Programmabegroting 2025
Tekst van het document
Doel: Zelfredzame Twenterander Twenteranders kunnen voorzien in hun bestaan en kunnen meedoen aan de samenleving.
Doel: Participerende Twenterander Twenteranders nemen naar vermogen deel en dragen bij aan de maatschappij.
Doel: Lerende Twenterander Twenteranders krijgen en benutten kansen om zich te (blijven) ontwikkelen.
Doel: Gezonde Twenterander Twenteranders voelen zich gezonder
50
Subdoelen Subdoel: Borgen dat inwoners de ondersteuning kunnen krijgen die ze nodig hebben Alle inwoners moeten veilig en prettig opgroeien, zo lang als mogelijk thuis kunnen wonen en iedereen moet naar vermogen mee kunnen doen aan het dagelijkse leven: die ambitie heeft gemeente Twenterand. Onze inwoner die niet op eigen kracht, met behulp van het (sociaal) netwerk of voorliggend veld zijn probleem kan oplossen, wordt de ondersteuning geboden die noodzakelijk is waarbij relevante informatie over dit onderwerp voor iedereen toegankelijk is en de ondersteuning op een financieel verantwoorde manier geboden worden.
Subdoelen Subdoel: Het borgen van bestaanszekerheid Twenteranders moeten kunnen voorzien in hun vaste behoeften (wonen, eten en zorg) en moeten kunnen meedoen aan het maatschappelijke leven zoals via sport en cultuur. Hierbij gaat er specifiek aandacht naar minderjarige kinderen, ouderen, nieuwe Twenteranders en werkende armen. Niet omdat deze groepen inwoners belangrijker zijn, wel omdat onder deze groepen armoede hardnekkiger, onzichtbaarder of omvangrijker is. Deze groepen ervaren ook relatief vaker problemen op het gebied van schulden, laaggeletterdheid en gezondheid.
Subdoelen Subdoel: Samen met samenwerkingspartners werken aan optimale hulp voor alle inwoners Door zelf de beleidsregie te houden en concrete doelen te stellen, maar vooral door de uitwerking van de doelen gezamenlijk met partners te doen, wordt er sturing gegeven aan de activiteiten van betrokken organisaties. Samen met hen werken we aan goede, beschikbare en betaalbare hulp om zo vroeg mogelijk en zo dichtbij mogelijk passende ondersteuning te kunnen bieden aan inwoners die vastlopen.
Subdoelen Subdoel: Ondersteuning bij uitdagingen in het leven: vroegsignalering en preventieve voorliggende ondersteuning voor inwoners Om vroegtijdig mensen die vastlopen bij uitdagingen in het leven te signaleren, wordt er ingezet vanuit de gemeente op bewustwording en kennisbevordering rond verschillende thema's. Denk hierbij aan goed omgaan met dementie, het signaleren van lage basisvaardigheden en het omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking.
Subdoelen Subdoel: Er is voor iedereen plek op de arbeidsmarkt Op basis van maatwerk en vertrouwen wil de gemeente eenieder voor zover als mogelijk begeleiden richting werk, vrijwilligerswerk of het hebben van een dagritme. Dit door onder andere het werk toegankelijk te maken voor iedereen en bovengenoemde zoveel mogelijk op te pakken met reguliere werkgevers.
Subdoelen Subdoel: In Twenterand zorgen we er met elkaar voor dat iedereen zich thuis voelt en iedereen zo goed mogelijk mee kan doen in de maatschappij Iedereen hoort erbij! In Twenterand moeten alle inwoners gelijkwaardig mee kunnen doen en zich thuis voelen in de gemeente, zonder dat diversiteitsfactoren (geloof, afkomst, opleidingsniveau en seksualiteit) een rol spelen. Inclusie is dus meedoen in de breedste zin van het woord. Vanuit de maatschappij wordt er nog vaak gezien dat onder andere toegankelijkheid niet altijd even
51
vanzelfsprekend is: toegankelijkheid van openbare ruimtes, toegankelijkheid van informatie, maar ook toegankelijkheid naar zinvolle daginvulling zijn aandachtspunten.
