CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Ruimtelijke onderbouwing bij de aanvraag buitenplanse omgevingsplanactiviteit van een waterstofp

Raadsvergadering 1 juli 2025, gemeente TwenterandBij agendapunt: Positief advies voor Energyhub Twenterand, energieopslag en waterstofproductie18.339 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

FR Energyhubs. Toelichting bij de aanvraag Buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA)

Lijst met aanpassingen Versie

Datum

Beschrijving van de wijziging

Herzien

0.1

06-08-2024

Concept

Swini Basu

0.2

20-09-2024

BOPA toelichting gesplitst in mobiliteit en waterstofgedeelte

Rosanne Bevers

0.3

02-10-2024

Versie ingediend voor BOPA-aanvraag

Swini Basu

0.4

10-12-2024

Toelichting aangepast naar aanleiding van feedback bevoegd gezag

Rosanne Bevers

0.9

14-03-2025

Laatste feedback bevoegd gezag verwerken

Rosanne Bevers

1.0

01-04-2025

Feedback klant verwerken

Rosanne Bevers

Sweco Nederland B.V. Onderwerp Projectnummer Klant Auteur Datum Document referentie

Vrijgegeven door

Rosanne Bevers

Hugo Luiting

30129769 Toelichting bij de aanvraag BOPA 51020770 FR Energyhubs BV. Rosanne Bevers 01-04-2025 M04 BOPA productie waterstof en batterijopslag, FR Energyhubs B.V. v1.0

2/57

Inhoudsopgave

Inleiding.................................................................................................................................... 5 1.1 Leeswijzer ........................................................................................................... 5 2.

Algemene gegevens ...................................................................................................... 6 2.1 Ligging en begrenzing van het projectgebied ..................................................... 6 2.2 Beschrijving huidige situatie ................................................................................ 6 2.3 Vigerend Omgevingsplan .................................................................................... 7 2.4 Beschrijving nieuwe situatie ................................................................................ 8 2.5 Aan te vragen (ruimtelijke) situatie .................................................................... 10 2.6 Beschrijving strijdigheid ..................................................................................... 10 2.7 Te doorlopen vergunningprocedure en samenhang ......................................... 10

3.

Toetsing aan beleid ..................................................................................................... 10 3.1 Toetsing rijksbeleid ........................................................................................... 10 3.1.1 Omgevingswet ..................................................................................... 10 3.1.2 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) ....................................................... 11 3.1.3 Ladder voor duurzame verstedelijking ................................................. 11 3.1.4 Conclusie toetsing Rijksbeleid ............................................................. 12 3.2 Toetsing provinciaal beleid ................................................................................ 14 3.2.1 Omgevingsvisie Overijssel ................................................................... 14 3.2.2 Coalitieakkoord 2023-2027 .................................................................. 15 3.2.3 De Energievisie en het Het pMIEK ...................................................... 15 3.2.4 Omgevingsverordening Overijssel 2024 .............................................. 16 3.2.5 Conclusie toetsing provinciaal beleid .................................................. 17 3.3 Toetsing regionaal beleid ..................................................................................

26 3.3.1 RES Twente ......................................................................................... 26 3.3.2 Gezamenlijk ontwikkelkader ATT wind ................................................ 27 3.3.3 Conclusie toetsing regionaal beleid ..................................................... 27 3.4 Toetsing beleid waterschap .............................................................................. 27 3.4.1 Waterbeheerprogramma 2022-2027 ................................................... 27 3.4.2 Waterschapsverordening waterschap Vechtstromen .......................... 28 3.4.3 Conclusie toetsing beleid waterschap ................................................. 28 3.5 Toetsing gemeentelijk beleid............................................................................. 28 3.5.1 Omgevingsvisie Twenterand ............................................................... 28 3.5.2 Beleidskader Duurzame Energie ......................................................... 29 3.5.3 Conclusie toetsing gemeentelijk beleid ............................................... 29

4.

Aspecten fysieke leefomgeving en milieu ................................................................... 30 4.1 Duurzaamheid ................................................................................................... 30 4.1.1 Conclusie ............................................................................................. 30 4.2 Gezondheid ....................................................................................................... 30 4.2.1 Conclusie ............................................................................................. 30 4.3 Landschappelijke structuur ............................................................................... 31 4.3.1 Conclusie ............................................................................................. 31 4.4 Klimaatadaptatie ............................................................................................... 31 4.4.1 Wettelijk kader ..................................................................................... 31 4.4.2 Conclusie ............................................................................................. 32 4.5 Verkeersgeneratie, -afwikkeling & (fiets)parkeren ............................................ 32 4.5.1 Conclusie .............................................................................................

33 4.6 Welstand ........................................................................................................... 33

3/57

4.7 4.8 4.9 4.10

4.11 4.12 4.13 4.14 4.15 4.16 4.17 4.18

4.19 4.20

4.6.1 Conclusie ............................................................................................. 34 Archeologie & cultuurhistorie ............................................................................ 34 4.7.1 Conclusie ............................................................................................. 34 Bodem ............................................................................................................... 34 4.8.1 Conclusie ............................................................................................. 35 Weging Waterbelang ......................................................................................... 35 4.9.1 Conclusie ............................................................................................. 35 (Afval)Water ......................................................................................... 36 4.10.1 Lozing van afvalwater ........................................................... 36 4.10.2 Conclusie .............................................................................. 39 Energie ................................................................................................. 39 4.11.1 Conclusie ..............................................................................

39 Geluid ................................................................................................... 39 4.12.1 Conclusie .............................................................................. 40 Luchtkwaliteit ....................................................................................... 40 4.13.1 Conclusie luchtkwaliteit ........................................................ 40 Stikstof ................................................................................................. 41 4.14.1 Conclusie stikstofdepositie ................................................... 41 Ecologie ............................................................................................... 41 4.15.1 Conclusie .............................................................................. 42 Geur ..................................................................................................... 43 4.16.1 Conclusie .............................................................................. 43 Trillingen .............................................................................................. 44 4.17.1 Conclusie .............................................................................. 44 Omgevingsveiligheid ............................................................................

44 4.18.1 Classificering gevaarlijke stoffen .......................................... 44 4.18.2 QRA waterstofproductie-installatie ....................................... 45 4.18.1 MRA ...................................................................................... 47 4.18.2 Conclusie .............................................................................. 47 Milieucategorie ..................................................................................... 47 Milieueffectenrapportage ..................................................................... 48 4.20.1 Conclusie .............................................................................. 49

5.

Participatie ................................................................................................................... 49 5.1 Projectfasen ...................................................................................................... 49 5.2 Wat is er in de aanloopfase gebeurd? .............................................................. 49 5.3 Participatieplan .................................................................................................. 50 5.4 Participatiematrix ............................................................................................... 51

6.

Uitvoerbaarheid ........................................................................................................... 55 6.1 Maatschappelijke uitvoerbaarheid .................................................................... 55 6.2 Financiële uitvoerbaarheid ................................................................................ 55

7. 8.

