02a - Bijlage 2.1 - scenario's MFC Tytsjerk VG

Scenario’s MFC Tytsjerk in beeld ‘Fan dream nei wurklikheid’ Onderzoek naar de realisatie van een Multifunctioneel centrum (MFC) in Tytsjerk

Auteur:

Anke de Boer i.s.m. Regiegroep MFC Tytsjerk

Datum:

1 juni 2020

Versie:

definitief

1

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ......................................................................................................... 3

1.1

Aanleiding en achtergrond .................................................................................. 3

1.2

Ambitie en vraagstelling ...................................................................................... 4

1.3

Kaders en uitgangspunten .................................................................................. 4

1.4

Aanpak en projectorganisatie ............................................................................. 5

1.5

Status document en vervolg................................................................................ 5

1.6

Leeswijzer .............................................................................................................. 5

2.

Huidige situatie in Tytsjerk in beeld .......................................................... 6

2.1

Dorp Tytsjerk ......................................................................................................... 6

2.2

Betrokken partijen MFC ....................................................................................... 7

2.3

2.2.1

Stichting doarpshûs Yn ‘e Mande............................................................. 7

2.2.2

Vereniging voor Dorpsbelangen Tietjerk.................................................. 9

2.2.2

Ontmoetingsschool de Romte (Adenium) .............................................. 10

2.2.3

Kinderwoud Kinderopvang..................................................................... 11

2.2.4

Gemeente Tytsjerksteradiel .................................................................... 13

2.2.6

Overige betrokkenen .............................................................................. 16

Gebouwen ........................................................................................................... 18 2.3.1

Dorpshuis Yn ‘e Mande........................................................................... 18

2.3.2

OS de Romte ........................................................................................... 19

2.3.3

KDV/BSO Piipba ...................................................................................... 19

2.3.4

Gymzaal Tytsjerk .................................................................................... 20

2.3.5

Kantine en kleedruimten KF De Wâlden ................................................ 21

3.

Droombeeld van MFC Tytsjerk .................................................................. 22

4.

Verkenning van de locaties ....................................................................... 25

5.

Scenario’s in beeld ...................................................................................... 30

5.1

Drie scenario’s ..................................................................................................... 30

5.2

Samenstelling en aanbod in het MFC............................................................... 30

5.3

Scenario’s – beschrijving en uitgangspunten .................................................. 31

5.4

Financiële consequenties scenario’s (investering en dekking) ...................... 33

Bijlagen 1 - Bezettingsschema dorpshuis Yn ‘e Mande + overzicht activiteiten 2 - Bezettingsschema gymzaal 2019-2020 3 - Rapporten verduurzaming gymzaal Tytsjerk + Yn ‘e Mande, Yntec (losse bijlage) 4 - Quickscan gemeente locaties (losse bijlage) 5 - Pilot onderzoek GGD (losse bijlage) 6 - Vergelijking locaties + samenvatting kernwaarden GGD 7 - Overzicht bvo Yn ‘e Mande 8 - Eerste verkenning ruimtelijk PvE MFC – concept 9 - Kostenramingen scenario’s (losse bijlage) 10 - Overzicht subsidiemogelijkheden 11 - Overzicht gebruikte informatie

1. Inleiding Als ‘iepen mienskip’ met elkaar naar voren kijken en gaan voor behoud van diensten en faciliteiten voor alle Tytsjerkers en deze waar mogelijk een impuls geven naar de toekomst. Dat is de drijfveer om te komen tot een multifunctioneel centrum (MFC) in Tytsjerk. Een MFC dat meer is dan alleen een gebouw; een samenhangend geheel van faciliteiten, diensten en vooral mensen die samen vorm en inhoud geven aan ‘hun mienskip’. Naast de school, kinderopvangvoorzieningen en het dorpshuis kan een MFC ook plek bieden aan sport en spel, verenigingen, gemeentelijke steunpunten, zorg, gezinnen…van alles van jong tot oud.

1.1 Aanleiding en achtergrond Al enkele jaren wordt in Tytsjerk nagedacht over een multifunctioneel centrum (MFC). Belangrijke aanleiding zijn de beoogde nieuwbouw voor Ontmoetingsschool (OS) de Romte en de kansen die een MFC kan bieden om bepaalde maatschappelijke functies voor Tytsjerk te behouden, een impuls te geven en/of uit te breiden. Functies die de komende jaren anders mogelijk onder druk komen te staan. Kindvoorzieningen in de gemeente Tytsjerksteradiel In 2015/2016 heeft de gemeente de toekomstbestendige spreiding van kindvoorzieningen in Tytsjerksteradiel onderzocht. Naast onderwijs, kinderopvang en welzijn zijn ook de dorpen hierbij betrokken. Na het onderzoek zijn ambities geformuleerd en visies verder ontwikkeld. Ambities op het vlak van de vorming van Integrale Kind Concepten (IKC’s) en behoud en versterking van de leefbaarheid in dorpen, maar ook voor wat betreft de realisatie van toekomstbestendige voorzieningen voor de ontwikkeling van kinderen (IKC), sport en ontmoeten. Toekomstbestendige en toekomstgerichte huisvesting In 2018 zijn de basisscholen samengegaan in OS De Romte en gehuisvest in het verouderde gebouw van de Master Fennemaskoalle. Bij de samenvoeging stelden de schoolbesturen passende, toekomstbestendige huisvesting als voorwaarde. Liefst in de vorm van een IKC met de kinderopvang (dag- en peuteropvang en buitenschoolse opvang).

Tytsjerk kent naast onderwijs diverse maatschappelijke voorzieningen op het vlak van ontmoeten (o.a. dorpshuis Yn ‘e Mande) en sport (sportvelden, gymzaal en kantine). Ook deze voorzieningen vragen, met oog op toekomstbestendigheid, veranderende wet- en regelgeving en ambities op het vlak van duurzaamheid, om de nodige investeringen.

Okander | MFC Tytsjerk – scenario’s in beeld

-

1 juni 2020

Eerste verkenningen vanuit het dorp met MFC-werkgroep Dorpsbelangen Tytsjerk heeft het MFC-thema in haar dorpsvisie “Doarpsfyzje Tytsjerk, dorpsvisie 2018 en verder” opgenomen. Een visie die in 2017 met en voor het dorp is uitgewerkt en in 2018 is vastgesteld. Om een vervolg te geven aan het MFC-thema is een werkgroep opgericht, die voor alle Tytsjerkers toegankelijk was. Deze is in 2018 een aantal keren bijeengekomen. Ook zijn inloopavonden (open MFC-ateliers) georganiseerd over de functionaliteiten en activiteiten die Tytsjerkers graag behouden zien in een MFC en om ideeën en kansen voor aanvullende (nieuwe) ontwikkelingen te verkennen. Er is in dit stadium geen voorkeursscenario uitgesproken en geen definitieve locatiekeuze gemaakt. Onderzoek naar kansrijke locaties voor een MFC Bij de totstandkoming van de dorpsvisie is door NHL-studenten onderzoek gedaan naar mogelijke locaties voor een MFC. Hieruit zijn twee locaties als kansrijk benoemd: nieuwbouw op/bij de sportvelden en uitbreiding naast het bestaande dorpshuis Yn ‘e Mande. Locaties die bij de dorpsbijeenkomsten ook bijval kregen. Door GGD Fryslân is middels een pilot in september 2019 onderzoek gedaan naar gezondheidsaspecten waar we bij het realiseren van een MFC op deze locaties rekening moeten houden.

In november 2019 heeft de gemeente een quickscan gedaan van de ruimtelijke en omgevingsaspecten van beide locaties. Verdiepingsslag door MFC-regiegroep Volgend op de werkgroep is in maart 2019 een regiegroep geformeerd. Hierin zijn alle kernpartners vertegenwoordigd: OS De Romte (Holding Adenium/OPO Furore), haar partner Kinderwoud voor kinderopvangvoorzieningen van 0-12 en Stichting Doarpshûs Yn ‘e Mande. Dorpsbelangen Tytsjerk neemt deel als initiator/ organisator en voor het borgen van de belangen van het dorp als geheel. De gemeente is kaderscheppend, meewerkend en ondersteunend aan de regiegroep verbonden. Zij neemt deel vanuit de verantwoordelijkheid voor schoolgebouwen en dorpshuizen, haar ambities en de wens om aan te sluiten bij wat de dorpen belangrijk vinden. In het proces wordt de regiegroep ondersteund door Stichting Doarpswurk, die vooral het democratische proces ondersteunt dat tot goed geïnformeerde en gedragen keuzes door de regiegroep moet leiden.

