CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027

Oordeelsvormende vergadering 27 oktober 2026, gemeente TwenterandBij agendapunt: Programmabegroting 202759.410 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 7

Voor Twenterand sluiten deze uitgangspunten goed aan bij de in 2026 vastgestelde Kadernotitie Toegang en Lokaal Team Sociaal. Ook daarin staan een sterke lokale basis, vroegsignalering, passende ondersteuning dichtbij inwoners en een integrale aanpak centraal. Tegelijkertijd constateren wij dat belangrijke onderdelen van het Toekomstscenario nog onvoldoende concreet zijn uitgewerkt. Hoewel steeds duidelijker wordt welke beweging landelijk wordt beoogd, bestaat nog onduidelijkheid over de wijze waarop deze beweging structureel wordt georganiseerd en gefinancierd. Zo zijn onder meer de inrichting van de Regionale Veiligheidsteams (RVT's), de governance en bestuurlijke aansturing, de taak- en verantwoordelijkheidsverdeling tussen lokale teams, Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming en de gecertificeerde instellingen, de juridische positionering van betrokken partijen, de bevoegdheden van professionals en de structurele financiering nog onvoldoende uitgewerkt. Juist deze onderdelen zijn voor gemeenten van groot belang. Op basis van de huidige landelijke stukken ontstaat het beeld dat lokale teams een grotere regierol krijgen en langduriger betrokken blijven bij complexe veiligheids- en jeugdbeschermingscasussen. Daarmee kunnen ook de personele, financiële en organisatorische gevolgen voor gemeenten aanzienlijk zijn.

Zonder duidelijkheid over de definitieve inrichting van het stelsel is het echter moeilijk om deze gevolgen goed te beoordelen en hierop te anticiperen. Komende tijd gaan wij de ontwikkeling meer verkennen in samenwerking met de andere Twentse gemeenten, waaronder leidend gemeente Enschede. Wij beschouwen het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming daarom als één van de grootste beleidsmatige en financiële onzekerheden binnen het jeugdveld voor de komende jaren. Zolang geen duidelijkheid bestaat over de definitieve inrichting, governance, taakverdeling en financiering van het stelsel, blijft sprake van een aanzienlijk financieel risico voor gemeenten. Om die reden wordt er nadrukkelijk gewaarschuwd voor mogelijke aanvullende budgettaire gevolgen in de komende jaren. Nieuwe regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Onder leiding van centrumgemeente Enschede wordt in 2027 gewerkt aan een nieuwe Twentse regiovisie Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. De visie geeft richting aan de regionale samenwerking en kan leiden tot nieuwe keuzes ten aanzien van beleid, uitvoering.

Metingen en verplichte indicatoren Beleidsindicatoren | Begroot | Begroot | 2025 | 2024 | 2023 | 2022 | 2021 | 2020 | Bron 2027 | 2026 Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders Aantal Bezoekers website Loes.nl | 400.000 | 410.000 | 400.000 | - | 514.907 | 326.273 | 364.556 | SZT/GGD 124.541 Vernieuwde beleidsindicatoren | Begroot | Begroot | 2025 2027 | 2026 Voor alle jeugdigen zijn er voldoende en toegankelijke voorzieningen Er is een onafhankelijk ervarings- en | Ja | Ja | Ja | Incluzio tevredenheidsonderzoek onder meerdere doelgroepen van het Jongerenwerk uitgevoerd Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders Aantal gezinnen dat ondersteund is door lichte | 30 | 30 | 20 | ZorgSaam kortdurende opvoedondersteuning Aantal gezinnen dat ondersteund is door de | 30 | 25 | 24 | ZorgSaam medewerker Kansrijke Start Totaal aantal gekoppelde gezinsvrijwilligers door | 5 | 8 | 3 | Evenmens Evenmens Kwetsbare jeugd incl.

jeugdgroepen wordt/ worden ondersteund Totaal aantal unieke jeugdigen dat geïndiceerde | 1050 | 1065 | 1040 | 1050 | 1020 | 1048 | - | - | Interne zorg heeft ontvangen* | systemen Totaal aantal unieke jeugdigen met verblijf ** | 130 | 150 | 131 | 150 | 138 | 149 | - | - | Interne systemen Totaal aantal unieke jeugdigen met ambulante | 950 | 935 | 1010 | 950 | 910 | 935 | - | - | Interne zorg ** | systemen Totaal aantal unieke jeugdigen met een maatregel | 125 | 125 | 162 | 140 | 116 | 136 | - | - | Interne (ondertoezichtstelling of uithuisplaatsing) ** | systemen Totaal aantal unieke jeugdigen die ondersteuning | 380 | 380 | 380 | Mediant hebben gekregen via de POH Totaal aantal unieke gezinnen/ jeugdigen die | 75 | 75 | 67 | Incluzio ondersteuning hebben gekregen via gezinswerk *Dit betreft het aantal unieke BSN's met een lopende indicatie in het aangegeven jaar ** Jeugdigen kunnen meerdere soorten geïndiceerde zorg ontvangen. Om die reden tellen deze indicatoren niet precies op tot het aantal unieke jeugdigen dat geïndiceerde zorg heeft ontvangen *** Vernieuwde beleidindicatoren, jongerenwerk opgestart per 1 april 2026, cijfers geven geen goed beeld.

42 43 Doelenboom Transformatie Sociaal Domein Doelenboom Transformatie Sociaal Domein Beoogd maatschappelijk effect en doelen Transformatie Sociaal Domein Beoogd maatschappelijk effect In Twenterand willen we dat iedereen -naar eigen vermogen- mee kan doen in de samenleving. Gemeente, inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en verenigingen moeten voor elkaar klaar staan en de handen ineenslaan. Om hieraan te werken de komende jaren is het nieuwe sociaal beleid in onze (naar verwachting verlengde) integrale beleidsnota Sociaal Domein 2023-2028 vastgelegd: overkoepelende doelen voor verschillende levensgebieden worden hierin beschreven. Het bereiken van de doelen gaat aan de hand van verschillende activiteiten, waarvan de invulling samen met betrokkenen wordt gedaan middels de maatschappelijke agenda. De doelenboom Transformatie behelst dus het raamwerk van de maatschappelijke agenda (MAG). De MAG is omvangrijk zoals in de activiteitenlaag van de doelenboom hierboven is weergegeven. Doelen Zelfredzame Twenterander Twenteranders kunnen voorzien in hun bestaan en kunnen meedoen aan de samenleving. Participerende Twenterander Twenteranders nemen naar vermogen deel en dragen bij aan de maatschappij. Lerende Twenterander Twenteranders krijgen en benutten kansen om zich te (blijven) ontwikkelen. Gezonde Twenterander Twenteranders voelen zich gezonder.

44 Subdoelen Subdoel: Het borgen van bestaanszekerheid Twenteranders moeten kunnen voorzien in hun vaste behoeften (wonen, eten en zorg) en moeten kunnen meedoen aan het maatschappelijke leven zoals via sport en cultuur. Hierbij gaat er specifiek aandacht naar minderjarige kinderen, ouderen, nieuwe Twenteranders en werkende armen. Niet omdat deze groepen inwoners belangrijker zijn, wel omdat onder deze groepen armoede hardnekkiger, onzichtbaarder of omvangrijker is. Deze groepen ervaren ook relatief vaker problemen op het gebied van schulden, laaggeletterdheid en gezondheid. Subdoelen Subdoel: Borgen dat inwoners de ondersteuning kunnen krijgen die ze nodig hebben Alle inwoners moeten veilig en prettig opgroeien, zo lang als mogelijk thuis kunnen wonen en iedereen moet naar vermogen mee kunnen doen aan het dagelijkse leven: die ambitie heeft gemeente Twenterand. Onze inwoner die niet op eigen kracht, met behulp van het (sociaal) netwerk of voorliggend veld zijn probleem kan oplossen, wordt de ondersteuning geboden die noodzakelijk is waarbij relevante informatie over dit onderwerp voor iedereen toegankelijk is en de ondersteuning op een financieel verantwoorde manier geboden worden.