Conclusie evenwichtige toedeling van functies aan locaties ...................................... 56 Bijlagenboek ................................................................................................................ 57

4/57

Inleiding FR Energyhubs B.V. is voornemens om een waterstofproductie-installatie en batterij-opslag te ontwikkelen op een perceel ten zuidoosten van de Rusluieweg te Vriezenveen. De ontwikkeling omvat faciliteiten om duurzaam opgewekte elektriciteit op te slaan in batterijen én om te zetten in groene waterstof, wat bedrijven in de mobiliteitssector en de industrie zal bedienen van duurzaam geproduceerde energie om hun processen te verduurzamen. Op het aangrenzende perceel wordt een mobiliteitshub, voorzien van onder andere een tanklocatie voor groene waterstof, ontwikkeld. De nabijheid van beide ontwikkelingen zou kunnen zorgen voor aanzienlijke synergievoordelen, zoals de directe levering van groene waterstof aan het tankstation via een directe ondergrondse buisleiding en het uitwisselen van lokaal opgewekte duurzame energie met lokale partijen. Daarnaast neemt de waterstofproductielocatie tijdens periodes van veel energieaanbod zoveel mogelijk energie op, en fungeert deze als buffer tussen vraag en aanbod in tijden van beperkt energieaanbod. Via efficiënte systeemintegratie worden producenten en gebruikers van duurzame energie op elkaar aangesloten en maken ze gezamenlijk gebruik van de energie-infrastructuur.

Gezien de mobiliteitshub en de waterstofproductie-installatie en batterijopslag elkaar kunnen versterken, maar beide initiatieven geheel onafhankelijk van de ander geëxploiteerd kunnen en zullen worden, heeft deze aanvraag uitsluitend betrekking op de waterstofproductie-installatie en batterijopslag. De projectlocatie valt binnen de grenzen van omgevingsplan ‘zandwinnning’, vastgesteld op 10-19-2010 bekend als NL.IMRO.1700.BPVZ2009MP00030401, dat als tijdelijk deel in het Omgevingsplan gemeente Twenterand is opgenomen. Als functie aan de projectlocatie is de enkelbestemming agrarisch toegekend. Het projectvoornemen past niet binnen deze bestemming, waardoor sprake is van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (hierna: BOPA). Naast de BOPA-aanvraag heeft FR Energyhubs B.V. ook een aanvraag in voor een omgevingsvergunning milieubelastende activiteit (hierna: MBA) en lozing op schoonwaterriool bij de provincie Overijssel ingediend. De toelichting op de aanvraag is toegevoegd als bijlage M00 aan deze aanvraag. Overige benodigde vergunningen en meldingen zullen in een later stadium worden aangevraagd.

1.1

Leeswijzer

In deze toelichting bij de aanvraag voor de buitenplanse omgevingsplanactiviteit voor de realisatie van de waterstofproductie-installatie en de batterijopslag te Vriezenveen, wordt een systematische uiteenzetting van alle relevante facetten geboden: van de projectdoelstellingen tot de beleidstoetsing en participatieprocessen, tot aan de financiële en functionele haalbaarheid van het initiatief. De toelichting is in vijf hoofdstukken opgedeeld: • • • • • •

Hoofdstuk 2: Algemene gegevens Hoofdstuk 3: Toetsing aan beleid (rijk, provincie, gemeente), visie, ambitie en beleid. Hoofdstuk 4: Aspecten fysieke leefomgeving en milieu Hoofdstuk 5: Participatie. Hoofdstuk 6: De financiële en maatschappelijke uitvoerbaarheid Hoofdstuk 7: Conclusie evenwichtige toedeling aan functies.

Hiermee tracht deze toelichting op de aanvraag invulling te geven aan de evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL) ten behoeve van de aanvraag voor buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) voor de realisatie van de waterstofproductie-installatie en batterijopslag te Vriezenveen. 5

2.

Algemene gegevens 2.1

Ligging en begrenzing van het projectgebied

De beoogde locatie voor de realisatie van de waterstofproductie-installatie en batterijopslag bevindt zich ten oosten van Vriezenveen, direct aan de Rusluieweg. Kadastraal staat het gebied bekend als gemeente Vriezenveen, sectie K, perceelnummer 1589, en heeft een totaaloppervlakte van 25.410 m2, waarbij circa 13.210 m2 is benodigd voor de waterstofproductie-installatie en de batterijopslag, zoals weergegeven in figuur 1.

Figuur 1: Projectgebied kadastraal aangegeven (Bron: kadastrale kaart aangepast door Sweco)

Aan de noordwestzijde grenst de locatie aan de Rusluieweg, met aan de overzijde van deze weg het bedrijventerrein Oosterweilanden. Aan de zuidwestkant grenst de locatie direct aan het perceel dat is beoogd als locatie voor de mobiliteitshub. De noordoostzijde van het perceel grenst aan de Horstweg. Aan deze weg ligt ook de klasseerinstallatie van de zandwinning. Aan de zuidoostkant loopt de Oosterweilandweg, de weg die de verbinding van Vriezenveen met Almelo vormt. Aan de zuidoostzijde van het projectgebied liggen voornamelijk agrarische gronden, met op circa 500 meter afstand de klasseerinstallatie van de zandwinning.

2.2

Beschrijving huidige situatie

Het projectgebied wordt momenteel gebruikt als bouwland ten behoeve van de teelt van maïs. De dichtstbijzijnde woningen bevinden zich op respectievelijk 555, 580, 645 en 830 meter afstand. Met deze afstand hebben geen van deze woningen direct invloed op het voornemen. Engbertsdijksvenen is het dichtstbijzijnde gelegen Natura 2000-gebied en ligt op circa 4,3 kilometer afstand van het projectgebied. 6

Figuur 2: Locatie projectgebied ten opzichte van het Natura 2000-gebied

In figuur 2 is de ligging van het projectgebied in de omgeving weergegeven.

2.3

Vigerend Omgevingsplan

Op de beoogde locatie geldt het Omgevingsplan Twenterand, dat sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 bestaat uit een permanent deel – gedeeltelijk gebaseerd op de voormalige rijksregels uit het activiteitenbesluit – en een tijdelijk deel – bestaande uit de bestemmingsregels van het voormalige bestemmingsplan ‘Zandwinnning’. Beide delen zijn weergegeven in Tabel 1. Tabel 1 Geldende bestemminsplannen / Omgevingsplan Omgevingsplan en Bestemmingsplannen

Datum

Omgevingsplan gemeente Twenterand

In werking vanaf 01-01-2024

Identificatie: /akn/nl/act/gm1700/2020/omgevingsplan Tijdelijk deel Omgevingsplan/ Bestemmingsplan Zandwinnning

Vastgesteld 19-10-2010 - geheel onherroepelijk in werking

Identificatie: NL. IMRO. 1700.BPVZ2009MP00030401

Figuur 3 toont een uitsnede van Omgevingsplan gemeente Twenterand, onderdeel ‘Zandwinnning’, waarin het projectgebied rood is omkaderd. De beoogde locatie heeft de functie ‘agrarisch’.

7

Figuur 3 Uitsnede Bestemmingsplan Zandwinnning Gemeente Twenterand vastgesteld 19-10-20101

De regels die aan de functie ‘agrarisch’ in Omgevingsplan gemeente Twenterand, onderdeel ‘Zandwinnning’, zijn toegekend staan beschreven in artikel 3.1: De voor ‘agrarisch’ aangewezen gronden zijn bestemd voor bedrijfsmatige bewerking en/of beweiding van cultuurgrond De gronden, voor zover gelegen ten westen van de Horstweg, zijn ook bestemd voor een zanddepotterrein ten behoeve van de gronden als bedoeld in artikel 6. 3.2 Bouwregels a. Voor deze bestemming geldt dat geen gebouwen mogen worden gebouwd. b. Voor het bouwen van bouwwerken, geen gebouwen zijnde, geldt dat de hoogte van de bouwwerken maximaal 5,5 m bedraagt. 3.3 Wijzigingsbevoegdheid Burgemeester en wethouders kunnen, mits geen onevenredige aantasting plaatsvindt van: - het woon- een leefmilieu van het aangrenzende gebied. De bestemming Agrarisch, voor zover gelegen ten westen van de Horstweg, wijzigen in de bestemming Bedrijf – Klasseerinrichting2, met inachtneming van het bepaalde in artikel 5, met dien verstande dat de oppervlakte van een klasseerinrichting en de als zodanig bestemde klasseerinrichting ten hoogste 15 ha bedraagt. Daarnaast gelden de volgende afwegingscriteria: - Verkeer: De functiewijziging dient geen nadelige invloed te hebben op de omgeving, waarbij bijvoorbeeld wordt gekeken naar de aspecten stof, geur en geluid. Hierbij is de milieuwetgeving toetsingskader.