Subdoelen Subdoel: Versterken doorgaande lijn voorschool - basisschool en basisschool voortgezet Een zo goed mogelijke overdracht tussen voorschool, basisschool en het voortgezet onderwijs: dat is het doel. Het stimuleren van ouderbetrokkenheid is een speerpunt: ouders kennen hun kind als geen ander en kunnen vaak goed aangeven wat het kind nodig heeft. Als ouders zo vroeg mogelijk meegenomen worden in de ontwikkeling van hun kind op de voorschool, kunnen ze een grotere rol spelen in de vervolgstappen.
Subdoelen Subdoel: Vergroten van basisvaardigheden Voor het vergroten van de zelfredzaamheid is het belangrijk dat inwoners voldoende basisvaardigheden hebben. Een onderdeel hiervan is goed kunnen lezen en schrijven. In de proeftuinen van Westerhaar en Vroomshoop is gestart met het formuleren van concrete acties voor diverse professionals en scholen die werken aan alle strategische doelen van het onderwijs, ook op het gebied van het monitoren van de kinderen en het verbeteren van de gezondheid van onze inwoners.
Subdoelen Subdoel: Versterken van de mentale gezondheid van inwoners Mentale gezondheid is van belang om optimaal te kunnen genieten, tevreden te zijn, positief te denken en om veerkrachtig om te kunnen gaan met tegenslagen. Door gebeurtenissen in persoonlijke sfeer of maatschappelijke ontwikkelingen kan de mentale gezondheid in het gedrang komen. Denk aan stress door oplopende kosten, eenzaamheid, dementie en het gevoel niet meer mee te kunnen met de veranderende maatschappij. Gemeente Twenterand wil inwoners hierbij (laten) ondersteunen.
Subdoelen Subdoel: uitvoering geven aan (lokale) preventieprioriteiten Binnen de gemeente wordt de gezonde leefstijl op een positieve manier uitgedragen. Hierbij wordt gekeken naar verschillende (risico)doelgroepen en hoe we hen het beste kunnen verleiden tot het maken van gezonde keuzen. Ook gaat het hierbij niet om pleisters plakken maar wordt er naar de gehele situatie in het systeem gekeken en is normaliseren een belangrijk begrip in het voorkomen van problematiseren en medicaliseren van gezondheidsproblemen. Vroegsignalering, bewustwording en de pijlers van positieve gezondheid zijn hierbij de uitgangspunten.
Subdoelen Subdoel: vluchtelingen en statushouders vangen wij lokaal binnen de taakstelling op en doen zo snel als mogelijk mee De doelstelling van de gemeente Twenterand is te voldoen aan de (wettelijke) taakstellingen en onze verantwooordelijkheid rond inburgering.
Subdoelen Subdoel: Stimuleren van een gezonde leefomgeving Door gezondheid onderdeel te maken van ruimtelijk beleid worden stappen gezet tot een leefomgeving die meer aanzet tot gezond gedrag. Hierbij wordt bijvoorbeeld aan ontmoeting, beweging, sport en spel gedacht. Ook moet er aandacht zijn voor gezonde prikkels in plaats van ongezonde prikkels en moet toegankelijkheid het uitgangspunt zijn.
52
Subdoelen Beleidsdocumenten De Maatschappelijke Agenda 2025 is in ontwikkeling en gebaseerd op de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein 2023-2026.