Subdoelen Subdoel: Samen met partners werken aan optimale hulp voor alle inwoners Door zelf de beleidsregie te houden en concrete doelen te stellen, maar vooral door de uitwerking van de doelen gezamenlijk met partners te doen, wordt er sturing gegeven aan de activiteiten van betrokken organisaties. Samen met hen werken we aan goede, beschikbare en betaalbare hulp om zo vroeg mogelijk en zo dichtbij mogelijk passende ondersteuning te kunnen bieden aan inwoners die vastlopen. Subdoelen Subdoel: Ondersteuning bij uitdagingen in het leven: vroegsignalering en preventieve voorliggende ondersteuning voor inwoners Om vroegtijdig mensen die vastlopen bij uitdagingen in het leven te signaleren, wordt er ingezet vanuit de gemeente op bewustwording en kennisbevordering rond verschillende thema's. Denk hierbij aan goed omgaan met dementie, het signaleren van lage basisvaardigheden en het omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Subdoelen Subdoel: Er is voor iedereen plek op de arbeidsmarkt Op basis van maatwerk en vertrouwen wil de gemeente eenieder voor zover als mogelijk begeleiden richting werk, vrijwilligerswerk of het hebben van een dagritme. Dit door onder andere het werk toegankelijk te maken voor iedereen en bovengenoemde zoveel mogelijk op te pakken met reguliere werkgevers.

Subdoelen Subdoel: Kansen creëren voor jongeren van VSO/PRO-scholen en voortijdig schoolverlaters In Twenterand willen we alle jongeren een eerlijke kans bieden op een duurzame toekomst. Samen met scholen en werkgevers zorgen we voor begeleiding, maatwerk en duurzame participatie. In 2027 willen we deze jongeren beter bereiken en ondersteunen, met toegankelijke informatie als belangrijk speerpunt. Subdoelen Subdoel: Vluchtelingen en statushouders vangen wij lokaal binnen de taakstelling op en doen zo snel als mogelijk mee De doelstelling van de gemeente Twenterand is te voldoen aan de (wettelijke) taakstellingen en onze verantwooordelijkheid rond inburgering. 45 Subdoelen Subdoel: In Twenterand zorgen we er met elkaar voor dat iedereen zich thuis voelt en iedereen zo goed mogelijk mee kan doen in de maatschappij Iedereen hoort erbij! In Twenterand moeten alle inwoners gelijkwaardig mee kunnen doen en zich thuis voelen in de gemeente, zonder dat diversiteitsfactoren (geloof, afkomst, opleidingsniveau en seksualiteit) een rol spelen. Inclusie is dus meedoen in de breedste zin van het woord. Vanuit de maatschappij wordt er nog vaak gezien dat onder andere toegankelijkheid niet altijd even vanzelfsprekend is: toegankelijkheid van openbare ruimtes, toegankelijkheid van informatie, maar ook toegankelijkheid naar zinvolle daginvulling zijn aandachtspunten.

Subdoelen Subdoel: Gelijke kansen voor ieder kind In Twenterand werken we keihard aan gelijke kansen voor iedereen. Hierbij wordt nadrukkelijk gekozen voor het zo vroeg mogelijk beginnen met het creëren van een 'gelijk speelveld’ voor alle kinderen en leerlingen in de gemeente Twenterand. Om gelijke kansen te creëren zijn er gerichte interventies nodig. Hier gaan we in 2027 mee verder. Subdoelen Subdoel: Versterken doorgaande lijn voorschool - basisschool en basisschool - voortgezet Een zo goed mogelijke overdracht tussen voorschool, basisschool en het voortgezet onderwijs: dat is het doel. Het stimuleren van ouderbetrokkenheid is een speerpunt: ouders kennen hun kind als geen ander en kunnen vaak goed aangeven wat het kind nodig heeft. Als ouders zo vroeg mogelijk meegenomen worden in de ontwikkeling van hun kind op de voorschool, kunnen ze een grotere rol spelen in de vervolgstappen. Subdoelen Subdoel: Vergroten van basisvaardigheden Voor het vergroten van de zelfredzaamheid is het belangrijk dat inwoners voldoende basisvaardigheden hebben. Een onderdeel hiervan is goed kunnen lezen en schrijven.

In de proeftuinen van Westerhaar en Vroomshoop is gestart met het formuleren van concrete acties voor diverse professionals en scholen die werken aan alle strategische doelen van het onderwijs, ook op het gebied van het monitoren van de kinderen en het verbeteren van de gezondheid van onze inwoners. Subdoelen Subdoel: Versterken van de mentale gezondheid van inwoners Mentale gezondheid is van belang om optimaal te kunnen genieten, tevreden te zijn, positief te denken en om veerkrachtig om te kunnen gaan met tegenslagen. Door gebeurtenissen in persoonlijke sfeer of maatschappelijke ontwikkelingen kan de mentale gezondheid in het gedrang komen. Denk aan stress door oplopende kosten, eenzaamheid, dementie en het gevoel niet meer mee te kunnen met de veranderende maatschappij. Gemeente Twenterand wil inwoners hierbij (laten) ondersteunen. In 2027 zien we vanuit het Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA) nieuwe mogelijkheden om op zowel regionaal als lokaal niveau stappen te kunnen zetten. Subdoelen Subdoel: Uitvoering geven aan (lokale) preventieprioriteiten Binnen de gemeente wordt de gezonde leefstijl op een positieve manier uitgedragen. Hierbij wordt gekeken naar verschillende (risico)doelgroepen en hoe we hen het beste kunnen verleiden tot het maken van gezonde keuzen.

Ook gaat het hierbij niet om pleisters plakken maar wordt er naar de gehele situatie in het systeem gekeken en is normaliseren een belangrijk begrip in het voorkomen van problematiseren en medicaliseren van gezondheidsproblemen. Vroegsignalering, bewustwording en de pijlers van positieve gezondheid zijn hierbij de uitgangspunten. 46 Subdoelen Subdoel: Meer inzetten op en stimuleren van een gezonde leefomgeving Door gezondheid onderdeel te maken van ruimtelijk beleid worden stappen gezet tot een leefomgeving die meer aanzet tot gezond gedrag. Hierbij wordt bijvoorbeeld aan ontmoeting, beweging, sport en spel gedacht. Ook moet er aandacht zijn voor gezonde prikkels in plaats van ongezonde prikkels en moet toegankelijkheid het uitgangspunt zijn.

Wat mag het kosten programma Sociaal Domein Overzicht van baten en lasten 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten per doelenboom Sociale zaken | 23.303.114 | 22.278.852 | 22.298.255 | 22.681.289 Maatschappelijke ondersteuning | 16.011.096 | 16.771.775 | 17.484.912 | 18.282.303 Gezondheidszorg | 1.537.642 | 1.648.107 | 1.739.916 | 1.082.969 Onderwijs | 5.391.953 | 5.435.360 | 5.482.478 | 5.605.021 Jeugd | 23.777.033 | 24.107.738 | 25.111.729 | 26.014.249 Totaal programma lasten | 70.020.838 | 70.241.832 | 72.117.291 | 73.665.832 Baten per doelenboom Sociale zaken | 20.217.380 | 18.900.530 | 18.757.926 | 18.501.150 Maatschappelijke ondersteuning | 347.324 | 361.393 | 376.049 | 391.292 Gezondheidszorg | 489.626 | 589.482 | 681.001 | 0 Onderwijs | 1.049.529 | 1.105.292 | 1.112.329 | 1.119.843 Jeugd | 762 | 778 | 795 | 812,6773042 Totaal programma baten | 22.104.621 | 20.957.475 | 20.928.100 | 20.013.096 Totaal saldo van baten en lasten | -47.916.217 | -49.284.357 | -51.189.190 | -53.652.735 Mutaties reserves | 778.393 | 564.043 | 359.640 | 332.874 Geraamd resultaat | -47.137.824 | -48.720.314 | -50.829.550 | -53.319.861 47 48 Programma Ruimte Inleiding Binnen het programma Ruimte werken we aan de ontwikkeling en kwaliteit van de fysieke leefomgeving van Twenterand.

Door te investeren in veiligheid, woningbouw, mobiliteit, duurzaamheid en beheer van de openbare ruimte dragen we bij aan een veilige, leefbare en toekomstbestendige gemeente. Samen met inwoners en partners bouwen we aan een sterk en weerbaar Twenterand. In de programmabegroting 2027 leggen we vast wat we als gemeente Twenterand willen bereiken en welke middelen daarvoor benodigd zijn. Per ruimtelijk thema geven we aan wat er speelt, wat we willen verbeteren en welke stappen we daarvoor zetten. Hoofdlijnen Veiligheid en leefbaarheid Twenterand wil de leefbaarheid en veiligheid vergroten door een integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit, versterking van toezicht en handhaving en een nauwere samenwerking met partners. Boa’s spelen hierin een belangrijke rol. Daarnaast wordt ingezet op een schone, veilige en goed onderhouden openbare ruimte. Crisisbeheersing en digitale weerbaarheid Samen met de Veiligheidsregio Twente wordt gewerkt aan een goede crisisorganisatie en zelfredzame inwoners. Ook wil de gemeente inwoners bewust maken van digitale risico’s en hen beter beschermen tegen cyberdreigingen. Openbare ruimte en infrastructuur • Onderzoek naar een efficiëntere wijze van onderhoud van 23.600 bomen, 176 hectare groen en 17 kilometer hagen.

