02a - Bijlage 1 - Toelichting VG

Inhoud 1.

2

Inleiding ........................................................................................................................................... 3 1.1

Aanleiding ................................................................................................................................ 3

1.2

Bestemmingsplangebied ......................................................................................................... 3

1.3

Geldende bestemmingsplan.................................................................................................... 3

1.4

Leeswijzer ................................................................................................................................ 4

Planomschrijving ............................................................................................................................. 5 2.1

Bestaande situatie ................................................................................................................... 5

2.1.1

Ontmoetingsschool de Romte ......................................................................................... 6

2.1.2 Dorpshuis Yn’e Mande ........................................................................................................... 6 2.2

Nieuwe situatie........................................................................................................................ 7

2.2.1 Vestigingsplaatsenonderzoek............................................................................................... 10 2.2.2 Beeldkwaliteit en stedebouwkundige inpassing .................................................................. 10 3

Beleid ............................................................................................................................................. 14 3.1

3.1.1

Nationale Omgevingsvisie ............................................................................................. 14

3.1.2

Besluit ruimtelijke ordening .......................................................................................... 15

3.2

Beleid van de provinsje Fryslân ............................................................................................. 18

3.2.1

Omgevingsvisie Fryslân 2020 - De romte diele ............................................................. 19

3.2.2

Verordening Romte Fryslân 2014 .................................................................................. 19

3.3

4

Beleid van het Rijk ................................................................................................................. 14

Beleid van de gemeente ........................................................................................................ 21

3.3.1

Structuurvisie Finster op romte..................................................................................... 21

3.3.2

Duurzaamheidsagenda Tytsjerksteradiel ...................................................................... 22

Milieu- en andere omgevingsvoorwaarden .................................................................................. 24 4.1

Milieueffectrapportage ......................................................................................................... 24

4.2

Verkeer en parkeren.............................................................................................................. 24

4.2.1 Verkeer ................................................................................................................................. 24 4.2.2 Parkeren ............................................................................................................................... 25 4.3

Bedrijven en milieuzonering.................................................................................................. 26

4.4

Wegverkeerslawaai ............................................................................................................... 28

4.5

Water ..................................................................................................................................... 28

4.6

Ecologie ................................................................................................................................. 30

4.7

Luchtkwaliteit ........................................................................................................................ 32

4.8

Externe veiligheid .................................................................................................................. 33

4.9

Bodemkwaliteit ..................................................................................................................... 34

4.10

Cultuurhistorie (met inbegrip van archeologie) .................................................................... 35

4.10.1

Archeologie.................................................................................................................... 35

4.10.2 Cultuurhistorie, anders dan archeologie ............................................................................ 36 4.11 5

Kabels en leidingen................................................................................................................ 38

Juridische omschrijving van het plan............................................................................................. 40 5.1

Algemeen............................................................................................................................... 40

5.2.1

Hoofdstuk 1 Inleidende regels....................................................................................... 40

5.2.2

Hoofdstuk 2 Bestemmingsregels ................................................................................... 40

5.2.3

Hoofdstuk 3 Algemene regels ....................................................................................... 41

5.2.4

Hoofdstuk 4 Overgangs- en slotregels .......................................................................... 42

5.3.1

Voorbereidingsfase........................................................................................................ 42

5.3.2

Beroepsfase ................................................................................................................... 42

6

Economische uitvoerbaarheid ....................................................................................................... 44

7

Overleg en inspraak ....................................................................................................................... 45 7.1

Overleg .................................................................................................................................. 45

7.1.1

Provinsje Fryslân ............................................................................................................ 45

7.1.2

Wetterskip Fryslân......................................................................................................... 46

7.2 Inspraak ....................................................................................................................................... 47 7.3 Zienswijzen .................................................................................................................................. 47

1.

Inleiding

1.1 Aanleiding Vanaf het schooljaar 2018-2019 zijn de openbare basisschool Master Fennemaskoalle en de christelijke basisschool It Lemieren in Tytsjerk samen één school: Ontmoetingschool de Romte. Deze nieuwe school is gevestigd in het schoolgebouw van de voormalige Master Fennemaskoalle aan het Reidfjild 4 in Tytsjerk. Omdat dit gebouw te klein en verouderd is, is een nieuw schoolgebouw noodzakelijk. Daarbij is er – zo blijkt uit de Dorpsvisie Tytsjerk 2018 en verder – bij de inwoners van Tytsjerk de wens om bij de bouw van een nieuw schoolgebouw ook ruimte voor andere “groepen uit het dorp” in het gebouw te overwegen zoals ‘ruimte voor kinderopvang, verenigingen en voorzieningen voor dorpsbewoners (PostNL-punt, pakket-afhaalpunt e.d.)’. Voor de visie is een onderzoek uitgevoerd naar mogelijke plaatsen voor een ‘nieuw schoolgebouw met een MFC’ (een multifunctioneel centrum). Uit dit onderzoek blijkt dat een aanbouw bij en/of verbouw van het Doarpshûs Yn ’e Mande de voorkeur heeft (zie hoofdstuk 2.2.1 voor meer informatie over de keuze voor de vestigingsplaats). Op grond van het voorliggende bestemmingsplan wordt de bouw en het gebruik van een MFC in Tytsjerk mogelijk gemaakt.

1.2 Bestemmingsplangebied Het plangebied van het voorliggende bestemmingsplan is een deel van het perceel aan het Noarderein 1 in Tytsjerk. Dit perceel is kadastraal bekend als gemeente Hardegarijp, sectie A, nummer 5218. In figuur 1 is een luchtfoto van het bestemmingsplangebied weergegeven.

1.3 Geldende bestemmingsplan Het voor de gronden binnen het plangebied geldende bestemmingsplan is het plan Tytsjerk – noord 2018. Dit plan is op 20 augustus 2019 door de raad van de gemeente Tytsjerksteradiel vastgesteld. Op grond van het geldende bestemmingsplan is een deel van de gronden binnen het plangebied – de gronden ter plaatse van het dorpshuis – bestemd als “Maatschappelijk – Sociaal Cultureel en Religie”. Hiermee zijn de gronden bestemd voor ‘sociaal-culturele voorzieningen en kinderopvang en levensbeschouwelijke voorzieningen’. Op grond hiervan is een groot deel van de voorgenomen activiteiten bij het MFC al mogelijk maar de activiteit onderwijs is niet mogelijk. Dit volgt (ook) uit de samenhang van de regels van het bestemmingsplan. In het plan is namelijk een afzonderlijke bestemming “Maatschappelijk – Onderwijs” opgenomen voor “educatieve en informatieve voorzieningen”. In de toelichting bij het bestemmingsplan is ook opgemerkt dat ‘de basisscholen de bestemming “Maatschappelijk – Onderwijs hebben’ en het dorpshuis ‘Yn ‘e Mande onder de bestemming “Maatschappelijk – Sociaal Cultureel en Religie’ is ondergebracht’.

In de bestemming “Maatschappelijk – Sociaal Cultureel en Religie” is wel een wijzigingsmogelijkheid opgenomen op grond waarvan ‘burgemeester en wethouders het bestemmingsplan kunnen wijzigen in de zin dat de aanduiding “Maatschappelijk – Onderwijs” op de verbeelding wordt aangebracht. De hierbij opgenomen voorwaarden zijn dat:

1.