53
Wat mag het kosten programma Sociaal Domein Overzicht van baten en lasten 2025
2026
2027
2028
Sociale zaken
21.461.452
21.071.724
21.374.213
21.810.879
Maatschappelijke ondersteuning
15.015.176
15.761.327
16.312.243
16.917.155
Gezondheidszorg
2.671.323
3.014.262
2.491.117
2.548.291
Onderwijs
5.177.523
5.211.523
5.336.522
5.418.568
Jeugd
20.321.484
21.099.896
21.949.866
22.813.550
Totaal programma lasten
64.646.958
66.158.732
67.463.961
69.508.443
16.465.668
15.819.696
15.383.309
15.038.321
351.104
356.099
361.244
375.665
0
306.205
0
0
1.095.574
1.098.725
1.101.939
1.105.710
Lasten per doelenboom
Baten per doelenboom Sociale zaken Maatschappelijke ondersteuning Gezondheidszorg Onderwijs Jeugd
725
740
755
772
Totaal programma baten
17.913.071
17.581.465
16.847.247
16.520.468
Totaal saldo van baten en lasten
-52.987.974
-46.733.887
-48.577.267
-50.616.714
Mutaties reserves
528.864
480.458
228.267
254.556
Geraamd resultaat
-46.205.023
-48.096.809
-50.388.447
-52.733.418
54
Programma Ruimte Inleiding Het programma Ruimte is en blijft volop in ontwikkeling en beweging. Invoering Omgevingswet / Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB) Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Wet WKB in werking getreden. Het jaar 2024 is een overgangsjaar waarin het een beetje pionieren wordt om de nieuwe werkelijk gerealiseerd te krijgen. Maatwerk zal meer aan de orde zijn en de uitvoering gaat daarmee meer tijd en capaciteit kosten. Integraler werken zorgt echter voor efficiëntie en zal op termijn capaciteit en geld besparen. Het karakter van het werk zal ook veranderen. Er zal meer werk in het voortraject van een aanvraag zitten, door onder meer een intensiever vooroverleg. Tevens wordt verwacht dat er meer werk achteraf zal zijn, in de vorm van handhaving. Beleidsmatig speelt uiteraard de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Kwartaal 4 van 2024 wordt het projectvoorstel omgevingsvisie gepresenteerd. Woningbouw Op dit moment komt er veel op de gemeente af qua wonen. Er zijn verschillende thema's op het gebied van wonen wel / niet met wettelijke verplichtingen, wel / niet met gemaakte bestuurlijke afspraken etc. Om overzicht te krijgen en te behouden is in 2023 gestart met het opstellen van een Programmaplan Woningbouw. Dit plan moet bijdragen aan het versnellen van de woningbouw door te sturen op prioriteiten.
In het Programmaplan Woningbouw 2024-2027 zijn de ambities, wettelijke taken, activiteiten uitgewerkt. Het plan is in 2024 door het college vastgesteld. In de kadernota zijn middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het Programmaplan Woningbouw. Aquapark De Zandstuve Tijdens de behandeling van de Kadernota 2025 is de motie 'Krediet voor aanpak Aquapark De Zandstuve' (2024-M18) aangenomen. Met deze motie is een bedrag van € 150.000 beschikbaar gesteld als voorbereidingskrediet voor het opwaarderings- en verduurzamingsplan voor Aquapark de Zandstuve. Parallel aan het proces voor het opstellen van deze begroting heeft het college de uitwerking van deze motie opgepakt. Voorafgaand aan de begrotingsbehandeling bent u over de stand van zaken daarvan met een raadsbrief geïnformeerd. De Klaampe Voor Kulturhus de Klaampe, verduurzaming en verbetering klimaat is in de Kadernota 2025 een krediet beschikbaar gesteld. Hierin is de bijdrage van de Dumava subsidie en de bijdrage van de huurder Stichting de Klaampe meegenomen. Hiermee kunnen de werkzaamheden worden opgepakt. Energietransitie De afspraken uit het nationale Klimaatakkoord hebben tot nieuwe uitvoeringstaken bij gemeenten geleid, vooral voor de thema's Gebouwde omgeving en Opwek hernieuwbare Energie waarvoor een belangrijke regierol bij gemeenten is neergelegd.