3

1.2 Ambitie en vraagstelling

1.3 Kaders en uitgangspunten

Volgend op de eerste verkenningen wil de regiegroep een verdiepingsslag maken en de haalbaarheid van een MFC op een aantal inhoudelijke, praktische en financiële aspecten nader onderzoeken. Dit zodat de kernpartners de verschillende scenario’s helder in beeld krijgen en op basis daarvan hun vervolgstappen kunnen bepalen. Dat kan er uiteindelijk ook toe leiden dat een concrete businesscase voor een of meerdere scenario’s wordt uitgewerkt en aan de gemeente wordt voorgelegd. De regiegroep heeft Okander gevraagd haar in dit proces te ondersteunen door samen met de kernpartners de scenario’s voor het MFC te onderzoeken.

Samen met de regiegroep zijn de volgende uitgangspunten vastgesteld: • Samenstelling MFC: een MFC dat onderdak biedt aan een IKC, een plek voor ontmoeten (dorpshuisfuncties) en zo mogelijk ook sportvoorzieningen. Het MFC bestaat in ieder geval uit: - OS De Romte. - Kinderopvangvoorzieningen (dagopvang, peuteropvang en BSO). - Dorpshuis-/ontmoetingsfunctie. Sportvoorzieningen voor binnensport (o.a. gymzaal, kleedruimten, berging) en buitensport (o.a. kantine, kleedkamers) kunnen aanvullend, afhankelijk van de locatie, onderdeel van het MFC uitmaken. • Kernpartners: - Holding Adenium (OPO Furore), namens OS de Romte. - Kinderwoud (dagopvang en BSO Piipba, peuteropvang Drie Turven Hoog). - Stichting Doarpshûs Yn ‘e Mande. - Vereniging voor Dorpsbelangen Tietjerk (hierna: Dorpsbelangen Tytsjerk). Deze partijen zijn samen met de gemeente vertegenwoordigd in de regiegroep. • Overige betrokkenen (‘2e ring’): - Overige partijen nemen deel in het MFC in de vorm van medegebruik, tenzij partijen zelf bijdragen in de investeringskosten of een langdurig huurcontract tegen een kostendekkende huurprijs aangaan (bv. verenigingen, KEaRN welzijnswerk, bibliotheek, GGD, etc.). - In de bilaterale gesprekken met de kernpartners is geïnventariseerd of er nog partijen ontbreken.

- Voor de sport (korfbal, volleybal e.a.) is in dit onderzoek de samenhang met invoeging van sportfaciliteiten in/bij het MFC meegenomen. - Met de overige betrokkenen is, m.u.v. de korfbalvereniging, geen apart bilateraal gesprek gevoerd. Benodigde informatie is verzameld via de gemeente en kernpartners. • Duurzame en toekomstbestendige huisvesting. Speerpunten zijn: - Toekomstgericht, (onderwijs)kwaliteit en gebouwkwaliteit. - Voldoen aan eigentijdse eisen onderwijs/opvang, (B)ENG, frisse scholen. - Gezonde exploitatie. - Versterken van de leefbaarheid. • Locatie MFC. Eerder is al een inventarisatie van mogelijke locaties gedaan, maar geen definitieve locatie bepaald. In dit onderzoek zijn de volgende twee voorkeurslocaties meegenomen: - Locatie dorpshuis Yn ‘e Mande. - Locatie op/bij de sportvelden.

Ambitie De realisatie van een IKC en het bestendigen en versterken van de leefbaarheid in Tytsjerk vormen ‘de gemene deler’ in de ambities van de kernpartners. De focus ligt op het behouden en stimuleren van toekomstbestendige en duurzame voorzieningen voor onderwijs, kinderopvang, sport en bewegen en ontmoeting (dorpshuisfunctie). Deze ingrediënten vormen dan ook het vertrekpunt voor het onderzoek.

“We zijn in Tytsjerk trots op wat we samen bereiken, wat we voor elkaar kunnen en willen betekenen en op ons mooie dorp dat we ons thuis mogen noemen. Voor het dorp is behoud van de school en de kindvoorzieningen, in combinatie met het behoud van de dorpshuisfunctie en waar mogelijk ook sport en andere functies, van groot belang voor de leefbaarheid nu en in de toekomst. We zien in een MFC een mogelijkheid tot het borgen van vitale dorpsfuncties, maar ook een impuls en uitbreiding daarvan. Samen met de kernpartners zijn we op weg ‘fan dream nei wurklikheid’: het openen van de deuren van een MFC Tytsjerk waar onze kinderen naar school en kinderopvang kunnen, waar onze ouderen elkaar kunnen ontmoeten, samen een boek vinden in de Boekehoeke, waar mensen een kaartje leggen of de biljartballen roeren, waar ze overleggen, feestvieren, stemmen of het er met elkaar over hebben aan de bar. Een plek die sport en spel, activiteiten en evenementen plaats kan bieden. Een duurzame plek die voor nu en nog vele jaren daarna van Tytsjerk een fijn woon- en leefdorp maken.”

Vraagstelling De vraagstelling is of en onder welke voorwaarden het haalbaar is om in Tytsjerk een gezamenlijke, centrale en toekomstbestendige voorziening te realiseren in de vorm van een multifunctioneel centrum (MFC) met plek voor o.a. een IKC, ontmoeten en mogelijk ook sporten. De locatie en samenstelling van het MFC spelen daarbij een belangrijke rol.

Okander | MFC Tytsjerk – scenario’s in beeld

-

1 juni 2020

4

•

•

•

•

Scenario’s nieuwbouw/vernieuwbouw/renovatie. We hebben in dit onderzoek de volgende scenario’s meegenomen: 1. Nieuwbouw MFC op locatie bij de sportvelden. 2. Renovatie/verbouw dorpshuis + nieuwbouw IKC naast het dorpshuis. 3. Instandhouding dorpshuis + nieuwbouw IKC op a) locatie bij de sportvelden (voorkeur), of b) op de huidige locatie van de school Multifunctionaliteit (‘efficiënt samen’ of ‘apart’). Vertrekpunt is het realiseren van een sterke, toekomstbestendige voorziening waarbij de kracht en meerwaarde van het samenwonen inhoudelijk, ruimtelijk en financieel zo maximaal mogelijk wordt benut. Dat betekent ook kijken naar welke ruimten onderwijs, opvang, ontmoeten en sport samen kunnen gebruiken (multifunctionaliteit) om te komen tot maximale functionaliteit en een haalbaar en betaalbaar MFC. Duurzaamheid. Uitgangspunt is dat een gebouw minimaal voldoet aan de wettelijke eisen. De ambities zijn echter groter. De regiegroep heeft uitgesproken voor de ontwikkeling van een duurzaam, ecologisch bewust MFC te willen gaan; idealiter een energieneutraal gebouw (ENG) op basis van het cradle-to-cradle principe. Niet enkel om het gebouw toekomstbestendig te maken, maar ook om Tytsjerkers te tonen (en verleiden) om bewuster rekening te houden met ecologie. Scope haalbaarheidsonderzoek.

De volgende aspecten zijn vooralsnog niet nader uitgewerkt: - Inhoudelijke visie: uitwerking inhoudelijke visie op IKC en MFC. - Inpassing op locatie: schetsmatige indeling en inpassing op de locaties (geen uitgebreide locatiestudie c.q. inpassingsstudie). - Eventuele aanpassing sportvelden: het gaat om het gebouw en het terrein (inclusief toegang en parkeervoorzieningen).

1.4 Aanpak en projectorganisatie De regiegroep MFC Tytsjerk is initiatiefnemer van het haalbaarheidsonderzoek. Dit document is dan ook in samenspraak met de regiegroep tot stand gekomen. Op hoofdlijnen zijn de volgende stappen doorlopen: • Startbespreking met regiegroep (4/9/19). (kennismaking, bespreken aanpak/kaders/uitgangspunten, uitwisselen informatie) • Verzamelen informatie (sept. – dec. ‘19). • Bilaterale gesprekken met betrokkenen + bezoek locatie (okt. ’19 – feb. ’20). (met OS de Romte, Kinderwoud, Doarpshûs, Dorpsbelang, gemeente en KV de Wâlden). • Onderzoek naar verduurzamingsmogelijkheden gymzaal + dorpshuis Yn ‘e Mande door Yntec (dec. ’19 – jan. ‘20).

Okander | MFC Tytsjerk – scenario’s in beeld

-

1 juni 2020

• •

Regiegroepvergaderingen (nov. ’19 t/m juni ’20). Oplevering definitief rapport (juni ’20).

