de effecten voor de beide gemeenten nog veel schommelen. Tytsjerksteradiel schommelt tussen de € -13 en € 5 en Achtkarspelen rond de € -85 en € -65. Een sterk negatief effect bij één van de gemeenten werkt uiteindelijk ook door op de samenwerking. Over de inhoudelijke voorstellen van de herijking is veel kritiek en er is veel onzekerheid over deze uitkomsten. Als gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel hebben wij stevige inbreng gehad in de gezamenlijke lobby van de VFG en VGG. Een belangrijk resultaat hiervan is de ingelaste ALV van de VNG in januari 2022. Hier is een resolutie aangenomen dat eerst de problemen c.q. fouten in het model moeten worden opgelost voordat tot herverdeling kan worden overgegaan. Het is nu wachten op een reactie van het ministerie van BZK hoe zij verder willen gaan met de herverdeling van het gemeentefonds.
13
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
Organisatie ontwikkelingen Werkmaatschappij 8KTD De gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel hebben in 2014 een Gemeenschappelijke Regeling opgericht; de GR Werkmaatschappij 8KTD. In de Werkmaatschappij hebben de gemeenten alle afdelingen, met uitzondering van de clusters Beheer van beide gemeenten, ondergebracht. De Werkmaatschappij voert allerlei taken uit die door de gemeenten worden opgedragen. De activiteiten van de Werkmaatschappij worden betaald uit bijdragen van de gemeente Achtkarspelen en de gemeente Tytsjerksteradiel. De GR bestaat uit ruim 400 formatieplaatsen. De gemeenten zelf hebben met hun eigen clusters Beheer samen ook nog ongeveer 145 formatieplaatsen. De begroting van de beide gemeenten en de GR WM8KTD zijn nauw met elkaar verweven. De begroting van de GR WM8KTD is in totaal ongeveer € 39,3 mln., waarvan € 34,8 mln. bestaat uit personeelskosten. De overige kosten zijn vooral ICT (€ 2,5 mln.) en overige werkbudgetten (€ 2 mln.). De bijdrage van Tytsjerksteradiel aan de WM8KTD bedraagt € 20 mln. De kosten van infra- en bouwprojecten, jeugd, WMO, subsidies etc. zitten in de begroting van de gemeente. De totale begroting van de gemeente Tytsjerksteradiel bedraagt € 89 mln. De Werkmaatschappij 8KTD wordt door een Algemeen Bestuur (AB) en een Dagelijks bestuur (DB) geleid.
Het AB wordt gevormd door de gezamenlijke colleges, het DB bestaat uit de burgemeesters en een wethouder van elke gemeente. Evaluatie samenwerking In 2021 heeft Bureau Berenschot een evaluatie uitgevoerd naar de samenwerking van de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. Ook is er door Berenschot een benchmark uitgevoerd. Uit dit rapport, wat in oktober 2021 in de raden is behandeld, komen diverse conclusies en aanbevelingen naar voren. In 2022 beraden we ons op welke vervolgstappen we kunnen zetten naar aanleiding van de in het evaluatierapport genoemde conclusies en aanbevelingen. Dit raakt de organisatieontwikkeling, de governance van de werkmaatschappij en bijvoorbeeld ook de toekomst van de afdelingen Beheer van beide gemeenten. De raad wordt hier medio 2022 nader over geïnformeerd. Programma Organisatieontwikkeling We geven in de loop van 2022 een vervolg aan het programma Organisatieontwikkeling om de missie en visie in praktijk te brengen. We werken samen aan een moderne, transparante, innovatieve en professionele organisatie die inspeelt op de behoefte van de Mienskip en elkaar. We richten ons hierbij op goed werkgeverschap, resultaatgericht werken en optimale dienstverlening.
Dit geven we onder andere vorm met een leiderschapsontwikkeltraject, de invoering van een sturingsmodel (A3-methodiek) en door ervoor te zorgen dat het gedachtegoed en de methodiek van resultaatgericht werken goed wordt geïmplementeerd. Om te meten waar we staan in de beleving van onze medewerkers voeren we een medewerkers-tevredenheidsonderzoek (MTO) uit.
14
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022 Ontwikkelingen arbeidsmarkt en strategische personeelsplanning Er is een start gemaakt met het vormgeven van strategische personeelsplanning binnen de organisatie(s) waarbij het ultieme doel is om ‘de juiste persoon op de juiste plek’ te krijgen. De visie op de arbeidsmarkt en de uitwerking daarvan maken een belangrijk onderdeel uit van SPP de komende jaren. In 2022/2023 wordt een arbeidsmarktstrategie ontwikkeld die inspeelt op de krapte op de arbeidsmarkt en aansluit bij de behoefte om goed personeel te werven én te behouden. Hierbij kan onder meer gedacht worden aan (door)ontwikkeling van beleid op onderdelen
zoals
‘duurzame
inzetbaarheid/vitaliteit’,
‘werving’,
‘evenwichtige(re)
leeftijdsopbouw’ en ‘goed werkgeverschap’.