De energie- en warmtetransitie is een grote en langjarige gezamenlijke opgave, waarbij we nu nog maar aan het begin staan. De energietransitie krijgt vorm via de Regionale Energie Strategie en het besluit van college en raad waarbij het zoekgebied ZO Vriezenveen is aangewezen om windmolens te plaatsen. Hierbij werken we samen met de gemeenten Tubbergen en Almelo. In dit zoekgebied is reeds het zonnepark gerealiseerd en we zien kansen om in dit gebied een energielandschap te creëren. Het opwekken van waterstof in samenwerking met Twenterandse ondernemers zien we als een uitdaging. We richten ons in deze eerste fase van de warmtetransitie vooral op isoleren (energie besparen). Middels diverse maatregelen zoals Duurzaamheidsfonds en de Klusbus helpen we burgers met subsidie en het uitvoering van isolatiemaatregelen om woningen te verduurzamen. Klimaatadaptatie is en blijft ook een belangrijk klimaatthema. In het Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan is hier rekening mee gehouden. In gemeentelijke projecten, zoals het plan Mozaïek en de Centrumvisie Vriezenveen, wordt rekening gehouden met bijvoorbeeld hittestress door meer vergroening. Via de verordening klimaatsubsidie worden woningeigenaren gestimuleerd om bijvoorbeeld de hemelwaterafvoer af te koppelen of tegels te verwijderen zodat meer regenwater wordt vastgehouden.
Ontwikkelingen milieutaken, de ODT en de gevolgen Diverse ontwikkelingen eisen structureel een hogere jaarlijkse bijdrage aan de ODT. Dat zijn de gevolgen van het resultaat uit het onderzoekstraject 'Herijking financiering ODT'. Daarbovenop komen de recentelijke aanbevelingen van de commissie Van Aartsen die door de minister zijn overgenomen. Dat zorgt samen er voor dat Twentebreed de jaarlijkse bijdrage aan de ODT in stappen naar een
55
hoger realistisch niveau wordt gebracht om alle wettelijke milieutaken door de ODT -conform de eisen - uit te kunnen laten voeren. Hiervoor zijn middelen verwerkt in de kadernota 2025. Kanaal Almelo - de Haandrik Een onderwerp met een enorme impact op de gedupeerde bewoners/eigenaren van bedrijfspanden is de problematiek rondom het Kanaal Almelo – de Haandrik. Vanwege schade aan hun panden en de nog onzekere situatie m.b.t. de schadeafhandeling leven veel gedupeerde bewoners langs het kanaal Almelo - de Haandrik in grote zorgen en onzekerheden. De problematiek rondom het kanaal zorgt ook voor financiële risico’s in relatie tot de gemeentelijke begroting. Tevens bestaat het risico dat er door de gemeente kosten gemaakt moeten worden die nog niet zijn voorzien of nog niet te voorzien zijn. In de kadernota 2025 zijn hiervoor middelen beschikbaar gesteld. Wegen Hammerflier Vanwege bodemopbouw is een extra investering nodig naast het 'normale’ onderhoud (volgens beheerplan) noodzakelijk (Bakkersweg in 2025, Polderweg en Hammerflier in 2026). Vanwege bodemopbouw in combinatie met klimaatverandering (oxidatie van veen) worden deze wegen sneller slechter dan tot voor kort voorzien, daarom zijn de kosten voor het verkeersveilig houden van deze wegen hoger dan bij reguliere wegen. Daarom is de genoemde investering nodig.
Noorderweg Vanwege de bodemopbouw is een extra investering nodig naast het ‘normale' onderhoud (volgens beheerplan). Voor de Noorderweg is een apart collegebesluit geweest i.v.m. problematiek Kanaal Almelo-De Haandrik. Hierin is expliciet vermeld dat er drie gedeelten van de Noorderweg die verzakt zijn, als pilot zijn/worden uitgevoerd. Dit om te onderzoeken of dit ook een goede aanpak is voor toekomstige verzakkingen. Als pilot werkt is de investering nodig voor het aanpakken van de andere verzakkingen. Openbare Orde en Veiligheid Op het gebied van openbare orde en veiligheid blijven we werken aan een veilig Twenterand. Dit doen we door overlast en criminaliteit te verminderen en fysieke onveiligheid te voorkomen en aan te pakken. In 2021 is het Integraal Veiligheidsbeleid 2022-2025 vastgesteld. Hierin staan onder andere de thema's; ondermijning, zorg en veiligheid. In 2025 wordt het integraal Veiligheidsbeleid opgesteld voor 2026-2029. Veiligheid is een breed begrip en behelst veel onderwerpen. We willen integraal, flexibel, informatie gestuurd en vooral samen werken. Het zorgen voor een veilige gemeente is een gedeelde verantwoordelijkheid van de gemeente, netwerkpartners en de inwoners. Het geactualiseerde integraal veiligheidsbeleid dekt alle subdoelen en activiteiten en daarom wordt hier niet per doel of activiteit nader op in gegaan.