1.5 Status document en vervolg Dit onderzoek heeft tot doel om een aantal scenario’s voor het MFC in beeld te brengen aan de hand waarvan de regiegroep keuzes kan maken hoe een vervolg willen geven aan de vorming van een MFC en concrete vervolgstappen kan bepalen. Vervolgstappen die betrekking hebben op het vergelijken en afwegen van voor- en nadelen van verschillende scenario’s, op afstemming met de achterban en uiteindelijk ook op besluitvorming. De informatie uit dit onderzoek kan een basis vormen voor het democratisch proces in het dorp en voor besluitvorming door de gemeenteraad over een ontwikkeling van MFC Tytsjerk en partiële financiering daarvan. Tevens kan het bijdragen aan het borgen en vergroten van het draagvlak voor een MFC en de locatie, enthousiasme aanwakkeren en uitnodigen tot participatie. Beschikbare informatie is zoveel mogelijk verzameld en geanalyseerd. In dit onderzoek zijn relevante aspecten op hoofdlijnen onderzocht en uitgewerkt. Voor de vertaalslag naar een businesscase kan nog een verdiepingsslag worden gemaakt.

1.6 Leeswijzer In hoofdstuk 2 introduceren we de betrokken (kern)partners en staan we stil bij de visie en kenmerken van de individuele partijen. Vervolgens komt in hoofdstuk 3 het droombeeld van het MFC aan bod. Hierin gaan we in op de visie op samenwerken en samenwonen en benoemen we kansen en zorgen. In hoofdstuk 4 gaan we in op de mogelijke locaties. Daarna besteden we in hoofdstuk 5 aandacht aan drie mogelijke scenario’s en de financiële consequenties.

5

2. Huidige situatie in Tytsjerk in beeld Een MFC biedt ruimte aan diverse organisaties op een locatie en/of in één gebouw. Organisaties met een eigen identiteit, visie en concept maar ook met een belangrijke gemene deler: de leefbaarheid in het dorp versterken en het treffen van een gezamenlijke voorziening voor onderwijs en opvang, zorg, sport en ontmoeting. Om de ruimte voor eigenheid en diversiteit te bepalen en mogelijkheden voor samenwonen en samenwerken in het MFC te verkennen, is het belangrijk te weten waarin kernpartners verschillen en op welke onderdelen er raakvlakken zijn. Nu en in de toekomst. In dit hoofdstuk beschrijven we de partners, hun aanbod, kenmerken en speerpunten. Ook staan we stil bij beleidsmatige kaders en de visie van betrokkenen op het MFC.

2.1 Dorp Tytsjerk Tytsjerk is een fraai, landelijk gelegen en karakteristiek dorp in het coulisselandschap van de streek Trynwâlden. Een ruimtelijk en gevarieerd middelgroot dorp in de gemeente Tytsjerksteradiel. Het dorp ligt aan de doorgaande weg (Rijksstraatweg N355) naar Leeuwarden. Deze weg maakt dat Tytsjerk meer op Hurdegaryp dan op Gytsjerk en Oentsjerk is georiënteerd. De spoorlijn door het dorp vormt de scheiding tussen het ‘oude’ Tytsjerk aan de Buorren en het ‘nieuwe’ Tytsjerk aan de noordkant. Lytse Geast, een kleine buurtschap/gehucht, behoort tot het dorp. Het oude deel van Tytsjerk kenmerkt zich door lintbebouwing en het ontbreken van een echt centrum; het nieuwe deel typeert zich meer als planmatig uitleggebied. Ook het Landgoed Park Vijversburg is een kenmerkend element en trekpleister van het dorp. In Tytsjerk zijn gaandeweg steeds meer bewoners van elders komen wonen, die ook vaak hun werk buiten Tytsjerk hebben. Alhoewel dat de identiteit en de hechtheid van het dorp heeft veranderd (banden ‘losser, meer forensendorp), zijn de meeste bewoners gehecht aan hun woondorp en de dorpscultuur van verbondenheid (‘mienskip’). Het dorp heeft ruim 1.600 inwoners. Er is een toenemend aantal ouderen, maar er is ook sprake van verjonging. Tytsjerk telt diverse verenigingen en activiteiten die op diverse plekken plaatsvinden (o.a.

in dorpshuis Yn ‘e Mande, op de sportvelden en in de kantine, de kerk, theesalon en paviljoen Park Groot Vijversburg). Er is geen dorpscafé. Voor winkels en horeca is Tytsjerk aangewezen op omliggende dorpen en de stad Leeuwarden.

Okander | MFC Tytsjerk – scenario’s in beeld

-

1 juni 2020

6

2.2 Betrokken partijen MFC Bij een MFC kunnen diverse partijen betrokken zijn. Zoals in hoofdstuk 1 ook toegelicht onderscheiden we de kernpartners (primaire gebruikers) en overige betrokkenen (medegebruikers). In deze paragraaf staan we stil bij de kernpartners en hun visie op het MFC. Daarbij benoemen we kansen en aandachtspunten, die uiteindelijk in hoofdstuk 3 ook terugkomen inzake het gezamenlijke droombeeld voor het MFC. Ook lichten we een aantal overige betrokkenen uit vanwege de raakvlakken met de scenario’s.

2.2.1 Stichting doarpshûs Yn ‘e Mande Stichting doarpshûs Yn ‘e Mande geeft in Tytsjerk invulling aan een belangrijke ontmoetingsfunctie. Voor haar activiteiten maakt het dorpshuis sinds 1973 gebruik van het karakteristieke pand (voormalige boerderij) Yn ‘e Mande. Het dorpshuis is primair bedoeld voor verenigingen en inwoners van Tytsjerk. Het dorpshuis in een veranderende wereld De sociale structuren in Tytsjerk werden tot nu toe in belangrijke mate bepaald door het verenigingsleven. Dat wordt anders en vraagt een andere aanpak van het dorpshuis. Steeds minder bewoners zijn verbonden aan verenigingen, maar willen wel meedoen aan eenmalige activiteiten en projecten en er zijn groepen waar je bij wilt horen. Het vraagt om tijdig ontmoetingen in het dorpshuis af te stemmen op nieuwe ideeën en hierover te communiceren, niet te eenzijdig te focussen op het verenigingsleven en na te denken over de toekomst. In 2015 zijn, met het vertrek van de peuterspeelzaal uit het dorpshuis, een aantal toekomstgerichte keuzes gemaakt. Trends en ontwikkelingen Voor het dorpshuis in Tytsjerk zijn een aantal ontwikkelingen en trends zichtbaar, die van invloed zijn op de behoefte aan ontmoeting en activiteiten: • Ouderen blijven langer in dorp/wijk wonen, we worden ouder. • Meer jongeren (willen) blijven wonen in Tytsjerk. • Er zijn meer alleenstaanden.

• Er zijn beperkt voorzieningen (gericht op omliggende dorpen en Leeuwarden). • Wie geen auto (meer) rijdt, heeft een beperkte actieradius. • Werkende mensen en vooral jonge ouders hebben volle agenda’s. • Mensen gaan op latere leeftijd met pensioen.

Okander | MFC Tytsjerk – scenario’s in beeld

-

1 juni 2020

Visie en beleid 2010-2020 Een dorpshuis is een gebouw speciaal bestemd voor activiteiten en diensten op maatschappelijk, cultureel en recreatief terrein ten dienste van de lokale samenleving. Een ‘hart’ van het dorp waar diverse faciliteiten beschikbaar worden gesteld voor dorpsbewoners. Een dorpshuis stelt ruimte beschikbaar voor initiatieven van dorpsbewoners en/of gemeente, die de leefbaarheid ten goede komen (bv. informatiepunt, repaircafé, bibliotheek, jeugdsoos). Een bestuur van vrijwilligers is verantwoordelijk voor de stichting. De culturele- en activiteitencommissie is nauw verbonden aan het dorpshuisbestuur en zorgt voor passende culturele en aanverwante activiteiten. De gemeente vraagt maatwerkbeleid te leveren op het gemeentelijk WMO-domein (‘samen leven in dorp en buurt’). Daarbij rekening houdend met toegankelijkheid, het faciliteren van activiteiten en voldoende aandacht voor jongeren. De koers en het lokaal dorpshuisbeleid: • Functioneren als bloeiende ontmoetingsplaats van hechte, inspirerende groepen waar je als dorpsbewoner graag bij wilt horen en aan mee wilt doen. Een broedplaats voor creativiteit, ideeën en initiatieven.