Inzet BAB banen De gemeenten hebben afgesproken om de komende tien jaar extra banen te creëren voor mensen met een arbeidsbeperking, de zogenaamde BAB banen. Hiermee geven gemeenten uitvoering aan de Wet banenafspraak. Het realiseren van voldoende arbeidsplaatsen is nog niet gelukt. Begin 2022 wordt een beleidsplan opgesteld waarin onder andere terugkomt hoe een inhaalslag kan worden vormgegeven.
15
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
PER PROGRAMMA
16
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
Progr. 0 Bestuur en ondersteuning Waar staan we Inleiding In dit programma gaat het over de dienstverlening ter ondersteuning van onze eigen bestuursorganen, maar ook aan onze burgers, bedrijven en organisaties. Als bestuur willen we transparant, efficiënt en integer zijn en voor onze samenleving dienstbaar, laagdrempelig, herkenbaar en aanspreekbaar. Speerpunten in dit programma zijn een efficiënte en klantgerichte dienstverlening. Hierbij heeft de samenwerking met Achtkarspelen een belangrijke meerwaarde. Ombuigingen Naast de invoering en uitvoering van nieuwe wet- en regelgeving en de reguliere bedrijfsvoeringstaken, ligt de nadruk deze jaren op het realiseren van de ombuigingen. De hiermee te behalen besparingen vormen een belangrijk onderdeel van een gezond financieel meerjarenperspectief. Het project Procesoptimalisatie dat in 2021 is gestart, is het onderdeel met de meeste impact op de ambtelijke organisatie. Procesoptimalisatie gaat over het verbeteren van onze werkprocessen waarbij wordt ingezet op het harmoniseren van werkwijzen, het inzetten van technologie voor het verminderen van repeterende handmatige handelingen en het verminderen van complexiteit door beperking of afschaffen van regels. Dit moet leiden tot kortere doorlooptijden, lagere kosten, hogere kwaliteit en misschien nog wel het belangrijkste: tevreden klanten en medewerkers.
In de uitvoering van het project treedt op onderdelen vertraging op, waardoor de te behalen resultaten mogelijk later dan gepland worden gerealiseerd. Informatisering & Automatisering We geven uitvoering aan de Informatiestrategie zoals die in 2020 is opgesteld, waarbij het onze wens is om een ‘informatievoorziening zonder belemmering’ te realiseren. Onze ambitie is dat informatie op ieder moment en elke locatie eenvoudig beschikbaar is. Om op grond van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) een veilige informatievoorziening te kunnen leveren, zetten wij in op het verhogen van onze digitale weerbaarheid en het veiliger maken van ons ICT-netwerk. We hebben hierbij continu aandacht voor privacy, gegevensbescherming en informatiebeveiliging, onder andere door het bewustzijn op dit terrein onder medewerkers te verhogen. Voor een informatievoorziening zonder belemmering is een adequate inrichting van de I&A-functie essentieel. Externe expertise wordt ingezet om te helpen het beeld te schetsen wat hiervoor nodig is. Er zal nog nader worden bekeken of extra inzet op het gebied van bijvoorbeeld informatiearchitectuur en datagedreven werken nodig is om dit doel te realiseren.
17
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022 In control Het verder verbeteren van onze bedrijfsvoering en de beheersing van onze processen is een continu proces. Uit de resultaten van het afgelopen jaar (waaronder goedkeurende accountantsverklaringen voor beide gemeenten en de Werkmaatschappij) blijkt een opgaande lijn, die we willen vasthouden en verder uitbouwen. Onderdeel hiervan is het zelf uitvoeren van de (verbijzonderde) interne controle (VIC) binnen de organisatie en het verder ontwikkelen en implementeren van risicomanagement. Dit betekent onder meer aandacht voor het beheersen van fraude- en integriteitsrisico's en cybersecurity. Overwogen wordt jaarlijks een Gemeente Brede Risico Analyse uit te voeren om onze risico's goed vast te leggen en op basis daarvan passende maatregelen te kunnen treffen. De gemeente heeft voorbereidingen getroffen op het kunnen afgeven van een rechtmatigheidsverklaring door het college. Naar verwachting moeten gemeenten voor het verslagjaar 2022 voor de eerste keer een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening. Het nieuwe werken De Coronapandemie heeft een grote impact op de samenleving. Ook op onze organisatie en medewerkers en daarmee op onze manier van werken. Daarom is in 2021 onderzoek gedaan naar het nieuwe werken op de middellange termijn (post-corona).
Uit het onderzoek blijkt dat we een combinatie van thuiswerken en op kantoor/locatie werken als toekomstbeeld zien, waarbij de ontmoeting een steeds belangrijker karakter krijgt. Bij de toekomstige manier van werken (‘je werkt waar dat nodig is’) zal de focus daarom komen te liggen op een 'hybride' vorm van werken: deels thuis en deels op kantoor of op locatie. De verdere uitwerking en implementatie hiervan is voorzien in 2022 e.v. Gebouwenbeheer De verduurzaming van het gemeentelijk gebouwenareaal is een belangrijk speerpunt binnen het gemeentelijk gebouwenbeheer de komende jaren. Onderzoeken worden uitgevoerd naar de impact hiervan. De inhoudelijke en financiële gevolgen zijn nu nog niet bekend.
