Programmabegroting 2027
Tekst van het document
Als vervolg hierop is in 2026 voor beide regio's een bestuursopdracht uitgewerkt waarin is beschreven hoe Ontplooj en Larcom zich verder kunnen ontwikkelen tot toekomstbestendige sociaal ontwikkelbedrijven. De verwachting is dat eind 2026 door het college wordt vastgesteld hoe deze doorontwikkeling vorm krijgt alsmede de governance van de samenwerking. In de loop van 2027 gaan wij hiermee verder aan de slag. Voor de uitvoering van de bestuursopdracht zijn naast de subregionale Impulsgelden nog de bestaande projectmiddelen beschikbaar. • Begeleiden naar arbeid middels voorzieningen de re-integratieverordening. Participatiewet in Balans Participatiewet in Balans is een wetswijziging van de Participatiewet die gemeenten meer ruimte geeft om inwoners eerlijker en menselijker te ondersteunen bij werk en inkomen. Een startnotitie hierover is verschenen. Er worden in totaal 23 wijzigingen doorgevoerd en een deel hiervan is reeds ingegaan. Voor de lokale implementatie is een projectgroep actief. In 2027 ligt de focus op het aanpassen van verordeningen, beleidsregels en werkinstructies. Daarnaast wordt ingezet op deskundigheidsbevordering van de consulenten om te werken vanuit de menselijke maat, vertrouwen en eenvoud. Lokale implementatie Regionale werkcentra In het afgelopen jaar is in de regio Twente gewerkt aan een herinrichting van de regionale arbeidsmarkt infrastructuur.
Een belangrijk onderdeel hierin is de inrichting van een regionaal Werkcentrum: de centrale toegang voor inwoners/werkzoekenden, werkgevers/organisaties en andere belanghebbenden tot integrale dienstverlening vanuit alle ketenpartners. In dit werkcentrum wordt alle dienstverlening ondergebracht, inclusief die vanuit het Leerwerkloket Twente, Werkplein Twente/WSP, Pluspunt Twente/RMT en het Twents Fonds voor Vakmanschap. Deze ontwikkeling is verplicht en vraagt ook lokale implementatie. Dit uit zich in een lokaal element voor dienstverlening, werkgeversbenadering, gegevensuitwisseling, afstemming met de regio etc. Binnen de huidige organisatie zijn niet voldoende middelen en capaciteit om invulling te geven aan deze extra werkzaamheden, daarom worden voor 2 jaar incidentele middelen gevraagd ten laste van de Algemene Risico Reserve. Voorstel i/s Financieel v/n Lokale implementatie Regionale werkcentra i € 80.000 n 23 Subdoel: Nieuwe Twenteranders hebben huisvesting en maatschappelijke begeleiding en zijn ingeburgerd Activiteiten • Structurele en tijdelijke opvang vluchtelingen Twenterand blijft ook in 2027 bijdragen aan de opvang, huisvesting en integratie van nieuwkomers. Daarbij wordt ingezet op een humane, duurzame en financieel verantwoorde uitvoering (kostendekkend) van de gemeentelijke taken.
Voor Oekraïense ontheemden beschikt de gemeente over een omvangrijke en kwalitatief goede opvangstructuur. In de afgelopen jaren zijn 352 opvangplaatsen gerealiseerd, waaronder op opvanglocatie Hammerhorst en in zelfstandige woonvoorzieningen in Vriezenveen en Den Ham. De focus ligt in 2027 op het bieden van stabiele opvang, het bevorderen van participatie en zelfredzaamheid en het waar nodig behouden van voldoende opvangcapaciteit en uitbreiden. Daarbij blijft aandacht bestaan voor de financiële houdbaarheid van de opvang en de mogelijke gevolgen van toekomstige landelijke besluitvorming. Ook in 2027 blijft de gemeente uitvoering geven aan de wettelijke taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Ondanks de aanhoudende druk op de woningmarkt wordt samen met woningcorporaties en maatschappelijke partners gewerkt aan huisvesting, inburgering, maatschappelijke begeleiding, onderwijs, werk en participatie. Het streven blijft om vergunninghouders zo snel mogelijk zelfstandig te laten deelnemen aan de samenleving. Daarnaast blijft de asielopgave een belangrijk aandachtspunt. Op grond van de Spreidingswet geldt voor Twenterand een voorlopige opvangopgave van 168 asielzoekers. In 2026 is hiervoor een regionale maatwerkafspraak gemaakt met de gemeente Almelo.
Almelo vangt binnen de bestaande opvangcapaciteit 60 asielzoekers op namens Twenterand, terwijl Twenterand de huisvesting verzorgt van 60 vergunninghouders. Deze afspraak sluit aan bij de beschikbare huisvestingscapaciteit binnen de gemeente en draagt bij aan een duurzame integratie van nieuwkomers. Voor de resterende opgave van 108 opvangplaatsen wordt ingezet op regionale samenwerking en maatwerk. Samen met regiogemeenten, provincie en Rijk worden mogelijkheden onderzocht om deze opgave op een passende wijze in te vullen. Daarbij wordt onder meer gekeken naar aanvullende opvang van Oekraïense ontheemden, passend bij de ervaring, schaal, leefbaarheid en draagkracht van de gemeente. Twenterand blijft daarmee invulling geven aan haar maatschappelijke en wettelijke verantwoordelijkheden, met oog voor de belangen van inwoners, de leefbaarheid van de kernen en een zorgvuldige inzet van gemeentelijke middelen. Taalmaatjes Oekraïense kinderen Voorgesteld wordt om het project Taalmaatjes voor Oekraïense kinderen twee jaar voort te zetten en te financieren vanuit de reserve ‘Vluchtelingen aanverwante zaken’. Taalmaatjes is een project dat Oekraïense kinderen een passend taalaanbod biedt dat aansluit bij hun ontwikkelingsfase en taalniveau. Humankind en SCO-T bieden hiervoor een erkende VVE-methodiek aan die is aangepast voor kinderen met een niet-Nederlandse taalachtergrond.
Hierdoor kunnen onderwijsachterstanden worden voorkomen en wordt een soepele doorstroom naar het reguliere basisonderwijs bevorderd. Ook worden kosten voor leerlingen- en doelgroepenvervoer naar nieuwkomersonderwijs in Almelo voorkomen. Deze aanpak sluit aan bij de gezamenlijke ambitie van gemeente, kinderopvang en onderwijs om ervoor te zorgen dat kinderen zo goed mogelijk voorbereid aan het basisonderwijs beginnen. Voor Oekraïense kinderen is deelname aan het reguliere VVE-aanbod veelal nog niet passend. Met het Taalmaatjesprogramma krijgen deze kinderen eerst de noodzakelijke taalbasis aangereikt, waardoor hun kansen op een succesvolle onderwijsloopbaan worden vergroot en zij gelijke kansen krijgen bij de start van het basisonderwijs. De kosten bedragen € 180.000 per jaar. Binnen de reserve ‘Vluchtelingen aanverwante zaken’ is momenteel circa € 500.000 beschikbaar, waarmee de kosten volledig kunnen worden gedekt. Hiermee worden de gereserveerde Oekraïnemiddelen ingezet voor de doelgroep waarvoor deze middelen zijn bedoeld.
Voorstel i/s Financieel v/n Taalmaatjes Oekraïense kinderen i € 180.000 n Metingen en verplichte indicatoren Beleidsdoelen | Begroot | Begroot | 2025 | 2024 | 2023 | 2022 | 2021 | 2020 | Bron 2027 | 2026 Naar vermogen participerende (niet) uitkeringsgerechtigden Aantal uitkeringsgerechtigden* (participatiewet) | 425 | 450 | 389 | 400 | 398 | 394 | 403 | 432 | CIV Aantal personen met een loonkostensubsidie (nieuwe | 160 | 150 | 143 | 143 | 138 | 135 | 115 | 97 | CIV indicator 2021) Aantal uitkeringsgerechtigden (IOAW/IOAZ) | 10 | 14 | 8 | 13 | 15 | 17 | 22 | 22 | CIV Aantal activeringstrajecten | 200 | 208 | 211 | 224 | 226 | 320 | 235 | 330 | CIV Aantal Wsw 'zittend bestand' in arbeidsjaren | 163 | 176 | 176 | 208 | 219 | 223 | 221 | 255 | meicirculaire Aantal taakstelling vergunninghouders**** | 122 | 71 | 65 | 88 | 75 | 57 | 29 | 38 | Min.