‘de vloeroppervlakte van de aanduiding “Maatschappelijk – Onderwijs” niet meer mag bedragen dan 50% van de oppervlakte van het bouwvlak’; 2. ‘de betreffende functie op een adequate wijze moet worden ontsloten’; 3. ‘er voldoende parkeergelegenheid en stallinggelegenheid op eigen terrein of in de onmiddellijke nabijheid aanwezig moet zijn’; en “indien hierdoor geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan: A. het straat- en bebouwingsbeeld; B. de milieusituatie; C. de woonsituatie; D. de landschappelijke waarden; E. de cultuurhistorische waarden; F. de natuurwaarden; G. de verkeersveiligheid; H. de ontsluitingssituatie; I. de gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden; en mits er sprake is van [. . .] voldoende parkeergelegenheid welke in stand wordt gehouden overeenkomstig de normen in de beleidsregels uit bijlage 2 van het GVVP. Als deze beleidsregels worden gewijzigd wordt met die wijziging rekening gehouden”. Weliswaar is op grond van deze wijzigingsmogelijkheid een wijziging van de bestemming mogelijk op grond waarvan ook onderwijs mogelijk is maar de wijzigingsmogelijkheid biedt – ook in samenhang met andere wijzigingsmogelijkheden – niet voldoende bouwmogelijkheden voor het gebouw voor de MFC.

Dit betekent dat niet gebruik gemaakt kan worden van de wijzigingsmogelijkheden in het geldende bestemmingsplan en een nieuw bestemmingsplan vastgesteld moet worden om het MFC mogelijk te maken. Het andere deel van de gronden binnen het plangebied is bestemd als “Groen – Groenvoorziening”. Hiermee zijn de gronden bestemd voor “speelvoorzieningen” en daaraan ondergeschikt “parkeervoorzieningen”. Op grond hiervan zijn de op deze gronden voorgenomen activiteiten bij het MFC (sporten en spelen en parkeren) hier wel mogelijk maar niet allemaal als onderdeel van de MFC. Als voorbeeld is het parkeren alleen mogelijk als ondergeschikte activiteit bij het spelen. Daarbij kan ook overwogen worden dat het spelen niet als zelfstandige activiteit plaatsvindt maar als activiteit bij het onderwijs als onderdeel van het MFC.

1.4 Leeswijzer Na de inleiding in dit hoofdstuk is in hoofdstuk 2 een omschrijving van het plan opgenomen. In hoofdstuk 3 is het voor dit bestemmingsplan van toepassing zijnde beleid van het Rijk, de provinsje Fryslân en de gemeente uiteengezet. Een omschrijving van de milieu- en andere omgevingsvoorwaarden met inbegrip van de resultaten van de uitgevoerde onderzoeken is opgenomen in hoofdstuk 4. In hoofdstuk 5 is een juridische omschrijving van de regels van het bestemmingsplan opgenomen. Een omschrijving van de economische uitvoerbaarheid is opgenomen in hoofdstuk 6 en als laatste is zijn in hoofdstuk 7 de resultaten van het overleg en de inspraak opgenomen.

2 Planomschrijving 2.1 Bestaande situatie Zoals opgemerkt in hoofdstuk 1.2 is het plangebied van het voorliggende bestemmingsplan een deel van het perceel aan het Noaderein 1 in Tytsjerk. Dit perceel ligt in het noordelijke deel van het dorp. De Noarderein is onderdeel van de hoofdontsluiting van Tytsjerk. In noordelijke richting sluit de weg langs de Swarteweisein aan op de Rijkstraatweg N335 naar Leeuwarden (in oostelijke richting) en naar Groningen (in westelijke richting). In zuidelijke richting sluit de Noarderein over de spoorweg van Harlingen-Nieuweschans (langs Leeuwarden en Groningen) aan op de Suderein richting Suwâld en Burgum. Het plangebied ligt in een woongebied. Ten noorden, oosten en zuiden van het plangebied zijn de gronden dan ook vooral in gebruik voor wonen (of daarmee samenhangende activiteiten). Ten westen-noordwesten van het plangebied ligt het Park Vijversburg. Dit park is de voormalige Buitenplaats Vijversburg. Onderdelen van het park zijn ingeschreven als in het rijksmonumentenregister. Dit zijn onder andere de voormalige buitenplaats met daarbij horende gebouwen, de tuin en het park daarbij en verschillende bruggen in de tuin en het park. Hiermee ligt het plangebied in een in verhouding groene omgeving. In het noordelijke deel van het plangebied ligt een voormalige boerderij.

Op grond van het geldende bestemmingsplan is dit gebouw ook aangeduid als “karakteristiek”. Op grond hiervan moet ‘de bestaande karakteristiek hoofdvorm zoveel mogelijk in stand worden gehouden’. De gronden in de directe omgeving zijn ingericht voor een gebruik voor het dorpshuis zoals een terras. In het zuidelijke deel van het plangebied ligt een parkeerterrein. Dit terrein is ontsloten langs de Noarderein. Voor het andere is dit deel van het plangebied ingericht als grasveld. In figuur 1 is een luchtfoto van het bestemmingsplangebied weergegeven.

Figuur 1 Bestemmingsplangebied (binnen de rode lijn)

2.1.1 Ontmoetingsschool de Romte Zoals hiervoor opgemerkt in hoofdstuk 1.1 is de Ontmoetingschool de Romte vanaf het schooljaar 2018-2019 de basisschool in Tytsjerk. In het op 27 januari 2022 door de raad vastgestelde “Integraal Huisvestigingsplan Onderwijs 2021 – 2036” is over de school het volgende opgemerkt. “Volgens de prognose zal het leerlingenaantal afnemen naar globaal 100 leerlingen. Het schoolbestuur geeft aan dat zij uitgaan van een hoger aantal leerlingen. De leerlingen van de OS de Romte zijn, na de fusie tussen It Lemieren en de Master Fennemaskoalle, gehuisvest in het gebouw wat voorheen de Master Fennemaskoalle was. Het gebouw dateert uit de jaren zeventig en heeft in 2018 er een tijdelijk lokaal bij gekregen als gevolg van de fusie. Het huidige schoolgebouw voldoet niet meer aan de eisen van het hedendaagse onderwijs. Er wordt momenteel toegewerkt naar een nieuwe school, een Integraal Kind Centrum, in het dorp. [. . .] Conclusie Tytsjerk: − Ingestemd met het realiseren van een MFC in Tytsjerk; − Het schoolgebouw aanbouwen bij het bestaande dorpshuis Yn’e Mande.” Samengevat volgt uit het “Integraal Huisvestigingsplan Onderwijs 2021 – 2036” dat de raad van oordeel is dat het gebouw van de voormalige Master Fennemaskoalle niet (meer) voldoende is voor de vestiging van een school als de Ontmoetingschool de Romte.

Met het vaststellen van het plan heeft de raad ook de keuze gemaakt een nieuw schoolgebouw te bouwen bij het bestaande dorpshuis Yn’e Mande als onderdeel van een MFC.

2.1.2 Dorpshuis Yn’e Mande Het dorpshuis Yn’e Mande is gevestigd in het de voormalige boerderij in het bestemmingsplangebied. Het dorpshuis is in de eerste plaats bedoeld voor activiteiten van inwoners van en verenigingen uit Tytsjerk. Daarvoor is er in het dorpshuis een grote zaal voor 100 tot 300

personen, een kleine zaal voor 20 tot 50 personen, een bar voor 10 tot 40 personen en een ruimte voor vergaderingen.

2.2 Nieuwe situatie In de periode van maart 2019 tot en met mei 2020 is door de Regiegroep MFC Tytsjerk onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden om een MFC in Tytsjerk te vestigen. De resultaten van dit onderzoek zijn opgenomen in het rapport “Scenario’s MFC Tytsjerk in beeld ‘Fan dream nei wurklikheid’ van 1 juni 2020. Het rapport is in bijlage 1 bij deze toelichting opgenomen. Op basis hiervan is de (voorkeurs)keuze gemaakt voor een MFC bij het dorpshuis Yn ‘e Mande. Op 16 september 2021 is door de raad – op basis van een voorstel waarin het resultaat van het onderzoek is opgenomen – ook besloten om mee te werken aan een MFC in Tytsjerk. Zoals hiervoor opgemerkt in 2.1.1 heeft de raad op 27 januari 2022 – met het vaststellen van het “Integraal Huisvestigingsplan Onderwijs 2021 – 2036” – ook besloten om ‘het schoolgebouw voor Ontmoetingsschool de Romte aan te bouwen bij het bestaande dorpshuis’. De besluiten van de raad zijn beschikbaar op de internetpagina van de raad: https://tytsjerksteradiel.bestuurlijkeinformatie.nl/. De uitgangspunten voor een MFC waren de volgende. 1. ‘Een MFC biedt tenminste ruimte voor activiteiten van een Integraal Kindcentrum (IKC), voor ontmoeting (dorpshuis) en wanneer mogelijk voor sport’. Hierbij is binnen het IKC ruimte voor: a. een voorschool (peuter); b. basisonderwijs; c. buitenschoolse opvang. 2.