• Insteken op ‘netwerken’ en ‘samen doen’, waarbij het bestuur werkt als sociale onderneming met netwerkpartners en bewoners (‘Het Huis van het Dorp’) en actief (vernieuwende) activiteiten organiseert en netwerkt met andere organisaties (‘Het Netwerk Huis’). Het dorpshuis heeft een dorpsatelier met inloopmogelijkheden voor jong en oud. Een levendige ontmoetingsruimte met een koffiehoek, de Boekehoeke en atelier (eigen sleutelbeheer). Er worden diverse bijeenkomsten en activiteiten georganiseerd, al dan niet zelfstandig of in combinatie met de beheerder. Speerpunten 2020-2030 Het dorpshuis: 1) Is faciliterend. Het dorpshuis biedt ruimte voor een boeiend, inspirerend en gevarieerd activiteitenaanbod met ontmoetingen, bijeenkomsten, cursussen en andere activiteiten van beheerder- en inwonersinitiatieven. 2) Zorgt voor een sfeer van samenwerken en samen doen. Het dorpshuis brengt dorpsinitiatieven bij elkaar en organiseert soms ook overkoepelende cultuur- en ontspanningsactiviteiten. Voor vrijwilligers is er een plek waar talenten gecreëerd c.q. tot ontplooiing gebracht kunnen worden. 3) Verhuurt ruimtes optimaal (voor bewoners en externe belanghebbenden).

7

Verenigingen en individuen kunnen ruimtes blijven gebruiken. Lage tarieven voor maatschappelijke en culturele activiteiten alsook vrij toegankelijke inloopruimtes. Daarnaast is er verhuur voor feesten en partijen. Er wordt tegen een standaardtarief ruimte verhuurd. Er is een pachtovereenkomst met een horecaondernemer met heldere afspraken over beheer en gebruik. Is toegankelijk en flexibel. Het dorpshuis hanteert de hoogste standaarden van veiligheid, hygiëne, klantvriendelijkheid en heeft een lage drempel voor toegankelijkheid. Doel is niet een 100% gebouwbezetting, maar wel een dagelijkse bezetting met maatschappelijke huurders en het volop benutten van alle ruimtes. Is maatschappelijk actief. Het dorpshuis werkt actief samen met culturele- en activiteiten, recreatieve, jeugdcommissie, Vrouwen van nu en andere maatschappelijke organisaties in het dorp. Is duurzaam en energiebesparend. Zorgen voor meer comfort, kostenbesparingen en het milieu. Is financieel gezond. De exploitatie wordt mogelijk gemaakt met bijdragen van gemeente, subsidies en fondsen (Duurzaamheidsfonds/Iepen Mienskipsfûns). De horecafunctie wordt gedragen door maatschappelijke en commerciële verhuur en baromzet bij de diverse activiteiten.

4)

5)

6) 7)

DOELEN 2020-2025: ‘Dorpshuis/dorpstuin; ontmoeten van de toekomst’ • • • • • •

• • • • •

•

Toegankelijk voor iedereen en in alle jaargetijden, iedereen kan meedoen. Beheer is professioneel en afdoende, alle afspraken worden nageleefd. Optimale bezetting van ruimtes; met activiteitenaanbod aansluitend bij visie. Goede horecafunctie, met uitnodigend terras dat ook wordt gebruikt. Duurzaamheid is zichtbaar in het gebouw. Duurzaam dorpshuis met een (verbinding met een) dorpstuin waar biologische groenten en fruit worden gekweekt en waar bijvoorbeeld workshops biologisch tuinieren etc. worden gegeven. Verbinding en samenwerking met natuur- en cultuurpark “Op Vijversburg”. Ook fysiek logische overloop van beide locaties. Gezonde exploitatie met ruime reservebuffer voor mindere tijden. Stabiel, voldoende bezet bestuur, gericht op netwerken, faciliteren en initiëren. Bekend en zichtbaar in het dorp en de omgeving. Succesvolle inhoudelijke invulling en samenwerking met inwoners van jong tot oud, met ondernemers, maatschappelijke organisaties, commissies, verenigingen en andere betrokkenen. Voor iedereen fysiek toegankelijk gebouw, met voor iedereen toegankelijke ontmoetingen en activiteiten door en voor (ook kwetsbare) dorpsgenoten.

Okander | MFC Tytsjerk – scenario’s in beeld

-

1 juni 2020

Eigendom en beheer Het huidige dorpshuis is eigendom van de gemeente. Voor het beheer is er een pachtconstructie. Stichting Dorpshuis verpacht de boerderij aan een beheerder, die het beheer van het gebouw verzorgt en activiteiten faciliteert en de planning en bezetting van het dorpshuis verzorgt. De beheerder heeft de mogelijkheid om in het woongedeelte van de boerderij te wonen en betaalt daarvoor huur aan de gemeente. Per 1 mei 2020 is er een nieuwe beheerder, waarmee voor een periode van 3 jaar een pachtovereenkomst is aangegaan. De inkomsten van het dorpshuis bestaan uit: • Pachtinkomsten. • Structurele huurinkomsten van vaste gebruikers. • Incidentele huurinkomsten van overige gebruikers. • Structurele subsidie van gemeente (via SFDT). • Incidentele subsidies (projectsubsidies, startsubsidies, fondsen). Activiteiten en bezetting Ruim 45 weken per jaar, circa 5 dagen per week zijn er activiteiten in het dorpshuis (meestal tussen 15.00 – 21.00 uur). In 2018 had het dorpshuis ruim 10.500 bezoekers (2017: 9.980). Het dorpshuis biedt onderdak aan activiteiten en evenementen van en voor het dorp (ontmoeten), activiteiten van de culturele- en activiteitencommissie, jeugd- en jongerenwerk en diverse verenigingen. Hoewel er ook activiteiten voor kinderen zijn, wordt het dorpshuis met name bezocht door volwassenen en ouderen.

Naast de ontmoetingsfunctie (dorpshuisfunctie) zijn er in het huidige dorpshuis ook feesten en partijen. Het dorpshuis heeft een drank- en horecavergunning en horecaexploitatievergunning. Huidige bezetting Op basis van de huidige situatie is een bezettingsschema gemaakt (zie bijlage 1). Dit geeft inzicht in het aantal activiteiten, de omvang en momenten waarop activiteiten plaatsvinden en of ze een structureel of incidenteel karakter hebben. Ook maakt het inzichtelijk welke ruimten worden gebruikt. Met oog op de toekomst Zoals in de koers en doelen beschreven heeft Stichting dorpshuis ook ambities op het vlak van activiteiten en het geven van een impuls aan de ontmoetingsfunctie. Ook de nieuwe beheerder van Yn ‘e Mande heeft ideeën en ziet kansen om Yn ‘e Mande weer ‘(op)nieuw leven in te blazen’. Nu wordt Yn ‘e Mande vooral gebruikt door Tytsjerkers, komen de meeste mensen er alleen wanneer ze bij een vereniging of club zitten en komt er niet veel jeugd/jonge mensen. De beheerder wil het gebruik verbreden, waarbij gedacht wordt aan bv.:

8

• • • • • •

Kroegfunctie, ‘mini-snackbar’, terras (vr./za./zo., ca. 17.00-20.00 uur), voor Tytsjerkers en voor bezoekers die langs de doorgaande route rijden. Versterken/samenwerken met Vijversburg. Organiseren/binnenhalen van meer (dorps)evenementen. Vergaderlocatie (niet alleen voor dorp Tytsjerk maar ook voor externen). Trouwlocatie. Meer voorzieningen/activiteiten voor de jeugd.

Visie op MFC Een MFC is een plek voor jong en oud, waarin vooral het belang van de ‘mienskip’ centraal staat.

EEN AANTAL KANSEN • • • • •

Bijdragen aan leefbaarheid in het dorp, aantrekkingskracht. Gebruik kunnen maken van elkaars ruimten, faciliteiten, expertise. Een plek waar jong en oud elkaar ontmoeten. Inhoudelijke samenwerking (voor jong en oud, maar ook op het vlak van IKC). Meer samenwerking met scholen en sportverenigingen.

EEN AANTAL AANDACHTSPUNTEN • • • •

• • • • • •

Belang van natuur en ruimte, uitstraling (kind)vriendelijke en groene ruimte. Visie op sociaal domein (zorg, sport, cultuur en ontmoeting), voor jong en oud. Verantwoordelijkheden binnen het gebouw. Zorg dat gezamenlijk beheer beperkend gaat werken voor dorpshuis. Beheerconstructie. Dorpshuis is content met de huidige pachtconstructie (stichtingsbestuur qua beheer beperkte rol, continuïteit, geen vrijwilligers, vergunningproof). Bereikbaarheid voor ouderen, centrale ligging in het dorp. Toegankelijkheid (veiligheid) en parkeervoorzieningen. Duidelijkheid over toekomst van het gebouw Yn ‘e Mande. Sfeer, uitstraling en karakter bestaande gebouw versus nieuwbouw. Behoud van minimaal dezelfde ruimten/voorzieningen. Op een nieuwe plek? Dan moet dat een ‘plus’ bieden t.o.v. de huidige situatie. Belang van nabijheid en mogelijke samenwerking met Park Vijversburg.