Justitie en Veiligheid Financieel zelfredzame inwoners Aantal aanvragen bijzondere bijstand** | 500 | 486 | 407 | 416 | 444 | 458 | 553 | 432 | CIV Aantal personen die uitgestroomd zijn naar werk*** | 35 | 90 | 32 | 117 | 120 | 116 | 59 | 44 | CIV Aantal aanvragen inkomenstoeslag** | 250 | 340 | 303 | 298 | 314 | 310 | 338 | 404 | CIV Aantal personen die beroep doen op de | 17 | 15 | 17 | 9 | 11 | 14 | 17 | 11 | CIV studietoeslag** Aantal verzekerden collectieve zorgverzekering | 950 | 1026 | 950 | 1024 | 1036 | 1099 | 1209 | 1221 | Menzis Sociaal zelfredzame inwoners Aantal personen die beroep doen op de jeugd sport | 210 | 170 | 202 | 174 | 148 | 105 | 165 | 124 | extern en cultuurfonds Nieuw Beschut werk | 30 | 28 | 26 | 20 | 19 | 17 | 17 | 11 | Ministerie van SzW Aantal kinderen schoolpakket | Vervalt | 73 | 95 | 53 | 75 | 66 | 70 | 95 | extern * betreft het aantal gemiddelde uitkeringspartijen per maand ** betreft per 2026 het aantal toegekende aanvragen, betrof voorheen het aantal ingediende aanvragen *** vanaf 2022 vermelden we het totale aantal uitgestroomde personen uit de bijstand. **** dit is de taakstelling zoals deze op dit moment bekend is. Deze loopt t/m 31-12-2026 Daarna wordt op basis van de instroom de taakstelling mogelijk herzien.
Bij de begroting kan dan ook een meer accuraat beeld worden gegeven voor 2026 ***** Voor 2025 is het aantal medewekers in FTE gehanteerd voor Beschut Werk o.b.v. cijfers vanuit Ontplooj en Larcom 24 25 Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning Doelenboom Beoogd maatschappelijk effect en doelen Maatschappelijke ondersteuning Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam Doelen Inwoners wonen langer zelfstandig thuis De gemeente streeft na dat inwoners zo lang mogelijk zelfredzaam blijven. Daartoe werken we er aan om de inwoners zo lang dit mogelijk en wenselijk is zelfstandig thuis te laten wonen. We voorzien zo goed mogelijk, direct of indirect, in de diverse ondersteuningsbehoeften van inwoners. We zitten hierbij in op een transformatie waarbij het vergroten van zelfredzaamheid en eigen kracht vooorop staat. Langer zelfstandig thuis wonen is daar een onderdeel van. Inwoners voorzien in hun ondersteuningsbehoefte Het doel van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is dat inwoners worden voorzien in hun ondersteuningsbehoefte. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om nog meer op eigen kracht en samen met het eigen netwerk te komen tot oplossingen. De inwoner en zijn omgeving staan daarbij centraal. We stimuleren inwoners op hun eigen mogelijkheden en verantwoordelijkheden in te zetten.
Een maatwerkvoorziening is het sluitstuk van de Wmo. Eerst beoordelen de eigen kracht van de inwoner en kijken we naar algemene voorzieningen. Daar waar nodig zetten we een maatwerkvoorziening in om in de ondersteuningsbehoefte van de inwoner te voorzien. Inwoners zijn zich bewust van eigen verantwoordelijkheid nu en in de toekomst We bevorderen het bewustzijn onder de inwoners van hun eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om in eerste instantie op eigen kracht en gezamenlijk met de mensen uit hun omgeving tot oplossingen voor problemen te komen. Hierbij is ook de inzet van het voorliggend veld (vrij toegankelijk zorg- en welzijnsaanbod) en de sociale basis (vrijwillig aanbod en inwoners en verenigingen) van groot belang. Door hierop in te zetten sluit de gemeente aan bij diverse ontwikkelingen die ook landelijk en regionaal worden ingezet.
26 Subdoel: Maatwerkvoorzieningen zijn toereikend Activiteiten • Financiële ontwikkeling WMO Op de financiële ontwikkelingen in de Wmo gaan wij nader in. Deze worden naast de kenmerken van een open einde regeling ook beïnvloed door plannen van het rijk. Het Rijk zet in op het beheersbaar maken van de stijgende zorgkosten, het verminderen van de administratieve lasten en het heroverwegen van het Wmo-abonnementstarief. Dit leidt de komende jaren tot verschillende landelijke wijzigingen binnen de Wmo. Eigen bijdrage Wmo De voorgenomen afschaffing van het vaste Wmo-abonnementstarief van € 21 per maand per huishouden, oorspronkelijk voorzien voor 2027, is uitgesteld. Het kabinet heeft besloten de invoering van een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage uit te stellen tot 1 januari 2028. Doel van de wijziging is het volgende: Met deze maatregel wil het kabinet de sterke groei van het gebruik van Wmo-voorzieningen, met name huishoudelijke hulp, beheersen. Door een grotere relatie te leggen tussen de eigen bijdrage en de financiële draagkracht van inwoners wordt verwacht dat het beroep op voorzieningen afneemt. Daarnaast bevat het coalitieakkoord het voornemen om huishoudelijke hulp vanaf 2029 niet langer als Wmo-maatwerkvoorziening aan te bieden. De precieze uitwerking van dit voornemen moet nog plaatsvinden.
Gemeenten dienen rekening te houden met mogelijke gevolgen voor de toegang tot ondersteuning, de uitvoering en de financiële effecten binnen het sociaal domein. Daarbij is het de vraag of de verrekening met het gemeentefonds budgettair neutraal uitvalt. Voor inwoners die deze ondersteuning niet zelf kunnen organiseren of betalen, blijft een nog nader uit te werken vangnetregeling bestaan. De inhoud, doelgroep en financiële gevolgen van deze regeling zijn op dit moment nog niet bekend. Krachtig ouder worden De effecten van Krachtig ouder worden naar verwachting begin 2027 geëvalueerd. De effecten van vergrijzing blijven een rol spelen in de financiën. Wmo kosten ervaren wij als een potentiële financiële tijdbom (vergrijzing i.c.m. zorgzwaarte o.a. vanwege toename dementie). De wijzigingen kunnen gevolgen hebben voor de omvang van het Wmo-gebruik, de uitvoeringskosten en de gemeentelijke financiële huishouding en planning. Gemeenten worden geacht de landelijke ontwikkelingen te volgen en de mogelijke effecten tijdig te verwerken in beleid, uitvoering en begroting. Vanwege de onzekerheden zijn de gecalculeerde effecten Wmo op deze regelingen zoals benoemd in de meicirculaire nog niet verwerkt, maar budgetneutraal opgenomen. Preventie, goede sturing en datagedreven werken binnen het sociaal domein blijft heel belangrijk.
Het is goed om te melden dat de adviseur bedrijfsvoering sociaal domein inmiddels onder de naam Businesscontroller sociaal domein binnen de formatieve ruimte is ingevuld. Dit gaat ons helpen in prognotisering en monitoring van de kosten. • Doordecentralisatie beschermd wonen en maatschappelijk opvang Beschermd wonen en maatschappelijke opvang wordt vormgegeven met Centrumgemeente Almelo. Vanaf 2027 wordt verwacht dat de jarenlange overschotten op beschermd wonen en maatschappelijke omvang een stuk lager zullen zij dan in voorgaande jaren. De redenen hiervoor zijn tweeledig: de kosten per cliënt nemen toe en er zijn meer cliënten die gebruik maken van deze voorzieningen. De dekking van de totale kosten in de subregio komt hiermee in gevaar, waar in het verleden wij overschotten ontvingen. Vanaf 2027 zijn de verwachte extra kosten ad €22.000 technisch in de begroting verwerkt. Dit is legitiem want Twenterand ontvangt ook de indexatie van de (centrumgemeente)middelen. De doordecentralisatie Beschermd Wonen en de invoering van het bij behorende nieuwe verdeelmodel zijn nog steeds verder uitgesteld . De doordecentralisatie gaat gepaard met een korting op het budget Beschermd Wonen. De exacte korting op de rijksbijdrage als ook het ingroeipad zijn op dit moment echter nog niet bekend. Een verkenning hierop loopt nog.