‘Een MFC voldoet aan de eisen van deze tijd voor wat betreft onderwijs en buitenschoolse opvang, is op een gezonde manier uit te baten en versterkt de leefbaarheid’. 3. ‘Een MFC is een plaats waar de voordelen van het samenwerken zo veel als mogelijk worden gebruikt. Dit betekent ook het samen gebruiken van ruimte(s) door onderwijs, opvang en sport (multifunctioneel)’. 4. ‘Een MFC is duurzaam’. Op basis deze uitgangspunten van is een (voor)ontwerp van een MFC uitgewerkt. In dit ontwerp is – samengevat – ruimte voor: 1. een IKC door in een nieuwe aanbouw van het dorpshuis; 2. ontmoeting (dorpshuis) in het bestaande gebouw van het dorpshuis Yn ‘e Mande; 3. sport in de vorm van een sportzaal in een nieuwe aanbouw van het dorpshuis. In figuur 2 is dit onderwerp in een schema weergegeven. Een voorstelling van het ontwerp is weergegeven in figuur 3.

Figuur 2 Schema van het MFC (bron: Maas Kristinsson Architecten)

Figuur 3 Voorstelling van het MFC (bron: Maas Kristinsson Architecten) Het hiervoor omschreven en weergegeven (voor)ontwerp van het MFC wordt op grond van het voorliggende bestemmingsplan mogelijk gemaakt. Daarvoor is op de verbeelding van het plan – op de gronden ter plaatse van het te bouwen MFC – een bouwvlak opgenomen. Om uitwisseling van activiteiten en een werkelijk “multifunctioneel” gebruik van het gebouw mogelijk te maken is daarbij het gebruik van het gebouw voor de verschillende activiteiten niet beperkt. Dit betekent dat in beginsel het hele MFC gebruikt kan worden voor het IKC of voor ontmoeting (dorpshuis). Deze mogelijke uitwisseling van activiteiten bepaald de zogenoemde “maximale planologische mogelijkheden” van het voorliggende bestemmingsplan. De onderbouwing van het plan moet op basis hiervan worden opgesteld. Daarbij mag gebruik gemaakt worden van een zogenoemde “reële invulling” van de “maximale planologische mogelijkheden”. Voor de onderbouwing van het plan is de volgende “reële invulling” het uitgangspunt. − Een deel van de nieuwe aanbouw – met uitzondering van de sportzaal – wordt gebruikt voor het IKC. Hiervoor wordt de nieuwe aanbouw ingericht met negen groepsruimten. Dit zijn ruimten die (kunnen) worden gebruikt als verblijfsruimten voor kinderdagverblijf

−

(peuteropvang, buitenschoolse opvang en dergelijke) en de basisschool. Daarbij zijn er natuurlijk nog verschillende andere algemene ruimtes zoals een berging, kantoor en personeelsruimte. Natuurlijk is op zichzelf de sportzaal als oefen- en speelzaal ook onderdeel van de ruimten voor het IKC maar voor de “reële invulling” van de “maximale planologische mogelijkheden” is het uitgangspunt dat deze zaal vooral wordt gebruik voor sociaal-culturele voorzieningen en horeca. Van dit gebruik wordt namelijk het grootste effect op de omgeving verwacht. Daar waar dat mogelijk anders is wordt dit in de onderbouwing uitdrukkelijk opgemerkt. Hiermee is de oppervlakte van het deel van de nieuwe aanbouw dat wordt gebruikt voor het IKC ongeveer 900 m². Deze oppervlakte is verdeeld over twee bouwlagen. Het bestaande gebouw van het dorpshuis Yn ‘e Mande en de sportzaal in de nieuwe aanbouw worden vooral gebruikt voor sociaal-culturele voorzieningen en horeca. Het gebruik hiervoor is vooral gericht op het mogelijk maken voor ontmoeting. Hiervoor wordt het bestaande gebouw van het dorpshuis en een deel van de nieuwe aanbouw ingericht met onder andere drie zalen (ontmoetingszaal, biljartzaal en feestzaal), een “woonkamer”, een keuken en kookstudio, atelier en bibliotheek. Ook hierbij horen natuurlijk nog verschillende andere algemene ruimtes zoals een berging, een entree en toiletten.

De oppervlakte van het bestaande gebouw en de sportzaal in de nieuwe aanbouw dat voor sociaal-culturele voorzieningen en horeca wordt gebruikt is ongeveer 1.400 m². In het bestaande gebouw is deze oppervlakte verdeeld over drie bouwlagen en bij de sportzaal in het nieuwe deel over één bouwlaag. Op grond van de regels mag van deze oppervlakte van 1.400 m² ten hoogste 400 m² worden gebruikt voor horeca.

2.2.1 Vestigingsplaatsenonderzoek Zoals hiervoor is opgemerkt is op basis van het in de periode van maart 2019 tot en met mei 2020 door de Regiegroep MFC Tytsjerk uitgevoerde onderzoek de (voorkeurs)keuze gemaakt voor een MFC bij het dorpshuis Yn ‘e Mande. Daarbij is ook opgemerkt dat op 16 september 2021 door de raad – op basis van een voorstel waarin het resultaat van het onderzoek is opgenomen – is besloten om mee te werken aan een MFC in Tytsjerk en op 27 januari 2022 is besloten om ‘het schoolgebouw voor Ontmoetingsschool de Romte aan te bouwen bij het bestaande dorpshuis. Voor een onderbouwing van de keuze voor de vestigingsplaats van het MFC wordt dan ook verwezen naar het rapport van het door de regiegroep uitgevoerde onderzoek (opgenomen in bijlage 1 bij deze toelichting) en het besluit van de raad van 16 september 2021 en van 27 januari 2022.

2.2.2 Beeldkwaliteit en stedebouwkundige inpassing Voor de gronden binnen het plangebied geldt de Welstandsnota Tytsjerksteradiel. Hierin is het welstandsbeleid van de gemeente opgenomen. Op grond van de welstandsnota liggen de gronden binnen het plangebied in het welstandsgebied “Lintbebouwing”. Voor wat betreft het plangebied en de omgeving is hierover onder andere het volgende opgemerkt. “De bebouwingslinten hebben in veel gevallen een historisch gegroeid lineair karakter en worden in ruimtelijke zin gevormd door een doorgaande weg die aan één of twee zijden wordt begeleid door losse, gevarieerde bebouwing. [. . .] De bebouwing in de linten die aansluiten op kernen bestaat merendeels uit woonhuizen, incidenteel afgewisseld met andere maatschappelijke of agrarische functies zoals een kantoor- of winkelpand of (voormalige) boerderijen. [. . .]