Lopend beleid Hieronder vindt u een opsomming van beleidsdocumenten die binnen het programma vallen en daarnaast beleidsdossiers die de komende bestuursperiode bijzondere aandacht vragen.
Algemeen De (actuele) beleidsdocumenten binnen dit programma zijn: •
Verordening rechtspositie raads- en commissieleden Tytsjerksteradiel
•
Verordening op de ambtelijke bijstand en de fractieondersteuning
•
Verordening werkgeverscommissie Tytsjerksteradiel
•
Organisatieverordening, actualiseren in 2022
•
Verordening op het Presidium, geen einddatum
•
Verordening commissie bezwaarschriften en klachten 8KTD, actualiseren in 2022
•
Verordening onroerendezaakbelastingen, geen einddatum
•
Verordening rioolheffing, geen einddatum 18
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022 •
Verordening riool aansluitrechten
•
Verordening éénmalig aansluitrecht
•
Verordening op de heffing en de invordering van afvalstoffenheffing, geen einddatum
•
Aanwijzingsbesluit heffings- en invorderingsambtenaar, geen einddatum
•
Verordening reinigingsrechten, geen einddatum
•
Verordening toeristenbelasting, geen einddatum
•
Leidraad invordering, geen einddatum
•
Legesverordening, jaarlijkse actualisatie
•
Verordening begrafenisrechten
•
Mandaatbesluit, geen einddatum
•
Financiële verordening, geen einddatum
•
Controleverordening
•
Verordening op de rekenkamercommissie, geen einddatum
•
Archiefverordening, geen einddatum
•
Gemeenschappelijke Regeling Werkmaatschappij 8KTD, geen einddatum
•
Verordening doelmatigheid en doeltreffendheid, geen einddatum
•
Verordening op de heffing en de invordering van reclamebelasting, geen einddatum
•
Treasurystatuut
•
Beheerplan gemeentelijke gebouwen 2020-2024
•
Beleidsplan VIC 2021-2024
•
Personeelshandboek, geen einddatum
•
Inkoop- en aanbestedingsbeleid, geen einddatum
Actuele (beleids)dossiers Nieuw beleid 2022: Beleidsplan Preventie Fraude, Misbruik en Oneigenlijk gebruik. Gemeentebrede risico analyse (in ontwikkeling)
Welke (landelijke) ontwikkelingen komen op ons af Wet Open Overheid Naar verwachting treedt per 1 mei 2022 de nieuwe Wet Open Overheid (WOO) in werking. De wet, opvolger van de WoB, is bedoeld om de overheid transparanter te maken en zo het belang van openbaarheid van publieke informatie voor de democratische rechtsstaat, de burger, het bestuur en economische ontwikkeling beter te dienen. De WOO gaat niet alleen om het actief openbaar maken, maar ook om het verbeteren van de informatiehuishouding als geheel. Dit is een belangrijke onderliggende voorwaarde om transparanter te kunnen worden als overheid. Door het op orde hebben van de informatiehuishouding kan informatie sneller en beter actief/passief openbaar gemaakt worden. Voor de uitvoering en verdere implementatie worden verschillende organisatorische en technische aanpassingen gerealiseerd.
19
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
Progr. 1 Veiligheid Waar staan we Het programma Veiligheid omvat alle gemeentelijke activiteiten op het gebied van handhaving van de openbare orde, bevordering van de veiligheid en activiteiten rondom de bijzondere wetten. Hieraan wordt op verschillende manieren vormgegeven door het stellen van regels, het maken van beleid, uitvoering geven aan handhaving, organisatie van de crisisbeheersing, de brandweer en de samenwerking met de politie. Het programma Veiligheid is onderverdeeld in twee aandachtsgebieden:
1. Crisisbeheersing en brandweer Hieronder valt onder andere de samenwerking binnen de Veiligheidsregio Fryslân en gemeentelijke ontwikkelingen en taken op het gebied van crisisbeheersing en brandweerzorg.
2. Openbare orde en veiligheid Hieronder vallen diverse gemeentelijke ontwikkelingen en taken op het gebied van openbare orde en veiligheid. Ook ontwikkelingen met betrekking tot ketenpartners als politie, Veiligheidshuis en het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) worden hierin benoemd.