Metingen en verplichte indicatoren Beleidsdoelen | Begroot | Begroot | 2025 | 2024 | 2023 | 2022 | 2021 | 2020 | Bron 2027 | 2026 Algemeen maatschappelijke voorzieningen zijn toegankelijk en toereikend Aantal mantelzorgers dat de | 1000 | 1000 | 984 | 982 | 939 | 803 | 885 | 986 | Stichting Evenmens waardebonnen heeft ontvangen Aantal individueel ondersteunde | 285 | 280 | 201 | 236 | 400 | 236 | 265 | 306 | Stichting Evenmens mantelzorgers Aantal behandelde cliëntsystemen | 450 | 450 | 398 AMW en | 386 AMW | 414 | 436 | 407 | 437 | Avedan BRAM 82 SGMW | en BRAM | Maatschappelijk 4 THV | 78 SGMW | werk 3 THV **** Aantal behandelde cliënten*** | 220 | 220 | 250 | 179 | 194 | 197 | 192 | 252 | MEE IJsseloevers Aantal verzekerden collectieve | 950 | 1026 | 950 | 1024 | 1036 | 1099 | 1209 | 1221 | Menzis zorgverzekering *Dit betreft het aantal unieke BSN's met een lopende indicatie in het aangegeven jaar ** Inwoners kunnen meerdere soorten geïndiceerde zorg ontvangen. Om die reden tellen deze indicatoren niet precies op tot het aantal unieke inwoners dat geïndiceerde zorg heeft ontvangen *** MEE registreert casussen, vandaar dat het hier om het aantal casussen gaat. Daarnaast geldt ook dat MEE ondersteunt en geen behandelin verricht **** AMW = Algemeen Maatschappelijk werk. BRAM = een onderdeel dat onder maatschappelijk werk wordt weggezet.
SGMW = Schoolgericht Maatschappelijk Werk. THV = Tijdelijk Huisverbod. Hierbij gaat het om ondersteuning van de persoon die achterblijft bij een tijdelijk huisverbod en tijdens het nazorgtraject. Beleidsindicatoren | Begroot | Begroot | 2025 | Bron 2027 | 2026 Algemeen maatschappelijke voorzieningen zijn toegankelijk en toereikend Aantal bereikte ouderen t.b.v. | 225 | 100 | 204 | Extern valpreventie Aantal inwoners dat beschermd | 30 | 22 | 20 | Interne systemen woont Aantal inwoners dat verblijft in | 5 | 7 | 1 | Interne systemen maatschappelijke opvang Aantal inwoners met een Wmo- | 2750 | 3100 | 3519 | Interne systemen voorziening* Aantal inwoners met huishoudelijke | 1600 | 1500 | 1952 | Interne systemen ondersteuning** Aantal inwoners met begeleiding | 625 | 650 | 511 | Interne systemen individueel** Aantal inwoners met | 240 | 290 | 343 | Interne systemen groepsbegeleiding** Aantal inwoners met wonen en | 5 | 20 | 18 | Interne systemen verblijf** Aantal inwoners met een | 300 | 300 | 109 | Interne systemen woonvoorziening** Aantal inwoners met een | 150 | 200 | 48 | Interne systemen rolstoel(voorziening)** Aantal inwoners met een | 375 | 400 | 87 | Interne systemen vervoersvoorziening (excl. Regiotaxi)** *Dit betreft het aantal unieke BSN's met een lopende indicatie in het aangegeven jaar ** Inwoners kunnen meerdere soorten geïndiceerde zorg ontvangen.
Om die reden tellen deze indicatoren niet precies op tot het aantal unieke inwoners dat geïndiceerde zorg heeft ontvangen 27 28 Doelenboom Gezondheid en preventie Doelenboom Beoogd maatschappelijk effect en doelen Gezondheid en preventie Beoogd maatschappelijk effect Twenteranders voelen zich gezonder Doelen Inwoners voelen zich mentaal gezonder Van zorg naar gezondheid: die omslag gaan we maken! Volgens het concept voor positieve gezondheid, is gezondheid “het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven”. Mentale gezondheid is nauw verbonden met andere leefgebieden van inwoners. Dit maakt een integrale aanpak voor het verbeteren van de gezondheid noodzakelijk. Daarbij hebben we aandacht voor de sterk veranderende samenleving en de (mentale) uitdagingen die dit met zich meebrengt voor verschillende doelgroepen. Meer inwoners hebben een gezonde leefstijl Voor de gemeente is het van belang dat onze inwoners zich zo gezond mogelijk voelen, zodat inwoners gezond op kunnen groeien, ouder worden en zo lang mogelijk gezond en zelfredzaam zijn. Om dit te bereiken is het nodig om een fit en vitaal leven te stimuleren, met een bijbehorende gezonde leefstijl. Verschillende doelgroepen vragen daarbij om verschillende manieren van benadering en ondersteuning.
Meer inzetten op en stimuleren van een gezonde leefomgeving Gezondheid vertegenwoordigd in alle beleidsterreinen: dat is het doel. Een omgeving moet ruimte bieden voor beweging, ontmoeting en meer voorbeelden van gezond gedrag.
29 Subdoel: Minder psychische klachten bij jongeren en volwassenen Activiteiten • Met partners wordt een ketenaanpak mentale gezondheid ( met onderdeel suicidepreventie) neergezet We gaan met een lokale werkgroep het regionaal transformatieplan Mentaal Gezond Twente vertalen naar de Twenterandse praktijk. We werken vanuit de regionale kaders en tegelijkertijd kijken we naar manieren om te versterken wat lokaal al gebeurt. • Scheidingspunt Het scheidingspunt heeft als doel het zoveel mogelijk voorkomen/beperken van schadelijke effecten van scheidingen op betrokkenen met vroegtijdige informatie, advies en/of passende ondersteuning (licht indien mogelijk, zwaar waar nodig) d.m.v.: * Ondersteuning te geven op de juiste plek voor de inwoner (sneller, integraler, effectiever, eenvoudiger); * Te zorgen voor een lokaal dekkend en passend aanbod voor inwoners m.b.t. scheidingen; * Het terugdringen van geïndiceerde tweedelijns zorg (kostenbesparing); * Het versterken van ketensamenwerking. Uit de rapportage over de periode 2021-2025 blijkt dat er in totaal 159 cases ondersteund zijn door het scheidingspunt. Het aantal aanmeldingen uit Vriezenveen is zowel absoluut als relatief hoger dan vanuit de andere kernen. De complexiteit neemt toe, wat te zien is in de gemiddelde doorlooptijd. Het gaat vooral om stellen die gaan scheiden, voornamelijk met kinderen.
Het gaat daarnaast ook om scheidingen die zijn afgerond, maar waar afspraken uit bijvoorbeeld het ouderschapsplan of de omgangsregeling niet worden nagekomen. De ervaringen van jeugdconsulenten, rechtbank en POH- jeugd met scheidingspunt zijn erg positief. Er is een sterke correlatie tussen scheidingen en jeugdhulp en dit scheidingspunt verlicht ons bij uitvoering jeugdhulp. Het wordt sterk geadviseerd door betrokken professionals om het scheidingspunt op deze manier door te zetten en daarvoor zijn jaarlijks extra middelen nodig (voor de looptijd van de aanbesteding). Per 2027 zal de nieuwe inkoop moeten ingaan. Voor de goede orde: I.o.m. inkoop zal de totale contractduur 4 jaar bedragen, met een uitsplitsing van 1 x 2 jaar met verlengingen van 2 x 1 jaar. Bijsturing en integratie in de lokale teams is mogelijk per 2029. Het totale budget dat nodig is, de opdrachtwaarde is ongeveer € 73.806 per jaar. Een deel zit in de begroting en het deel dat ontbreekt wordt nu gevraagd. Voorstel i/s Financieel v/n Scheidingspunt s € 18.806 n Subdoel: Inwoners hebben meer kennis over aanpassingen in hun leefstijl die zij kunnen doen om gezonder te leven Activiteiten • Genotsmiddelenbeleid en het actieplan preventie worden uitgevoerd. In 2025 is het uitvoeringsplan genotsmiddelenbeleid; preventie- en handhavingsplan 2025-2028 in werking gesteld.