Yn ‘e Mande, een bijzonder gebouw Stichting Dorpshuis hecht veel waarde aan het karakteristieke gebouw Yn ‘e Mande. Niet alleen als historisch kenmerkend pand met een eigen karakter, sfeer en uitstraling maar ook als accommodatie voor de ontmoetings-/dorpshuisfunctie. Ook is Stichting Dorpshuis erg content met de huidige beheerconstructie.

Okander | MFC Tytsjerk – scenario’s in beeld

-

1 juni 2020

2.2.2 Vereniging voor Dorpsbelangen Tietjerk Vereniging voor Dorpsbelangen Tietjerk (hierna Dorpsbelangen Tytsjerk) komt op voor de algemene belangen van bewoners, verenigingen en bedrijven in Tytsjerk en omgeving. Belangrijke taken zijn: • Stimuleren van leefbaarheid in het dorp en landelijk gebied van Tytsjerk. • Vertegenwoordigen van bewoners naar gemeentelijke instanties voor het algemene belang. • Bevorderen van de sociale contacten binnen en buiten het dorp. • Bijeenkomsten organiseren om de samenleving in Tytsjerk te bevorderen. • Informatie en communicatie (uitbrengen dorpskrant en dorpswebsite). Visie en ambities Samen met de bevolking en ondernemers in Tytsjerk heeft Dorpsbelangen Tytsjerk de dorpsvisie ‘Doarpsfyzje Tytsjerk 2018 en verder’ opgesteld. Een levend document waarin de visie van het dorp op diverse belangrijke thema’s op het vlak van leefbaarheid is uitgewerkt. Een aantal highlights: • Leefbaarheid. Toenemend aantal ouderen, belang van het lang thuis kunnen blijven wonen met nabije voorzieningen, zorg en ondersteuning. • Wonen en woonomgeving. Wens om de functie van het dorp als woondorp in een groene omgeving te handhaven en wens tot in-/uitbreiding. • Bedrijvigheid en economie. Alhoewel Tytsjerk vooral een woondorp is, zorgen de diverse kleinschalige ondernemingen voor levendigheid. • Voorzieningen.

Het dorp heeft diverse voorzieningen: In het dorp: OS de Romte, kinderopvang, dorpshuis Yn ‘e Mande, kerk met verenigingsgebouw Sanjes, gymzaal, sportvelden en kantine, busverbinding aan provinciale weg (niet in dorp), theesalon en paviljoen Park Vijversburg. In de regio: huisarts en apotheek (Hurdegaryp), medisch centrum Trynwâlden, treinverbinding Groningen-Leeuwarden in Hurdegaryp, zorgen welzijnsvoorzieningen (o.a. Oentsjerk en Hurdegaryp), sportvelden/tennisbanen/sportschool en grote sporthal in Hurdegaryp en Oentsjerk, winkels en bibliotheek (Hurdegaryp), ijsbaan (Hurdegaryp/ Ryptsjerk) en zwembad in Gytsjerk. • Natuur, milieu, recreatie en toerisme. Tytsjerk is een aantrekkelijk, groen, rustig, ruimtelijk dorp en heeft met haar buitengebied en nabije recreatiegebieden diverse mogelijkheden voor bewoners en (dag)recreanten. Behoud van dit karakter en het blijvend trekken van dagrecreanten is belangrijk (voldoende fiets- en wandelpaden, mogelijkheden voor activiteiten). • Onderwijs. Een sterke, toekomstbestendige basisschool in nieuwe, moderne huisvesting. Mogelijk i.c.m. met andere voorzieningen in een MFC.

9

•

•

•

Verkeer en vervoer. Bereikbaarheid, beperken geluidsoverlast en veiligheid (trein-, auto-, fiets-, voetverkeer) zijn belangrijke aandachtspunten. Het gaat o.a. om: verkeersstromen, scheiding langzaam en snelverkeer, voldoende/ veilige parkeeropties, toegankelijkheid, zicht en ontsluiting. Zorg, welzijn en doelgroepen. Tytsjerk wenst een evenwichtige opbouw van jong en oud in een gemêleerde ‘mienskip’. Jongeren en jonge gezinnen zorgen voor leefbaarheid. Van belang zijn goede basisvoorzieningen (kinderopvang, school en kindvriendelijke omgeving), activiteiten en ontmoetingsplaatsen voor jong en oud, betaalbare starters- en levensloopbestendige eengezinswoningen. Verenigingen & vrijwilligers. Er zijn diverse clubs/verenigingen (sportief, cultureel, recreatief) actief in Tytsjerk, veelal ook Trynwâlden-breed. Vrijwilligers hebben een wezenlijke rol voor een hechte, actieve en betrokken gemeenschap. Een dorpshuisvoorziening (ontmoetingsplek) is daarbij van belang.

Hoewel vaak wordt gedacht dat allerlei voorzieningen zoals winkels het sterkst bepalend zijn, blijkt uiteindelijk ‘mienskipssin’ de dragende factor waar het de leefbaarheid van dorpen betreft. Bij mienskipssin (gemeenschapszin) gaat het erom of men nog oog heeft voor elkaar in het dorp. Dorpsbelangen Tytsjerk zet zich in voor een vitale dorpsgemeenschap. Ze wil verbondenheid en mienskipssin versterken en met elkaar de leefbaarheid een blijvende impuls geven en toekomstbestendig maken.

2.2.2 Ontmoetingsschool de Romte (Adenium) Sinds augustus 2018 zijn de Obs Master Fennemaskoalle en Cbs It Lemieren samen verder gegaan als Ontmoetingsschool (OS) de Romte. De school valt onder het bestuur van Holding Adenium. Voor OS de Romte heeft de gemeente vervangende nieuwbouw op het programma opgenomen. Voor schoolbestuur en kinderopvang is de minimale ambitie dat een IKC wordt gerealiseerd. Holding Adenium – OPO Furore Sinds 1 januari 2019 vormen OPO Furore en PCBO Smallingerland e.o. samen de holding Adenium. Binnen deze holding werken de dochters OPO Furore en PCBO Smallingerland e.o. nauw samen maar behouden ze hun eigen naam en identiteit. Gebundelde krachten en de kwaliteiten worden ingezet voor goed onderwijs voor elke leerling. OPO Furore staat voor kwalitatief hoogstaand onderwijs en richt zich, als lerende en samenwerkende organisatie, op de toekomst en investeren in innovatie en het ontwikkelen van talenten door het bieden van uitdagend onderwijs en creëren van eigenaarschap.

Okander | MFC Tytsjerk – scenario’s in beeld

-

1 juni 2020

Ontmoetingsschool de Romte De school hecht veel waarde aan ruimte. Ruimte in de zin van de fysieke (leer)omgeving, maar bovenal aan ruimte voor kinderen om zich optimaal te ontwikkelen. Ook ontmoeting speelt een belangrijke rol; binnen de school maar ook binnen de gemeenschap in het dorp en in de maatschappij. Op OS De Romte is iedereen welkom en kan van en met elkaar worden geleerd. Er is een rustige, veilige en duidelijke sfeer waarin eenieder gehoord, gezien en gewaardeerd wordt. Missie, visie en kernwaarden De Romte streeft naar kwalitatief goed onderwijs; duurzaam en toekomstbestendig. Vanuit een levensbeschouwelijke identiteit, waarbij respect voor elkaars normen en waarden leidend is. De school biedt onderwijs aan kinderen van 4-12 jaar. Er wordt gewerkt met het leerstofjaarklassensysteem, met veel aandacht voor het individuele kind. Leerlingen kunnen zich op eigen niveau ontwikkelen op cognitief, creatief, sociaal-emotioneel en motorisch vlak zodat ze goed toegerust kunnen doorstromen naar passend vervolgonderwijs. Er worden actuele en toekomstgerichte middelen gebruikt, uitgaande van interactief onderwijs dat aansluit bij de belevingswereld van de kinderen. Er is oog voor een goede werkhouding, zelfstandig naar oplossingen leren zoeken, samenwerking en creativiteit. De school heeft een continurooster (5gelijke-dagen).

Naast de basisvakken is er aandacht voor beweging, gezond gedrag, ICT/techniek en expressie/ creatieve vorming. Ontwikkeling leerlingaantallen Gemeente en schoolbestuur hebben geen formele lange termijnprognoses opgesteld. In de tabellen zijn de prognoses van DUO en Adenium opgenomen. Tabel 1 – tellingen en prognoses DUO 2014-2038 Teldatum 1 okt.

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

<>

2025

2030

2035

Aantal leerlingen

131

142

132

116

120

109

106

…

103

102

111

<>

2025

2030

2035

116

115

124

Tabel 2 – tellingen en prognoses Adenium 2014-2038 Teldatum 1 okt.