Lopend beleid Hieronder vindt u een opsomming van beleidsdocumenten die binnen het programma vallen en daarnaast beleidsdossiers die de komende bestuursperiode bijzondere aandacht vragen. Veiligheidsnota van de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel 2019-2022, “Feiligens yn ferbûnens”. Het huidige beleid is vastgesteld in de raadsvergadering van 17 oktober 2019 en loopt in 2022 af. In de loop van 2022 wordt nieuw beleid gemaakt. Het huidige beleid wordt geëvalueerd. Samen met de gemeenteraad worden prioriteiten voor nieuw beleid afgesproken, waarna in de loop van 2022 door de raad nieuw beleid wordt vastgesteld. Notitie "Zuiver Zaken Doen, Wet Bevordering Integriteit Beoordeling door het Openbaar Bestuur (Wet Bibob)", vastgesteld 2 juli 2017. Door wijziging in wetgeving is actualisatie noodzakelijk. Daarnaast wordt naar aanleiding van de intentieverklaring Fries Norm Ondermijning die begin 2022 wordt getekend een aanscherping van het beleid doorgevoerd. Het huidige Bibob-beleid wordt in 2022 geactualiseerd. Nieuwe wetgeving wordt verwerkt en op grond van regionale afspraken wordt het beleid op bepaalde punten aangescherpt.
Algemeen De (actuele) beleidsdocumenten binnen dit programma zijn:
20
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022 Beleidsnotities •
Veiligheidsnota van de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel 2019-2022, “Feiligens yn ferbûnens”. Vastgesteld in de raadsvergadering van 17 oktober 2019.
•
Notitie "Zuiver Zaken Doen, Wet Bevordering Integriteit Beoordeling door het Openbaar Bestuur (Wet Bibob)", vastgesteld 2 juli 2017.
•
Beleidsregels Opiumwet 13b en handhavingsmatrix, oktober 2018. Geldt met ingang van 18 oktober 2018.
•
Beleidsregel Wet Aanpak Woonoverlast. Geldt met ingang van 29 juli 2020.
Bestuurlijk akkoord •
“Kansen bieden voor re-integratie”, bestuurlijk akkoord van 1 juli 2019 tussen Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), reclassering en gemeenten.
•
Pilot “Koers en Kansen” in Noord-Nederland (Fryslân, Groningen, Drenthe).
Actuele (beleids)dossiers Relevant beleidsdossier de komende raadsperiode:
Ondermijning Georganiseerde, ondermijnende criminaliteit bestaat uit veel soorten criminaliteit en activiteiten die daarmee samenhangen. Bij activiteiten maakt de georganiseerde criminaliteit gebruik van diensten uit de bovenwereld. In 2022 wordt – in navolging van twee eerder afgeronde projecten - het onderwerp ondermijning verder opgepakt. Het gaat daarbij om de uitvoering van de aanbevelingen die voortvloeien uit het in 2021 gedraaide project Binnenspiegel. Een aantal van deze aanbevelingen is inmiddels geïmplementeerd, waaronder de belangrijkste, namelijk het opstarten van een periodieke interne casustafel ondermijning. Daarnaast zullen de activiteiten die voortvloeien uit het project 'Ongewenste inmenging in dorpen en wijken' (Buitenspiegel) in 2022 concreet worden opgepakt. Begin 2022 wordt een intentieverklaring in Fryslân getekend, waarbij een gezamenlijke Friese norm wordt vormgegeven.
Welke (landelijke) ontwikkelingen komen op ons af Integrale aanpak sociale problematiek Een integrale aanpak van sociale problematiek is steeds belangrijker. Op het snijvlak van het veiligheidsdomein en het sociaal domein lopen verantwoordelijkheden en taken vaak in elkaar over. Hiervoor wordt een gezamenlijke aanpak voorbereid.
Boa’s openbare orde en veiligheid De Noordoost Friese portefeuillehouders hebben – in vervolg op de samenwerking in het BOA II domein - de wens uitgesproken ook in het BOA I domein (domein Openbare Orde/ Verkeer/ Alcoholwet) samen te willen werken. De bedoeling is dit de komende periode verder te onderzoeken.
21
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
Progr. 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Waar staan we Inleiding Het programma Verkeer, vervoer en waterstaat omvat de aanleg, het beheer en onderhoud van (water-)
wegen
en
straten
c.a.,
openbare
verlichting,
gladheidsbestrijding
en
verkeersveiligheid. Het programma is gericht op het mogelijk maken van een veilige deelname aan het verkeer en een sober en doelmatig beheer van de openbare ruimte met inachtneming van en respect voor de aanwezige (unieke) kwaliteiten. Verder valt de passantenhaven Earnewâld onder dit programma
Lopend beleid Hieronder vindt u een opsomming van beleidsdocumenten die binnen het programma vallen. •
Beheerplan Wegen (en conservering beweegbare bruggen) 2019 - 2023
•
Gemeentelijk Verkeer - en Vervoerplan (t/m 2022)
•
Beleidsplan en uitvoeringsprogramma Openbare Verlichting
•
Beleid- en beheerplan Water 2019 - 2034
Algemeen De (actuele) beleidsdocumenten binnen dit programma zijn: •
Zie onder lopend beleid
Actuele (beleids)dossiers Onderstaand een weergave van actuele dossiers dan wel dossiers die gaan spelen in de komende raadsperiode. •
Mobiliteitsvisie ANNO
•
Aanleg glasvezel binnengebieden
•
Beheer Oevers en kaden
•
Renovatie brug Eastermar
•
Bruggenproblematiek Prinses Margrietkanaal
•
Beheer- en exploitatie van de passantenhaven ca. te Earnewâld
•
Beleids- en uitvoeringsplan Openbare Verlichting (2022)
•
Gemeentelijk Verkeer en Vervoerplan (2023)
Welke (landelijke) ontwikkelingen komen op ons af •
Oever- en kadebeheer: Binnen Fryslân wordt geprobeerd in goed overleg tussen de Provinsje, het Wettterskip en de Friese gemeenten te komen tot afspraken voor een eenduidige benadering van vraagstukken wie welke taken heeft uit te voeren/te bekostigen aangaande de instandhouding van oevers en kaden. Hiermee zijn (met een wisselende impact) behoorlijke financiële gevolgen annex.