- Landschap: Om een negatieve uitstraling op de omgeving te voorkomen, dient een grondwal te worden aangebracht.

2.4

Beschrijving nieuwe situatie

FR Energyhubs B.V. is voornemens om een waterstofproductie-installatie en batterijopslag te ontwikkelen ten zuidoosten van de Rusluieweg. Het 1 2

Identificatie: NL. IMRO. 1700.BPVZ2009MP0003-0401 De voor ‘bedrijf – klasseerinrichting’ aangewezen gronden zijn bestemd voor een klasseerinrichting, opslag van zand en grond en een werkterrein ten behoeve van de zandwinning, als bedoeld in artikel 6.

8

projectvoornemen omvat, allereerst, de productie van groene waterstof door middel van elektrolyse. De waterstofproductie-installatie, ofwel de elektrolyser, beschikt over een elektrisch vermogen van 30 megawatt. Dit staat gelijk aan de productie van ongeveer 13 ton waterstof per dag. De geproduceerde waterstof wordt tijdelijk opgeslagen in tubetrailers en zal worden afgezet op de waterstofmarkt. Daarnaast zal, indien de naastgelegen mobiliteitshub mede wordt ontwikkeld, middels een ondergrondse pijpleiding een deel van de geproduceerde waterstof naar het waterstoftankgedeelte van de mobiliteitshub worden getransporteerd, zodat de voorgenomen ontwikkeling niet alleen de industrie maar ook de regionale mobiliteitssector van groene waterstof voorziet. Figuur 4 bevat een uitsnede van het planvoornemen. Een grotere versie is opgenomen als bijlage M02 bij de aanvraag. Als bijlage M03 is een inrichtingsschets van de nieuwe situatie opgenomen.

Figuur 4 Uitsnede van de waterstofproductie-installatie en de batterijopslag

De waterstofproductie-installatie zal bestaan uit de volgende onderdelen: • zes elektrolyse-stacks & utilities, droge koelers, power conversie; • lage druk buffer, compressorsysteem, hogedruk buffer, trailervulinstallatie en trailers; • negen opstelplaatsen voor trailers; • opslaglocatie voor verpakte hulpstoffen (PGS 15 / stikstof opslag); • buffer om demiwater op te slaan; • watervoorbereidingsinstallatie; • technische ruimte; • gas invoedstation; • buisleiding voor waterstof richting mobiliteitsgedeelte. Naast de waterstofproductie-installatie zal elektriciteit tevens worden opgeslagen in batterijen. Het aansluitvermogen van de batterijen is 30MW en de opslagcapaciteit is 60 MWh. Hiermee kan de batterij op vol vermogen voor twee uur elektriciteit opslaan. De batterij technologie die wordt voorzien is Lithium IJzer Fosfaat (LFP), aangezien het momenteel de meest geschikte en veilige technologie betreft. Het batterijopslag systeem zal bestaan uit de volgende onderdelen: • twaalf energieopslagsystemen; • zes transformatoren.

Ten behoeve van de bedrijfsvoering van beide onderdelen en het waarborgen van de veiligheid op het terrein zijn tevens een aantal installaties en voorzieningen voorzien die zowel voor het waterstofproductie-installatie als de batterij-opslag benodigd zijn: • inkoopstation voor elektriciteitsafname; • transformatorruimte; • hydranten voor bluswater; • kantoorruimte; • tien parkeervlakken; • opstelplaats voor nooddiensten. 9

De maatvoering van bovenstaande onderdelen is opgenomen aan de rechterzijde van bijlage M02. Een niet-technische beschrijving van bovengenoemde onderdelen is toegevoegd als bijlage M01 aan deze aanvraag.

2.5

Aan te vragen (ruimtelijke) situatie

Tabel 3 bevat een overzicht van de nieuwe aan te vragen (ruimtelijke) situatie. Tabel 3 Oppervlakte separate bedrijfsonderdelen waterstofproductie-installatie en batterij-opslag. Omschrijving

Eigenschap

Oppervlakte kavel

Ca. 13.210m2

Hoogte van overige bouwwerken, geen gebouw zijnde

Maximaal 15 meter

Milieucategorie

4.2

Functieaanduiding(en)

Waterstofproductie Batterijopslag

Voor beschrijving Milieucategorie wordt verwezen naar paragraaf 4.19.

De aan te vragen (ruimtelijke) situatie kan worden gezien als 'regels' voor het hele terrein, zodat deze kunnen worden opgenomen in het Omgevingsplan.

2.6

Beschrijving strijdigheid

Het omgevingsplan ‘Zandwinnning’, dat als tijdelijk deel in het Omgevingsplan gemeente Twenterand is opgenomen, voorschrijft in art 3.1 dat gronden met functie ‘agrarisch’ zijn bestemd voor de bedrijfsmatige bewerking en/of beweiding van cultuurgrond. De functieaanduiding(en) ‘Waterstofproductie’ en ‘Batterijopslag’, met de daarbij behorende ondergeschikte nevenfuncties passen niet binnen de bestemming ‘agrarisch’, noch binnen de bestaande bouw- en afwijkingsmogelijkheden, waardoor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) wordt aangevraagd.

2.7

Te doorlopen vergunningprocedure en samenhang

Voorliggend document geeft invulling aan de evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL) ten behoeve van de aanvraag voor buitenplanse afwijkingen van het omgevingsplan (BOPA) voor de realisatie van het waterstofproductie-installatie en de batterijopslag in Vriezenveen.

3.

Toetsing aan beleid 3.1

3.1.1

Toetsing rijksbeleid

Omgevingswet

De Omgevingswet is per 1 januari 2024 in werking getreden. 26 wetten en daarbij behorende besluiten en regelingen zijn opgegaan in één wet, de Omgevingswet (Ow), vier Algemene Maatregelen van Bestuur (AMvB’s) en één ministeriële regeling. Het gaat dan om het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl), het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en het Omgevingsbesluit (Ob). Er geldt vervolgens één Omgevingsregeling. 10

Een aantal regels gaat van het Rijk over naar gemeenten en waterschappen. Dit wordt ook wel de ‘bruidsschat’ genoemd. Met het Invoeringsbesluit Omgevingswet zorgt het Rijk ervoor dat de regels voor gemeenten automatisch in het tijdelijk deel van het omgevingsplan komen.

3.1.2

Nationale Omgevingsvisie (NOVI)

De Nationale Omgevingsvisie (hierna: NOVI) is een instrument van de nieuwe Omgevingswet en omvat de lange termijn doelen van de overheid voor de ontwikkeling van Nederland tot 2050. Tevens schetst de NOVI hoe verschillende belangen in Nederland worden afgewogen en geïntegreerd. Op deze nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Deze nationale belangen komen samen in vier prioriteiten: • Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; • Duurzaam en economisch groeipotentieel; • Sterke en gezonde steden en regio’s • Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Deze prioriteiten zijn verder onderverdeeld in subthema's zoals de integratie van natuur en landbouw, het vormgeven van nieuwe cultuurlandschappen, biobased productielandschappen, grootschalige bedrijfsvestigingen, energienetwerken, circulaire werklocaties, groene en gezonde stedelijke leefomgevingen, naoorlogse woonwijken in transitie en hoogstedelijke knooppunten. Voor elk subthema worden handelingsperspectieven op gebiedsniveau ontworpen. Kernachtig samengevat bevat de toekomstvisie voor Nederland in 2050 een gezond en klimaatbestendig land met schone lucht, water en bodem en voldoende groen en water. Het kabinet streeft naar een economie die zowel duurzaam als circulair is, waar het goed wonen en werken is met levendige steden en dorpen en een productief platteland.