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Aantal leerlingen

131

142

132

116

120

123

120

Alhoewel het feitelijk aantal leerlingen op 1 okt. 2019 hoger ligt dan de prognoses (123 i.p.v. 109) en nu met 6 combinatiegroepen wordt gewerkt, verwacht de school op de langere termijn een lichte daling en is 5 groepen een realistisch uitgangspunt.

10

Leegstand is niet wenselijk, maar om te voorkomen dat bij een kleine stijging van het leerlingaantal gelijk uitbreiding nodig hebben, gaan we uit van 120 leerlingen. Visie op MFC, kansen en mogelijkheden Een MFC als een plek voor de mienskip, een plek voor verbinding van jong en oud, waar je elkaar kent en ontmoet. Een plek waar alle faciliteiten onder één dak zijn en waar slim en optimaal van elkaars ruimten gebruik wordt gemaakt. Passend bij haar visie, onderstreept Adenium het belang van elkaar op één plek ontmoeten, vanuit inhoudelijke meerwaarde maar ook om maatschappelijke voorzieningen (financieel) in stand te kunnen houden.

EEN AANTAL KANSEN • • • • • • • • • • •

Plek van verbinding en ontmoeting van jong en oud (gezamenlijke activiteiten: bv. lezen, met elkaar eten, workshops). Meer met elkaar kunnen samenwerken, elkaars ruimten, faciliteiten en expertise te kunnen gebruiken). Breed dagarrangement, ook met interessante buitenschoolse activiteiten. Combineren van onderwijs, opvang en zorg (jeugd, GGD, fysiotherapie, gebiedsteam, OCRN, consultatiebureau, etc.). Kans/droom gymzaal in gebouw te integreren (ook als speellokaal benutten). Samenwerking met sportverenigingen vergroten (is nu minimaal). Samenwerking met dorpshuis en gezamenlijke ontmoetingsfunctie vergroten. Samenwerking met Christelijk en Openbaar Jeugdwerk meer vorm te geven. Mogelijkheden voor mooiere voorzieningen voor bv. crea-/kookruimte, toneel Aantrekkingskracht als IKC/MFC en ook voor het dorp. Kansen liggen primair op vlak van IKC-vorming (liefst toewerken naar 1 IKC-leiding en gezamenlijke medewerkers).

EEN AANTAL AANDACHTSPUNTEN • • • • • • • • •

Tempo. Moet niet meer te lang duren, wacht al tijd op nieuwe school. Korte lijntjes, geen ingewikkelde beheerconstructie en overlegstructuur. Leegstand/exploitatierisico’s voorkomen, realistische plannen, geen ‘vage’ huurders/gebruikers. Duidelijke scheiding eigendom verschillende partijen. Sociale ‘controle’/veilige omgeving: een bewoonde omgeving (mogelijkheden voor woningen boven MFC of nabij?). Verantwoordelijkheden in en om het gebouw. Duidelijke afspraken aan de voorkant wat rechten en plichten van partijen zijn in MFC, wat van mij en wat van jou, wat kan/doen we wel samen en wat niet. Uitstraling: kindvriendelijk, natuur en ruimte binnen en buiten zichtbaar, ruimte voor creativiteit en toneel. Buiten: voldoende parkeerplek, speelplek, voetbalveld/pannakooi, open plein? (ook plek voor de jeugd?).

2.2.3 Kinderwoud Kinderopvang Kinderwoud is een stichting die al sinds de jaren ’70 werkzaam is in de kinderopvang en het peuterspeelzaalwerk in Friesland. Met meer dan 80 opvanglocaties in Friesland én circa 250 gastouderadressen in Noord-Nederland. Elke week verwelkomen zij ca. 5.000 kinderen op de kinderdagverblijven, peuteropvang, buitenschoolse opvang en bij de gastouders. Opvang in Tytsjerk en omgeving In Tytsjerk verzorgt Kinderwoud dag- en peuteropvang (DO/PO) en buitenschoolse opvang (BSO). Daarnaast zijn er nog ca. 3 gastouders actief. Rondom Tytsjerk zijn een aantal andere voorzieningen. In Hurdegaryp (3 km vanaf Tytsjerk) verzorgen Kinderwoud (DO/PO/BSO) en 15 gastouders de opvang. In Ryptsjerk (2 km vanaf Tytsjerk) biedt kinderopvangorganisatie De Wielenweide vanuit een boerderij DO/PO/BSO. Kinderwoud biedt in Ryptsjerk ook PO/BSO aan. Kinderwoud en Adenium hebben een samenwerkingsovereenkomst en werken als partners samen. Missie, visie en uitgangspunten Kinderwoud staat voor de combinatie van plezier en ontwikkeling, flexibiliteit, betrouwbaarheid, professionaliteit en pedagogische kwaliteit. De missie van Kinderwoud is: 'Elke dag een mooie dag!'. Vanuit haar visie stelt Kinderwoud het kind centraal, zonder belangen van ouders uit het oog te verliezen.

Oog hebben voor de eigenheid en persoonlijkheid van elk kind en met deskundige medewerkers een warme, geborgen sfeer bieden waarin het kind de ruimte krijgt om zich te ontplooien en te ontwikkelen. In een vertrouwde omgeving. Kernwaarden ‘Elk kind wordt GEZien!’. Vanuit de missie en visie zijn drie kernwaarden benoemd: • Geborgenheid. Een gevoel van emotionele veiligheid en welbevinden; een basis voor zelfvertrouwen. Als een kind zich veilig en vertrouwd (thuis) voelt kan het zich ontplooien. • Eigenheid. Elk kind is uniek, mag zijn wie hij is en zich ontwikkelen op zijn eigen manier en in zijn eigen tempo. Er is oog voor ieders unieke persoonlijke eigenschappen. • Zelfontplooiing. Ontplooien door ontdekken. Volop mogelijkheden bieden aan het kind om de wereld te ontdekken en te stimuleren zich te ontplooien. Door een op het kindgerichte kleurrijke speel-/leeromgeving, met een divers aanbod van activiteiten gericht op de verschillende ontwikkelingsgebieden (cognitief, emotioneel, sociaal, motoriek, taal, creativiteit, enz..).

• • Okander | MFC Tytsjerk – scenario’s in beeld

-

1 juni 2020

11

Kernwaarden in de praktijk – belangrijke uitgangspunten en kenmerken De kernwaarden komen o.a. als volgt tot uiting: • Kinderwoud zorgt voor een warme, vertrouwde relatie met de pedagogisch medewerker, een vertrouwde omgeving met regels en rituelen, de aanwezigheid van bekende groepsgenootjes en het contact en de samenwerking met ouders. • Kinderwoud helpt voor elk kind een eigen plek in de groep te vinden, stimuleert de sociale omgang en vriendschappen tussen kinderen, het omgaan met regels en grenzen (normen en waarden), de eigenwaarde van kinderen en aandacht voor rituelen en feesten. Daarbij is ook aandacht voor de omgang met elkaar, de natuur en alle materialen. • Kinderwoud hecht veel waarde aan spelend leren, het stimuleren van de weerbaarheid, zelfvertrouwen en zelfstandigheid. Op spelende wijze zelf ontdekken, ervaren en beleven in een speelleeromgeving (binnen en buiten) met een activiteitenaanbod waarin een brede ontwikkeling centraal staat. Dat geeft plezier, prikkelt de nieuwsgierigheid en nodigt uit tot leren en ontwikkelen. Het proces is daarbij belangrijker dan het resultaat. • Kinderwoud vindt buitenspelen in alle seizoenen belangrijk. In een prettige buitenomgeving met een goede balans tussen veiligheid en uitdaging, met voldoende bezonning en beschutting en met actieve en rustige plekken.

Dit nodigt uit tot beweging en is goed voor de gezondheid en ontwikkeling. • Binnen de BSO is een gevarieerd aanbod van activiteiten gericht op diverse ontwikkelingsgebieden van het kind, maar kinderen hebben ook vrije tijd, ruimte om te relaxen en tijd om met vriendjes te spelen. • Een goede samenwerking met onderwijs, ouders en jeugdzorg is nodig. Elk kind verdient optimale ontwikkelingskansen om uit te groeien tot een zelfstandig, sociaal, evenwichtig mens.