56
Doelenboom Openbare orde en veiligheid Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Twenterand is een veilige gemeente
57
Doel: Verbeteren leefbaarheid en tegengaan fysieke verloedering Doel: Een meer integrale aanpak van georganiseerde criminaliteit (ondermijning) Doel: Doelgerichte aanpak op zorg, jeugd en veiligheid Doel: Fysieke onveiligheid wordt voorkomen en/of effectief aangepakt Metingen en verplichte indicatoren Beleidsdoelen
Begroot 2025
Begroot 2024
2023 2022 2021 2020 2019
Bron
Woninginbraken
nnb*
Geregistreerde diefstal van (brom/snor)fietsen in Twenterand
nnb*
15
16
27
20
30
40
Politie
50
55
53
42
34
52
Politie
90**
**
0
1
0
0
0
Aantal te laat verleende vergunningen voor B of C evenementen
0
0
0
0
0
0
0
eigen gegevens
Aantal verleende vergunningen voor evenementen
130
72
Aantal controles A/B-evenementen
25
25
17
23
11
2
36
eigen gegevens
Aantal controles C-evenementen
1
1
3
1
1
1
2
eigen gegevens
Aantal controles Drank- en Horecawet (leeftijdscontrole)
21
13
0
19
4
12
16
eigen gegevens
Aantal geïnde bestuurlijke boetes
nvt
nvt
nnb
0
0
0
1
eigen gegevens
Aantal behandelde klachten
210
259
154 231 270 240 113
eigen gegevens
Aanpak woninginbraken
Bestuurlijke aanpak van (georganiseerde) criminaliteit Nieuwe BIBOB-onderzoeken Nieuwe indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH
* zo min mogelijk ** Bibob onderzoeken zijn situationeel en daarom niet te plannen
58
Doelenboom Openbare ruimte en verkeer Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Een aantrekkelijke en veilige openbare ruimte
Doel: Openbare ruimte voldoet beter aan de vastgestelde doelen Per taakveld (openbaar groen, riolering enz.) is vastgelegd aan welke kwaliteitseisen het onderhoud en beheer moeten voldoen. De manier waarop dat is vastgelegd is een beleids-/beheerplan. Daarmee wordt duidelijkheid gegeven aan de gemeenteraad en aan inwoners.
Doel: Verbeteren infrastructuur Per jaar wordt gekeken welke nieuwe infrastructurele werken worden gerealiseerd. Op basis van het beschikbare budget worden de hoogst geprioriteerde werken uitgevoerd.
Doel: Betere bereikbaarheid voor alle vervoerswijzen Hiermee wordt bedoeld dat voor auto, fiets, trein en bus wordt geprobeerd het voorzieningenniveau minimaal op hetzelfde niveau te houden. Vooral voor bus en trein wordt geprobeerd dat middels overleg (ook in regionaal verband) te realiseren en mogelijk te verbeteren.
Doel: Klimaatbestendiger inrichten openbare ruimte Bij werkzaamheden in de openbare ruimte zal rekening worden gehouden met klimaatadaptatie. Het gaat er om dat bij de uitvoering van onderhoud en beheer en ook bij projecten de openbare ruimte klimaatbestendiger wordt ingericht.