Nederland moet uitstekend bereikbaar zijn met minimale schadelijke uitstoot en overlast. Veiligheid tegen overstromingen en andere gevaren is essentieel, net als een goede balans tussen bebouwde en open landschappen en tussen natuur en cultuur. Nederland moet openstaan voor verandering en de kracht van traditie, cultuur en identiteit moet zichtbaar zijn in de inrichting van de leefomgeving. Nationale belangen vragen om gezamenlijke verantwoordelijkheid van gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk. Het Rijk heeft systeemverantwoordelijkheid voor alle nationale belangen en is voor sommige zelf eindverantwoordelijk, terwijl voor andere belangen de medeoverheden verantwoordelijk zijn. De NOVI richt zich op ontwikkelingen waar meerdere nationale belangen samenkomen en waar samenhangende keuzes gemaakt moeten worden. De stappen die gezet worden zijn vastgelegd in het programma NOVEX en Mooi Nederland. In NOVEX werken overheden samen aan een plan voor de inrichting van Nederland, waarbij de nationale doelen en belangen zijn gebundeld in een startpakket. Nederland staat voor een grote verbouwing waarbij nationale regie op ruimtelijke ordening en leefomgevingskwaliteit nodig is. In Mooi Nederland wordt ontwerpkracht ingezet voor de aanpak van transitieopgaven.

3.1.3

Ladder voor duurzame verstedelijking

De ladder voor duurzame verstedelijking is een instructieregel voor zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand. De instructieregel in artikel 5.129g Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) regelt dat bij een wijziging van het omgevingsplan voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling toepassing van de 11

ladder is vereist. Artikel 8.0b lid 1 aanhef en onder a Bkl regelt dat deze instructieregel ook geldt voor een omgevingsvergunning buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Als eerste dient te worden vastgesteld of er sprake is van een ontwikkeling in landelijk gebied. De grens van het stedelijk gebied wordt in het Bkl gedefinieerd als: ‘op grond van een omgevingsplan of een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit toegelaten stedenbouwkundig samenstel van bebouwing voor wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel en horeca, en de daarbij behorende openbare of sociaal-culturele voorzieningen en infrastructuur, met uitzondering van stedelijk groen aan de rand van die bebouwing en lintbebouwing langs wegen, waterwegen of waterkeringen’. Daarna dient te worden vastgesteld of de ontwikkeling betrekking heeft op een stedelijke ontwikkeling die voldoende substantieel is. Artikel 5.129g Bkl stelt geen ondergrens, maar volgens de uitspraak van de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 28 juni 2017, met code ECLI:NL:RVS:2017:1724, is de richtlijn vastgesteld dat bij ontwikkelingen omvangrijker dan 500 m² de Laddertoets uitgevoerd dient te worden.

Bij de beantwoording van de vraag of een stedelijke ontwikkeling moet worden aangemerkt als een ‘nieuwe’ stedelijke ontwikkeling, moet in onderlinge samenhang worden beoordeeld welk planologisch beslag op de ruimte het plan mogelijk maakt in vergelijking met het voorgaande bestemmingsplan en in hoeverre het plan voorziet in een functiewijziging. Voor zover er wordt voorzien in een nieuwe stedelijke ontwikkeling in landelijk gebied, wordt met het oog op het belang van zorgvuldig ruimtegebruik en het tegengaan van leegstaan rekening gehouden met: • de behoefte aan deze stedelijke ontwikkeling (artikel 5.129g lid 2 sub a); • de mogelijkheden om binnen stedelijk gebied of binnen dat stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied in die behoefte te voorzien (artikel 5.129g lid 2 sub b).

3.1.4

Conclusie toetsing Rijksbeleid

Voor de toetsing aan Rijksbeleid zijn twee verschillende aspecten relevant: de toetsing aan de visie van het Rijk, uitgewerkt in de NOVI en de toetsing aan het beleid van het Rijk, uitgewerkt in onder andere (de AMvB’s van) de Omgevingswet en de Ladder voor duurzame verstedelijking. Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Allereerst past de ontwikkeling in Twenterand binnen de prioriteiten van de NOVI, aangezien het waterstofproductie-gedeelte en de batterij-opslag bijdraagt aan een duurzame economie, onafhankelijk van het verbruik van fossiele brandstoffen. Waterstof, als CO2 -neutrale gasvormige energiedrager, wordt door het Rijk als een noodzakelijke component bestempeld in het Nederlandse energiesysteem om de transitie naar hernieuwbare energie mogelijk te maken. Het Rijk heeft in de NOVI aangegeven dat waterstof de industrie, de mobiliteitssector en de gebouwde omgeving van energie kan voorzien en benodigd is voor de verduurzaming van oude stadskernen en buitengebieden 3. Het Rijk geeft in prioriteit 1 van de NOVI aan dat het, in het belang van de toekomstige energievoorziening, decentrale ‘puntbronnen’ van groene energie verlangd. De transitie naar hernieuwbare energie vraagt om ruimte voor conversie en opslag van energie.

Het ontwikkelen van een waterstofproductieinstallatie en de batterijopslag draagt bij aan het streven van het Rijk om de transitie naar hernieuwbare energie mogelijk te maken. Door een decentrale 3

Nationale Omgevingsvisie, prioriteit 1: beleidskeuze 1.3, p. 82.

12

waterstofproductie-installatie in Vriezenveen wordt het mogelijk om waterstof te produceren die direct kan worden aangeboden bij de mobiliteitshub, op het naastgelegen perceel. De installatie en de opslag draagt direct bij aan de uitbreiding van een CO 2 neutraal energiesysteem ten gunste van een duurzame samenleving. Daarnaast zal de waterstofproductie en opslag enerzijds in de groeiende vraag naar groene waterstof voorzien en om anderzijds de vraag en aanbod van duurzame energie bij elkaar te brengen. Daarmee fungeert het (ook) als een congestieverzachter. Door het combineren van het waterstofdeel met lokale opwek en lokale afnemers kan energie-uitwisseling plaatsvinden tegen lagere kosten en met minder belemmeringen, zoals netcongestie en het daarmee samenhangende ontbreken van voldoende energie-infrastructuur. Ladder voor duurzame verstedelijking Beleidstechnisch is het belangrijk om te toetsen of de ontwikkeling wordt gekenmerkt als een nieuwe stedelijke ontwikkeling in landelijk gebied dat voldoende substantieel is. Dat is het geval, aangezien: 1. het een ontwikkeling betreft op een perceel zonder bebouwing dat momenteel voor agrarische doeleinden in gebruik is; 2. het een ontwikkeling betreft dat groter is dan 500 m²; 3. het benodigd is om de functie van ‘agrarisch’ naar ‘productie- en opslagpunt voor waterstof en batterijopslag’ te wijzigen.