De bebouwingswanden [. . .] hebben meestal een halfopen tot open karakter. Naar buiten toe neemt de onderlinge afstand tussen de bebouwing toe, waardoor op sommige plekken ook het achterliggende landschap zichtbaar wordt. Het patroon van rooilijnen is soms wisselend. [. . .] De bebouwing is wisselend van maat, schaal, materiaalgebruik en detaillering. Seriebouw komt eigenlijk niet voor. De meeste gebouwen zijn individueel gebouwd, vrijstaande panden, grotendeels in één, soms twee bouwlagen met een kap. Boerderijen hebben veelal hun eigen traditionele vorm. De bijzondere gebouwen, zoals school, winkel of bedrijf, hebben meestal een vorm die voortkomt uit dan wel past bij de functie. De dakvormen variëren, meestal zadeldaken en schilddaken, en soms daken met een samengestelde kap. Platte daken komen nagenoeg niet voor. De richting van de nok is per pad bepaald: merendeels haaks op, soms evenwijdig aan de weg. Kenmerk van de lintbebouwing is de grote variatie in soorten en leeftijd van de bebouwing. Verschillende bouwstijlen komen naast elkaar voor. Gevels van traditioneel gebouwde gebouwen hebben veelal een vorm en indeling met een verticale gerichtheid van gevel en gevelopeningen. Daarnaast komt ook bebouwing uit de eerste helft en vooral uit de tweede helft van de twintigste eeuw veelvuldig voor, met een vrijere vormgeving en compositie van gevels.

Door het wat opener karakter van de bebouwingswanden zijn, afhankelijk van de onderlinge afstand van gebouwen, vaak meerdere zijden (gevels) vanaf de weg zichtbaar. De detaillering en de ornamentiek komen in een aantal gevallen ook tot uiting in de patronen in het metselwerk. De gevelindelingen en het karakter van de detaillering zijn doorgaans eenvoudig en direct. Het opgaande gevelwerk is meestal uitgevoerd met gebakken metselsteen, voornamelijk in aardetinten en plaatselijk roodachtig. In het algemeen is het kleurgebruik traditioneel en terughoudend. Kozijnen, deuren en ramen zijn van hout. De daken zijn meestal voorzien van (gebakken) dakpannen. Bij boerderijen ook toepassing van rieten daken.” Voor een omschrijving van dit welstandsgebied en de hierbij horende welstandseisen wordt verwezen naar de welstandsnota. De welstandsnota is beschikbaar op de internetpagina van de gemeente: https://www.t-diel.nl/welstandsnota-tytsjerksteradiel. In de algemene welstandseisen voor het welstandsgebied “Lintbebouwing” is opgemerkt dat ‘bij verbouwing, vervanging of nieuwbouw van individuele gebouwen in de lintbebouwing de kenmerken zoveel als mogelijk moeten worden gerespecteerd en in stand worden gehouden’.

Op grond van de algemene welstandseisen voor het welstandsgebied “Lintbebouwing” voldoet het ontwerp van het MFC (in beginsel) naar het ambtelijke oordeel aan de algemene welstandseisen. Toch wordt voor het MFC een wijziging van de Welstandsnota Tytsjerksteradiel voorbereid om misverstanden te voorkomen en om het ontwerp goed te kunnen beoordelen. Deze wijziging is de volgende aanvulling op hoofdstuk 2.8 van de welstandsnota. Aanpassing welstandsnota voor het bestemmingsplan Tytsjerk, Noarderein 1, MFC Voor de bouw en het gebruik van een MFC in Tytsjerk op het perceel aan de Noarderein 1 wordt/is een bestemmingsplan vastgesteld. Op grond van de welstandsnota liggen de gronden binnen het plangebied in het welstandsgebied “Lintbebouwing”. Het ontwerp van het MFC voldoet (in beginsel) aan de algemene welstandseisen voor dit gebied. Toch wordt/is voor het MFC een wijziging van de

welstandsnota vastgesteld om misverstanden te voorkomen en om het ontwerp goed te kunnen beoordelen. Deze wijziging is de volgende aanvulling op de algemene welstandseisen. De aanvullingen in vergelijking met de algemene eisen zijn vet weergegeven. Lintbebouwing Bij verbouwing, vervanging of nieuwbouw van individuele gebouwen in de lintbebouwing dienen de kenmerken zoveel mogelijk te worden gerespecteerd en in stand te worden gehouden. Aspecten Kenmerken * Het bebouwingspatroon heeft een historisch gegroeid lineair karakter; Ruimte

* Een grote variatie aan individueel gebouwde panden; * Een half open tot open bebouwingsbeeld in de linten A; * Een open beeld in de linten B. * De naar de openbare ruimte gerichte gevels zijn geplaatst in de lineaire structuur; * De positie op het perceel is evenwijdig aan de perceelsgrens;

Plaatsing

* In de directe nabijheid van karakteristieke bouwwerken mag de nieuwbouw in de plaatsing afwijkend/contrasterend worden vormgegeven. Als de nieuwbouw contrasterend wordt uitgevoerd dient deze gericht te zijn op het behoud van de kenmerken van het karakteristieke bouwwerk zodanig dat de nieuwbouw geen onevenredige afbreuk doet aan het karakteristieke bouwdeel. * De bebouwing vertoont een grote mate van afwisseling in maat en schaal; * Veel voorkomend: een hoofdvorm in 1 bouwlaag met kap incidenteel twee bouwlagen met kap; * De dakvorm is meestal een zadeldak of een schilddak, de gerichtheid is wisselend;

Hoofdvorm

* In de directe nabijheid van karakteristieke bouwwerk mag de nieuwbouw in de hoofdvorm afwijkend/contrasterend worden vormgegeven. Als de nieuwbouw contrasterend wordt uitgevoerd dient deze gericht te zijn op het behoud van de kenmerken van het karakteristieke bouwwerk zodanig dat de nieuwbouw geen onevenredige afbreuk doet aan het karakteristieke bouwdeel. * Afhankelijk van de onderlinge afstand van panden zijn vaak meerdere gevels vanaf de weg zichtbaar en dus bepalend voor het ruimtelijk beeld; * Er zijn veel traditioneel gebouwde panden met een verticale gerichtheid van gevel en gevelopeningen;

Aanzichten en opmaak

* Een vrije vormgeving en compositie van gevels komt eveneens geregeld voor; * Bij lijstgevels is er een herkenbaar onderscheid tussen onderbouw (gevel) en dakschild;

* Bij topgevels is er een herkenbaar onderscheid tussen het onderste deel en de “top”; * De indeling van de open en gesloten vlakken in de gevels is traditioneel; * Veelal is steenachtig materiaal toegepast, en voor kozijnen en ramen hout; * Het kleurgebruik kenmerkt zich door aardetinten; De detaillering is traditioneel. * In de directe nabijheid van karakteristieke bouwwerken mag de nieuwbouw in aanzichten en opmaak afwijkend/contrasterend worden vormgegeven. Als de nieuwbouw contrasterend wordt uitgevoerd dient deze gericht te zijn op het behoud van de kenmerken van het karakteristieke bouwwerk zodanig dat de nieuwbouw geen onevenredige afbreuk doet aan het karakteristieke bouwdeel. Bij verbouwing, vervanging, of nieuwbouw van individuele gebouwen in de lintbebouwing dienen de volgende kenmerken zoveel mogelijk te worden opgeheven en in ieder geval te worden vermeden. Aspecten Kenmerken Tytsjerk

3 Beleid 3.1 Beleid van het Rijk 3.1.1 Nationale Omgevingsvisie Op 11 september 2020 is door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties de Nationale Omgevingsvisie (hierna: NOVI) vastgesteld. In de NOVI zet het Rijk haar visie op de ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland tot 2050 uiteen. De NOVI geeft richting en helpt om keuzes te maken. Het versterken van de “omgevingskwaliteit” is hierbij het uitgangspunt. Het begrip “omgevingskwaliteit” duidt het geheel van ruimte (bouwwerken, wegen e.d.) en het milieu (bodem, water e.d.) aan. In het NOVI omschrijft het Rijk nationale belangen, geeft het richting door omschrijven van vier belangrijke samenhangende opdrachten en helpt het keuzes maken waar dat moet. Want niet alles kan, en niet alles kan overal. De vier belangrijke samenhangende opdrachten zijn: 1. “ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie”; 2. “duurzaam economisch groeipotentieel”; 3. “sterke en gezonde steden en regio’s”; 4. “toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied”. Bij de NOVI hoort een Uitvoeringsagenda (op dit moment geldt de Uitvoeringsagenda Nationale Omgevingsvisie 2021-2024). Hierin omschrijft het Rijk hoe zij de NOVI uitwerkt en uitvoert. In de Uitvoeringsagenda geeft het Rijk – voor zover belangrijk voor het voorliggende bestemmingsplan – de volgende richting aan de in de NOVI omgeschreven opdrachten.