22
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
Progr. 3 Economie Waar staan we Inleiding Voor het beleidsveld Economische Zaken is onze inzet toegespitst op een goed en duurzaam ondernemersklimaat in de gemeente en het stimuleren van de werkgelegenheid. Dat doen wij via de doelen: •
versterken van het ondernemersklimaat;
•
duurzaam ondernemen;
•
regionale samenwerking onder andere via ANNO III en de versnellingsagenda.
Voor het beleidsveld Toerisme en Recreatie werken we met de gebiedsclusters Trynwâlden, Earnewâld e.o. en de Burgumer Mar. Onze doelen zijn: •
een florerende gastvrijheidseconomie als een belangrijke drager voor de lokale economie;
•
een prettige leefomgeving voor eigen inwoners ter bevordering van brede welvaart;
•
vergroten van de waarde van de natuur en biodiversiteit en de beleefbaarheid daarvan;
•
samenhangende, krachtige organisatie met aantrekkelijke routestructuren.
Lopend beleid Hieronder vindt u een opsomming van beleidsdocumenten die binnen het programma vallen en daarnaast beleidsdossiers die de komende bestuursperiode bijzondere aandacht vragen.
Algemeen De (actuele) beleidsdocumenten binnen dit programma zijn: 1. Beleidsplan Economie Zaken ‘Foarút yn in nije tiid 2021-2027’ is op 25 november 2021 vastgesteld. Tweejaarlijks wordt het uitvoeringsplan geëvalueerd, voor het eerst in januari 2024. 2. Toerisme en recreatie Beleid en uitvoeringsprogramma 2021–2030 ‘Folle mear om te ûntdekken’
is
op
23
september
2021
vastgesteld.
Het
‘Ontwikkelkader
logiesaccommodaties’ maakt hier onderdeel van uit. Evaluatie na afloop in 2030. 3. Regionaal beleid voor toerisme en recreatie (ANNO) is vastgesteld in februari 2020. Looptijd 10 jaar. 4. Agenda Netwerk Noordoost III (ANNO). Looptijd tot en met 2025.
23
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
Actuele (beleids)dossiers Relevante beleidsdossiers zijn: •
Uitwerking ANNO III (programma economie)
•
Convenant bedrijventerreinen regio-provincie (afspraken)
•
Centrumplan Burgum
•
Versnellingsagenda
•
Lelylijn en Deltaplan
• •
Europese Verbindingsalliantie (Friese Projecten Machine) (vooreerst deelname voor twee jaar als ANNO-gemeenten, evaluatie eind 2023) Energievoorziening in relatie tot vestiging en uitbreiding van bedrijven
•
Ontwikkeling NP Alde Feanen (nieuwe stijl)
•
Stichting Regiomarketing Toerisme
Beschikbare bedrijventerreinen In onze gemeenten zijn op dit moment bedrijventerreinen beschikbaar in Oentsjerk en Gytsjerk.
Welke (landelijke) ontwikkelingen komen op ons af •
Beleid gericht op toenemende eisen voor duurzame bedrijfsvoering en circulariteit (maakt onderdeel uit van beleidsplan economische zaken).
•
Problematiek congestie elektriciteitsnet (vraagt ruimtelijke procedures).
•
Veranderend
Retail
landschap
(webshops)
(kan
consequenties
hebben
voor
winkelgebieden, is meegenomen is centrumplan Burgum). •
Digitalisering/automatisering
in
het
bedrijfsleven
(vraagt
hoger
kennisniveau
medewerkers, is een antwoord op de schaarste aan beschikbare arbeidskrachten, is een aandachtspunt in de versnellingsagenda).