Hierdoor is het benodigd om de Laddertoets uit te voeren. Daarvoor zijn conform artikel 5.129g lid 2 sub a en b Bkl twee onderdelen relevant. De behoefte aan deze stedelijke ontwikkeling Het creëren van een productielocatie voor groene waterstof sluit aan bij de doelen die zijn gesteld in het Klimaatakkoord. Zo is in het Klimaatakkoord opgenomen dat waterstof een cruciale functie in het energie- en grondstoffensysteem van Nederland gaat vervullen. Met name voor de opslag van energie voor langere perioden is waterstof onmisbaar, aangezien de opslag van elektriciteit slechts voor een aantal uren mogelijk is, waardoor verschillen in seizoenen niet overbrugd kunnen worden. Daarnaast vormt waterstof een onmisbare schakel in de verduurzaming van de industrie en de langeafstand transport, aangezien deze sectoren een zeer hoge temperatuur of zeer zware batterij zouden verlangen om dezelfde producten of diensten te kunnen leveren. Deze vraag zou met elektriciteit technisch en economisch niet te vervullen zijn. Ook sluit de ontwikkeling aan bij de doelen waarvoor het Nationaal Waterstof Programma (NWP) is opgericht. De ambitie van dat programma is om in 2030 3-4 GW aan geïnstalleerd vermogen aan elektrolysers te hebben gerealiseerd.

Volgens het NWP is het is belangrijk dat er een optimale regionale waterstofinfrastructuur wordt gerealiseerd die gaat voorzien in de groeiende vraag naar groene waterstof 4. De batterijopslag draagt bij aan het balanceren van het elektriciteitsnetwerk. Momenteel kampt het elektriciteitsnetwerk met problemen die gedeeltelijk worden veroorzaakt doordat de invoeding van hernieuwbare energiebronnen niet goed kan worden afgestemd met de vraag naar elektriciteit. Daarnaast piekt de vraag naar elektriciteit op bepaalde momenten in de dag, waardoor het elektriciteitsnetwerk haar transportlimieten bereikt. Dit wordt ook wel ‘congestie’ genoemd. Door het inzetten van batterijopslag kunnen deze netwerkproblemen gedurende de dag worden opgevangen, waardoor minder investeringen in het elektriciteitsnetwerk benodigd zijn.

4

Klimaatakkoord 2019, onder C5.7.

13

Gezien de lange termijn doelstellingen uit het klimaatakkoord en het Nationaal Waterstof Programma is er in heel Nederland behoefte aan deze stedelijke ontwikkeling. Dit geldt tevens voor het balanceren van het elektriciteitsnetwerk. Momenteel is er geen waterstofproductie-installatie in de regio5. De locatie voldoet daarom aan de vereisten uit artikel 5.129g lid 2 sub a Bkl. Mogelijkheden om binnen/nabij stedelijk gebied in behoefte te voorzien Allereerst is een waterstofproductie-locatie, gezien de milieucategorie 4.2, onwenselijk om in bestaand stedelijk gebied te realiseren. Bovendien is het planologisch zeer onwenselijk om tubetrailers binnen de stedelijke kern waterstof te laten transporteren: het zorgt voor overlast voor de buurt, extra verkeersdrukte en onnodig gevaarlijke situaties. Tenslotte ligt de locatie direct ten zuidoosten van bedrijventerrein Oosterweilanden, waardoor er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling aan de rand van stedelijk gebied. Daardoor voldoet de locatie aan artikel 5.129g lid 2 sub b Bkl.

3.2 3.2.1

Toetsing provinciaal beleid

Omgevingsvisie Overijssel

In 2017 is de geconsolideerde versie van de Omgevingsvisie Overijssel vastgesteld, bestaande uit drie delen: een deel Visie, een deel Beleid en een deel Uitwerking. Deel 1 Visie: Jij kleurt Overijssel! In dit deel is een beeld geschetst van de actuele maatschappelijke ontwikkelingen die (grote) gevolgen hebben voor hoe de ruimte in Overijssel benut kan worden. Daarin beperkt men zich tot de thema’s klimaat, energie en regionale economie. De opgaven en kansen waar de provincie voor staat zijn vertaald in negen beleidsthema’s, waaronder ruimte voor hernieuwbare energie. Deel 2 Beleid: ‘Overijssel in 2030, daar werken we nu aan’ Om te bepalen of een initiatief bijdraagt aan de visie wordt het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel gebruikt. In dit uitvoeringsmodel staan de stappen ‘of’, ‘waar’ en ‘hoe’ centraal: •

•

•

5

‘Of’ – generieke beleidskeuzes: beantwoordt de vraag ‘of’ een initiatief mogelijk is, denkende aan beleidskeuzes van EU, Rijk of provincie om basiskwaliteiten als schoon drinkwater en droge voeten te garanderen, maar ook om leegstand te voorkomen; ‘Waar’ – ontwikkelingsperspectieven: geven middels kwaliteitsambities richting aan ‘waar’ een initiatief ontwikkeld kan worden, waarbij tevens ruimte voor gemeenten wordt geboden om vanwege maatschappelijke en/of sociaaleconomische redenen hieraan een andere invulling te geven; ‘Hoe’ – gebiedskenmerken: spelen een rol bij de vraag ‘hoe’ een initiatief ingepast kan worden, waarbij rekening gehouden dient te worden met de bestaande kwaliteiten en kenmerken die behouden, versterkt of ontwikkeld moeten worden.

Hezelburcht.com, Waterstofkaart van Nederland,(link)

14

Figuur 6: Visualisatie van het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel.

Deel 3 Uitwerking: ‘Aan de slag!’ Geeft nadere uitwerking van de centrale beleidsambities, zoals de ambitie voor energie: de provincie ambieert een betrouwbare, duurzame en betaalbare energievoorziening met beperking van uitstoot van broeikasgassen. De provincie Overijssel wil een wezenlijke bijdrage leveren aan deze transitie. De provincie wil dat onder andere bewerkstelligen door ondernemers en organisaties uit te nodigen en te stimuleren om te investeren in de opwekking van hernieuwbare energie en het aanpassen van de energie-infrastructuur.

3.2.2

Coalitieakkoord 2023-2027

Provincie Overijssel heeft een Coalitieakkoord 2023-2027 gepubliceerd waarin de ambities met betrekking tot waterstof zijn geformuleerd: ‘Duurzaam geproduceerde waterstof draagt bij aan de verduurzaming van het energiesysteem. Het kan bijvoorbeeld dienen als brandstof voor vrachtwagens en bussen, en als opslag van energie. Er wordt ingezet op aansluiting op het landelijk transportnetwerk voor waterstof. Bij energiehubs, waar opwek, gebruik en opslag worden gecombineerd, wordt gestimuleerd om een eigen waterstofdistributienetwerk, waterstofopslagcapaciteit en waterstofproductiefaciliteiten te ontwikkelen.’

3.2.3

De Energievisie en het Het pMIEK

De provincie werkt in 2024 aan de Energievisie en het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (pMIEK) als onderdeel van Nieuwe Energie Overijssel. De energievisie stelt de richting vast voor het Overijsselse energiesysteem op de lange termijn (2050), terwijl het pMIEK aangeeft welke eerste stappen nu prioriteit hebben. De energievisie brengt in kaart hoe de energievraag zich zal ontwikkelen, waar welke ontwikkelingen worden verwacht en op basis van welke uitgangspunten en principes er keuzes worden gemaakt. Het pMIEK legt de nadruk op energiehubs, het flexibiliseren van de vraag, energieopslag in batterijen en de omzetting van elektriciteit naar warmte of waterstof. De provincie Overijssel heeft drie opties gepubliceerd om de energietransitie te realiseren ondanks de huidige congestieproblematiek op het 15

elektriciteitsnetwerk: inzetten op warmtenetten, biogas en waterstof. Over de potentie van waterstof geven zij aan dat waterstof grote voordelen en uitdagingen kent. Een van de voordelen is dat waterstof efficiënt is op te slaan en te transporteren. Daarmee is het mogelijk om een van de grootste uitdagingen van batterijopslag, die louter geschikt zijn voor korte termijnopslag, te pareren, waardoor ze elkaar versterken. Daarnaast is waterstof een uitstekende mogelijkheid om de druk op het elektriciteitsnetwerk op specifieke bedrijventerreinen te verlagen, bijvoorbeeld als er afnemers van hoge temperaturen aanwezig zijn. Tevens geeft de provincie aan dat waterstof gebruikt kan worden om vraag en aanbod te balanceren: op zonnige en windige dagen kan overtollige energie van hernieuwbare bronnen omgezet worden. De grootste uitdaging van waterstof is dat het een energiedrager betreft: het zal dus van andere energiebronnen geproduceerd worden, waarbij relatief veel verlies optreedt. Een andere uitdaging is dat er nieuwe infrastructuur nodig is, waardoor Gasunie een ‘backbone’ gaat ontwikkelen, die ook door Overijssel loopt.