59
Metingen Beleidsdoelen
Begroot 2025
Begroot 2024
2023 2022 2021 2020 2019 Bron
verkeersongevallen waarbij doden zijn gevallen
nnb
nnb
1
1
1
3
1
BLIQ verkeersveiligheid rapportage
verkeersongevallen met gewonden
nnb
nnb
31
41
30
35
30
BLIQ verkeersveligheid rapportage
verkeersongevallen
nnb
nnb
134 146 135 131 133
BLIQ verkeersveiligheid rapportage
Metingen verkeer
60
Doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Een duurzame en leefbare omgeving.
Doel: Inwoners, bedrijven en gemeente zijn zich bewust van hun leefomgeving en handelen duurzamer Onder duurzaamheid verstaan we het verbeteren van de balans tussen sociale, ecologische en economische ontwikkeling, waar bij ook effecten voor toekomstige generaties en effecten elders ter wereld worden meegenomen.
Doel: Er is een schoner, gezonder en veiliger leefomgeving voor mensen Het gaat hier om het bewaken en verbeteren van de leefomgevingskwaliteit voor bewoners.
Subdoel: Er is minder energie verbruikt en het aandeel duurzame energie is toegenomen Activiteiten Uitvoering Klimaatakkoord/energie Omschrijving In het Klimaatakkoord is afgesproken dat we in Nederland in 2030 49% minder CO2 uitstoten dan in 1990. Dit doel is later aangescherpt tot 55% minder CO2 uitstoot in 2030. Voor de uitvoering van taken voor klimaat- en energiebeleid hebben gemeenten voor de jaren 2023-2024-2025 rijksmiddelen ontvangen voor de nodige extra inzet van ambtelijke capaciteit. De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) adviseerde op 28 maart 2024 dat de decentrale overheden (provincies, waterschappen en gemeenten) tijdig meerjarige financiële zekerheid van het rijk nodig hebben voor de periode daarna. Het nieuwe kabinet heeft in haar hoofdlijnenakkoord opgenomen vast te houden aan bestaande afspraken voor de energietransitie. Er bestaat echter nog veel onduidelijkheid en onzekerheid over de
61
inzet van het nieuwe kabinet op klimaat en energie in 2025 en verder, terwijl de maatschappelijke opgave voor klimaat en energie eerder complexer en groter wordt. Eén van de afspraken is dat uiteindelijk in 2050 alle woningen en gebouwen van het aardgas af zijn. Als eerste bescheiden stap tot 2030 zetten we in Twenterand in op isoleren en energiebesparen, met aandacht voor ventileren. Op dit moment zijn voor onze gemeente als alternatief voor aardgas vooral individuele oplossingen zoals warmtepompen en hybride oplossingen in beeld. Voor hybride oplossingen stimuleren we de ontwikkeling van groen gas om het gebruik van aardgas te verminderen. Het uitgangspunt is ‘haalbaar en betaalbaar’ en daar willen we ook ons duurzaamheidsfonds voor inzetten, naast landelijke regelingen. Het uitgangspunt voor de uitvoering is dat we samen met inwoners aan de slag gaan en actief op zoek gaan naar kansrijke gebieden en initiatieven in de gemeente. Landelijke programma's, zoals het Programma Versnelling Verduurzaming Gebouwde Omgeving en het Nationaal Isolatie Programma, ondersteunen de gemeenten met middelen. Deze middelen worden ingezet voor onder andere de Duurzaamheidssubsidie, waarover gemeentebreed gecommuniceerd wordt door onder andere de Win-Win campagne.
Uitvoeren Warmtevisie en opstellen Warmteprogramma Omschrijving Voor de uitvoering van de Warmtevisie richten we ons in 2025 op de activiteiten 2 t/m 5 uit de doelenboom. In 2025 wordt tevens de Warmtevisie geactualiseerd en omgezet naar een Warmteprogramma. Hierin moet het uitgangspunt ‘Duidelijkheid’ voor inwoners en bedrijven verder worden uitgedacht. Door een wijkvolgorde te kiezen met een specifiek alternatief voor aardgas wordt er duidelijkheid verschaft aan inwoners en een periode gegeven om deze wijziging door te voeren.