In 2027 wordt hier verder uitvoering aan gegeven door het uitvoeren van een onderzoek naar witte vlekken in het preventie- en verslavingsaanbod. Subdoel: Er wordt voor de verschillende doelgroepen een passend aanbod neergezet om een duurzaam gezonde leefstijl te stimuleren Activiteiten • De Maatschappelijke Agenda wordt opgesteld en uitgevoerd met partners Vanaf 1 januari 2027 lopen het integraal zorgakkoord en het gezond- en actief levenakkoord over in het aanvullend zorg- en welzijnsakkoord (AZWA). Gemeenten staan aan de lat om lokaal zogeheten basisfunctionaliteiten te organiseren. Een basisfunctionaliteit is een ketenaanpak waarin het sociaal domein en het zorgdomein samenwerken. Denk hierbij aan kansrijke start en valpreventie. Deels lopen zaken door vanuit de eerdere akkoorden, deels zal er nieuw aanbod moeten worden gevonden, of bestaand aanbod beter met elkaar verbinden. Er is ook sprake van een regionale component (samenwerking met de GGD en Twentse Koers) en een verbinding met het regionale transformatieplan Mentaal Gezond Twente.
Subdoel: Toegankelijkheid en inclusie Activiteiten • | Meer gebruik maken van ervaringsdeskundigen om onze gemeente toegankelijker en inclusiever te maken Toegankelijkheid/Inclusie Ingegeven door het VN verdrag en ons beleid in de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein (IBN) willen we ons de komende 2 jaren inzetten voor inclusie / toegankelijkheid. Een budget van €15.000 per jaar voor toegankelijkheid binnen de gemeente wordt hiervoor beschikbaar gesteld, conform de resterende looptijd van der IBN omdat dit beleidsmatig is gekoppeld. Het budget wordt bijvoorbeeld ingezet voor de week van de toegankelijkheid, de readspeaker en de tolkentelefoon, een inclusieve sportcarroussel en de aanschaf van de apparatuur voor het toegankelijk stemmen bij de verkiezingen. Bij niet toekennen betekent dit dat de uitvoering van beleid wordt geminimaliseerd. De kosten worden gedekt uit de Algemene Risico Reserve. Voorstel | i/s | Financieel | v/n Toegankelijkheid | i | € 15.000 | n Metingen Beleidsdoelen | Begroot | Begroot | 2025 | 2024 | 2023 | 2022 | 2021 | 2020 | Bron 2027 | 2026 Hulp is geboden waar nodig Aantal beschikbare en in kaart gebrachte AED's | 125 | 120 | 121 | 115 | 117** | 91 | 91 | 81 | Hartslagnu.nl (incl.
AED's in particulier eigendom) Minimaal aantal inwoners uit Twenterand die | 1160 | 1150 | 1109 | 1013 | 938 | 1100 | 1011 | 917 | Hartslagnu.nl staan ingeschreven op www.hartslagnu.nl Gemiddelde afstand inzetbare AED's t.o.v. | 500 | 500 | 444 | Hartslagnu.nl reanimatielocatie (meters) Aantal basisscholen met voorlichting over | 21 | 21 | 21 | 20 | 20 | 0 | 1 | 2 | Tactus middelengebruik | Verslavingszorg, Firstaidd * Tot en met augustus 2020 gaat het om 3 thv's in de gemeente Twenterand ** 98 van de 115 AED's zijn 24/7 beschikbaar Beleidsdoelen (gezondheid) | Bron Inwoners voelen zich mentaal gezonder | Begroot | Begroot | 2025 2027 | 2026 Aantal uitgevoerde trainingen rondom signaleren | 0 | 18 | 8 | Alzheimer groep dementie | Twenterand Aantal partners dat meewerkt aan de ketenaanpak | 8 | 8 | 6 | Interne systemen mentale gezondheid Warme bemiddelingen van mensen met afstand | 25 | 25 | 24 | IVT/Zorgsaam tot de arbeidsmarkt naar zinvolle daginvulling’ Aantal uitgevoerde trainingen voor professionals | 3 | 3 | 2 | Evenmens en organisaties uit de sociale basis rondom positieve gezondheid Aantal meldingen eenzame Twenteranders | nvt** | 35 | 0 | Signaalpunt gedaan bij het Signaalpunt % opgepakte meldingen n.a.v. melding bij het | nvt** | 100% | n.v.t.
| Signaalpunt Signaalpunt Aantal casussen van het scheidingspunt | 40 | 30 | 45 | Scheidingspunt (Incluzio) Inwoners voelen zich mentaal gezonder - Lange | Begroot | Begroot | 2025 | 2022/ termijn effecten vanuit de GGD monitor * | 2027 | 2026 | 2023 Het percentage jongeren dat psychische klachten | 25% | 25% | 25% | 29% | GGD monitor - Jeugd ervaart Het percentage jongeren dat aangeeft sterk | 3% | 3% | 3% | 8% | GGD monitor - Jeugd eenzaam te zijn Het percentage jongeren dat het makkelijk vindt | 45% | 45% | 45% | 39% | GGD monitor - Jeugd om met stressvolle situaties om te gaan 30 Beleidsdoelen | Begroot | Begroot | 2025 | 2024 | 2023 | 2022 | 2021 | 2020 | Bron 2027 | 2026 Het percentage volwassenen/ouderen dat | 10% | 10% | 10% | 14% | GGD monitor - psychische klachten ervaart | Volwassenen/ouderen Het percentage volwassenen/ouderen dat | 18% | 18% | 18% | 23% | GGD monitor - aangeeft sterk eenzaam te zijn | Volwassenen/ouderen Het percentage volwassenen/ouderen dat | 90% | 90% | 90% | 84% | GGD monitor - veerkrachtig is | Volwassenen/ouderen Meer inwoners hebben een gezondere leefstijl | Begroot | Begroot | 2025 2027 | 2026 Aantal gefaciliteerde programma’s voor mensen | 7 | 6 | 5 | Interne systemen met een beperking, mensen met lage basisvaardigheden, mensen met financiële uitdagingen en jongeren rondom bewustwording en het aanleren van gezonde gewoonten Aantal
sportverenigingen die actief betrokken zijn | 14 | 12 | 14 | Interne systemen bij de aanpak van sociale opgaven Aantal culturele organisaties die actief betrokken | 8 | 8 | 8 | Interne systemen zijn bij de aanpak van sociale opgaven Meer inwoners hebben een gezondere levensstijl - | Begroot | Begroot | 2025 | 2022/ Lange termijn effecten vanuit de GGD monitor * | 2027 | 2026 | 2023 Percentage jongeren dat voldoet aan de | 25% | 25% | 25% | 12% | GGD monitor - Jeugd bewegingsrichtlijn Percentage jongeren dat elke dag ontbijt | 60% | 60% | 60% | 49% | GGD monitor - Jeugd Percentage jongeren dat wekelijks rookt | 10% | 10% | 10% | 14% | GGD monitor - Jeugd Percentage volwassenen/ouderen dat voldoet aan | 55% | 55% | 55% | 47% | GGD monitor - de bewegingsrichtlijn | Volwassenen/ouderen Percentage volwassenen/ouderen dat drugs | 1% | 1% | 1% | 2% | GGD monitor - gebruikt | Volwassenen/ouderen Percentage volwassenen/ouderen dat rookt | 15% | 15% | 15% | 18% | GGD monitor - Volwassenen/ouderen Meer inzetten op en stimuleren van een | Begroot | Begroot | 2025 gezondere leefomgeving | 2027 | 2026 Aantal betrokken inwoners/ervaringsdeskundigen | 120 | 100 | 80 | Interne systemen bij maatschappelijke opgaven Aantal rookvrije zones | 60 | 25 | 58 | Rookvrije generatie * Het effect van preventieve beleidskeuzes is vaak pas zichtbaar na langere tijd.
Om die reden hebben we alvast een aantal indicatoren opgenomen die naar verwachting in het voorjaar van 2028 een reëel beeld schetsen van de effecten van ons beleid ** Het signaalpunt stopt per 2027 *** Het signaalpunt stopt op de huidige wijze, er wordt met Incluzio naar een alternatieve werkwijze gekeken 31 32 Doelenboom Onderwijs Doelenboom Beoogd maatschappelijk effect en doelen Onderwijs Beoogd maatschappelijk effect Iedere inwoner heeft de kans zich te ontwikkelen, beschikt over voldoende basisvaardigheden en kan zo zelfstandig en volwaardig deelnemen aan de maatschappij. Doelen Onderwijskansen zijn vergroot De gemeente Twenterand heeft als doel de onderwijskansen te vergroten. Wij doen dit door in een vroeg stadium achterstanden en problemen te signaleren en hierop tijdig te anticiperen. Hiermee wordt beoogd dat alle kinderen een kansrijke start hebben in het onderwijs. Tevens hopen we met preventieve inzet in de toekomst minder vaak jeugdhulpvoorzieningen in te zetten. Belang is hierin een goede doorgaande lijn van kinderwens tot onderwijs. Het vergroten van de basisvaardigheden bij inwoners De gemeente Twenterand heeft als doel de basisvaardigheden van inwoners te vergroten. Basisvaardigheden zijn competenties die inwoners nodig hebben om effectief te functioneren in de samenleving, hierbij kan gedacht worden aan lezen, rekenen, schrijven en digitale vaardigheden.