Okander | MFC Tytsjerk – scenario’s in beeld

-

1 juni 2020

Huidig aanbod Het huidige aanbod van Kinderwoud bestaat uit: • PO/KDV: 12/16 kindplaatsen per groep, nu 3 stamgroepen (1 DO + 2 PO). PO Drie Turven Hoog (2-4 jaar): 16 kindplaatsen, 4 dagdelen/week van 8.30 - 12.00 uur, nu 23 kinderen die gebruik maken van de opvang. KDV de Barchjes (0-2 jaar): 16 kindplaatsen, 5 dagen/week van 7.00 - 18.30 uur. Nu 26 kinderen die gebruik maken van de opvang. KDV de Pykjes (2-4 jaar): 16 kindplaatsen, 5 dagen/week van 7.00 - 18.30 uur. Nu 22 kinderen die gebruik maken van de opvang. • BSO de Apenrots (4-12 jaar): VSO, BSO en vakantieopvang, 30 kindplaatsen, 5 dagen/week van 7.00 - 18.30 uur. Nu 44 kinderen die gebruik maken van de opvang. Het gros van de ouders (ca. 80%) haalt en brengt de kinderen met de auto. Samenwerking Kinderwoud & Adenium op het vlak van IKC’s Kinderwoud, OPO Furore (Adenium) en PCBO Tytsjerksteradiel hebben in 2017 een samenwerkingsovereenkomst gesloten. Hierin is de ambitie opgenomen om ‘voorscholen’ te realiseren gekoppeld aan de basisscholen, met als doel dat in de gemeente Tytsjerksteradiel IKC’s ontstaan met een totaal aanbod op het gebied van onderwijs en opvang. Het aanbod is zodanig dat kinderen van 2-6 jaar kunnen spelen en het leren niet op een ‘schoolse’ wijze plaatsvindt. De partners streven naar een IKC.

Een IKC staat voor: ‘een integraal kindconcept voor 0-12 jarigen waarin verschillende partijen, commercieel of niet commercieel, kunnen samenwerken voor de doorgaande lijn en het pedagogisch klimaat’. De partners streven naar een IKC met één educatieve en pedagogische visie, met één integraal programma voor onderwijs en ontwikkeling, uitgevoerd door één team bestaande uit medewerkers onderwijs en opvang met één leidinggevende voor een eenduidige aansturing op de locatie. Elke locatie heeft een profiel dat de missie van de school voor het totale (voor)schoolse aanbod geeft. Visie op MFC Een MFC als een centrale plek in het dorp, waar jong en oud elkaar kunnen ontmoeten. Een voorziening waarbij het samenwonen en samenwerken leidt tot een breed en gevarieerd aanbod. Niet alleen voor 0-13 jarigen, maar voor het dorp als geheel.

12

1.

EEN AANTAL KANSEN •

• •

•

Opvang en onderwijs: doorgaande lijn en inhoudelijke samenwerking verder uitwerken, VVE-aanbod voor 2-6 jarigen, meer mogelijkheden voor ‘geclusterde’ aanpak voor opvang en onderwijs (bv. 0-6, 6-12, meer groepsdoorbrekend werken). Samenwerking met sportverenigingen vergroten (gezamenlijk ruimtegebruik, combineren activiteiten). Samenwerking met dorpshuis en gezamenlijke ontmoetingsfunctie vergroten (fysieke afstand verkleinen, combineren van activiteiten, delen van gezamenlijke ruimten en faciliteiten). Een plek waar jong en oud elkaar kunnen ontmoeten (i.i.g. van 0-13 jaar).

EEN AANTAL AANDACHTSPUNTEN • • • • • • •

MFC heeft (ook) de uitstraling van een kindcentrum; dat het ook duidelijk een plek van en voor kinderen is. Een plek waar kinderen van alle leeftijden elkaar ontmoeten (i.i.g. van 0-13 jaar) is het belangrijkste. Een fijne plek om te zijn, gevarieerd, groen, waar kinderen vrijuit kunnen spelen en sociaal veilig. Een goede en veilig bereikbare plek, met voldoende ruimte voor halen, brengen en parkeren. Rekening houden met toekomstige uitbreidbaarheid. Een professionele organisatie die het MFC beheert/exploiteert (risico’s qua continuïteit bij inzet van vrijwilligers). Waar mogelijk eigendom en financiën van gebouwdelen gescheiden (in ieder geval onderwijs/opvang gescheiden van ontmoeten en sport).

2.2.4 Gemeente Tytsjerksteradiel In deze paragraaf staan we stil bij het beleid op het vlak van onderwijshuisvesting, dorpshuizen- en accommodatiebeleid, monumenten, duurzaamheid en multifunctionaliteit. Onderwijshuisvesting De gemeente is vanuit haar zorgplicht verantwoordelijk voor passende huisvesting van onderwijs en bewegingsonderwijs. In het kader van te ontwikkelen accommodatiebeleid wordt een Integraal Huisvestings Plan voor de onderwijsaccommodaties opgesteld. Met het onderzoek naar de spreiding van de kindvoorzieningen in 2016 zijn al eerste stappen gezet. Bij onderwijshuisvestingvraagstukken hanteert de gemeente de volgende systematiek en volgorde:

Okander | MFC Tytsjerk – scenario’s in beeld

-

1 juni 2020

2. 3.

Technisch onderzoek naar de bruikbaarheid en mogelijkheden van de bestaande gebouwen (renovatie/upgrading). Mogelijkheden naar huisvesting in andere, bestaande gebouwen. Nieuwbouw.

Na het samengaan van de scholen in Tytsjerk is geconcludeerd dat de bestaande schoolgebouwen geen passende huisvesting kunnen bieden en er geen andere geschikte gebouwen beschikbaar zijn. De raad heeft daarom vervangende nieuwbouw voor OS de Romte in het programma opgenomen (vanaf 2019). Dorpshuizen en dorpshuizenaccommodatiebeleid De gemeente draagt dorpshuizen (ontmoetingsfunctie in het dorp) een warm hart toe als voorziening die de sociale samenhang in en leefbaarheid van dorpen, wijken en buurten (‘mienskipssin’) bevordert. Huidig beleid De samenwerking tussen gemeente en dorpshuizen ligt vast in een beleidsnotitie (2010, in 2013 herijkt). Een dorpshuis is gedefinieerd als een gebouw speciaal voor activiteiten en diensten op maatschappelijk, cultureel en recreatief terrein waarin multifunctioneel ruimtegebruik mogelijk is. Een ‘hart’ van het dorp met diverse faciliteiten voor dorpsbewoners. Ze worden in basis zonder winstoogmerk beheerd en geëxploiteerd. Beperkte commerciële activiteiten zijn toegestaan om ‘de tent draaiende te houden’, mits dit niet ten koste gaat van activiteiten of leidt tot concurrentie met bestaande naburige horeca. De meeste dorpshuizen hebben een drank- en horecavergunning en horecaexploitatievergunning.

Voor maatschappelijke instellingen die de gemeente subsidieert en een dorpshuis gebruiken, mag het dorpshuis een (redelijke) onkostenvergoeding vragen maar geen huur. Organisatiestructuur Alle dorpshuizen hebben een eigen bestuur bestaande uit vrijwilligers. Bijna bij alle dorpshuizen is het beheer ook in handen van vrijwilligers. De Stichting Federatie Dorpshuizen Tytsjerksteradiel (SFDT) is een overkoepelend orgaan waarin afzonderlijke dorpshuizen zijn vertegenwoordigd. SFDT treedt namens de dorpshuizen als vertegenwoordiger op. De gemeente verstrekt jaarlijks via het SFDT een subsidie voor het instandhouden van aangesloten dorpshuizen; panden die ‘om niet’ in gebruik zijn gegeven. SFDT is verantwoordelijk voor het beheren en verdelen van de gemeentelijke subsidie. Activiteiten in de dorpshuizen worden niet door de gemeente gesubsidieerd. De gemeente verzorgt het tuinonderhoud.

13

SUBSIDIE DORPSHUIZEN Æ bijdrage voor: • • • • • • • •

Kapitaallasten + huur (2,5% van jaarlijkse lasten, max. €455,-/jaar en €18.150,- over 40 jaar). Basisvoorzieningenpakket (vervanging installaties, inventaris). Verzekering gebouwen (opstal en inboedel). OZB en waterschapslasten. Energievergoeding (20% van kosten van verwarmen). Groot onderhoud (o.b.v. MJOP van de gemeente en demarcatielijst groot-klein onderhoud). Klein onderhoud is voor rekening van de dorpshuizen zelf. Administratiekosten SFDT. BTW-kosten die een dorpshuis (indien btw-plichtig) kan terugvragen zijn niet subsidiabel.