24
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
Progr. 4 Onderwijs Waar staan we Het programma is onder te verdelen in drie bestanddelen, tevens wettelijke opdrachten: •
Onderwijshuisvesting
•
Gemeentelijk Onderwijs Achterstanden Beleid
•
Overige, i.c. Leerplicht en Leerlingenvervoer
Lopend beleid Hieronder vindt u een opsomming van beleidsdocumenten die binnen het programma vallen en daarnaast beleidsdossiers die de komende bestuursperiode bijzondere aandacht vragen. Onderwijshuisvesting In Tytsjerksteradiel is in nauwe samenwerking met de schoolbesturen basis- en voortgezet onderwijs een Integraal Huisvesting Plan (IHP) opgesteld. Deze is vastgesteld door de raad op 27 januari 2022. Gemeentelijk OnderwijsAchterstanden Beleid (GOAB of beter 'onderwijskansenbeleid') Voor de periode 2020-2024 is het beleidsplan “Samen sterk in de basis” van kracht. In dit beleidsplan staat o.a. het gemeentelijke onderwijsachterstandenbeleid beschreven. Daarnaast ook talentontwikkeling en Passend onderwijs en zorg. Leerplicht en Leerlingenvervoer Beide zijn wettelijke uitvoeringstaken voor de gemeente. In beide gevallen wordt veel regionaal samengewerkt. Voor de leerplicht is de gemeente onderdeel van de RMC regio de Friese Wouden (contactgemeente Smallingerland). Voor het leerlingenvervoer zijn samen met de gemeenten Dantumadiel en Noardeast Fryslân contracten afgesloten met Jobinder en is het beleid voor de gehele regio geharmoniseerd.
Algemeen De (actuele) beleidsdocumenten binnen dit programma zijn: •
IHP, Integraal HuisvestingsPlan Tytsjerksteradiel
•
Beleidsplan “Samen sterk in de basis 2020-2024”
•
Verordening leerlingenvervoer (2021)
25
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
Actuele (beleids)dossiers •
Het integraal Huisvestingsplan (IHP) wordt in 2024 geactualiseerd (tweejaarlijks)
•
Het beleidsplan “Samen sterk in de basis” is in uitvoering
•
Voor leerplicht en leerlingenvervoer, geen bijzonderheden
Welke (landelijke) ontwikkelingen komen op ons af Het nieuwe kabinet trekt extra middelen uit voor het bevorderen van de Gelijke Kansen, daarmee zijn er wellicht nieuwe mogelijkheden om het huidige Kansenbeleid (gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid) te versterken.
26
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
Progr. 5 Sport, cultuur en recreatie Waar staan we De elementen sport, cultuur en recreatie zijn belangrijke pijlers om een aantrekkelijke woonomgeving met vitale inwoners na te streven. Deze elementen zorgen voor persoonlijke ontplooiing en ontwikkeling van onze inwoners.
Daarnaast vergroten ze de sociale
samenhang en deelname aan de samenleving, wat bijdraagt aan een goed leef- en woonklimaat.
Lopend beleid Hieronder vindt u een opsomming van beleidsdocumenten die binnen het programma vallen en daarnaast beleidsdocumenten die de komende bestuursperiode bijzondere aandacht vragen. Daarnaast benoemen we enkele opgaven waarmee we in de komende bestuursperiode te maken krijgen binnen programma 5 vanwege bijvoorbeeld verandering in regelgeving of maatschappelijke ontwikkelingen. Sport Op dit moment geven we uitvoering aan de in september 2018 vastgestelde sport- en beweegvisie “Samen werken aan sportieve en vitale inwoners 2018-2023”. In die Sportvisie staat de ambitie voor de komende jaren beschreven; we streven naar sportieve en vitale inwoners in de gemeente Tytsjerksteradiel, waar voor iedereen ruimte is om te bewegen. Een actueel onderwerp hieruit is de uitvoering van het lokaal sportakkoord Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. De nota loopt tot 2023, voor een (beleidsmatige) continuering zal een nieuwe beleidsnota ontwikkeld moeten worden. Verder is in januari 2022 het Beheerplan sportvelden 2022-2027 vastgesteld. Hiermee is het beheerplan van het kapitaalgoed (gemeentelijke) sportvelden actueel voor de komende raadsperiode.
In de komende periode volgen we enkele ontwikkelingen nauwlettend en dragen we bij aan ontwikkeling en realisatie: - Nieuwbouw multifunctionele sportzaal MFC Tytsjerk; - Aanpassing en opname gymzaal in MFA Jistrum; - Sanering bermen rond kunstgrasvelden (handhavingsverzoek). Beleidsmatig verwachten we meer aandacht te besteden aan het bewegen in de openbare ruimte (beweegparken, fitness in de buitenlucht, skatepleinen). Hier ligt ook een raakvlak met speelterreinen. Tot slot volgen we de ontwikkelingen inzake kunstgras (Europese besluitvorming inzake toepassing microplastics als infill). Cultuur In november 2021 heeft de gemeenteraad de Kultuernota "Ut de kûlizen" vastgesteld, een gemeenschappelijke cultuurnota op hoofdlijnen voor Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel. Aan de hand van drie thema’s, meidwaan, mei-inoar en nij & aktueel, willen we een nieuwe impuls 27
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022 geven aan cultuurparticipatie in beide gemeenten. De komende jaren geven we uitvoering aan de activiteiten in het uitvoeringsprogramma van de cultuurnota. Nota Frysk taalbelied De hjoeddeistige Nota Frysk taalbelied wurdt ein 2022 yn beide gemeenten aktualisearre, mei as resultaat ien Nota Frysk taalbelied foar beide gemeenten. Doelstelling fan it gemeentlik Frysk taalbeleid is om rânebetingsten te kreëarjen foar it behâld en fuortsterkjen fan de Fryske taal. Recreatie In september 2021 heeft de gemeenteraad een Beleid- en uitvoeringsprogramma 2021-2030 "Folle mear om te ûntdekken" vastgesteld. Hier ligt ook een verbinding met Economische Zaken. Het beleidsprogramma evalueren we in 2030. Openbaar groen Vanuit het Beleidsplan groen 2012 geven we uitvoering aan regulier onderhoud. Momenteel speelt nog de afronding van de actualisatie data (areaal) groenbeheer en een discussie over een mogelijke uitbreiding van het park de Klinze (o.m. grondruil, aanleg/uitbreiding). Biodiversiteit Via verschillende projecten wordt nu uitvoering gegeven aan het verhogen en behoud van de biodiversiteit. In de komende periode wordt een nieuw gemeentelijk biodiversiteitsplan ontwikkeld en opgesteld.