• Verkenning van een veilige fietsverbinding tussen Vriezenveen en Oosterweilanden, mede vanwege toekomstige bedrijventerreinen en duurzame mobiliteit. Energietransitie en duurzaamheid De gemeente voert het Warmteprogramma 2026 uit en ondersteunt inwoners bij energiebesparing. Daarnaast wordt gewerkt aan: • aanpak van netcongestie; • ontwikkeling van een Energiehuis als centraal adviespunt; • verdere realisatie van Energiehub Twente (waterstof, energieopslag en duurzame mobiliteit). Afval en circulaire economie Twenterand zet in op betere afvalscheiding en vermindering van restafval, onder andere door kwaliteitsverbetering van PMD-afval. Ook wordt een uitvoeringsplan opgesteld voor circulaire economie binnen gemeentelijke projecten en werkzaamheden. Omgevingswet, bouwen en handhaving • Uitbreiding van handhavingscapaciteit met extra juristen. • Actualisatie van de welstandsnota en opstelling van een cultuurhistorische waardenkaart om beter aan te sluiten bij de Omgevingswet. Wonen en volkshuisvesting De gemeente werkt aan: • een nieuw volkshuisvestingsprogramma; • een verplichte huisvestingsverordening met urgentieregeling; • realisatie van minimaal 1.200 woningen vóór 2032; • uitbreiding van woningbouwlocaties; • uitvoering van woonwagenbeleid (24 standplaatsen); • voortzetting van het Programmaplan Woningbouw.

Kanaal Almelo-De Haandrik Het dossier verschuift van schadeafhandeling naar gebiedsherstel. Regie blijft nodig voor resterende schadedossiers, leefbaarheidsmaatregelen en herstel van vertrouwen tussen overheid en inwoners. 49 Doelenboom Openbare orde en veiligheid Doelenboom Beoogd maatschappelijk effect doelen Openbare orde en Veiligheid Beoogd maatschappelijk effect Samenwerken aan een veilig en weerbaar Twenterand Doelen Integraler werken aan de aanpak en het voorkomen van ondermijnende criminaliteit: Twenterand wil ondermijnende criminaliteit eerder signaleren, voorkomen en aanpakken door intensieve samenwerking tussen gemeente, politie, RIEC, justitie en andere partners. De inzet richt zich op bewustwording, informatie-uitwisseling, integrale controles, een weerbaar buitengebied, het tegengaan van drugscriminaliteit, mensenhandel en zorgfraude, en het inzetten van bestuurlijke instrumenten zoals Bibob en de Opiumwet. Ook wordt ingezet op het vergroten van de meldingsbereidheid van inwoners en ondernemers Zorgen voor een prettige woonomgeving voor alle inwoners van Twenterand: De gemeente werkt aan een veilige en prettige leefomgeving door zorg- en veiligheidsvraagstukken integraal aan te pakken.

Hierbij ligt de focus op het ondersteunen van kwetsbare inwoners, het voorkomen van overlast, het aanpakken van huiselijk geweld en het bieden van passende hulp aan mensen met onbegrepen gedrag. Instrumenten zoals buurtbemiddeling, Street Triage, persoonsgerichte aanpakken en nauwe samenwerking met zorg- en veiligheidspartners dragen bij aan een stabiele woonomgeving voor alle inwoners. Zorgen dat onze jeugd opgroeit in een veiligere omgeving op school, straat en online: Twenterand zet in op het voorkomen van jeugdcriminaliteit, overlast en middelengebruik en op het versterken van de weerbaarheid van jongeren. Door samenwerking met scholen, politie, Halt, jongerenwerk en het sociaal domein worden risico's vroegtijdig gesignaleerd en aangepakt. Extra aandacht gaat uit naar het voorkomen van criminele uitbuiting, het terugdringen van alcohol- en drugsgebruik en het vergroten van de online veiligheid van jongeren. De gemeente en haar inwoners zijn zich bewuster van de risico's van digitalisering en zijn weerbaarder tegen digitale dreigingen: De gemeente wil de digitale weerbaarheid van inwoners, ondernemers en de eigen organisatie vergroten. Dit gebeurt door voorlichting, bewustwordingscampagnes, trainingen en samenwerking met regionale partners. De focus ligt op het

50 voorkomen van cybercriminaliteit en digitale oplichting en het voorbereiden van de organisatie op cyberincidenten en digitale crises. Subdoel: Voorkomen en verminderen van overlast en onveilige situaties Activiteiten • Integrale aanpak zorg en veiligheid De problematiek op het snijvlak van zorg en veiligheid neemt al enige tijd toe. Dit geldt zowel voor het aantal gevallen en de gemiddelde lengte van een casus. De problematiek verdiept zich en wordt complexer. De procesmanagers zorg en veiligheid van de gemeente komen daardoor aan de grenzen van hun capaciteit. Er is dan ook behoefte om deze capaciteit te bezien. Deze is nu deels tijdelijk. Medio 2027 zal hier een businesscase voor worden opgesteld die ter besluitvorming zal worden aangeboden. Subdoel: Voorkomen van jeugdoverlast, jeugdcriminaliteit en middelengebruik. Activiteiten • Toepassen aanpak 'Halt in de wijk' De aanpak “Halt in de wijk en op school” richt zich op jongeren tussen 10 en 23 jaar die grensoverschrijdend gedrag (dreigen te) vertonen en waarvoor inzet van strafrecht niet mogelijk of wenselijk is. Deze jongeren kunnen bij Halt worden aangemeld, waarna een individueel traject kan worden opgestart met preventieve interventies. In het individuele traject staat reflectie centraal en wordt ingezet op herstel, sociale vaardigheden en de toekomst. Ook ouders worden meegenomen in het proces.

Op dit moment wordt Halt beperkt ingezet in de gemeente Twenterand: ze sluiten aan bij het Ketenoverleg Zorg en veiligheid en ze geven voorlichtingen op scholen. Door ook aan de slag te gaan met de aanpak “Halt in de wijk en op school”, wordt Halt een zichtbare partner van de gemeente voor de ketenpartners. Ketenpartners kunnen jongeren aanmelden voor de aanpak, maar Halt kan ketenpartners ook adviseren op het gebied van jeugdstrafrecht. De toegevoegde waarde is het vroegtijdig signaleren en het voorkomen dat gedrag uitgroeit tot strafbaar gedrag. Dit sluit aan bij de Integrale beleidsnota sociaal domein 2023-2026, waarin de opgave is opgenomen dat we als gemeente de “zelfredzame Twenterander” willen ondersteunen bij uitdagingen in het leven door middel van vroegsignalering en preventieve voorliggende ondersteuning van jeugdigen en ouders. Doordat “Halt in de wijk en op school” ook is gericht op het voorkomen van strafbare feiten, reflecteren op gedrag en het vergroten van de sociale vaardigheden, sluit het ook aan bij het Integraal Veiligheidsplan 2026-2029. Hierin staat namelijk geformuleerd dat we als gemeente willen inzetten op de aanpak van jonge aanwas én het vergroten van de weerbaarheid van jongeren tegen criminele uitbuiting.

Op dit moment wordt er al af en toe een preventieve interventie aangemeld, maar deze staat los van de huidige subsidie opdracht van Halt en wordt dan bekostigd op losse offerte. Hiervoor zijn geen structurele middelen in deze begroting opgenomen. Metingen en verplichte indicatoren Beleidsdoelen | Begroot | Begroot | 2025 | 2024 | 2023 | 2022 | 2021 | 2020 | Bron 2027 | 2026 Aanpak woninginbraken Woninginbraken | 15 | 15 | 10 | 30 | 16 | 27 | 20 | 30 | Politie Geregistreerde diefstal van (brom/snor)fietsen in | 40 | 50 | 39 | 51 | 55 | 53 | 42 | 34 | Politie Twenterand Bestuurlijke aanpak van (georganiseerde) criminaliteit Nieuwe BIBOB-onderzoeken ** | 20-25 | 20 | 15 | 10 | 0 | 1 | 0 | 0 | eigen gegevens Nieuwe indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH Aantal te laat verleende vergunningen voor B of C | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | eigen evenementen | gegevens Aantal verleende vergunningen voor evenementen | 130 | 130 | 137 | 136 Aantal controles A/B-evenementen | 25 | 25 | 8 | 30 | 17 | 23 | 11 | 2 | eigen gegevens Aantal controles C-evenementen | 2 | 2 | 4 | 2 | 3 | 1 | 1 | 1 | eigen gegevens Aantal controles Drank- en Horecawet (leeftijdscontrole) | 13 | 13 | 0 | 13 | 0 | 19 | 4 | 12 | eigen gegevens ****Aantal geïnde bestuurlijke boetes o.b.v.