3.2.4

Omgevingsverordening Overijssel 2024

De Omgevingsverordening is een verordening op provinciaal niveau die regels bevat voor de fysieke leefomgeving. Hierbij kan gedacht worden aan regels voor bijvoorbeeld natuur, water, milieu, bodem en cultureel erfgoed. De Omgevingsverordening is op 1 januari 2024 in werking getreden en heeft betrekking op het gehele grondgebied van de provincie Overijssel. Weidevogels De locatie ligt in een gebied dat is aangewezen als Leefgebied weidevogels, met beheertype ‘open grasland weidevogelbeheer niet-kritische soorten’ (zie figuur 7).

Figuur 7: Beheertypenkaart behorende bij natuurbeheerplan 2019, geconsolideerde kaart.

16

Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking In deze omgevingsverordening geeft de provincie Overijssel in hoofdstuk 4 instructies ten aanzien van ruimtelijke ontwikkelingen aan gemeenten. Voor de ontwikkeling van stedelijke voorzieningen en bijbehorende infrastructuur bevat afdeling 4.2 omgevingsverordening Overijssel relevante beleidsregels. In beginsel is deze afdeling conform artikel 4.3 gericht op het bevorderen van de concentratie van stedelijke functies in kernen, het bevorderen van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik en toekomstbestendigheid. Dit dient conform artikel 4.4 lid 1 te leiden tot een concentratie van (nieuwe) stedelijke ontwikkelingen die, ingeval van stedelijke voorziening, voorziet in een lokale behoefte. Artikel 4.5 lid 2 bepaalt dat nieuwe ontwikkelingen in de Groene Omgeving – ‘dat deel van de fysieke leefomgeving waarvan de gronden niet vallen binnen bestaand bebouwd gebied’ – die een extra ruimtebeslag door bouwen en verharden leggen uitsluitend mogelijk is, als aannemelijk gemaakt is dat: a) (her)benutten van bestaande bebouwing in de Groene Omgeving in redelijkheid niet mogelijk is; en b) mogelijkheden voor combinatie van functies op bestaande erven optimaal zijn benut.

Artikel 4.6 geeft aan dat nieuwe ontwikkelingen alleen mogelijk worden gemaakt waarvan aannemelijk is dat die toekomstbestendig zijn, dus, conform sub a, de mogelijkheden van toekomstige generaties om in hun behoeften te voorzien niet in gevaar brengen, conform sub b, duurzaam en evenwichtig bijdragen aan het welzijn van mensen, de economische welvaart en het beheer van natuurlijke voorraden en, conform sub c, ook op lange termijn toegevoegde waarde hebben. Artikel 4.9 bevat de verplichting voor nieuwe ontwikkelingen om een onderbouwing toe te voegen waaruit blijkt dat nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit waarin: a. het uitvoeringsmodel (OF-, WAAR- en HOE-benadering) uit de omgevingsvisie Overijssel wordt toegepast; b. wordt gemotiveerd dat de nieuwe ontwikkeling past binnen het ontwikkelingsperspectief dat volgens de omgevingsvisie Overijssel van toepassing is voor het gebied; en c. inzichtelijk gemaakt wordt hoe de vier-lagenbenadering van het uitvoeringsmodel is toegepast en de catalogus Gebiedskenmerken (Bijlage VII) is gebruikt bij de ruimtelijke inpassing van de nieuwe ontwikkeling. Kortom, met bovenstaande beleidsregels geeft de provincie een nadere aanvulling van de principes van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik van de Ladder voor duurzame verstedelijking.

Waar het Rijk in de Ladder voor duurzame verstedelijking de vereiste onderbouwing beperkt tot stedelijke functies die voldoende substantieel zijn, moet op grond van de principes voor zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik voor elke claim die gelegd wordt op de Groene Omgeving middels ‘het uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel’ worden nagegaan of daarvoor niet het bestaande bebouwd gebied of bestaande bebouwing in de Groene Omgeving benut kan worden.

3.2.5

Conclusie toetsing provinciaal beleid

Net als bij de toetsing aan Rijksbeleid zijn bij de toetsing aan het provinciaal beleid twee verschillende aspecten relevant: de toetsing aan de visie van de provincie Overijssel, uitgewerkt in de Omgevingsvisie Overijssel, het coalitieakkoord, de Energievisie en de pMIEK, en de toetsing aan het beleid van de provincie, uitgewerkt in de provinciale omgevingsverordening. Allereerst draagt de ontwikkeling bij aan de doelstellingen van de Omgevingsvisie, aangezien de provincie duurzaam wil omgaan met ruimte en voorraden, waarbij waterstof wordt genoemd als een van de middelen om hier 17

in de toekomst vorm aan te geven. Ten tweede draagt het bij aan de doelstellingen uit het provinciale coalitieakkoord, aangezien het een ontwikkeling betreft waar opwek, gebruik en opslag worden gecombineerd. De ontwikkeling van een productielocatie voor waterstof ligt in het verlengde van het doel ten aanzien van waterstof zoals is opgenomen in de Energievisie van Overijsel. In deze visie wordt de essentie van beschikbaarheid van waterstof benadrukt om ondernemers de optie te bieden om te kunnen overstappen op duurzame waterstof. De ontwikkeling past in het plaatje wat de provincie in de Energievisie schetst, namelijk de inzet op decentrale waterstofproductie6. Gezien pMIEK onder andere de nadruk legt op Energiehubs, valt het projectvoornemen tevens binnen deze beleidskaders. Voor de toetsing aan de beleidskaders zijn twee aspecten relevant: het leefgebied van weidevogels en de Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking. Leefgebied van weidevogels Voor het leefgebied van weidevogels geldt dat initiatiefnemers in gesprek met de provincie zijn om invulling te geven aan artikel 4.66 lid 3 omgevingsverordening Overijssel. Daarbij is aangegeven dat, om te voldoen aan deze regelgeving, aangetoond moet worden dat de ontwikkeling geen negatieve impact heeft op het leefgebied van weidevogels. Als er toch een impact is, kan compensatie noodzakelijk zijn.

Daarvoor wordt verwezen naar het Natuurbeheerplan Overijssel 2024. Onderstaande analyse gaat dieper in op de vraag of de ontwikkeling negatieve impact heeft op het leefgebied van weidevogels en, zo ja, of compensatie noodzakelijk gaat zijn. Omvang van het leefgebied De huidige omvang van het leefgebied, beheertype ‘open grasland weidevogelbeheer niet-kritische soorten’ is theoretisch gezien circa 670 hectare groot.