Ontwikkeling visie op dorpshuizen- en accommodatiebeleid De gemeente heeft 2019-2020 aangewezen voor actualisatie van het gemeentelijk maatschappelijk vastgoedbeleid. Naast onderwijs- en sportaccommodaties gaat het ook over dorpshuisgebouwen. Met het oog op duurzame, toekomstbestendige voorzieningen wordt gekeken naar behoeften, functionaliteit, bezetting, spreiding, onderhoudsstaat, verduurzamingsmogelijkheden en kansen voor het combineren van voorzieningen. Het nieuwe beleid moet uitsluitsel geven over instandhouding of afstoting van het vastgoed en de wijze van instandhouding en bekostiging daarvan (beheer en onderhoud, investeringen voor instandhouding/ verduurzaming). Bij behandeling van de Kadernota 2019-2022 heeft de raad besloten de budgetten en werkwijze qua beheer en onderhoud van de dorpshuizen in stand te houden. Status dorpshuis Yn ‘e Mande De gemeente heeft in aanloop naar de actualisatie van het beleid aangegeven dat het College ernaar streeft in elk dorp een ontmoetingsplek te behouden (dat kan in een dorpshuis zijn, maar ook in een ander gebouw). Aangezien er nog geen nieuw beleid is vastgesteld, zijn er nog een aantal onduidelijkheden: • Instandhouding van huidige gebouw als faciliteit voor een dorpshuisfunctie. • Instandhouding van huidige gebouw in de huidige hoedanigheid en of het gebouw eigendom van gemeente blijft.

• Hoe spreiding, eigendom en beheer van dorpshuizen er in de toekomst uit gaat zien voor wat betreft de rol van de gemeente. Ondanks dat nog geen nieuw accommodatiebeleid is vastgesteld, hanteert de gemeente al wel het uitgangspunt dat vastgoed dat niet meer nodig is en waarvoor

Okander | MFC Tytsjerk – scenario’s in beeld

-

1 juni 2020

geen alternatieve functie is (‘niet strategisch maatschappelijk vastgoed’), wordt afgestoten. Met oog op de ontwikkeling van het nieuwe beleid, zijn de onderhoudsen verbeteringsmaatregelen de afgelopen jaren beperkt tot de minimaal noodzakelijke. Monumenten In het kader van te ontwikkelen monumentenbeleid zijn in 2014 de bijzondere (karakteristieke) panden in de gemeente geïnventariseerd en onderverdeeld naar waardevolle, beeld ondersteunende of karakteristieke panden. In 2017 heeft de raad besloten enkel panden uit de categorie ‘waardevolle panden’ als gemeentelijk monument te willen aanwijzen. Dorpshuis Yn ‘e Mande is voorgesteld om aan te wijzen als gemeentelijk monument; dit is echter niet doorgevoerd. Het pand valt wel onder de regeling ‘karakteristiek’, waarbij op een vereenvoudigde en soepele wijze rekening wordt gehouden met cultuurhistorische waarde bij aanpassingen. Vanuit gemeente en provincie zijn er geen subsidies meer voor karakteristieke panden of gemeentelijke monumenten. Duurzaamheid Duurzaamheid is een breed begrip dat vanuit diverse perspectieven te beschrijven is. Klimaatverandering, duurzaamheid en energietransitie De gemeente wil een voorloper zijn op het vlak van duurzaamheid en heeft een uitdagende duurzaamheidsambitie. Om de effecten van de klimaatverandering te beperken is een behoorlijke transitie nodig.

De gemeente Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen spelen hierop in met het opstellen van een duurzaamheidsagenda (oplevering Q1-2020). Kaders en ambities op dit vlak zijn: • De gemeente heeft zich gecommitteerd aan de ambitie van Agenda Netwerk Noordoost Fryslân (ANNO) om in 2025 40% van de energie duurzaam op te wekken en maatschappelijk vastgoed dat onder directe invloedsfeer van de gemeente valt voor 2030 energetisch optimaal aan te pakken (Duurzaamheid in NOF, samenwerkende gemeenten sept. 2013 en uitvoeringsprogramma 2017-2020) • Gemeenten moeten uiterlijk 2021 een transitievisie warmte klaar hebben. • Al vanaf 2008 heeft de gemeente een eigen duurzaamheidsbeleid ‘It kin oars, it moat oars’ (1.0/2008, 2.0/2017). Na een evaluatie in 2017 koos de raad voor een energieneutraal, circulair en gasloos Tytsjerksteradiel in 2050. Een ambitie die aansluit bij de Friese Energiestrategie (FES), waarmee de raad heeft ingestemd. De gemeente wil voorloper zijn en heeft in het coalitieakkoord 2018-2022 aangegeven dat ze al in 2040 energieneutraal wil zijn.

14

Er zijn al diverse maatregelen doorgevoerd en projecten opgestart, maar er moeten ook nog behoorlijk wat stappen worden gezet. • In 2008 is ingezet op verduurzaming van gemeentelijk vastgoed en de ambitie uitgesproken dat alle nieuw te bouwen voorzieningen (door gemeente gesubsidieerd) binnen 10 jaar klimaatneutraal zijn. Voor de korte termijn is ingezet op energiebesparingsmaatregelen in bestaande gebouwen. • Het maatschappelijk vastgoed moet ook worden verduurzaamd tot de gemeente in 2040 geheel energieneutraal is. • Er is regelgeving in ontwikkeling dat vanaf 2023 elk kantoor in Nederland groter dan 100 m2 verplicht is om minimaal energielabel C te hebben (RVO). Onderwijsen ontmoetingsgebouwen vallen hier niet onder. Alhoewel is het vastgoedbeleid een en ander nog moet worden bepaald en vastgelegd, streeft de gemeente voor bestaand vastgoed bij aanpassingen op korte termijn naar label B (ondergrens C). Ook het provinciaal duurzaamheidsbeleid, bijvoorbeeld op het vlak van circulariteit, heeft hierbij de aandacht. Leefbaarheid en een gezonde leefomgeving. Naast energiebesparing en -productie speelt bij verduurzaming in de gebouwde omgeving behoud van leefbaarheid en vastgoedwaarde een wezenlijke rol. Vooral in het licht van demografische ontwikkelingen in de regio Noordoost, zoals ontgroening en/of vergrijzing, is dit een belangrijk aspect voor de toekomst.

Hiervoor moet ook een duurzaamheidsagenda worden opgesteld en een platform duurzaam-heid ingesteld. Ook gezondheidsaspecten spelen een rol bij een toekomstbestendig en toekomstgericht MFC en het realiseren van een gezonde leefomgeving. Integrale Kind Concept (IKC’s) Voor gemeente, onderwijs en opvang is de ontwikkeling van IKC’s een belangrijk uitgangspunt en ook een belangrijk ingrediënt van het MFC. Toekomstbestendige kindvoorzieningen Al sinds 2012 richten diverse betrokkenen in de gemeente zich op het creëren van meer ontwikkel- en ontplooiingsmogelijkheden voor kinderen. In 2014 is een visie op het clusteren van kindvoorzieningen van 0-12 jaar vastgesteld en de ambitie uitgesproken om in een krimpende omgeving en veranderende samenleving kinderen een sterk, kwalitatief goed en uitdagend duurzaam voorzieningenniveau te bieden waar zij zich volledig kunnen ontplooien, competent voor de toekomst. In 2016 is een vervolg gegeven met het onderzoek ‘Toekomstbestendige spreiding kindvoorzieningen’. Dit leidde tot de keuze om in te zetten op het stimuleren van de verbinding tussen relevante bestuurlijke partijen en uitbouwen van de samenwerking

Okander | MFC Tytsjerk – scenario’s in beeld

-

1 juni 2020

en de koppeling te leggen tussen onderwijshuisvesting en maatschappelijk vastgoed. In de kadernotitie ‘Samenwerken binnen het brede onderwijsveld’ (2016) is aanvullend gepleit voor een nauwe samenwerking met alle ketenpartners jeugd van 0-23 jaar. In 2017 is een bestuurlijke visie geformuleerd op de realisatie van IKC’s voor kinderen van 0-12 als vorm van toekomstbestendige kindvoorzieningen in de gemeente. Deze visie is opgesteld door het Strategisch platform (gemeente, schoolbesturen, kinderopvangorganisaties, KEaRN Welzijn). Voor een aantal dorpen hebben bovenstaande ontwikkelingen geleid tot samenwerking en/of fusies van scholen, waarbij passende huisvesting als eis richting de gemeente is gesteld. Zo ook in Tytsjerk. Definitie Integraal Kindconcept Het IKC is een cluster of netwerk van kindvoorzieningen; voorzieningen op het vlak van onderwijs, opvang en ontwikkeling van kinderen/jeugd. In een IKC worden deze en andere voorzieningen gecombineerd om kinderen van 0-12 een compleet aanbod van onderwijs, opvang, ontspanning, zorg en ontwikkeling te kunnen bieden. In een IKC zijn tenminste het primair onderwijs en voor-, tussen- en naschoolse voorzieningen (peuter- en kinderopvang) betrokken.