overtredingen | 2 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | eigen geconstateerd door BOA's | gegevens ****Aantal behandelde klachten door BOA's | 100 | 100 | 102 | 41 | 154 | 231 | 270 | 240 | eigen gegevens * zo min mogelijk ** Bibob onderzoeken zijn situationeel en daarom niet te plannen 51 52 Doelenboom Openbare ruimte en verkeer Doelenboom Beoogd maatschappelijk effect en doelen Openbare ruimte en verkeer Beoogd maatschappelijk effect Een aantrekkelijke en veilige openbare ruimte Doelen Openbare ruimte voldoet beter aan vastgestelde doelen Per taakveld (openbaar groen, riolering enz.) is vastgelegd aan welke kwaliteitseisen het onderhoud en beheer moeten voldoen. De manier waarop dat is vastgelegd is een beleids-/beheerplan. Daarmee wordt duidelijkheid gegeven aan de gemeenteraad en aan inwoners. Verbeteren veilige en duurzame bereikbaarheid volgens het STOMP-principe Per jaar wordt gekeken welke nieuwe infrastructurele werken worden gerealiseerd. Op basis van het beschikbare budget worden de hoogst geprioriteerde werken uitgevoerd. Bevorderen klimaatbestendige openbare ruimte bij onderhoud, beheer en projecten Bij werkzaamheden in de openbare ruimte zal rekening worden gehouden met klimaatadaptatie. Het gaat er om dat bij de uitvoering van onderhoud en beheer en ook bij projecten de openbare ruimte klimaatbestendiger wordt ingericht.

Subdoel: Onderhouden en beheren wegen, openbaar groen, riolering, openbare verlichting, nutsvoorzieningen, speeltoestellen en begraafplaatsen Activiteiten • Onderhouden en beheren 23.600 bomen, 176 ha, openbaar groen en 17 km hagen Met het benodigde bedrag kan een businesscase worden opgesteld waarin wordt onderzocht wat de kosten, voor- en nadelen, kansen en knelpunten en investeringen zijn, voor het structureel veilig en doelmatig onderhouden van het gehele bomenareaal van de gemeente, dat door de gemeentelijke buitendienst, waar reeds drie medewerkers zijn opgeleid tot ETW'er (European Tree Worker) wordt uitgevoerd. Om dit onderzoek op te kunnen stellen is een eenmalig bedrag van € 20.000 euro benodigd. Voorgesteld wordt dit bedrag te dekken uit de Algemene Risico Reserve.

Voorstel | i/s | Financieel | v/n Onderzoek areaal bomen | i | 20.000 | n Subdoel: Versterken en beheren duurzame mobiliteit en bereikbaarheid Activiteiten • | Verbeteren aansluitingen N36 - onderliggend wegennet Onderzoek bereikbaarheid Oosterweilanden De N36 vormt een fysieke barrière tussen Oosterweilanden en de woongebieden van Vriezenveen, waardoor een snelle en veilige fietsverbinding ontbreekt. Dit staat op gespannen voet met de gemeentelijke ambitie om duurzame mobiliteit en het gebruik van de fiets te stimuleren. De beperkte bereikbaarheid vormt een belemmering voor werknemers die niet beschikken over een auto. Met de voorgenomen ontwikkeling van Vjenne-Zuid en nieuwe bedrijventerreinen nabij de zandwinning zal dit knelpunt naar verwachting verder toenemen. Deze locaties zijn in de Omgevingsvisie 2.0 nadrukkelijk aangewezen als zoekgebied voor uitbreiding. Daarom wordt voorgesteld een (breder) onderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden voor een fietsverbinding tussen Vriezenveen en Oosterweilanden. Daarbij wordt inzicht verkregen in de behoefte, het gebruikspotentieel en de haalbaarheid van een dergelijke verbinding. Ook worden mogelijke tracés, uitvoeringsvarianten en de bijbehorende investeringskosten in beeld gebracht. Ook mogelijkheden tot cofinanciering. De kosten van dit onderzoek bedragen maximaal € 35.000.

Door dit bedrag incidenteel op te nemen in de begroting 2027 kan op basis van een gedegen onderbouwing een besluit worden genomen over een toekomstige fietsverbinding. Er is behoefte aan bestuurlijke duiding (ambitie) op de noodzaak tot dit onderzoek, ook gezien toekomstige effecten na een onderzoek. Voorgesteld wordt dit bedrag te dekken uit de Algemene Risico Reserve. Voorstel | i/s | financieel | v/n Onderzoek bereikbaarheid Oosterweilanden | i | € 35.000 | n Metingen Beleidsdoelen | Begroot | Begroot | 2025 2024 2023 2022 2021 2020 Bron 2027 | 2026 Metingen verkeer verkeersongevallen waarbij doden zijn | nnb | nnb | 0 | 0 | 1 | 1 | 1 | 3 | BLIQ verkeersveiligheid gevallen | rapportage verkeersongevallen met gewonden | nnb | nnb | 27 | 22 | 31 | 41 | 30 | 35 | BLIQ verkeersveligheid rapportage verkeersongevallen | nnb | nnb | 106 142 | 134 | 146 | 135 | 131 | BLIQ verkeersveiligheid rapportage 53 54 Doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH Doelenboom Beoogd maatschappelijk effect en doelen Duurzaamheid, milieu en VTH Beoogd maatschappelijk effect Een duurzame en leefbare omgeving Doelen Inwoners, bedrijven en gemeente zijn zich bewust van hun leefomgeving en handelen duurzamer Onder duurzaamheid verstaan we het verbeteren van de balans tussen sociale, ecologische en economische ontwikkeling, waar bij ook effecten voor toekomstige generaties en effecten elders ter wereld

worden meegenomen. Een schoner, gezonder en veiliger leefomgeving Het gaat hier om het bewaken en verbeteren van de leefomgevingskwaliteit voor bewoners. Subdoel: Er is minder energie verbruikt en het aandeel duurzame energie is toegenomen Activiteiten • Uitvoeren Warmteprogramma Met het vastgestelde Warmteprogramma Twenterand 2026 verschuift de aandacht naar de uitvoering. Voor één van de kernen wordt een vervolgonderzoek uitgevoerd naar een toekomstbestendige warmtevoorziening. Gelijktijdig wordt gestart met het opstellen van een wijkuitvoeringsplan, waarmee concrete stappen worden uitgewerkt voor een wijk. Daarnaast blijft de gemeente inwoners ondersteunen bij energiebesparing, onder andere door subsidie voor isolatie beschikbaar te stellen. • Uitvoeren aanpak netcongestie De druk op het elektriciteitsnet neemt verder toe als gevolg van de groeiende vraag naar transportcapaciteit door elektrificatie, verduurzaming en economische ontwikkelingen. De aanpak netcongestie biedt inzicht in de wijze waarop de gemeente met deze opgave omgaat. De gemeente zet zich in 2027 verder in voor het in beeld brengen van knelpunten, het faciliteren van

55 netuitbreidingen en de benodigde ruimtelijke inpassing, en het stimuleren van initiatieven die bijdragen aan een slimmer en efficiënter gebruik van de beschikbare netcapaciteit. • Coördineren Energieloket met Energiecoaches In 2027 wordt de samenwerking met de energiecoaches voortgezet. Het huidige energieloket, dat via de gemeentelijke website toegankelijk is voor inwoners, wordt doorontwikkeld tot een breder, herkenbaar en integraal adviespunt: het Energiehuis. Het Energiehuis biedt inwoners, huurders, verhuurders en kleine ondernemers op één centrale locatie ondersteuning en advies bij het verduurzamen van woningen en gebouwen. In 2027 wordt hiervoor een meerjarenplan opgesteld en wordt gestart met de verdere ontwikkeling en implementatie van het Energiehuis. • Uitvoeren Energieprojecten Energiehub Twente In 2027 staat de verdere realisatie van de energiehub Twente centraal. De ontwikkeling van de waterstofproductie, energieopslag en het mobiliteitscomponent wordt voortgezet, waarbij de gemeente haar positie en betrokkenheid blijft beoordelen aan de hand van de voortgang van het project en de financiële en organisatorische randvoorwaarden. Energiehub Twente draagt bij aan het verminderen van netcongestie, het versterken van de regionale energievoorziening en de verduurzaming van mobiliteit en bedrijfsactiviteiten in Twente.