Als inwoners verminderde basisvaardigheden hebben, kunnen zij minder goed functioneren in de samenleving, thuis en op het werk. Door het vergroten van de basisvaardigheden bij inwoners wordt de zelfredzaamheid bevorderd. Onderwijsvoorzieningen zijn toegankelijk De voorzieningen voor onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer voldoen aan de normen die in de lokale verordeningen zijn vastgelegd. Tevens zorgt de gemeente in specifieke gevallen voor extra ondersteuning als de gemeente hiervoor verantwoordelijk is.
33 Subdoel: Zoveel mogelijk kinderen van 2 ½ krijgen aanbod Activiteiten • Subsidiëren van peuterplaatsen en plaatsen Voor en vroegschoolse educatie (VVE) De subsidiëring van peuterplaatsen en Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) wordt momenteel bekostigd vanuit de specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid (OAB). Binnen deze regeling voert de gemeente zowel wettelijke taken als aanvullende ambities uit om ontwikkelkansen van jonge kinderen te versterken. De verwachting is dat de financiering van deze middelen per 2028 wordt omgezet naar een bijzondere fondsuitkering (BFU). Hierdoor ontstaat meer gemeentelijke beleidsvrijheid in de inzet van de middelen. Tegelijkertijd staat de gemeente de komende jaren voor een aanzienlijke financiële opgave. Dit vraagt om een herijking van de inzet van middelen en een nadere afweging van wettelijke taken, gemeentelijke ambities en beschikbare financiële ruimte. Daarnaast wordt het programma Taalmaatjes voor Oekraïense kinderen uitgevoerd gedurende het schooljaar 2026-2027. Dit programma ondersteunt Oekraïense kinderen bij het leren van de Nederlandse taal en draagt bij aan hun onderwijsdeelname en integratie. De financiering van dit programma vindt vanaf maart 2027 plaats vanuit de reserve 'Vluchtelingen en aanverwante zaken’ voor de duur van 2 jaar. Zie doelenboom Sociale Zaken.
Vanuit signalen van samenwerkingspartners blijkt daarnaast behoefte aan andere vormen van VVE, bijvoorbeeld binnen de kinderopvang. Daarom is een verkenning nodig naar een toekomstbestendige inrichting van VVE. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met de voorgenomen wijzigingen in de Wet kinderopvang per 2029, waardoor de beschikbaarheid en organisatie van VVE onder druk kunnen komen te staan. Onderzocht wordt hoe voorzieningen effectiever, efficiënter of op een andere wijze kunnen worden georganiseerd. Na de besluitvorming van de kadernota 2028 zal dit worden bezien. Op basis van de dan beschikbare financiële ruimte wordt in samenhang gekeken naar de wettelijke taken binnen het onderwijsachterstandenbeleid, de gemeentelijke ambities, de behoefte aan andere vormen van VVE en de gevolgen van de wijzigingen in de Wet kinderopvang. Op deze wijze kunnen inhoudelijke en financiële afwegingen integraal worden beschouwd en vertaald naar toekomstbestendig beleid. • Uitvoeren van activiteiten vanuit de Gelijke Kansen Alliantie Samen met het onderwijs is de subsidie Gelijke Kansen Alliantie (GKA) aangevraagd bij het Rijk en toegekend. De GKA is een landelijk programma dat samenwerking stimuleert om de ontwikkel- en onderwijskansen van kinderen en jongeren te vergroten. In de uitvoering richten we ons met name op de voorschool en de vroegschool.
Er is een projectleider aangetrokken en samen met de gemeente worden diverse activiteiten uitgevoerd. Gastouders worden actief betrokken via een bijeenkomst, gezien hun belangrijke signalerende rol bij het bereiken van VE-doelgroepkinderen. Voor meer informatie: Gelijke Kansen Alliantie Subdoel: Inwoners verlaten het onderwijs met een startkwalificatie Activiteiten • Begeleiden van voortijdig schoolverlaters (tot 27 jaar) naar onderwijs, werk of een passend leerwerktraject, waarbij terugkeer naar onderwijs voor jongeren zonder startkwalificatie centraal staat. Van school naar duurzaam werk – Verankering Leerrecht (Landelijke ontwikkelingen) Het wetsvoorstel voor de verankering van het leerrecht is nog in behandeling. Het voorstel heeft als doel het leerrecht van kinderen explicieter te verankeren in de onderwijswetgeving, waarbij meer nadruk wordt gelegd op het recht op onderwijs en ontwikkeling. Ook wordt beoogd de verantwoordelijkheden van ouders, scholen en gemeenten beter op elkaar af te stemmen en ruimte te bieden voor maatwerk in onderwijsvoorzieningen. In 2027 wordt naar verwachting uitvoering gegeven aan de gewijzigde wettelijke taken die voortvloeien uit de wet Van school naar duurzaam werk.
De beleidsmatige en juridische verankering van deze wijzigingen wordt opgenomen in de nieuwe re- integratieverordening, die naar verwachting in 2027 ter vaststelling aan de gemeenteraad wordt aangeboden. Als het wetsvoorstel wordt vastgesteld, kan dit gevolgen hebben voor de uitvoering van de leerplicht- en doorstroompunttaken binnen de gemeente. Hierbij gaat het niet alleen om de handhaving en naleving van de leerplicht, maar ook om het begeleiden van voortijdig schoolverlaters tot 27 jaar naar onderwijs, werk of een passend leerwerktraject. De omvang van deze gevolgen is op dit moment nog onvoldoende duidelijk. Wij volgen de ontwikkelingen nauwgezet en komen er op terug wanneer hierover meer duidelijkheid bestaat. 34 Daarnaast is in 2026 de regionale subsidie voor de Twentse Belofte toegekend. De maatregelen en samenwerkingsafspraken die voortkomen uit deze subsidie worden in 2027 verder uitgewerkt en geïmplementeerd. Hiermee wordt ingezet op een verdere versterking van de ondersteuning van jongeren in de overgang van onderwijs naar werk en op het duurzaam participeren op de arbeidsmarkt. • Houden van toezicht op naleving leerplicht, kwalificatieplicht en verzuimpreventie Regionale leerplichtambtenaar Binnen de subregio is al geruime tijd een regionale leerplichtambtenaar werkzaam vanuit de gemeente Almelo.
Deze functionaris voert de leerplichttaken uit voor mbo-studenten uit de deelnemende gemeenten binnen de subregio. Het betreft hierbij niet alleen studenten van ROC van Twente en Zone.college, maar ook jongeren uit de regio die een mbo-opleiding buiten Twente volgen. Het terugbrengen van deze werkzaamheden naar de gemeentelijke leerplichtambtenaren zou substantieel meer inzet vragen, aangezien sprake is van een groot aantal verschillende mbo- instellingen binnen en buiten de regio, elk met eigen contactpersonen, processen en werkwijzen. Voor de uitvoering van deze regionale taak was sprake van een financieel tekort. In de meicirculaire 2026 zijn echter aanvullende middelen beschikbaar gesteld via de decentralisatie-uitkering re- integratiedienstverlening gericht op jongeren. Voor de gemeente Twenterand bedraagt deze bijdrage in 2026 € 21.916. De eerder geraamde lasten voor de regionale leerplichtambtenaar MBO (onderdeel Doorstroompunt) kenden een tekort van € 19.680. De ontvangen decentralisatie-uitkering biedt voldoende dekking om dit tekort volledig op te vangen. Hiermee zijn de kosten voor de regionale leerplichtfunctie MBO vanaf 2026 gedekt en vervalt de noodzaak voor aanvullende gemeentelijke middelen.
voorstel i/s financieel v/n Regionale leerplichtambtenaar MBO (onderdeel Doorstroompunt) s € 19.680 n Subdoel: Het verbeteren van basisvaardigheden Activiteiten • Uitvoeren van activiteiten ter versterking van de basisvaardigheden van inwoners Besluitvorming over de voorgenomen wijziging van de Bibliotheekwet en de herziening van het gemeentelijk subsidiebeleid heeft nog niet plaatsgevonden. De ontwikkelingen rond de bibliotheek spelen volop (de wijziging van de Bibliotheekwet (de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen, of Wsob; zie doelenboom Cultuur). Lokaal speelt de financiering van de avondschool voor 2027. Met deze middelen kunnen de activiteiten van het Actieplan Basisvaardigheden zonder onderbreking worden voortgezet. Dit voorkomt dat bestaande inzet wegvalt voordat er duidelijkheid is over de toekomstige koers en financiering. Met deze aanpak wordt stilval voorkomen, blijft opgebouwde expertise en samenwerking behouden en wordt de continuïteit van ondersteuning voor inwoners gewaarborgd die afhankelijk zijn van deze voorzieningen, totdat definitieve besluitvorming heeft plaatsgevonden over de koers en budgetten van de bibliotheek. Dit is dus ter overbrugging en betreft een eenmalig bedrag. Dekking vindt plaats ten laste van de Algemene Risico Reserve.