Kapvergunningen Daarnaast zal in de komende periode verder vorm worden gegeven aan de uitwerking van de deregulering kapvergunningen particulier terrein. In 2021 zijn een drietal scenario's aan de raad voorgelegd, te weten het behouden van het huidige kapvergunningsstelsel, het afschaffen van
de
kapvergunningen,
en
het
instellen
van
een
waardevolle
bomenlijst
met
onderhoudsbijdrage. In de nieuwe bestuursperiode onderzoeken we het draagvlak voor de waardevolle bomenlijst met onderhoudsbijdrage en de uitkomsten worden opnieuw aan de raad voorgelegd. Herinrichting Alde Feanen Dit is een gebiedsproces waarbij meerdere partijen een rol spelen, waaronder de gebiedscommissie Alde Feanen. De regie ligt bij de provincie Fryslân. In de afgelopen periode zijn de 1e uitvoeringsmodule (realisatie Pettebosk) en 2e uitvoeringsmodule (gebied boven Earnewâld) gerealiseerd. De 3e uitvoeringsmodule van dit landinrichtingsproject is op dit moment in uitvoering en behelst voor de gemeente een aantal belangrijke doelen: •
Het afronden van de vaarroute uit de 2 e uitvoeringsmodule (noodzakelijk) en een gewenste eindinrichting van de Panhuyspoel.
•
Daarnaast richten we in deze module nog enkele percelen als natuur in. De maatregelen richten zich hierbij vooral op het ontwikkelen van natuurwaarden en het verbeteren van de waterbeheersing.
28
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022 Momenteel bereiden we de 4e uitvoeringsmodule voor; dit zit nog in de (verkennende) planvormingsfase. Het streven is om deze module nog voor de zomer aan de streek te presenteren en ter inzage te leggen.
Actuele (beleids)dossiers Geen bijzonderheden.
Welke (landelijke) ontwikkelingen komen op ons af Zie lopend beleid.
29
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
Progr. 6 Sociaal domein Waar staan we Onder programma 6 vallen alle wettelijke taken die worden uitgevoerd op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. Hiertoe behoren ook subsidies die wij verstrekken in het kader van de sociale basis voor burgerkracht en samenredzaamheid, zoals de subsidie aan onze welzijnsinstelling. De veranderingen en financiële druk binnen dit programma zijn sinds de decentralisaties in 2015 groot. Door de (dubbele) vergrijzing heeft VNG in 2019 becijferd dat het beroep op maatwerkvoorzieningen jaarlijks 7% zou stijgen tot 2024, los van de indexering van tarieven. Landelijk beleid en jurisprudentie heeft daarbij nog geleid tot extra kosten. De invoering van een abonnementstarief, waardoor inwoners een inkomensonafhankelijke eigen bijdrage gingen betalen, is daarvan een voorbeeld. In de Jeugdwet zijn de kosten afgelopen jaren ook gestegen. Over de afgelopen vijf jaar zien wij een toename van de kosten van meer dan 50%. De
toename
van
complexe
meervoudige
problematiek
speelt
daarin
mee.
De gebiedsteams spelen een cruciale rol om het stijgend gebruik van maatwerkvoorzieningen te beheersen. In dit kader is er in 2018 voor gekozen de gebiedsteams onderdeel uit te laten maken van de Werkmaatschappij. In 2021 is ervoor gekozen de gebiedsteams door te ontwikkelen en hierop te investeren. Een sterke sociale basis in onze dorpen is daarbij essentieel. De gemeente, zorgaanbieders en andere maatschappelijke organisaties dienen daarop aan te sluiten. Samen staan we voor de transformatieopdracht, die ook intern binnen de gemeentelijke organisatie nog tijd en investering vraagt. Kortom: de structurele bezuinigingen in de komende jaren stellen onze gemeente, maatschappelijke organisaties en inwoners voor een grote opgave in de komende bestuursperiode.