Figuur 8: Leefgebied weidevogels niet-kritische soorten in Omgevingsverordening pr. Overijssel

De huidige omvang van het leefgebied weidevogels loopt theoretisch gezien van om en nabij de Rusluieweg in het noorden, naar de Weitemansweg in het oosten, de Boslandweg en de Aadijk in het zuiden en de Oosterweilandweg in het westen. Echter, een omvangrijk deel van het gebied is in de praktijk niet langer geschikt als weidevogelgebied, onder andere door de realisatie van een zonnepark, een industrieterrein en de zandwinning (blauw in figuur 9), en zal in de nabije toekomst verder worden verkleind door de nog te ontginnen gebieden waarvoor reeds een ontgrondingsvergunning is verleend (roze in figuur 9). Het projectgebied (lichtgroen gemarkeerd in figuur 9) is hierdoor uitsluitend theoretisch gezien nog onderdeel van het weidevogelgebied aangezien het vrijwel geheel wordt ontsloten door bebouwing, industrie en zandwinning.

6

Energievisie Overijsel, 5.4. Waterstof, p. 64.

18

De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft in een uitspraak in 2019 geoordeeld dat bij het beantwoorden van de vraag of natuurwaarden niet blijvend onevenredig worden geschaad door de beoogde werkzaamheden, er gekeken moet worden naar het specifieke perceel en niet naar het gehele weidevogelgebied. De Afdeling keek bij die uitspraak naar het perceel in kwestie, naar de weidevogels die daar aanwezig (kunnen) zijn en naar de effecten op aanwezige weidevogels door de beoogde werkzaamheden. De Afdeling concludeerde dat de beoogde werkzaamheden op het betreffende perceel in die zaak geen invloed op weidevogels uit het weidevogelgebied (het ging hier om de grutto en de tureluur) zouden hebben. Die conclusie volgde uit het feit dat, alhoewel de grutto en de tureluur wel in het gehele weidevogelgebied voorkwamen, niet verwacht zou worden dat de weidevogels het perceel zelf zouden voorkomen7. Eenzelfde conclusie zou gelden voor dit perceel in Vriezenveen , aangezien niet verwacht kan worden dat weidevogels op dit perceel aanwezig zijn, zoals in de uitgevoerde QuickScan is gebleken.

Figuur 9: Huidig en toekomstig gebied dat niet meer geschikt is als leefgebied weidevogels.

Kwaliteit van leefgebied Binnen het beheertype ‘open grasland weidevogel-beheer niet-kritische soorten’ dient, conform het natuurbeheerplan Overijssel 2024, ingezet te worden op verbeteringen ten behoeve van de kievit. Dit betreft het inzetten van gerichte

7

Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State, 15 januari 2020, ECLI:NL:RVS:2020:74, r.o. 3.3 t/m 3.5.

19

maatregelen op (maïs)akkers en aanliggende percelen om overlevingskansen van legsels en kuikens van de kievit te vergroten. Conform de kennisbank Agrarisch Natuurbeheer van Bij12 dient het gebied aan de volgende vereisten te voldoen om voldoende geschikt te zijn als foerageeren broedgebied voor Kieviten: 1. Relatief hoog waterpeil. 2. Extensivering van graslandbeheer. 3. Zeer open landschap met korte, relatief langzaam groeiende vegetaties en open plekken. 4. Grote aaneengesloten gebieden die aan de juiste voorwaarden voldoen om kolonievorming mogelijk te maken, zodat de vogels zich beter kunnen verdedigen tegen roofdieren. Aan de eerste twee vereisten voldoet het projectgebied. Tijdens het veldbezoek in juli 2024 zijn diverse kleine poelen en natte plekken op het land aangetroffen, waardoor het waterpeil geen probleem vormt. Daarnaast wordt het projectgebied momenteel voornamelijk gebruikt ten behoeve van de productie van maïs. Er is dus geen sprake van grasland, zoals in het beheertype wel staat voorgeschreven, maar voor de kievit is een maïsakker ook geschikt om te broeden. In tegenstelling tot de eerste twee vereisten voldoet het projectgebied niet aan de laatste twee vereisten.

Zoals te lezen in ‘omvang van het leefgebied’ is het leefgebied weidevogels momenteel al sterk versnipperd en raakt, door toekomstige ontwikkelingen die buiten scope van de aanvraag liggen, het gebied nog verder versnipperd.

Figuur 10: Waarnemingen van beschermde vogels in een straal van 1 kilometer rond het plangebied sinds de laatste 10 jaar volgens de NDFF (geraadpleegd op 21 juni 2024).

Dit beeld wordt bevestigd door de QuickScan Flora en Fauna die op 29 juli 2024 is uitgevoerd. In het bureauonderzoek is gebleken dat geen enkele weidevogel met een beschermde status, zoals de grutto, de afgelopen tien jaar is waargenomen in het projectgebied. Wel zijn er verschillende roofvogels, zoals de torenvalk en buizerd, waargenomen in de bomenrij ten noorden van het projectgebied, wat mogelijkerwijs de ongeschiktheid van het leefgebied voor weidevogels kan verklaren. 20

Tijdens het veldbezoek zijn geen vogels met jaarrond beschermde nesten aangetroffen binnen het projectgebied. Ondanks dat er geen jaarrond beschermde nesten en waarnemingen van weidevogels met een beschermde status zijn is het advies om buiten de broedperiode te werken. Kortom, door de sterke versnippering van het leefgebied weidevogels is de kwaliteit van het leefgebied ondermaats, zonder dat er ingrepen mogelijk zijn om de kwaliteit te verbeteren. Geen redelijke alternatieven voor ingreep Voor de realisatie van het planvoornemen is het belangrijk dat de locatie zich dichtbij industrie, een zoet waterbron en provinciale infrastructuur bevindt, zonder dat het agrarische landschap verder versnipperd raakt. In de ontwikkelingsfase is daarom naar mogelijke locaties gekeken, zoals op of nabij de Weitzelpoort, maar daar was geen locatie beschikbaar voor deze ontwikkeling. Het plangebied direct ten noorden van de Weitzelpoort en de bebouwde kom van Vriezenveen is aangewezen als weidevogelgebied voor kritische soorten, wat het ecologisch onwenselijk maakt om daar een nieuwe stedelijke ontwikkeling te realiseren. Ook is het niet wenselijk gebleken om in het agrarische landschap aan de west- en zuidzijde, dat nog vrijwel geheel onbebouwd is gebleven, een nieuwe stedelijke ontwikkeling te realiseren.

De conclusie van de analyse in de ontwikkelfase was dat de locatie aan de Rusluieweg niet alleen uitermate geschikt is om de waterstofproductie-locatie en batterijopslag te realiseren, maar dat andere locaties om ecologische-, planologische of mobiliteit gerelateerde redenen ongeschikt zouden zijn. Overblijvende negatieve effecten op leefgebieden gecompenseerd Momenteel is er in het projectgebied, zoals in bovenstaande paragrafen toegelicht, nauwelijks sprake van overblijvende negatieve effecten op het leefgebied, aangezien de kwaliteit van het huidige en toekomstige leefgebied direct rondom het projectgebied niet voldoet aan de vereisten voor niet-kritische soorten. Het is daarentegen wel aan te raden om het resterende leefgebied weidevogels niet-kritische soorten, wat voornamelijk ten zuiden en oosten van de zandwinning is gelegen, intact te houden. Conform het Natuurbeheerplan Provincie Overijssel 2024 mag hierbij maximaal 10% van het provinciaal budget voor weidevogels worden besteed aan maatregelen voor het beheertype nietkritische soorten. Hierbij kan gedacht worden aan het optimaliseren van foerageer-, broed- en opgroeimogelijkheden voor onder andere de kieviet. Wel wordt daarbij benoemd dat maatregelen uitsluitend worden ingezet als jaarlijks minimaal vijf paar kieviten met kuikens aanwezig zijn op het perceel.