• Project ATT-gebied Wind De initiatiefnemers sluiten een samenwerkingsovereenkomst en een anterieure overeenkomst met de provincie. Voor het ATT-windproject is dit de start van de fase van planuitwerking en vergunningverlening. In 2027 staan de verdere onderzoeken, de participatie met de omgeving en de uitwerking van het lokaal maatschappelijk eigendom centraal. De gemeente blijft zich inzetten voor minimaal 50% lokaal maatschappelijk eigendom, in samenspraak met ATT Energie namens de betrokken energiecoöperaties. Met lokaal maatschappelijk eigendom bedoelen wij dat inwoners en de lokale gemeenschap, via energiecoöperaties en zo nodig de gemeente, mede-eigenaar zijn van de windturbines, zeggenschap hebben over het project en delen in de opbrengsten, zodat deze terugvloeien naar het gebied. Een passende financieringsconstructie voor het coöperatieve aandeel wordt aan de raad voorgelegd. Subdoel: Het gebruik van niet hernieuwbare grondstoffen is verder afgenomen Activiteiten • Uitvoeren Grondstoffenplan 2025-2030 In 2027 wordt verder ingezet op het verbeteren van de kwaliteit van grondstoffen. Met het invoeren van DIFTAR voor appartementencomplexen zijn alle huishoudens in de gemeente overgestapt op de scheiding van grondstoffen. Daarmee is de reductie van restafval een stap verder gebracht.

Er wordt verder een specifiek project opgestart om de kwaliteit van het PMD van huishoudens te verhogen. In 2027 wordt, onder voorbehoud van de kredietaanvraag in 2026, grootschalig onderhoud uitgevoerd aan het afvalbrengpunt in Vroomshoop en worden groene parkeerplaatsen voor het eigen personeel aangelegd. • Implementeren vervolgstappen uit Koersdocument Circulaire Economie Twentse gemeenten Om in Twenterand grip te krijgen op dit onderwerp, Circulaire economie, wordt er op basis van een nulmeting en een plan van aanpak een uitvoeringsplan opgesteld. Hiermee worden concrete en haalbare stappen bepaald voor de verdere toepassing van circulaire principes binnen gemeentelijke plannen, projecten en werkzaamheden. Metingen Beleidsdoelen | Begroot | Begroot | 2025 | 2024 | 2023 | 2022 | 2021 | 2020 | Bron 2027 | 2026 Er is een duurzame inzamelstructuur voor huishoudelijk afval Scheidingsprecentage afval | 90* | 90* | 84 | 86 | 84 | 84 | 85 | 84 | grondstoffenmonitor ROVA VANG Recycledoelstelling | > 60** | > 60** | > | 68,4 | 69,4 | 69,2 | x | x | VANGrecycletool 60** Er is minder energie verbruikt en het aandeel duurzame energie is toegenomen.

Totaal hernieuwbare energie | *** | *** | *** | 19,2 | 17,6 | 16,5 | 13,4 | 12,6 | Klimaatmonitor.databank.nl Aantal bezoeken energiecoaches | 100 | 100 | 112 | 197 | 109 | x | x | x | eigen gegevens Aantal uitgekeerde Duurzaamheidssubsidies | 452 | 452 | 337 | 257 | 324 | 68 | x | x | eigen gegevens Indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH Realiseren Uitvoeringsprogramma (o.b.v. | Vervalt | 85% | 113% | 104% | 80% | 123 | 100% | 70% | eigen gegevens geraamde aantallen UVP) Realisatie programma Vergunningverlening | 100% milieu UVP (van totaal geraamd) Realisatie programma Toezicht milieu UVP | 80% (van totaal geraamd) - Aantal periodieke milieucontroles regulier | 100% toezicht (A2.02) (o.b.v. geraamde aantallen UVP) - aantal hercontroles o.b.v. periodieke | 40 milieucontrole regulier toezicht (o.b.v. geraamde aantallen UVP) - aantal ongewone voorvallen/incidenten op | 0 jaarbasis (A2.08.01) Realisatie programma Handhaving milieu UVP | 80% (o.b.v. geraamde aantallen UVP) - aantal behandeld voornemen last onder | 7 dwangsom (A3.02.01) - aantal behandeld last onder dwangsom | 4 (A3.02.01) Realisatie programma Advies milieu UVP | 100% (o.b.v.

geraamde aantallen UVP) Realisatie programma energie (SPUK-THE) | 100% - Aantal controles op energiemaatregelen | 22 | 80 | 35 | 85 | 45 | 160 | 30 | 65 | eigen gegevens (10% per jaar van bedrijvenbestand waar het op van toepassing is) Aantal controles bedrijven met aandacht op | Vervalt | 80 | 35 | 85 | 45 | 160 | 30 | 65 | eigen gegevens energiemaatregelen Aantal bestuurlijke (her)controles milieu in | Vervalt | 30 | 17 | 47 | 54 | 22 | 19 | 30 | eigen gegevens handhavingssfeer * ambitie 90% scheiden in 2025 ** doel is minimaal 60% in 2030 *** streven naar energieneutraal in 2050 56 57 Doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling, Gemeentelijk Vastgoed en VTH Doelenboom Beoogd maatschappelijk effect en doelen Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling, Gemeentelijk vastgoed en VTH Beoogd maatschappelijk effect In Twenterand is het prettig wonen en werken Doelen Een betere toedeling van functies in de fysieke leefomgeving Dat betekent dat we slimmer en zorgvuldiger de ruimte in Nederland inrichten zodat verschillende functies naast elkaar kunnen bestaan en beter op elkaar worden afgestemd. Wonen, werken, natuur, landbouw, energie opwekking etc. Passend woningaanbod voor iedereen Op dit moment komt er veel op de gemeente af op het gebied van wonen. Er spelen verschillende thema’s, waarbij sprake is van zowel wettelijke verplichtingen als bestuurlijke afspraken.

Om overzicht te krijgen en te behouden, is in 2024 gestart met het uitvoeren van het Programmaplan Woningbouw. Dit plan draagt bij aan het versnellen van de woningbouw door het stellen van duidelijke prioriteiten. In het Programmaplan Woningbouw 2024-2027 zijn de ambities, wettelijke taken en opgaven uitgewerkt.

58 Op grond van de Woningwet heeft de gemeente een wettelijke verantwoordelijkheid om te sturen op voldoende passende en betaalbare huisvesting voor haar inwoners. In 2027 wordt verder uitvoering gegeven aan de woningbouwopgave, met als doel voldoende woningen beschikbaar te hebben voor verschillende doelgroepen, waaronder starters, gezinnen en senioren. Ook is de Wet versterking regie volkshuisvesting op 1 juli 2026 in werking getreden. Deze wet geeft het Rijk en gemeenten meer instrumenten om de regie op de volkshuisvesting te versterken, met als doel dat er voldoende betaalbare woningen beschikbaar zijn voor mensen met lagere en middeninkomens. Tot slot wordt in 2027 samen met provincie en regiogemeenten gewerkt aan het vaststellen en de implementatie van een (regionale) huisvestingsverordening die op 1 januari 2028 moet zijn vastgesteld. Passender vestigingsmogelijkheden voor bedrijven Samen met economie zoeken we verder naar een goede invulling van bestaande bedrijventerreinen en de - waar al bekende plannen zijn - de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen. Gemeentelijk vastgoed of het gebruik daarvan ondersteunt maatschappelijke doelen Vervolgproces Strategisch Vastgoedbeleid In 2026 is gewerkt aan een strategisch vastgoedbeleid.

Het doel daarvan is om meer gebruik te maken van de mogelijkheden van vastgoedsturing om de maatschappelijke doelen beter te kunnen ondersteunen. In Q4 2026 gaat dit ter besluitvorming naar de raad. Na vaststelling van het Strategisch Vastgoedbeleid wordt een vervolgonderzoek gestart naar de optimalisatie van de gemeentelijke vastgoedportefeuille. Doel is om inzicht te krijgen in de mate waarin het huidige vastgoedbestand bijdraagt aan de gemeentelijke ambities en waar kansen liggen om de portefeuille toekomstbestendig, doelmatig en financieel duurzaam in te richten. We analyseren de vastgoedportefeuille integraal en werken handelingsperspectieven uit. Dit moet leiden tot een portefeuilleplan met concrete voorstellen voor optimalisatie, inclusief de maatschappelijke en financiële effecten daarvan. Zo kan bij privatisering het zo zijn dat we eenmalig financieel ondersteunen. De uitkomsten vormen de basis voor toekomstige besluiten over beheer, exploitatie en samenstelling van de vastgoedportefeuille. Subdoel: Werken volgens de omgevingswet en WKB Activiteiten • Doorontwikkeling Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB) Uitvoering Omgevingswet & Wkb Toezichthouder bouw De gemeente Twenterand beschikte vóór de aankondiging van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) structureel over 2 fte toezichthouders bouw. De Eerste Kamer stemde in 2019 met de wet in.