Toepassen van de afwegingsprincipes 1. Combineer, daar waar mogelijk, [. . .] maximaal met andere opgaven; 2. Sluit bij inpassing [. . .] aan bij de kenmerken van het gebied; 3. Voorkomen afwenteling naar tijd en plaats. ‘Vermeden gebruik’ (besparen) of als het niet kan, efficiënt gebruik van de fysieke leefomgeving helpen hierbij. Toetsen op de gevolgen van klimaatbestendigheid: alle overheden dienen besluiten over de ontwikkeling en inrichting van een gebied te toetsen op de gevolgen voor de klimaatbestendigheid.” Toepassen van voorkeuren en voorkeurvolgordes voor klimaatadaptatie Om wateroverlast en -tekorten te voorkomen, wordt in het Deltaprogramma ingezet op het hanteren van de volgende voorkeursvolgorde in een gebied [. . .]. De vraag naar water wordt afgestemd op de beschikbaarheid van water, door bij de toedeling van watervragende functies aan gebieden rekening te houden met de waterbeschikbaarheid in die gebieden en door in te zetten op een zuinige omgang met water door watervragende functies. “Toepassen van voorkeuren en voorkeursvolgordes voor energietransitie” Voorkeursvolgorde voor zon-PV: op daken en gevels van gebouwen, dan op onbenutte terreinen in bebouwd gebied en indien nodig locaties in het landelijk gebied; Voorkeur voor energiebesparing, warmtenetten en ander gebruik van bestaande gasleidingen.

Energiebesparing is een belangrijke eerste stap (ook omdat daarmee de ingreep in de omgeving wordt beperkt). Voor de resterende warmtevraag moeten alternatieven voor verwarmen met aardgas gerealiseerd worden, zoals restwarmte, geothermie, aquathermie, duurzame gassen en all-electric oplossingen.

-

Toetsen op de gevolgen van klimaatbestendigheid: alle overheden dienen besluiten over de ontwikkeling en inrichting van een gebied te toetsen op de gevolgen voor de klimaatbestendigheid.”

Op grond van het voorliggende bestemmingsplan wordt de bouw en het gebruik van een MFC mogelijk gemaakt. Een MFC is – per definitie – een gebouw of terrein waar verschillende (dorps)activiteiten samenkomen. In die zin versterkt het MFC de “omgevingskwaliteit” van het woonen leefmilieu in Tytsjerk waar “het prettig is om te werken, wonen en recreëren”. In het ontwerp van het MFC is de aanleg van voldoende vervangende waterberging opgenomen om (onaanvaardbare) ‘afwenteling van wateroverlast naar tijd en plaats’ te voorkomen. De aanleg van deze vervangende waterberging is op grond van het voorliggende bestemmingsplan ook mogelijk en op grond van de Keur Wetterskip Fryslân 2013 ook nodig (zie ook hoofdstuk 4.5). Hiermee draagt het MFC bij aan het ‘voorkomen van wateroverlast en [mogelijk] ook -tekort’ als onderdeel van de “klimaatadaptatie”. Daarbij is in het ontwerp ook de aanleg van een sedumdak en zonnepanelen op de nieuwe aanbouw van het dorpshuis opgenomen. Ook het sedumdak draagt bij aan het ‘voorkomen van wateroverlast’ omdat het de afvoer van regenwater vertraagd. Daarbij draagt het dak ook bij aan het beperken van fijnstof (PM10) en koolstofdioxide (CO2) in de lucht, de isolatie van het gebouw en een lagere omgevingstemperatuur waardoor onder andere opbrengst van de zonnepanelen hoger wordt.

De zonnepanelen zelf dragen natuurlijk bij aan het beperken van het verbruik van energie van buiten het MFC. Hiermee draagt het MFC bij aan de ‘klimaatbestendigheid, klimaatadaptatie en de energietransitie’.

3.1.2 Besluit ruimtelijke ordening In het Besluit ruimtelijke ordening is onder andere het volgende bepaald. 1. “Het bestuursorgaan dat belast is met de voorbereiding van een bestemmingsplan pleegt daarbij overleg met de besturen van betrokken gemeenten en waterschappen en met die diensten van de provincie en Rijk die betrokken zijn bij de zorg voor de ruimtelijke ordening of belast zijn met de behartiging van belangen welke in het plan in het geding zijn” (artikel 3.1.1.). 2. “Een bestemmingsplan bevat naast de bij of krachtens de wet voorgeschreven bestemmingen en regels, in elk geval een beschrijving van die bestemmingen, waarbij per bestemming het doel of de doeleinden worden aangegeven” (artikel 3.1.3). 3. “Een bestemmingsplan alsmede een ontwerp hiervoor gaan vergezeld van een toelichting, waarin zijn neergelegd: a. een verantwoording van de in het plan gemaakte keuze van bestemmingen; b. een beschrijving van de wijze waarop in het plan rekening is gehouden met de gevolgen voor de waterhuishouding; c. de uitkomsten van het in artikel 3.1.1 bedoelde overleg; d. de uitkomsten van het met toepassing van artikel 3:2 van de Algemene wet bestuursrecht verrichte onderzoek; e. een beschrijving van de wijze waarop burgers en maatschappelijke organisaties bij de voorbereiding van het bestemmingsplan zijn betrokken; f.

de inzichten over de uitvoerbaarheid van het plan” (artikel 3.1.6). 4. “De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een

5.

motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien” (artikel 3.1.6). “Voor zover bij de voorbereiding van het bestemmingsplan geen milieueffectrapport wordt opgesteld [. . .], waarin de hiernavolgende onderdelen zijn beschreven, worden in de toelichting ten minste neergelegd: a. een beschrijving van de wijze waarop met de in het gebied aanwezige cultuurhistorische waarden en in de grond aanwezige of te verwachten monumenten rekening is gehouden; b. voor zover nodig een beschrijving van de wijze waarop rekening is gehouden met overige waarden van de in het plan begrepen gronden en de verhouding tot het aangrenzende gebied; c. een beschrijving van de wijze waarop krachtens hoofdstuk 5 van de Wet milieubeheer vastgestelde milieukwaliteitseisen bij het plan zijn betrokken.”

1. Overleg met de besturen en diensten In de voorbereiding van het voorliggende bestemmingsplan heeft overleg plaatsgevonden met de besturen en diensten zoals bedoeld in artikel 3.1.1 van het Bro die een mogelijk belang hebben bij het plan. Een verslag van dit overleg is opgenomen in hoofdstuk 7. 2. Omschrijving van de bestemmingen Een omschrijving van de in het voorliggende bestemmingsplan gebruikte bestemmingen is opgenomen in hoofdstuk 5. 3. Toelichting Bij de in hoofdstuk 5 opgenomen omschrijving van de in het voorliggende bestemmingsplan gebruikte bestemmingen is ook een onderbouwing voor de keuze voor deze bestemmingen opgenomen. In hoofdstuk 4.5 is een omschrijving van de effecten van het plan op de waterhuishouding opgenomen en de in het plan opgenomen maatregelen om onwenselijke effecten te voorkomen of te beperken. Zoals opgemerkt is in hoofdstuk 7 een verslag van het in artikel 3.1.1 van het Bro opgenomen overleg opgenomen. In artikel 3:2 van de Algemene wet bestuursrecht is bepaald dat ‘de raad bij de voorbereiding van een bestemmingsplan alle nodige kennis over de voor het plan belangrijke feiten en belangen moet verzamelen’. Hiervoor is in de voorbereiding op het bestemmingsplan onderzoek uitgevoerd.