In dat geval kunnen maatregelen worden gefinancierd die de kuikenoverleving van de kievit verhogen. Het is onduidelijk of er (nog) voldoende broedparen aanwezig zijn in het resterende weidevogelgebied, aangezien deze locatie buiten scope van de aanvraag valt. Concluderend kan worden gesteld dat het projectvoornemen invulling geeft aan artikel 4.66 lid 3 omgevingsverordening Overijssel, aangezien er momenteel geen sprake is van een kwalitatief waardevol leefgebied voor weidevogels. Indien compensatie alsnog noodzakelijk blijkt kan beter worden ingezet op het weidevogelgebied ten zuiden en oosten van de zandwinning, aangezien de toekomstige versnippering rondom het projectgebied het zeer onwaarschijnlijk maakt dat weidevogelbroedparen zich zullen vestigen. Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking Voor de toetsing aan de Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking is het uitvoeringsmodel gehanteerd. Daarna is gemotiveerd hoe de nieuwe ontwikkeling past binnen het ontwikkelingsperspectief dat volgens de omgevingsvisie Overijssel van toepassing is voor het gebied, waarna inzichtelijk 21

is gemaakt hoe de vier-lagenbenadering van het uitvoeringsmodel is toegepast en de catalogus Gebiedskenmerken (Bijlage VII) is gebruikt bij de ruimtelijke inpassing van de nieuwe ontwikkeling. ‘Of’ – Generieke beleidskeuzes Zoals in paragraaf 3.1.4 uitvoerig is toegelicht past het initiatief goed in de beleidskeuzes van het Rijk, aangezien het bijdraagt aan een gezond land met schone lucht, minimale schadelijke uitstoot en overlast en bijdraagt aan een duurzamere energievoorziening. Ook voldoet het aan de vereisten van de ‘Laddertoets’ uit artikel 5.129g lid 2 Bkl, aangezien het een nieuwe stedelijke ontwikkeling betreft waar op lange termijn behoefte aan is (sub a) én die aan de rand van stedelijk gebied wordt gerealiseerd (sub b). Met betrekking tot de aanvullende vereisten vanuit de provincie is met name artikel 4.5 omgevingsverordening relevant. Met betrekking tot dat artikel is het van belang om te concluderen dat een waterstofproductie-installatie en batterijopslag niet mogelijk gemaakt kan worden op een bestaand erf en/of gebruik te maken van bestaande bebouwing: in de Groene Omgeving nabij de N36 en bedrijventerrein Oosterweilanden is momenteel geen bebouwing aanwezig die kan voldoen aan de omvangrijke ruimtebehoefte van een waterstofproductie-installatie en batterijopslag. Tenslotte dient het initiatief invulling te geven aan artikel 4.6 omgevingsverordening.

Dat is het geval, aangezien het realiseren van een installatie om groene waterstof te produceren en een opslagvoorziening voor elektriciteit toekomstige generaties niet in gevaar brengt, maar juist bijdraagt aan de economische welvaart en het beheer van natuurlijke voorraden, zodat het op lange termijn toegevoegde waarde blijft hebben. ‘Waar’ – Ontwikkelingsperspectieven De Omgevingsvisie Overijssel onderscheidt zes ontwikkelingsperspectieven die een ruimtelijk perspectief voor een combinatie van functies schetsen en aangeven welke beleids- en kwaliteitsambities leidend zijn. Daarin worden drie ontwikkelperspectieven voor de Groene Omgeving beschreven: • • •

de zone Ondernemen met Natuur en Water (ONW); agrarisch ondernemen in het grootschalige landschap; wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap.

Het initiatief valt momenteel binnen ontwikkelperspectief ‘agrarisch ondernemen in het grootschalige landschap’ (zie figuur 11).

Figuur 11: Projectlocatie valt momenteel binnen ontwikkelperspectief ‘agrarisch ondernemen binnen het grootschalige landschap’.

22

In dit ontwikkelperspectief staat de ambitie ‘Voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen’ voorop. Daarnaast gelden de volgende ruimtelijke kwaliteitsambities: • • •

zichtbaar en beleefbaar mooi landschap; sterke ruimtelijke identiteiten als merken voor Overijssel; continu en beleefbaar watersysteem.

Ook biedt het ontwikkelperspectief ruimte voor de opwekking van energie, denkende aan zonnepanelen, windenergie en biovergisters. Daarnaast bevat de Omgevingsvisie een ontwikkelingsperspectief ‘Voor de stedelijke omgeving’. De provincie geeft aan dat het in de stedelijke omgeving onder andere moet gaan om het bevorderen van opwekking van hernieuwbare energie. Eenzelfde visie van de provincie voor toekomstig beleid geldt voor het ontwikkelingsperspectief ‘Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap’ en in het ontwikkelingsperspectief ‘Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap. Dit betekent dat de ontwikkeling van een waterstofproductie-installatie en een batterijopslag minder goed aansluit bij het huidige ontwikkelperspectief in de Groene Omgeving, maar des te beter aansluit bij de ontwikkelperspectieven ‘Voor de stedelijke omgeving’, ‘Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap’ en ‘Wonen en werken in het kleinschalige mixlandschap’, aangezien het initiatief niet alleen direct naast stedelijk gebied is gelegen, maar tevens bijdraagt aan het opwekken en opslaan van hernieuwbare energie. ‘Hoe’ – Gebiedskenmerken Gebiedskenmerken spelen een rol bij de wijze waarop een initiatief ingepast kan worden, waarbij rekening gehouden dient te worden met de bestaande kwaliteiten en kenmerken die behouden, versterkt of ontwikkeld moeten worden.

Dit betekent dat er op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (de natuurlijke laag, laag van het agrarisch-cultuurlandschap, stedelijke laag en de laag van de beleving) specifieke kwaliteitsvoorwaarden en opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen gelden. De natuurlijke laag

Figuur 12: De natuurlijke laag van het projectgebied betreft ‘hoogveengebied en hoogveen restant’.

Conform de Catalogus Gebiedskenmerken Overijssel uit 8 november 2023 betekent dit dat deze grond voormalig veenmoeras betreft die, indien intact, worden gekenmerkt door een hoge waterkwaliteit, een hoge waterstand en een hoge natuurkwaliteit. Echter, de grootste delen van het hoogveen zijn afgegraven en als turfblokken verstookt. De provincie heeft de ambitie om de laatste hoogveenrestanten in stand te houden en op sommige plekken het hoogveen opnieuw tot groei te brengen. Dit betekent voor ruimtelijke ontwikkelingen die plaats vinden in de nabijheid van hoogveenrestanten dat zij 23

bijdragen aan de verbetering van de hydrologie om verdroging van het veenpakket tegen te gaan en, waar mogelijk, een toename van natuurkwaliteit om het areaal levend hoogveen te vergroten. Dit initiatief bevindt zich niet in de directe nabijheid van de laatste hoogveenresten, waardoor de ambitie van de provincie ten aanzien van verbeteren van de hydrologie en natuurwaarden niet van toepassing zijn. Laag van het agrarisch-cultuurlandschap Conform de Catalogus Gebiedskenmerken Overijssel uit 8 november 2023 bestaat het agrarisch-cultuurlandschap ‘veenkoloniaal landschap’ voornamelijk uit grootschalig open landschappen met een lineaire bebouwings-, verkavelings- en ontwateringsstructuur, ontstaan door grootschalige ontginning van hoogveengebieden ten behoeve van turfwinning en de intrede van de melkveehouderij. De provincie heeft de ambitie om de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van de veenkoloniale landschappen te versterken, gericht op de instandhouding van de grote open ruimtes. Als ontwikkelingen plaats vinden in het veenkoloniaal landschap dan dragen deze bij aan het behoud van en versterking van bijzondere architectuur, de linten door het landschap en de open ruimtes.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=0dce7aa6-031e-4140-8f14-7edaed8db540