In de aanloop naar de Wkb is, na het vertrek van één toezichthouder, bewust voorgesorteerd op de verwachte overheveling van toezichttaken naar private kwaliteitsborgers, waardoor met 1 fte toezicht zou kunnen worden uitgevoerd. De uitbreiding van de Wkb naar gevolgsklasse 1 verbouw is echter meerdere malen uitgesteld en de verwachting is inmiddels dat deze uitbreiding niet doorgaat, waardoor de gemeente structureel verantwoordelijk blijft voor deze wettelijke toezichttaken wat structureel circa 32 uur per week extra inzet vraagt. De benodigde capaciteit wordt inmiddels al zes jaar op rij ingevuld via inhuur. We dienen als organisatie te voldoen aan de robuurstheidscriteria (KC3.1), een en ander in overeenstemming met onze kwaliteitsverordening VTH. Voorgesteld wordt om voor 2027 nog éénmalig in te huren ten laste van de Algemene Risico Reserve en bij de kadernota 2028 een voorstel te doen voor structurele invulling. Voorstel i/s Financieel v/n Toezichthouder Bouw i € 150.000 n • Realiseren uitvoeringsprogramma toezicht en handhaving Handhaving - personeel De vraag naar handhaving in Twenterand groeit en overstijgt de huidige capaciteit. Met twee handhavingsjuristen is sprake van structurele onderbezetting, waardoor niet alle handhavingsverzoeken tijdig kunnen worden afgehandeld.

Uitbreiding met twee extra handhavingsjuristen is nodig om de taken goed uit te voeren en de rechtszekerheid te borgen. Voorgesteld wordt om conform het coalitieakkoord voor de jaren 2027 t/m 2029 middelen beschikbaar te stellen hiervoor. Voorgesteld wordt deze bedragen te dekken uit de Algemene Risico Reserve. 59 Voorstel i/s financieel v/n Handhaving - personeel voor 2027,2028 en 2029, per jaar i €230.000 n • Doorontwikkelen Omgevingswet Omgevingsplan Twenterand is gestart met de transitie van het tijdelijke omgevingsplan naar één gebiedsdekkend omgevingsplan. Deze meerjarige opgave loopt door tot uiterlijk 2032. Ook in 2027 wordt gewerkt aan de verdere uitbouw van het omgevingsplan. • Omgevingsvisie 2.0 In 2027 wordt de Omgevingsvisie 2.0 afgerond. Deze visie zet de stip op de horizon voor het jaar 2050 en bevat belangrijke en fundamentele keuzes voor de toekomst. Het doel van de Omgevingsvisie 2.0 is om een integrale afweging te maken tussen allerlei ruimtelijke thema's: niet alles kan overal en we moeten zorgvuldig omgaan met onze ruimte. Daarbij ziet de Omgevingsvisie 2.0 erop toe brede welvaart te waarborgen en te versterken in de gemeente en het voorzieningenniveau op peil te houden.

Subdoel: Actuele functies in de fysieke leefomgeving (OP/OV/GP) Activiteiten • Kanaal Almelo- De Haandrik Vanaf 2027 verschuift het karakter van het dossier Kanaal Almelo–De Haandrik geleidelijk van schadeafhandeling naar verdergaand herstel van het gebied. In deze fase neemt de operationele belasting af, maar blijft regie noodzakelijk vanwege nog lopende complexe schadedossiers en de uitwerking van leefbaarheid, verkeer en ruimtelijke maatregelen en herstel van vertrouwen. De inzet van de projectleider kan worden afgeschaald van een intensieve coördinerende rol naar een meer kaderstellende en verbindende rol. De projectleider blijft echter essentieel als aanspreekpunt voor provincie, bewoners en bestuur en voor de bestuurlijke en organisatorische borging binnen de gemeente. Volledige beëindiging van de projectleiding vóór afronding van het dossier (naar verwachting rond 2030) brengt risico’s met zich mee op versnippering, vertraging en hernieuwde bestuurlijke escalaties. Voorgesteld wordt deze bedragen te dekken uit de Algemene Risico Reserve. Voorstel i/s Financieel v/n Kanaal Almelo De Haandrik inzet van een coördinerend projectleider, inzet van een communicatieadviseur (deeltijd) en € 15.000 externe onderzoekskosten en dergelijke (meerjarig: 2028 € 90.000, 2029 € 60.000, 2030 € 45.000).

i € 105.000 n Subdoel: Voldoende passende en betaalbare (nieuwbouw)woningen Activiteiten • Actualiseren welstandsnota Actualisatie Welstandsnota Actualisering van de welstandsnota is onder de Omgevingswet niet verplicht, maar wel noodzakelijk om aan te sluiten bij gewijzigde wetgeving, maatschappelijke ontwikkelingen en gemeentelijke ambities. Een verouderde nota vergroot de kans op interpretatieverschillen, willekeur en juridische risico’s. Nu de omgevingsvisie vrijwel is vastgesteld, is dit het logische moment om heldere kwaliteitskaders vast te leggen. Dit bevordert rechtsgelijkheid, uitvoerbaarheid en bestuurlijke uitlegbaarheid. Uitstel leidt tot meer maatwerk, hogere uitvoeringslasten en een grotere kans op bezwaar- en beroepsprocedures. Voor een klein en kwetsbaar team zijn actuele kaders essentieel voor een efficiënte en voorspelbare uitvoering. Belangrijkste redenen voor actualisatie: Omgevingswet: de welstandsregels moeten worden afgestemd op het omgevingsplan en de integrale benadering van de fysieke leefomgeving. 60 Omgevingsvisie: een geactualiseerde welstandsnota vormt het uitvoerings- en toetsingskader dat de brug slaat tussen visie en uitvoering. Duurzaamheid en energietransitie: nieuwe ontwikkelingen zoals zonnepanelen, gevelisolatie en moderne materialen vragen om actuele beoordelingskaders.

Veroudering: na 14 jaar sluit de huidige nota onvoldoende aan bij nieuwe architectuur, materialen en bouwmethoden. Minder maatwerk, minder willekeur: duidelijke regels vergroten de transparantie en zorgen voor een consistente beoordeling van plannen. Erfgoed en identiteit: actualisatie draagt bij aan de bescherming en versterking van de Twenterandse identiteit en cultuurhistorische waarden. Voorbereiding op het omgevingsplan: tijdige actualisatie maakt de toekomstige omzetting eenvoudiger en voorkomt een grotere inhaalslag. Cultuurhistorische waardenkaart De Omgevingswet verplicht gemeenten rekening te houden met cultureel erfgoed in het omgevingsplan. Een cultuurhistorische waardenkaart biedt hiervoor een noodzakelijk overzicht van historische gebouwen, landschappen en archeologische waarden. Hierdoor kunnen cultuurhistorische belangen vroegtijdig worden meegewogen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Voor de opstelling van de kaart is subsidie aangevraagd bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, waardoor de gemeentelijke kosten beperkt kunnen blijven. Voorgesteld wordt het benodigde bedrag van € 110.000 te dekken uit de Algemene Risico Reserve.

Voorstel i/s Financieel v/n Actualisatie Welstandsnota i € 110.000 n • We bieden maatwerk waar nodig Het subteam RO heeft door structureel personeelsverloop momenteel onvoldoende capaciteit, kennis en ervaring en bestaat grotendeels uit starters. Investeren in personele invulling is noodzakelijk om een stabiele basis te creëren, zodat junioren zich kunnen ontwikkelen en het team toekomstbestendig wordt. Zonder deze investering leidt het beëindigen van externe inhuur tot het wegvallen van uitvoeringskracht en inhoudelijke kwaliteit, waardoor complexe dossiers niet meer behandeld kunnen worden en het bestuur onvoldoende wordt geadviseerd. Dit vergroot wachttijden, werkdruk en het risico op uitval of verder vertrek. Daarnaast neemt de onvrede bij initiatiefnemers toe, wat resulteert in escalaties richting bestuur, extra belasting van de organisatie en verhoogde juridische risico’s. Dit bedrag wordt gedekt uit de Algemene Risico Reserve. Voorstel i/s Financieel v/n Continuïteit subteam RO i € 225.000 n • Uitvoeren Wet versterking regie volkshuisvesting Per 1 juli 2026 is de Wet versterking regie volkshuisvesting in werking getreden, waarmee gemeenten, provincies en het Rijk meer sturingsmogelijkheden hebben gekregen op het aantal, type en de betaalbaarheid van woningen en verplicht worden een volkshuisvestingsprogramma op te stellen voor 1 juli 2027.