Onderdeel van dit onderzoek zijn onder andere het beoordelen van het plan op basis van het overheidsbeleid, het beoordelen van de effecten van het plan op het milieu en de omgeving en het overleggen met belanghebbenden en belangstellenden over het plan. De resultaten van dit onderzoek zijn vooral opgenomen in achtereenvolgens hoofdstuk 3, 4, 6 en 7. Zoals opgemerkt heeft er in de voorbereiding van het plan overleg met belanghebbenden en belangstellenden plaatsgevonden over het plan. De manier waarop dit overleg heeft plaatsgevonden is omschreven in hoofdstuk 7. De uitvoerbaarheid van het voorliggende bestemmingsplan is omschreven in hoofdstuk 4, 6 en 7.

4. Behoefte aan nieuwe stedelijke ontwikkeling De omschrijving van de behoefte aan een nieuwe stedelijke ontwikkeling is de zogenoemde “Ladder voor duurzame verstedelijking”. Op basis hiervan is antwoord op de volgende vragen nodig om te onderbouwen dat er sprake is van een “zorgvuldig en duurzaam ruimtegebruik” met de voorgenomen ontwikkeling. 1. Is er sprake van een “stedelijke ontwikkeling”? 2. Is er sprake van een “nieuwe” stedelijke ontwikkeling? 3. Is er sprake van een behoefte aan de ontwikkeling? Is er sprake van een “stedelijke ontwikkeling”? Op grond van artikel 1.1.1, lid 1, onder i. van het Bro is een “stedelijke ontwikkeling” een “ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen”. Uit de Nota van Toelichting bij het Bro blijkt dat “andere stedelijke voorzieningen” zijn “accommodaties voor onderwijs, zorg, cultuur, bestuur en indoor sport en leisure”. Op grond hiervan is een MFC zoals dat op grond van het voorliggende bestemmingsplan mogelijk wordt gemaakt in beginsel een “stedelijke ontwikkeling”.

Hierbij moet ook in overweging worden genomen dat op grond van uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State ‘een bestemmingsplan dat voorziet in een terrein met een ruimtebeslag van meer dan 500 m² of in een gebouw met een bruto-vloeroppervlakte groter dan 500 m², deze ontwikkeling in beginsel als een stedelijke ontwikkeling dient te worden aangemerkt’ (zie onder andere rechtsoverweging 6.3 van de uitspraak 201608869/1/R3 van 28 juni 2017). Zoals opgemerkt in hoofdstuk 1.3 is op grond van het geldende bestemmingsplan een deel van de gronden binnen het plangebied bestemd als “Maatschappelijk – Sociaal Cultureel en Religie” en een ander deel als “Groen – Groenvoorzieningen”. Op grond van het voorliggende bestemmingsplan worden de gronden bestemd als “Maatschappelijk – Sociaal Cultureel, Religie en Onderwijs”. In vergelijking met de bestemming “Maatschappelijk – Sociaal Cultureel en Religie” verschilt de bestemming “Maatschappelijk – Sociaal Cultureel, Religie en Onderwijs” vooral door het mogelijk maken van de activiteit onderwijs en een grotere oppervlakte aan gebouwen. Het mogelijk maken van de activiteit onderwijs is – in vergelijking met de bestemming “Maatschappelijk – Sociaal Cultureel en Religie een beperkte wijziging van de gebruiksmogelijkheden.

Om de grotere oppervlakte aan gebouwen voor de MFC mogelijk te maken is op grond van het voorliggende bestemmingsplan ongeveer 1.750 m² van de gronden binnen het plangebied aangeduid als “bouwvlak”. In vergelijking met het geldende bestemmingsplan is de oppervlakte van de gronden met deze aanduiding hiermee ongeveer 700 m² groter. Hiermee is (een uitbreiding van) ‘een gebouw met een bruto-vloeroppervlakte groter dan 500 m² mogelijk. Op basis hiervan is het MFC dat op grond van het voorliggende bestemmingsplan mogelijk wordt gemaakt aan te duiden als een “stedelijke ontwikkeling”. Is er sprake van een “nieuwe” stedelijke ontwikkeling? Zoals opgemerkt verschilt de bestemming “Maatschappelijk – Sociaal Cultureel, Religie en Onderwijs” van de bestemming “Maatschappelijk – Sociaal Cultureel en Religie” vooral door het mogelijk maken van de activiteit onderwijs en een grotere oppervlakte aan gebouwen.

In vergelijking met de bestemming “Groen – Groenvoorziening” verschilt de bestemming “Maatschappelijk – Sociaal Cultureel, Religie en Onderwijs vooral door het mogelijk maken van de activiteiten die samenhangen met de ‘sociaal-culturele voorzieningen, levensbeschouwelijke voorzieningen en educatieve en informatieve voorzieningen’. Een deel van deze activiteiten zoals spelen en sporten en parkeren is ook al op grond van de bestemming “Groen – Groenvoorziening” mogelijk. Daarbij mogen op grond van de bestemming “Groen – Groenvoorziening” en de bestemming “Maatschappelijk – Sociaal Cultureel, Religie en Onderwijs” op de betreffende gronden ook alleen “overige bouwwerken, geen bijbehorende bouwwerken” voor deze activiteiten gebouwd worden. Op grond van uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State ‘voorziet een bestemmingsplan dat bij recht een stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, maar ten opzichte van het voorgaande planologische regime geen nieuw planologisch ruimtebeslag mogelijk maakt, maar alleen een planologische functiewijziging, in beginsel niet in een nieuwe stedelijke ontwikkeling als bedoeld in artikel 3.1.6, lid 2 van het Bro. Van dit uitgangspunt wordt afgeweken indien die planologische functiewijziging een zodanige aard en omvang heeft dat desalniettemin sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling.

Hierbij komt betekenis toe aan de ruimtelijke uitstraling van de in het nieuwe plan voorziene functie en die van hetgeen onder het vorige plan mogelijk was.’ Alles in overweging nemende is er met de bouw en het gebruik van het op grond van het voorliggende bestemmingsplan mogelijk gemaakte MFC geen sprake van een stedelijke ontwikkeling die nieuw is. Hierbij is in de eerste plaats overwogen dat het plangebied binnen het stedelijk gebied van Tytsjerk ligt. In die zin is er dan ook geen sprake van een ‘nieuw planologisch ruimtebeslag, maar alleen een planologische functiewijziging’. In de tweede plaats is overwogen dat de “ruimtelijke uitstraling” van het MFC zoals weergegeven in het ontwerp (zie onder andere figuur 5) op hoofdlijnen ook al mogelijk is op grond van het geldende bestemmingsplan. De bouw en het gebruik van het gebouw van het MFC en de inrichting en het gebruik van de gronden in het zuidelijke deel van het plangebied als speelterrein en parkeerterrein is op hoofdlijnen op grond van het geldende bestemmingsplan ook al mogelijk. Nu het oordeel is dat er geen sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling is het niet nodig om antwoord te geven op de vraag of er sprake is van een behoefte aan de ontwikkeling op grond van de “Ladder voor duurzame verstedelijking”. 5.

Milieueffectrapport, waarden en eisen Voor het voorliggende bestemmingsplan is niet een milieueffectrapport opgesteld. Een onderbouwing hiervoor is opgenomen in hoofdstuk 4.1. Een omschrijving van de cultuurhistorische waarden in en (mogelijke) monumenten in de grond van het plangebied en de manier waarop deze in dit plan zijn overwogen is opgenomen in hoofdstuk 4.10. In hoofdstuk 2.2.2 en vooral hoofdstuk 4 is een omschrijving opgenomen van de andere waarden in en in de omgeving van het plangebied en de manier waarop deze in dit plan zijn overwogen. Een omschrijving van de manier waarop de op grond van hoofdstuk 5 van de Wet milieubeheer vastgestelde milieukwaliteitseisen in dit plan zijn overwogen is – wanneer van toepassing op dit plan – ook opgenomen in hoofdstuk 4.