De toekomstige positionering en financiering worden meegenomen in de verdere beleidsontwikkeling rondom de bibliotheek, de invulling van het subsidiebeleid en de Strategische gemeente. Voorstel i/s Financieel v/n Avondschool i € 50.000 n 35 Subdoel: Onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer voldoen aan vastgestelde norm Activiteiten • Uitvoeren leerlingenvervoer De kosten voor het leerlingenvervoer staan onder druk als gevolg van ontwikkelingen binnen de vervoerssector. Een mogelijke hogere NEA-index, onder andere veroorzaakt door stijgende brandstofkosten, kan leiden tot hogere uitgaven dan momenteel geraamd. De ontwikkelingen worden nauwlettend gevolgd. Indien sprake is van substantiële financiële effecten, wordt hierover geïnformeerd. • Uitvoeren onderwijshuisvesting IHP Op het gebied van onderwijshuisvesting spelen diverse ontwikkelingen, zoals het Wetsvoorstel planmatige en doelmatige aanpak onderwijshuisvesting, de lokale doorvertaling van het wetsvoorstel inclusief regie op het huisvestingsvraagstuk, de nieuwbouw van de Oranjeschool en de interne verschuiving/aanpassingen voor SBO De Sleutel. Onderwijshuisvesting en nieuwe wetgeving De Wet planmatige aanpak onderwijshuisvesting is op 7 juli 2026 vastgesteld en treedt op 1 januari 2027 in werking.
De wet verplicht gemeenten tot het vaststellen en periodiek actualiseren van een Integraal Huisvestingsplan (IHP) en introduceert daarnaast een gemeentelijke verantwoordelijkheid voor levensduurverlengende renovatie van schoolgebouwen. Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs gemeente Twenterand 2023-2039 blijft hierbij het uitgangspunt voor de afweging van toekomstige investeringen in onderwijshuisvesting. De wet vergroot de verantwoordelijkheden van gemeenten, zonder dat daar aanvullende structurele financiële middelen tegenover staan. Dit brengt onzekerheid met zich mee over de financiële gevolgen van de nieuwe taken. Daarnaast vereist de wet een nieuwe Verordening onderwijshuisvesting. Omdat de door de VNG aangekondigde modelverordening naar verwachting pas eind 2026 beschikbaar komt, resteert beperkte tijd voor lokale uitwerking. Parallel hieraan werkt het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aan een herziening van het stelsel voor instandhouding en opheffing van scholen in het primair onderwijs. De uitwerking hiervan kan gevolgen hebben voor de toekomstige onderwijsstructuur en daarmee voor het onderwijsvastgoed binnen de gemeente. Lokale uitwerking In 2027 wordt gewerkt aan de lokale implementatie van de nieuwe wetgeving.
Daarbij wordt samen met regiogemeenten ingezet op waar mogelijk en wenselijk een zoveel mogelijk gelijkluidende verordening en uniforme toepassing van de regelgeving. Deze regionale aanpak vraagt om gezamenlijke afstemming en inzet. De financiële en organisatorische consequenties van de nieuwe regelgeving en implementatie van de verordening worden uiteraard in beeld gebracht. Daarnaast wordt een verkenning uitgevoerd naar een mogelijke actualisatie van het Integraal Huisvestingsplan en de gemeentelijke regierol binnen het onderwijsvastgoed. Daarbij wordt nadrukkelijk de samenhang gezocht met de Omgevingsvisie, het gemeentelijk vastgoedbeleid en overige ruimtelijke en demografische ontwikkelingen. Ook wordt onderzocht hoe de toekomstige positionering van onderwijslocaties binnen de gemeente zich verhoudt tot deze ontwikkelingen. Het ontbreken van een collectieve visie hierop vanuit het onderwijs (scholenplan) maakt dit meer dan wenselijk. Op basis van de verkenning wordt een vervolgaanpak uitgewerkt, inclusief planning, benodigde capaciteit en eventuele financiële consequenties. SBO De Sleutel en de Oranjeschool De gemeenteraad heeft een besluit genomen over de huisvestingsontwikkelingen van de Oranjeschool en zal uiterlijk in het najaar van 2026 een besluit nemen over SBO de Sleutel . In 2027 staan beide projecten in het teken van uitvoering en realisatie.
De oplevering van de Oranjeschool wordt verwacht in mei 2027, waarna ingebruikname plaatsvindt na de zomervakantie van 2027. De gemeenteraad wordt via de reguliere planning- en controlcyclus geïnformeerd over de voortgang. Subdoel: Kinderen krijgen een passende onderwijsplek en afgestemde (jeugd)hulp /zorg Activiteiten • | Bijdrage leveren en afstemmen met het onderwijs betreffende passend onderwijs De gemeente Twenterand werkt samen met de omliggende gemeenten binnen Twente aan het versterken van de ondersteuning voor jeugdigen in het speciaal (basis)onderwijs. In gezamenlijk overleg wordt verkend hoe deze ondersteuning op een meer collectieve, preventieve en duurzame wijze vorm kan krijgen, met oog voor de diversiteit en ontwikkelbehoeften van alle betrokken kinderen en jongeren. In de afgelopen jaren zijn diverse pilots uitgevoerd die waardevolle inzichten hebben opgeleverd. De resultaten zijn positief en het is nu tijd om deze werkwijzen structureel te verankeren. De voorgestelde aanpak richt zich op het versterken van preventie en het efficiënter inzetten van beschikbare middelen. Deze aanpak wordt in nauwe samenwerking met de subregio verder verkend. In 2027 wordt onderzocht hoe wenselijk en haalbaar het is om de huidige werkwijzen op te schalen naar alle instellingen voor speciaal (basis)onderwijs binnen de subregio.
Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de ervaringen van leerlingen, ouders en (onderwijs)professionals. Het betreft een andere wijze van financiering van ondersteuning, waardoor het niet kostenverzwarend is. Metingen Beleidsdoelen | Begroot | Begroot | 2025 2024 2023 | 2022 2021 2020 | Bron 2027 | 2026 Basisvaardigheden zijn vergroot Aantal peuters dat wordt bereikt (zowel reguliere peuters | 700 | 450 | 718 | 520 | 553 | 506 | 452 | 418 | Opgave als doelgroeppeuters (VVE)* | instellingen Aantal cursisten die een taalcursus volgen bij het ROC | 40 | 40 | 46 | 38 | 39 | 58 | 42 | 38 | ROC Aantal cursisten aangemeld via Taalpunt** | 200 | 200 | 198 | 250 | 239 | 58 | 18 | 31 | Taalpunt Aantal leerlingen leerlingenvervoer *** | 380 | 385 | 385 | 370 | 368 | 333 | 366 | 298 | Interne systemen * de toename wordt verklaard door een sterke vraag naar peuteropvang **De daling komt vooral doordat er in 2024 één extra ronde bij de Avondschool was en er door een tekort aan vrijwilligers minder cursussen. konden worden aangeboden.