Algemeen Na de vaststelling in 2019 van het ‘beleidskader sociaal domein 2019-2022’, zijn er nieuwe strategische keuzes gemaakt in de afgelopen jaren. Dit heeft geleid tot bijstelling van beleid en budgetten op diverse onderdelen van het programma sociaal domein. Veel van deze ontwikkelingen zijn op hoofdlijnen uitgewerkt en in beleid vertaald, maar vragen in de komende bestuursperiode om implementatie en nadere uitwerking. Het beleid sociaal domein is op hoofdlijnen tussen de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel volledig geharmoniseerd. De visies en beleidsplannen die in de afgelopen bestuursperiode zijn vastgesteld gelden voor beide gemeenten. Gezien het sociaal domein volledig is ondergebracht in de werkmaatschappij, is geharmoniseerd beleid in de komende bestuursperiode een belangrijk uitgangspunt. 30
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022
Actuele (beleids)dossiers Onderstaand een overzicht van strategische documenten die in de vorige bestuursperiode zijn vastgesteld met daarbij de looptijd, de fase waarin de uitwerking ervan zich bevindt en de geplande evaluatiemomenten: Visie/beleidsplan
Looptijd
Fase
Evaluatie
Beleidskader sociaal
2019-2022
Geïmplementeerd,
2022
domein
deels implementatiefase
Beleidsplan
2020-2024
Geïmplementeerd
2023
Beleidsplan Participatie
2022-2025
Implementatiefase
2023
Visie Sociale Basis
2022 e.v.
Implementatiefase
2025
schulddienstverlening
Q2 2022: informatie over subsidies. Inkoopstrategie Wmo en
2022-2028
Participatiewet
Voorbereiding
op
NTB
implementatiefase
Nalevingsvisie
2021-2025
Implementatiefase
2024
Inburgeringsbeleid
2022-2025
Implementatiefase
2024
Regiovisie Aanpak van
2022 e.v.
Implementatiefase
NTB
geweld in afhankelijkheidsrelatie Een korte toelichting op de stukken met daarbij belangrijke aandachtspunten: -
Beleidskader sociaal domein
Dit betreft een visie en kaderstellend document voor het brede sociaal domein dat in april 2019 is vastgesteld door beide gemeenteraden. Binnen deze kaders zijn de beleidsplannen en nadere visies binnen het sociaal domein uitgewerkt. In 2022 wordt een rapportage opgeleverd over de uitvoering van het beleidskader. -
Beleidsplan schulddienstverlening 2020-2024 Eind 2019 heeft de gemeenteraad het beleidsplan schulddienstverlening vastgesteld, hiermee werd het beleid voor beide gemeenten geharmoniseerd. In 2023 zal een evaluatie aan de gemeenteraad worden aangeboden, evt. nieuwe beleidsontwikkeling vindt plaats in 2024/2025.
-
Beleidsplan Participatiewet 2022-2025 In december 2021 heeft de raad het nieuwe participatiebeleid “Iedereen doet mee” vastgesteld. In het nieuwe beleid wordt meer aandacht gevestigd op het “meedoen” in de sociale basis door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Het college zal een uitvoeringsplan vaststellen, de raad ontvangt deze ter informatie in Q2 2022. Verder wordt in de loop van 2022 de uitvoering van de motie vreemd van 22 april 2021
31
Overdrachtsdocument gemeenteraadsverkiezingen 2022 ‘Uitvoering participatiewet voor mensen met achterstand tot de arbeidsmarkt’ voor de klassieke doelgroep geëvalueerd. -
Visie sociale basis en consequenties voor subsidies per 2023 De visie ‘versterken sociale basis’ is in oktober 2021 door de raad van Tytsjerksteradiel vastgesteld. Het college heeft op grond van de visie een subsidieregeling vastgesteld. Partijen kunnen een aanvraag indienen via de website van de gemeente, deze worden kwalitatief beoordeeld en gerangschikt. Gezien het budget dat beschikbaar is voor de subsidieregeling per 2023 lager ligt, zullen er subsidieaanvragen geweigerd gaan worden. Op 4 november 2021 is tijdens de begrotingsvergadering de motie Sociale Basis door de raad aangenomen. Het college heeft als gevolg hiervan in december 2021 een begrotingswijziging aan de raad voorgelegd om een reservefonds sociale basis van 300.000 euro vorm te geven. Het reservefonds zal gebruikt worden om eventuele frictiekosten (n.a.v. herverdeling subsidie) en eenmalige benodigde investeringen om naar een sterke sociale basis door te groeien. Voorafgaand aan de kadernota 20232027 zal de raad worden geïnformeerd over de financiële en inhoudelijke consequenties van de nieuwe visie en de nieuwe subsidieregeling.
-
Strategische inkoopkeuzes sociaal domein 2023 en 2024 De gemeenteraden hebben de inkoopstrategie Wmo en Participatiewet (2022-2028) op 3 maart 2022 vastgesteld. Met de nieuwe inkoopstrategie beogen wij dat wij onze inwoners