3.2 Beleid van de provinsje Fryslân

3.2.1 Omgevingsvisie Fryslân 2020 - De romte diele Op 23 september 2020 hebben de Provinciale Staten van Fryslân de Omgevingsverordening Fryslân 2020 – De romte diele vastgesteld. Hierin omschrijft de provincie haar ambities, doelen en principes voor Fryslân voor de periode tot en met 2050. De belangrijkste ambitie van de provincie is “brede welvaart in een vitaal, veerkrachtig, karakteristiek en gezond Fryslân”. Om deze ambitie te halen wil de provincie sturen op doelen (in plaats van regels). Hiervoor onderscheidt de provincie doelen voor de bestaande situatie en vier opdrachten. De doelen voor de bestaande situatie zijn: 1. “samenhangend netwerk van steden en dorpen”; 2. “slimme groei van de gastvrijheidseconomie”; 3. “duurzame landbouw”; 4. “karakteristieken van het landschap zijn beleefbaar”; 5. “behoud van het Friese erfgoed”; 6. “natuur beschermen en ontwikkelen”; 7. “verbeteren en schoonhouden van het milieu”; 8. “kwaliteit en kwantiteit van het (grond)water zijn op peil”. Voor de vier opdrachten zijn de doelen: 9. “Fryslân houdt de leefomgeving vitaal, leefbaar en bereikbaar”; 10. “Fryslân zet de energietransitie met kracht voort”; 11. “Fryslân wordt klimaat-adaptief ingericht”; 12. “Fryslân versterkt de biodiversiteit”.

Het MFC dat op grond van het voorliggende bestemmingsplan mogelijk wordt gemaakt draagt vooral bij (of kan vooral bijdragen) aan de hiervoor onder 9., 10. en 11. omschreven doelen. Zoals opgemerkt in hoofdstuk 3.1.1 is een MFC – per definitie – een gebouw of terrein waar verschillende (dorps)activiteiten samenkomen. In die zin houdt het MFC de ‘leefomgeving in Tytsjerk vitaal en leefbaar’. Ook is in hoofdstuk 3.1.1 al opgemerkt dat in het ontwerp van het MFC ook de aanleg van een sedumdak en zonnepannelen op de nieuwe aanbouw van het dorpshuis is opgenomen. Hiermee draagt het MFC ook bij aan ‘het voortzetten van de energietransitie’ en een ‘klimaat-adaptieve inrichting’.

3.2.2 Verordening Romte Fryslân 2014 Op 25 juni 2014 hebben Provinciale Staten de Verordening Romte Fryslân 2014 vastgesteld. De – op het moment van het voorbereiden van het voorliggende bestemmingsplan – laatste aanpassing van de verordening is door Provinciale Staten vastgesteld op 23 maart 2021. In de verordening heeft de provincie regels opgenomen voor die onderdelen van haar beleid die zij van “provinciaal belang” acht. Het bestemmingsplangebied van het voorliggende bestemmingsplan zijn op grond van de Verordening Romte Fryslân 2014 aangeduid als “bestaand stedelijk gebied”. In de verordening is – voor zover van toepassing op het voorliggende plan – het volgende bepaald. Artikel 2.2 Archeologie

1.

2.

“In de plantoelichting van een ruimtelijk plan wordt aangegeven op welke wijze het plan rekening houdt met de wijze van onderzoek naar en bescherming van archeologische waarden en verwachtingswaarden zoals aangegeven op de Famke.” “Indien in een ruimtelijk plan wordt afgeweken van het bepaalde in het eerste lid wordt onderbouwd op welke wijze in een vergelijkbare bescherming van archeologische waarden is voorzien.”

Artikel 2.5 Reclame-uitingen 1. “In een ruimtelijk plan [. . .] voor gronden binnen een afstand van 400 meter gemeten vanaf de grens van de bestemming verkeersdoeleinden of een vergelijkbare bestemming voor een autosnelweg of een autoweg, bevat geen bouwmogelijkheden voor een reclamemast met een hoogte van meer dan 6 meter.” Artikel 7.1 Ecologische hoofdstructuur 7.1.1 3. “Een ruimtelijk plan dat betrekking heeft op gronden nabij de ecologische hoofdstructuur kan nieuwe, niet-agrarische activiteiten en ontwikkelingen mogelijk maken, mits die niet leiden tot een significante aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden van de ecologische hoofdstructuur.” Artikel 9.6 Opstellingen voor zonne-energie 9.6.1 1. “In een ruimtelijk plan voor het bestaand stedelijk gebied kan worden voorzien in een opstelling voor zonne-energie.” − Archeologie Een omschrijving van de archeologische (verwachtings)waarden op grond van de FAMKE in het plangebied is opgenomen in hoofdstuk 4.10. Hierbij is ook een omschrijving opgenomen over de manier waarop het behoud van deze waarden op grond van het voorliggende bestemmingsplan is gewaarborgd. − “Reclame-uitingen” Het bestemmingsplangebied van het voorliggende bestemmingsplan ligt op een afstand van ongeveer 300 meter ten zuiden van de Rijksstraatweg (N355). Ter plaatse van Tytsjerk en het plangebied is deze weg een autoweg.

Dit betekent dat reclamemasten met een hoogte van meer dan 6 meter in het plangebied niet mogelijk gemaakt mogen worden op grond van het plan. Om dit te waarborgen is in artikel 3, lid 3.2, onder 3.2.2, onder B. van de regels van het voorliggende bestemmingsplan bepaald dat ‘de bouwhoogte van overige bouwwerken, geen bijbehorende bouwwerken zijnde, ten hoogste 5 m zal bedragen, met dien verstande dat: 1. de bouwhoogte van masten, niet zijnde antennemasten en reclamemasten, en palen ten hoogste 10 m zal bedragen; 2. de bouwhoogte van antennemasten ten hoogste 15 m zal bedragen; 3. de bouwhoogte van reclamemasten ten hoogste 6 m zal bedragen.’ − Ecologische hoofdstructuur Ongeveer 30 meter ten westen van het bestemmingsplangebied ligt een gebied van de ecologische hoofdstructuur (nu: Natuurnetwerk Nederland). Hiermee ligt het plangebied “nabij de ecologische hoofdstructuur. Om inzicht te krijgen in onder andere de effecten van het voorliggende

bestemmingsplan op de ecologische hoofdstructuur is in juni-juli 2021 een ecologisch onderzoek uitgevoerd. De resultaten van dit onderzoek zijn samengevat opgenomen in hoofdstuk 4.6. Uit de resultaten blijkt dat het plan geen effect heeft op, op grond van de Verordening Romte Fryslân 2014 beschermde natuur. − Zonne-energie Op grond van het voorliggende bestemmingsplan is de aanleg en/of bouw van zonnepaneel mogelijk als onderdeel van de bestemming. Dit betekent onder andere dat op de bouwwerken die op grond van de regels van het plan binnen een bouwperceel gebouwd mogen worden zonnepanelen aangelegd mogen worden. Het betekent ook dat het aanbod van zonne-energie dat van deze zonnepanelen komt in beginsel niet groter mag zijn dan de vraag naar energie van de activiteiten die binnen dit bouwperceel (en de directe hiermee samenhangende omgeving) plaatsvinden.