*** de gerealiseerde cijfers vanaf 2023 is de peildatum van 1-4 van dat jaar 36 37 Doelenboom Jeugd Doelenboom Beoogd maatschappelijk effect en doelen Jeugd Beoogd maatschappelijk effect Alle jeugdigen hebben de kans om veilig, gezond en evenwichtig op te groeien en naar vermogen mee te doen in de samenleving Doelen Er zijn voldoende ontwikkelingsmogelijkheden voor jeugdigen op alle leefgebieden De gemeente Twenterand wil dat jeugdigen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Samen met maatschappelijke partners zorgen wij voor een omgeving waarin jeugdigen toegang hebben tot voorzieningen op het gebied van sport, welzijn, cultuur, educatie, gezondheid en vrije tijd. Hierdoor krijgen jeugdigen de kans hun talenten te ontwikkelen en actief deel te nemen aan de samenleving. Er is preventie van problemen bij jeugdigen De gemeente zet in op het versterken van de opvoed- en opgroeiomgeving van jeugdigen. Door tijdige signalering, laagdrempelige ondersteuning en een sterke sociale basis worden jeugdigen, ouders en hun netwerk ondersteund. Hiermee wordt voorkomen dat opgroei- en opvoedvragen uitgroeien tot zwaardere ondersteunings- of zorgvragen. Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders Voor jeugdigen en ouders waarvoor het niet vanzelfsprekend is dat alles goed verloopt, is passende ondersteuning of zorg beschikbaar.
De ondersteuning richt zich op het versterken van de eigen mogelijkheden van jeugdigen, ouders en hun sociale omgeving. Waar nodig biedt de gemeente op grond van de Jeugdwet passende jeugdhulp. De jeugdhulpplicht waarborgt dat jeugdigen de hulp ontvangen die zij nodig hebben. Daarbij zetten wij in op effectieve en doelmatige ondersteuning die bijdraagt aan een veilige, gezonde en kansrijke ontwikkeling van jeugdigen.
38 Subdoel: Er zijn voor alle jeugdigen voldoende toegankelijke basisvoorzieningen gericht op activering en preventie Activiteiten • Uitvoering jongerenwerk Vanaf 1 april 2026 wordt de nieuwe opdracht jongerenwerk uitgevoerd. In de nieuwe situatie ligt de focus op contextversterkend werken in plaats van activiteitgericht werken. Jongerenwerkers richten zich op de jongeren en hun systeem, waarbij ze actief inspelen op de omgeving waarin die jongere leeft. Het doel is om die omgeving zo te versterken of toe te rusten dat de jongere beter kan groeien, zich veiliger voelt en meer kansen krijgt. De gemeente zal in 2027, waar nodig, actief sturing geven aan de uitvoering hiervan. Subdoel: Jeugd in (tijdelijk) kwetsbare posities wordt ondersteund Activiteiten • Beschikbaar stellen en toewijzen van jeugdhulp Meerkosten geïndiceerde jeugdhulp De kosten van de jeugdhulp blijven onder druk staan. De stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door een toename van dure en complexe zorgtrajecten, zoals verblijf, crisiszorg en specialistische ondersteuning. Niet het aantal jeugdigen, maar vooral de zwaarte en duur van de zorg bepalen de kosten. Daarnaast zorgen hogere tarieven binnen de nieuwe regionale inkoop vanaf 2025 voor extra druk op het budget. In de Uitgangspuntennotitie 2027 (UPN) is daarom een verhoging van het budget voor jeugdhulp met € 400.000 voorgesteld.
Dit is gebaseerd op de kostenontwikkeling uit de jaarrekening 2025 en de declaraties over de eerste maanden van 2026. Uit de beschikbare gegevens tot en met mei 2026 blijkt dat de kostenstijging zich enigszins lijkt te stabiliseren en daarmee vooralsnog in lijn ligt met de aannames in de UPN 2027. Wel moet benoemd worden dat de CAO Jeugdzorg 2026-2027 is vastgesteld, waarbij loonstijgingen zijn overeengekomen van 3,7% per 1 januari 2026 en 3,4% per 1 januari 2027. Het effect van deze cao-afspraken op de tarieven binnen de regionale jeugdhulpcontracten en daarmee op de gemeentelijke uitgaven is op het moment van opstellen van de begroting nog niet volledig inzichtelijk. Uiteindelijk zal deze loonstijging verwerkt worden in de indexatie van de tarieven. Gedurende de rest van het jaar worden de ontwikkelingen in aantallen, kosten en cao-effecten nauwlettend gevolgd en blijft ingezet worden op kostenbeheersing via beleid en uitvoering. Blijvend wordt gezocht naar mogelijke beheersmaatregelen. Kinderopvang pleegouders Via de meicirculaire 2026 ontvangt de gemeente middelen voor een tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang en buitenschoolse opvang voor pleegkinderen. De regionale uitwerking van deze regeling vindt plaats in samenwerking met pleegzorgaanbieders. De ontvangen middelen worden conform de doelstelling van het Rijk ingezet in 2026 en 2027.
• VTT Duurzame Doorontwikkeling VTT Het aantal meldingen bij Veilig Thuis Twente (VTT) heeft de afgelopen jaren steeds een stijgende lijn laten zien. Om te voorkomen dat we in een cyclus blijven zitten dat de meldingen toenemen en er extra middelen moeten worden ingezet om de wachttijden te beheersen, is er de wens om tot een toekomstbestendige oplossing te komen met VTT. Tot nu toe was de inzet vooral gericht op het primaire proces van VTT en het beheersen van de doorlooptijden. In 2024 is een onderzoek gedaan met een bredere focus op alle taken van VTT binnen de aanpak Huiselijk geweld en kindermishandeling en de samenwerking in de keten. Uit het onderzoek volgt een nieuwe ontwikkelrichting die past binnen de richting van het Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming en de Hervormingsagenda jeugd. Deze zijn in gezamenlijkheid opgepakt met de uitkomsten van de kerntakendiscussie bij Samen Twente. Uit de kerntakendiscussie is naar voren gekomen dat (VTT) haar werkzaamheden op het wettelijk minimum blijft uitvoeren. Een belangrijke nieuwe ontwikkeling is het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Hoewel de landelijke Veilig Thuis-organisaties hebben aangegeven zich uit dit traject terug te trekken, heeft VTT uitgesproken waar mogelijk aan te willen sluiten en actief samen te werken binnen de regio.
39 Subdoel: Er is een veilige opgroei- en opvoedsituatie in gezinnen Activiteiten • Passend zorglandschap ontwikkelen: afbouw en van residentiele zorg en bevorderen van ambulantisering Afbouw en van residentiele zorg en bevorderen van ambulantisering Landelijk wordt ingezet op het zoveel mogelijk laten opgroeien van jeugdigen in hun eigen gezinssituatie. Wanneer verblijf noodzakelijk is, heeft een kleinschalige en zo huiselijk mogelijke woonvorm de voorkeur. Dit sluit aan bij de beweging naar normalisering, nabijheid en passende zorg. Vanuit deze ontwikkeling vindt een verdere transformatie van het zorglandschap plaats: van grootschalige residentiële voorzieningen naar kleinschalige woonvormen en ambulante ondersteuning. Hoewel deze beweging inhoudelijk wenselijk is, kan zij op korte termijn leiden tot hogere kosten. Om de uitgaven beheersbaar te houden, wordt ingezet op het voorkomen en verkorten van verblijf en het versterken van ambulante alternatieven. Het is daarom van belang deze ontwikkelingen en de financiële effecten hiervan nauwlettend te blijven monitoren, zodat waar nodig tijdig kan worden bijgestuurd. Naast regionale inzet hierop via de Prioritaire Agenda Jeugd en regionale inkoop, is ook van rijkswege een decentralisatieuitkering residentiele jeugdhulp in ontwikkeling die hierin onze regio moet helpen.
Continuïteit cruciale jeugdhulp Binnen het huidige onrustige jeugdhulp- zorglandschap zien we dat de continuïteit van cruciale jeugdhulp bij een aantal grote aanbieders in gevaar komt. Redenen hiervan zijn divers en oorzaken niet eenvoudig te verhelpen. De risico’s op discontinuïteit van cruciale jeugdhulp moeten zoveel mogelijk beperkt worden in het belang van de jeugdigen en hun verzorgers. Wanneer in 2027 continuïteitsrisico’s ontstaan of voortduren, is het van belang om deze vroegtijdig te signaleren en om ze te beheersen wanneer de ernst ervan toeneemt. Daar waar nodig en mogelijk dienen passende, objectieve en weloverwogen besluiten genomen te worden over het al dan niet (financieel) ondersteunen van cruciale jeugdhulpaanbieders. Daarnaast blijft aandacht nodig voor risico's die voortvloeien uit de contractering en het toezicht op jeugdhulpaanbieders. Ontwikkelingen zoals rechtmatigheidsonderzoeken, mogelijke continuïteitsvraagstukken en eventuele frictiekosten als gevolg van de uitvoering van contractafspraken kunnen leiden tot financiële en bestuurlijke vraagstukken. Waar deze risico's zich voordoen, zal tijdig worden beoordeeld welke maatregelen noodzakelijk en proportioneel zijn om de continuïteit, rechtmatigheid en doelmatigheid van de jeugdhulp te waarborgen.