Volkshuisvestingsprogramma In 2022 heeft de raad de Woonvisie 2022-2026 vastgesteld. Met de komst van de Omgevingswet worden de grote beleidslijnen hiervan opgenomen in de Omgevingsvisie. Vanuit de Wet versterking regie volkshuisvesting wordt de uitvoering van de visie op wonen, onder de Omgevingswet, opgenomen in het Volkshuisvestingsprogramma. In juli 2027 moet het volkshuisvestingsprogramma zijn vastgesteld door het college. Dit programma vormt een belangrijke stap in een integraal woonbeleid voor de komende jaren. 61 Het doel van dit programma is het realiseren van een passend woningaanbod voor iedereen, waarbij wordt ingezet op beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van de woningvoorraad. Het programma brengt de lokale woonopgaven in beeld en beschrijft hoe hier in samenhang aan wordt gewerkt. Huisvestingsverordening De Wet versterking regie volkshuisvesting wijzigt de Huisvestingswet 2014 en legt daarmee de verplichting voor gemeenten vast om een huisvestingsverordening met urgentieregeling vast te stellen. In regionaal verband, samen met de provincie, wordt hier invulling aan gegeven. In deze verordening wordt de toewijzing van sociale huurwoningen geregeld daar waar sprake is van urgentie. In 2027 moeten de voorbereidingen voor de verplichte huisvestingsverordening zijn afgerond.

Het Rijk stelt via de gemeentebegroting structureel middelen beschikbaar voor de uitvoering van de Wet versterking regie volkshuisvesting. De omvang van deze middelen is op dit moment nog onbekend. Daarmee is tevens onzeker of de beschikbaar gestelde middelen voldoende zullen zijn om alle uitvoeringskosten die niet binnen de bestaande budgetten passen, te dekken. Hierbij valt te denken aan het instellen van een regionale urgentiecommissie, uitbreiding van het Transferpunt voor de uitstroom uit zorginstellingen naar zelfstandig wonen en ambtelijke inzet binnen de gemeente Twenterand. Deze middelen zijn niet opgenomen in deze begroting. • Ontwikkelen woningbouwprojecten De gemeente Twenterand heeft de ambitie om uiterlijk in 2032 ten minste 1.200 woningen te realiseren. Om deze ambitie te behalen, blijven wij inzetten op een voldoende woningbouwprogrammering en het verder versterken van de planvoorraad. Het coalitieakkoord spreekt tevens de ambitie uit om boven op de realisatie van 1.200 woningen ruimte te bieden voor verdere groei binnen Twenterand. Om deze groei mogelijk te maken, richten wij ons in 2027 op de verdere uitwerking en realisatie van gemeentelijke en externe woningbouwprojecten. • Uitvoeren woonwagenbeleid Woonwagens Binnen gemeente Twenterand worden 24 woonwagenstandplaatsen gerealiseerd. Zowel in Vroomshoop als in Den Ham komen 10 woonwagens.

Er wordt onderzocht waar de overige 4 woonwagens in Vriezenveen worden gevestigd. • Uitvoeren Programmaplan Woningbouw 2024-2027 Onder het doel ‘Passend woningaanbod voor iedereen’ is in 2024 gestart met de uitvoering van het Programmaplan Woningbouw. Dit programma is opgezet om overzicht, samenhang en sturing te bieden op de opgaven en ontwikkelingen die op de gemeente afkomen op het gebied van wonen. De programmatische aanpak wordt in 2027 voortgezet en in dat jaar afgerond. In 2027 zetten we onverminderd stappen om de woningbouwambitie van 1.188 nieuwe woningen tot en met 2032 te realiseren. Daarnaast bepalen we ook hoe de gemeente haar groeiambitie voor de langere termijn vormgeeft. Daarbij wordt de doorontwikkeling van het Programmaplan Woningbouw bezien in samenhang met de (nieuwe) groei ambitie, de Omgevingsvisie, de ROS Twente en de kansen die de Nedersaksenlijn biedt. Op basis daarvan wordt een afweging gemaakt over de toekomstige organisatie van de opgave en de inzet van de daarvoor beschikbare middelen. Metingen Beleidsdoelen | Begroot | Begroot | 2025 | 2024 | 2023 | 2022 | 2021 | 2020 | Bron 2027 | 2026 Voldoende en passende woningen Aantal opgeleverde woningen | 100 | 100 | 103 | 102 | 163 | 86 | n.v.t. n.v.t.

| Eigen gegevens Aantal startersleningen | 50* | 25 | 22 | 1 | 3 | 2 | 8 | 8 | Verordening starterslening Twenterand 2024 Aantal Blijversleningen | 10 | 10 | 0 | 1 | 0 | 0 | n.v.t. n.v.t. | Verordening Blijverslening gemeente Twenterand Nieuwe indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH Aantal verleende omgevingsvergunningen voor het | 20 | 20 | 29 | 38 | 249 | Eigen gegevens bouwen van gebouwen met een woonfunctie Aantal verleende omgevingsvergunningen voor het | 1 | 1 | 1 | 0 | 2 | Eigen gegevens bouwen van gebouwen met een maatschappelijke functie Aantal verleende omgevingsvergunningen voor het | 7 | 7 | 13 | 15 | 32 | Eigen gegevens bouwen van gebouwen met een bedrijfsfunctie Aantal wooneenheden met een woonfunctie o.b.v. | 75 | 75 | 97 | 80 | Eigen gegevens verleende omgevingsvergunningen Aantal gebouwen met een maatschappelijke functie | 1 | 1 | 1 | 2 | Eigen gegevens o.b.v. verleende omgevingsvergunningen Aantal bedrijfseenheden met een bedrijfsfunctie o.b.v.

| 12 | 12 | 16 | 15 | Eigen gegevens verleende omgevingsvergunningen Aantal bestuurlijke (her)controles RO in | 12 | 12 | 5 | 8 | 7 | 5 | 4 | 4 | Eigen gegevens handhavingssfeer Aantal bestuurlijke (her)controles bouw/sloop in | 5 | 5 | 3 | 0 | 5 | 0 | 0 | 0 | Eigen gegevens handhavingssfeer Aantal bestuurlijke (her)controles brandveiligheid in | 2 | 2 | 0 | 1 | 2 | 0 | 0 | 0 | Eigen gegevens handhavingssfeer *Aantal behandelde klachten/meldingen gericht op | 27 | 27 | 27 | 16 | 35 | 18 | 12 | 26 | Eigen gegevens Ruimtelijke Ordening binnen het VTH-werkveld **Aantal behandelde bezwaren tegen afgegeven | 21 | 21 | 7 | Eigen gegevens vergunningen/handhavingstrajecten **Aantal behandelde beroepen tegen afgegeven | 4 | 4 | 5 | Eigen gegevens vergunningen/handhavingstrajecten Aantal behandelde handhavingsverzoeken | 15 | 15 | 7 | 18 | 10 | Eigen gegevens *Ontwikkelingen binnen het omgevingsplan (partiele | 7 | 7 | 9 | nvt | 25 | 10 | 5 | 10 | Eigen gegevens wijziging omgevingsplan/STOP/TPOD) **Aantal verleende omgevingsvergunningen d.m.v. | 50 | 50 | 50 | Eigen gegevens een kleine BOPA **Aantal verleende omgevingsvergunningen d.m.v. | 7 | 8 | 7 | Eigen gegevens een grote BOPA * Indien het raadsvoorstel is geaccordeerd.

62 Wat mag het kosten programma Ruimte Overzicht van baten en lasten 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten per doelenboom Openbare orde en veiligheid | 3.089.139 | 3.153.794 | 3.217.822 | 3.295.010 Openbare ruimte en verkeer | 16.340.662 | 16.852.462 | 17.422.161 | 18.571.073 Duurzaamheid, Milieu en VTH | 6.194.404 | 6.447.311 | 6.623.071 | 6.823.145 Bouwen, wonen, ruimt. ontwikkeling en VTH | 15.221.420 | 14.116.843 | 8.885.091 | 11.241.668 Totaal programma lasten | 40.845.624 | 40.570.409 | 36.148.146 | 39.930.896 Baten per doelenboom Openbare orde en veiligheid | 0 | 0 | 0 | 0 Openbare ruimte en verkeer | 5.662.081 | 5.792.288 | 5.925.758 | 6.062.519 Duurzaamheid, Milieu en VTH | 3.729.046 | 3.924.578 | 4.073.407 | 4.197.517 Bouwen, wonen, ruimt.

ontwikkeling en VTH | 9.715.125 | 9.860.832 | 4.568.738 | 6.675.508 Totaal programma baten | 19.106.252 | 19.577.698 | 14.567.903 | 16.935.544 Totaal saldo van baten en lasten | -21.739.373 | -20.992.710 | -21.580.243 | -22.995.352 Mutaties reserves | 2.099.370 | 817.379 | 926.025 | 1.265.190 Geraamd resultaat | -19.640.003 | -20.175.331 | -20.654.218 | -21.730.162 Opgenomen investeringen bestaand beleid 2027 | Investering 2027 Openbare verlichting | 133.600 Renovatie wegen | 300.000 Vervanging riool | 3.923.287 MAN TGS 430 8x2-6 | 112.500 Palfinger Q170Z95TR + T26A knik-haak + laadkraan | 87.500 Kubota STV 36 | 60.000 Citroën Jumper DC PU Kipper | 85.000 Citroën Jumper DC PU Kipper | 87.500 VW T6. Bestel TDI 112 KW BMT | 87.500 Kunstgrasveld Den Ham (2015) | 400.000 Kunstgras Vroomshoopse Boys (2015) | 400.000 63 64 Programma Economie en vrijetijdsbesteding Inleiding In 2027 werken we verder aan een aantrekkelijk, vitaal en toekomstbestendig Twenterand. Het landelijk gebied vormt daarbij een belangrijke basis voor onze identiteit, leefbaarheid, economie, recreatie en natuur. Vanuit deze samenhang zetten we in op een sterk economisch klimaat, aantrekkelijke voorzieningen voor recreatie, cultuur en sport en een vitaal buitengebied. Zo dragen we bij aan de brede welvaart van onze inwoners: een gemeente waar het prettig wonen, werken, ondernemen en recreëren is.