3.3 Beleid van de gemeente 3.3.1 Structuurvisie Finster op romte In 2010 heeft de raad de structuurvisie Finster op romte vastgesteld. Hierin omschrijven wij de “toekomstvisie van Tytsjerksteradiel” tot 2020. Op 20 september 2018 heef de raad besloten om deze visie te blijven volgen tot het vaststellen van een omgevingsvisie. In de structuurvisie worden verschillende soorten dorpen onderscheiden. Behalve de grote dorpen zoals Burgum en Hurdegaryp en recreatiedorpen zoals Earnewâld zijn er in de gemeente kleine dorpen zoals Tytsjerk. Het uitgangspunt bij ontwikkelingen is dat deze moeten passen bij de aard en schaal van het dorp waarin ze plaatsvinden en in het landschap. Voor wat betreft de ontwikkelingsmogelijkheden in de kleine dorpen is in de structuurvisie het volgende opgemerkt. “Ontwikkelingen in de kleine kernen vragen om een zorgvuldige inpassing en maatwerk. Een Leefbaarheidstraject wordt gestart om tot maatwerk te komen en gerichte verbeteringen aan te brengen in de vaak kwetsbare ruimtelijke situatie en/of de hechte sociaalmaatschappelijke omgeving (gemeenschap). Hierin worden Dorpsbelang en de plaatselijke bevolking gevraagd hun inbreng te leveren. De samenwerking van de gemeente met de ‘dorpsklankborden’ is bedoeld om gezamenlijk zicht te krijgen op de sociale agenda van de (dorps)gemeenschap en de daaruit voortvloeiende noodzakelijke, c.q.

gewenste, materiële en immateriële voorzieningen.” Zoals opgemerkt in hoofdstuk 1.1 blijkt uit de Dorpsvisie Tytsjerk 2018 en verder dat er bij de inwoners van Tytsjerk de wens is om bij de bouw van een nieuw schoolgebouw ook ruimte voor andere “groepen uit het dorp” in het gebouw te overwegen. Deze wens was voor Dorpsbelang Tytsjerk – op basis van de visie – de aanleiding om het initiatief te nemen om de mogelijkheden voor een MFC in Tytsjerk te onderzoeken. Zoals opgemerkt in hoofdstuk 2.2 is door de Regiegroep MFC Tytsjerk onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden om een MFC in Tytsjerk te vestigen. In deze groep zitten/zaten vertegenwoordigers van onder andere Ontmoetingschool De Romte, Stichting Doarpshûs Yn’e Mande, Dorpsbelang Tytsjerk. Een MFC in Tytsjerk is dan ook tenminste een ‘gewenste, materiële voorziening van de (dorps)gemeenschap’ van Tytsjerk. Met onder andere de door de Regiegroep MFC uitgevoerde onderzoeken zoals het onderzoek waarvan de resultaten zijn opgenomen in het rapport “Scenario’s MFC Tytsjerk in beeld ‘Fan dream nei wurklikheid’” en de voor het voorliggende bestemmingsplan uitgevoerde onderzoeken en de op basis hiervan in (de regels van) dit plan verwerkte maatregelen is er sprake van een “zorgvuldige inpassing en maatwerk” van

het MFC in Tytsjerk in het algemeen en in het bestemmingsplangebied in het bijzonder. Alles in overweging nemende past de ontwikkeling van het MFC zoals dat op grond van het voorliggende bestemmingsplan mogelijk wordt gemaakt dan ook bij de aard en schaap van het dorp.

3.3.2 Duurzaamheidsagenda Tytsjerksteradiel Op 18 februari 2021 heeft de raad de Duurzaamheidsagenda Tytsjerksteradiel vastgesteld. Hier is een programma van projecten opgenomen om in 2040 als gemeente energieneutraal te zijn. Hiermee bedoelt de gemeente dat ‘alle energie die in de gemeente gebruikt wordt duurzaam wordt opgewekt’. Het uitgangspunt hierbij is dat ‘er in een jaar niet meer energie uit het gas- en elektriciteitsnet betrokken wordt dan er vanuit duurzame bronnen aan wordt toegeleverd’ (dit met uitzondering van de energievraag van de industrie-activiteiten). Om als gemeente in 2040 energieneutraal te zijn, zijn in de duurzaamheidsagenda onder andere volgende stappen opgenomen die voor het voorliggende bestemmingsplan en/of het MFC van toepassing (kunnen) zijn. − “We zetten in op forse energiebesparing.” − “We stappen over op duurzame alternatieven zoals warmtepompen, bodem-/aardwarmte, inductie, groen gas en/of waterstof.” − ‘Geschikte (bedrijfs)daken worden voorzien van zonnepanelen’. − “We ondersteunen bedrijven bij planvorming voor verduurzamingsmaatregelen, zoals plaatsing van zonnepanelen op daken en het aanbrengen van ledverlichting.” − “We onderzoeken de mogelijkheid voor het overkappen van parkeerplaatsen met zonnepanelen.” Andere stappen die in de agenda zijn opgenomen zijn de volgende.

− “Circulariteit wordt een vast onderdeel bij onze inkoop en aanbestedingen. [. . .] De gemeente geeft [hierbij]het goede voorbeeld.” − ‘We herstellen en vergroten waar mogelijk de biodiversiteit waarbij we een sterk groen netwerk binnen onze bebouwde omgeving krijgen’. − ‘We zetten ons in om hittestress en nachtelijke warmte-uitstraling te beperken en om wateroverlast en verdrogen zoveel mogelijk te voorkomen’. − “Nieuwbouw van eigen gebouwen is energieneutraal”. Het ontwerp voor het MFC is gemaakt op basis van de passiefhuis-principes. Dit betekent dat het gebouw een goede isolatie krijgt om verlies van warmte te voorkomen. Daarbij krijgt het gebouw ook overstekken en zonneschermen om onwenselijke verwarming te voorkomen in de zomerperiode. Ook is er in het ontwerp en zal er in de uitvoering veel aandacht zijn aan het luchtdicht maken van het gebouw om de uitwisseling van warmte tussen binnen en buiten zoveel als mogelijk te voorkomen. In installaties van het MFC zijn allemaal all-electric. Na het opleveren van het gebouw wordt geen gebruik meer gemaakt van gas om het gebouw te verwarmen. Voor het verwarmen en koelen worden gebruik gemaakt van lucht-waterwarmtepompen. De ventilatie krijgt een warmteterugwininstallatie. Op het dak van het MFC worden 112 zonnepanelen aangelegd. Hiermee voldoet (het nieuwe deel van) het MFC aan de BENG-eisen voor nieuwe gebouwen.

De installatie is later ook nog uit te breiden om in een mogelijke toename van het energieverbruik te voorzien.

Het ontwerp voor het MFC wordt beoordeeld op basis van de eisen van GPR-gebouw. Hierop moet het gebouw een scoregemiddelde van tenminste 8 krijgen. Deze score wordt bepaald op basis van de volgende onderwerpen: “energie; energieprestatie, energieprestatie aanvullend”; “milieu; materiaal, water, ruimte en natuur”; “gezondheid; akoestisch comfort, luchtkwaliteit, thermisch comfort, visueel comfort”; “gebruikskwaliteit; toegankelijkheid, functionaliteit, technische kwaliteit, sociale waarde”; “toekomstwaarde; aanwezige kwaliteit, adaptiviteit gebouw, klimaatadaptiviteit, belevingswaarde”. Hiermee geeft de GPR een oordeel over de duurzaamheid van een gebouw in de breedste zin van het woord. Het gebouw wordt opgenomen in het Madaster (www.madaster.nl). Madaster is het kadaster voor materialen en producten. In Madaster wordt data vastgelegd over alle materialen die zijn verwerkt in het gebouw. Door ieder onderdeel te registreren krijgen wij inzicht in onder andere de losmaakbaarheid, embodied carbon en toxiciteit van materialen en producten. Ook kan bepaald worden of materialen en producten hergebruikt kunnen worden. Om nog meer circulair te werken worden zoveel mogelijk oude materialen uit het gebouw hergebruikt. Voorbeelden hiervan zijn het gebruik van de oude parketvloer uit de grote zaal en verwijderde gebinten in het interieur.

Op een groot deel van het dak van het nieuwe deel wordt mossedum aangebracht. Dit zorgt voor een vertraagde afvoer van regenwater en draagt bij aan de biodiversiteit. Het regenwater infiltreert zoveel mogelijk op het terrein in de bodem. Het overschot wat niet kan infiltreren wordt afgevoerd naar het nabijgelegen park Vijversburg.