• Doorontwikkeling van de ondersteuning aan jeugdigen als gevolg van de hervormingsagenda Jeugd, de Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente en het toekomstscenario voor kind- en gezinsbescherming Hervormingsagenda Jeugd (Landelijk) De Hervormingsagenda Jeugd heeft als doel te komen tot een beter, toegankelijker en financieel houdbaar jeugdstelsel. Om dit te bereiken worden maatregelen uitgevoerd die zowel investeringen vragen als besparingen moeten opleveren. Uit onderzoek van de onafhankelijke Commissie Van Ark bleek begin 2025 dat de oorspronkelijke besparingsopgave onvoldoende realistisch was en dat aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn. De commissie adviseerde onder meer om af te zien van niet-realistische bezuinigingen en gemeenten tegemoet te komen in de opgelopen tekorten. In reactie hierop heeft het Rijk in de Voorjaarsnota 2025 voor de periode 2025-2027 circa € 3 miljard cumulatief beschikbaar gesteld voor gemeenten en jeugdzorg. Deze middelen bestaan uit compensatie voor de terugval in het gemeentefonds, aanvullende middelen voor jeugdzorg en het tijdelijk schrappen van eerder ingeboekte bezuinigingen uit de Hervormingsagenda voor 2026 en 2027. Daarnaast zijn gemeenten gecompenseerd voor een deel van de jeugdzorgtekorten over 2023 en 2024. De middelen die Twenterand ontvangt worden onder meer ingezet voor de strategische doelstellingen van de Regiovisie Jeugdhulp.
Daarnaast zijn middelen nodig voor lokale investeringen die bijdragen aan de transformatieopgaven en de doelen van de Hervormingsagenda. Het college blijft investeren in vernieuwing en kostenbeheersing, waarbij steeds wordt gezocht naar passende dekking en per P&C- document wordt beoordeeld welke kosten onderdeel van de begroting moeten worden. In Twente worden de maatregelen uit de Hervormingsagenda opgepakt via de Inkoop Jeugdhulp 2025 en de Prioritaire Agenda Jeugd 2026-2032. Lokaal werken wij aan sterke toegangsteams, een integrale aanpak binnen het sociaal domein en het versterken van de sociale basis. Ook het nieuwe subsidiebeleid biedt mogelijkheden om meer te sturen op preventie en daarmee aan te sluiten bij de doelstellingen van de Hervormingsagenda. 40 Hoewel het Rijk voor de periode 2025-2027 aanvullende middelen beschikbaar heeft gesteld en gemeenten heeft gecompenseerd voor een deel van de tekorten over 2023 en 2024, blijft sprake van grote onzekerheid over de financiële houdbaarheid van het jeugdstelsel vanaf 2028. De ingeboekte besparingen zijn afhankelijk van omvangrijke stelselwijzigingen en wetsaanpassingen waarvan de effecten naar verwachting pas op langere termijn zichtbaar worden.
Mede daarom zal de onafhankelijke Commissie Van Ark begin 2027 opnieuw adviseren over de voortgang van de Hervormingsagenda Jeugd, de uitgavenontwikkeling en de financiële houdbaarheid van het stelsel. Prioritaire Agenda Jeugdzorg 2026-2032 (PAJ) (Regionaal) In de Bestuursrapportage 2026 bent u geïnformeerd over de wijze waarop wij regionaal werken aan verschillende beheersmaatregelen. Hierbij ging het onder andere om Team AnderS, het coördinatiepunt Wonen & Verblijf, de werkgroep Wonen & Verblijf, het project Indicatoren en de Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente. Inmiddels zijn bijna al deze initiatieven ondergebracht binnen de Prioritaire Agenda Jeugd (PAJ) 2026–2032, waarin de veertien Twentse gemeenten en het OZJT gezamenlijk optrekken om de jeugdzorg toegankelijk, kwalitatief en financieel beheersbaar te houden. De agenda richt zich op drie prioriteiten: • betere toeleiding naar specialistische zorg; • slimmer inzetten en afbouwen van (verblijfs)zorg; • versterking van samenwerking en sturing tussen partners. In 2026 is verder gewerkt aan de uitwerking en implementatie van de Prioritaire Agenda Jeugd. De gezamenlijke beheersmaatregelen dragen bij aan betere monitoring, meer inzicht in het zorggebruik en een betere beheersing van de uitgaven.
Daarbij is nadrukkelijk aangesloten bij landelijke ontwikkelingen en wettelijke opgaven, zodat regionale en lokale inspanningen elkaar versterken. De noodzaak tot bijsturing wordt regionaal breed gevoeld en wordt versterkt door de nieuwe wet Verbetering beschikbaarheid jeugdzorg, die een robuuste jeugdhulpregio (Twente) eist met o.a. een verplicht Regionaal Expertteam (RET) dat wordt ingezet bij complexe of vastgelopen zorgvragen. Ook het RET is onderdeel van de PAJ. Twenterand steunt inhoudelijk de ingezette lijn want alleen een lokale sturing is onvoldoende, maar kijkt vanwege de bezuinigingen scherp naar kosten die dit vergt. Op het moment van schrijven worden de definitieve stukken afgewacht. De verdere besluitvorming over de regionale uitvoerings- en beheersmaatregelen vindt plaats na het opstellen van deze begroting en zullen landen in de conceptbegroting SamenTwente van 2028. U wordt hierover geïnformeerd via de reguliere zienswijze procedure van SamenTwente. Wij blijven de ontwikkelingen nauwgezet volgen en zetten in op maatregelen die bijdragen aan een toekomstbestendige, toegankelijke en betaalbare jeugdhulp. Lokaal past de PAJ binnen de financiële meerjarenkaders van de Uitgangspuntennotitie, dus binnen de begroting.
Doorontwikkeling toegang tot het sociaal domein en het lokaal team Een prioriteit blijft ook komende tijd om te investeren in sterke lokale teams en een krachtige sociale basis. Deze vormen de basis voor vroegsignalering, preventie en passende ondersteuning, waarbij zoveel mogelijk wordt aangesloten bij het dagelijks leven van inwoners en de kracht van de gemeenschap. 41 Met de vaststelling van de Kadernotitie Toegang en Lokaal Team Sociaal op 26 mei 2026 heeft uw raad de visie op de doorontwikkeling van de lokale teams vastgesteld. De primaire focus voor de rest van 2026 ligt op de uitwerking van de door uw raad aangenomen motie, waarin wordt gevraagd onderzoek te doen naar mogelijke uitvoerings- en organisatievarianten van de kadernotitie. Het college heeft deze zomer de opdracht uitgezet. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek en de daaropvolgende besluitvorming kan naar verwachting in 2027 volledig worden gestart met de implementatie van de kadernotitie. Tempo maken blijft noodzakelijk omdat de eis om per 2028 een werkend team te hebben onveranderd is en de implementatie niet eenvoudig is. Projectmiddelen zijn gedurende deze periode nog beschikbaar gezien het genomen raadsbesluit hierover bij de kadernotitie.
Let wel dat uitvoeringskosten en organisatiekosten van de lokale teams uit de bestaande (veelal structurele) middelen voor subsidie- en inkoop (voor mn het voorliggend veld) gehaald moeten worden. Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Het landelijke programma Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming heeft als doel de hulp en bescherming aan kinderen, jongeren en gezinnen fundamenteel anders te organiseren. De beweging gaat van een stelsel waarin organisaties vooral na elkaar opereren naar een werkwijze waarin hulp, ondersteuning en veiligheid integraal rondom het gezin worden georganiseerd. In Twente geven gemeenten, jeugdbeschermingspartners en andere betrokken organisaties gezamenlijk invulling aan deze ontwikkeling. Daarbij staat een nauwere samenwerking tussen de lokale teams, Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming en de gecertificeerde instellingen centraal. In juli 2026 hebben het Rijk, de VNG en de betrokken uitvoeringsorganisaties de gezamenlijke Veranderstrategie Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming vastgesteld. Deze veranderstrategie geeft richting aan de verbeteringen die in de periode 2026-2029 moeten worden gerealiseerd. Belangrijke uitgangspunten zijn sterke lokale teams, een meer integrale analyse van veiligheidsvraagstukken, één vast aanspreekpunt voor gezinnen en een betere verbinding tussen hulp en bescherming.