Daarbij sluiten we aan bij de ambities uit het coalitieakkoord en spelen we in op regionale, provinciale en landelijke ontwikkelingen. Het landelijk gebied is van grote waarde voor inwoners, agrariërs, ondernemers, recreanten en natuur. In 2027 werken we verder aan een toekomstbestendig buitengebied waarin landbouw, natuur, water en leefbaarheid in balans zijn. Landelijke ontwikkelingen worden de komende jaren vertaald naar provinciaal beleid, waarna duidelijk wordt wat dit betekent voor gemeenten en gebieden zoals Engbertsdijksvenen. In lijn met het coalitieakkoord zetten wij de gebiedsgerichte samenwerking voort en blijven wij ons inzetten voor een vitaal landelijk gebied. We werken aan een sterke en toekomstbestendige economie, met aandacht voor innovatie, samenwerking, circulaire ontwikkelingen en de verduurzaming van bedrijventerreinen. Samen met onze Twentse partners geven we uitvoering aan de Ruimtelijke Ontwikkelstrategie Twente. De stationsomgevingen van Vroomshoop en Vriezenveen én de positie van Vriezenveen als dynamische knoop in de regio biedt kansen voor economische ontwikkeling, bereikbaarheid, wonen en recreatie. Ook blijven we werken aan een aantrekkelijk verblijfsklimaat voor inwoners en bezoekers. Het Twenterandse landschap en de omgeving van Den Ham spelen een prominente rol in de televisieserie Woeste Grond.

Deze aandacht biedt kansen om de kwaliteiten van Twenterand zichtbaar te maken en de aantrekkelijkheid van onze gemeente verder te versterken. Cultuur draagt bij aan leefbaarheid, ontmoeting en participatie. Daarom investeren we in een toegankelijk en toekomstbestendig cultureel aanbod. Via cultuureducatie stimuleren we de ontwikkeling van kinderen en jongeren en benutten we de kansen die de samenwerking binnen de Cultuurregio Twente biedt. Daarnaast gebruiken we de proefperiode van het cultuurplan om ervaring op te doen en bereiden we ons voor op de voorgenomen wijzigingen in de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen. Sport en bewegen leveren een belangrijke bijdrage aan gezondheid, ontmoeting en leefbaarheid. In 2027 zetten we stappen in de realisatie van de nieuwe sporthal en werken we aan toekomstbestendige sportaccommodaties. Daarnaast vernieuwen we de sportdoelstellingen, zodat deze beter aansluiten bij de lokale praktijk en meer inzicht geven in sport- en beweegdeelname en de maatschappelijke effecten daarvan. Met deze inzet versterken we de brede welvaart van Twenterand, nu en in de toekomst.

65 Doelenboom Cultuur en Recreatie & Toerisme Doelenboom Beoogd maatschappelijk effect en doelen Cultuur, Recreatie & Toerisme Beoogd maatschappelijk effect Inwoners hebben de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten en zich verder te ontwikkelen en ontplooien Doelen Inwoners hebben toegang tot cultuur, kennis en informatie Hieronder wordt verstaan het openbaar bibliotheekwerk dat het digitale en fysieke knooppunt is voor cultuur, kennis en informatie. Inwoners en bezoekers hebben kennis van het lokaal erfgoed en de lokale geschiedenis Hieronder wordt verstaan de erfgoedinstellingen in onze gemeente (bijv. de lokale musea zoals bijvoorbeeld Het Historisch Museum Vriezenveen en het Veenmuseum). Ontmoetingsplekken voor verbinding, ontmoeting en educatie zijn aanwezig Hieronder wordt verstaan fysieke ontmoetingsplekken zoals CCK2, De Klaampe, Het Punt en dergelijke, maar ook digitale ontmoetingsplekken. Er is een aantrekkelijk en variëren recreatief en toeristisch aanbod Twenterand is een parel aan het snoer van het verblijfsgebied Twente, waar de Linderbeek en de Regge samenvloeien in de schilderachtige omgeving van Brinkdorp den Ham en het mooiste hoogveenrestant van de hele regio te vinden is. Toeristen die in/op onze campings, hotels en B&B's verblijven worden verrast door al het moois dat Twenterand te bieden heeft.

We blijven ook in 2026 samenwerken met de verschillende gebiedspartners om de gecontroleerde groei van deze sector te faciliteren en zetten in op de toeristische gebiedsontwikkeling van de Engbertsdijksvenen.

66 Subdoel: Iedere inwoner kan zijn creatieve vaardigheden ontwikkelen Activiteiten • Een passend en veelzijdig cultuur aanbod voor alle inwoners Cultuurplan 2026 & 2027 gemeente Twenterand De afgelopen jaren hebben wij uitgebreid gesproken met culturele instellingen, makers en andere partners. Uit deze gesprekken is gebleken dat er veel energie, creativiteit en bereidheid tot samenwerking is in de lokale cultuursector. Tegelijkertijd hebben we gezien dat er een duidelijke behoefte is aan meer structuur, helderheid en ondersteuning, zodat deze energie ook daadwerkelijk benut kan worden. Op basis hiervan hebben we nog een geen definitief cultuurbeleid vastgesteld. We hebben besloten om een proefperiode te benutten (2026, 2027 met waarschijnlijk doorloop naar eerste half jaar 2028) om samen met verenigingen, makers en organisaties te leren, te experimenteren en nieuwe vormen van samenwerking uit te proberen ( Cultuurplan 2026 & 2027 gemeente Twenterand) Zo ontdekken we wat het beste werkt voor Twenterand. We richten ons op vier concrete actiepunten: ondersteuning amateurkunst & erfgoed, zichtbaarheid, vernieuwende lokale programmering en een gemeentebreed evenement. Hiervoor zijn middelen opgenomen ten laste van de reserve beleidsontwikkeling.

Openbaar Bibliotheekwerk - toekomstige zorgplicht gemeente De wijziging van de bibliotheekwet en de invoering van de zorgplicht voor gemeenten is aangekondigd in 2022. Het wetsvoorstel voor de wijziging van de bibliotheekwet ligt momenteel (eind juli 2026) bij de Tweede Kamer. De invoering was gepland op 1 januari 2027, maar dit zal niet het geval zijn. De verwachting is nu 1 juli 2027. Na inwerkingtreding van de wet krijgen gemeenten één jaar de tijd voor het opstellen van een meerjarenplan. De volledige zorgplicht voor gemeenten wordt drie jaar na inwerkingtreding van de wet van kracht. Over de middelen die betrekking hebben op de zorgplicht komt meer duidelijkheid in de septembercirculaire. • Cultuureducatie en kinderopvang Cultuureducatie (Provinciale regeling Cultuureducatie Overijssel 2025–2028) De provinciale regeling voor cultuureducatie loopt van 2025–2028. Twenterand doet nu mee in 2025 en 2026, samen met vijf andere gemeenten. We kunnen ook in 2027 en 2028 deelnemen, maar daarvoor is € 26.879 per jaar extra nodig. Voor de jaren 2027 en 2028 is dit verwerkt als overgangsperiode. Dit bedrag is nodig voor de cofinanciering van de combinatiefunctionaris cultuureducatie, een verplichte voorwaarde van de provincie. De functionaris ondersteunt en organiseert het cultuureducatieaanbod voor 19 basisscholen met in totaal 2.938 leerlingen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://twenterand.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/9148e5f9-9acd-49c7-9505-f49e42e2d621?agendaItemId=e7d93c53-4cfe-466a-82b7-272612c1ea1a