Opstellen en uitvoeren SMP Omschrijving De te nemen isolatiestappen bij woningen en bedrijven zorgen voor problemen met de wet Natuurbescherming. Door een gebiedsgerichte aanpak binnen de bebouwde kom, kan er door de gemeente een vergunning aangevraagd worden om inwoners te ontzien met een apart natuuronderzoek. Een Soorten Management Plan (SMP) wordt in de periode 2024 en 2025 onderzocht en opgesteld samen met Mijande Wonen. In 2025 wordt de Nb-vergunning aangevraagd bij de provincie en maatregelen die hiervoor nodig zijn uitgevoerd. Hiervoor worden ook inwoners gevraagd om aanpassingen te doen bij de te nemen isolatiemaatregelen. Voor het opstellen en uitvoeren van een SMP is subsidie beschikbaar via de Provincie en het Rijk.
Coördineren Energieloket met de Energiecoaches Omschrijving Het lokale Energieloket van Twenterand heeft een belangrijke rol in de uitvoering van de Warmtevisie. Via informatie en communicatie door het Energieloket en met de inzet van persoonlijk advies van de vijf vrijwillige energiecoaches in Twenterand, stimuleren en ondersteunen we inwoners. Sinds 2022 werken zeven gemeenten in west-Twente, waaronder Twenterand, samen voor de coördinatie van energiecoaches. Ongeveer 100 inwoners maken per jaar gebruik van de mogelijkheid om advies te krijgen van een energiecoach.
Faciliteren Duurzaamheidssubsidie Omschrijving De Duurzaamheidssubsidie van Twenterand heeft budget beschikbaar om inwoners financieel te ondersteunen bij het nemen van isolatiemaatregelen. De middelen hiervoor zijn verkregen uit het dividend van het zonnepark Oosterweilanden en via SPUK middelen voor de Lokale Aanpak Isolatie van het Rijk. Het Rijk heeft hierbij wel een aantal voorwaarden aangegeven, waaronder dat er ongeveer 164 woningen per jaar (656 woningen tot en met 2026) geïsoleerd moeten worden.
Aanpak Energiearmoede Omschrijving Om Energiearmoede tegen te gaan zijn er verschillende acties uitgedacht waaronder de Energievakman (klusbus) van Mijande Wonen. Deze Energievakman voert kleine energiebesparende maatregelen (tochtstrips o.a.) uit bij corporatiewoningen. Voor particuliere woningeigenaren is het
62
mogelijk om in gesprek te gaan met de gemeente over de behoefte qua verduurzaming. Hiervoor geldt per casus een maatwerkaanpak.
Energie afspraken Mijande Omschrijving Via de prestatieafspraken met Mijande Wonen (o.a. afspraken over woningkwaliteit en duurzaamheid / warmtetransitie huurwoningen), streven we naar energiebesparen en duurzame energie in de huursector. Het verduurzamen van bestaande woningen heeft nog steeds de prioriteit. Waar mogelijk trekken we met Mijande op om elkaar te versterken door verduurzamingsprojecten, zoals door het gezamenlijk opstellen van een SMP voor zowel de corporatie- als particuliere woningen. Het streven van Mijande Wonen is om ongeveer 200 woningen te verduurzamen per jaar.
Deelnemen Regionale Energie Strategie (RES) Twente Omschrijving De afspraken uit het landelijk Klimaatakkoord zijn in de Regionale Energiestrategie Twente 1.0 voor Twente uitgewerkt. Na het opstellen en vaststellen van de eerste RES Twente 1.0, hebben de Twentse gemeenten, samen met de provincie, het waterschap, de netwerkbeheerders en maatschappelijke organisaties in 2024 gewerkt aan de RES 2.0, waarin o.a. de ruimtelijke invulling van de afgesproken doelen voor windenergie en zonnevelden in Twente zouden worden vastgelegd. Inmiddels heeft de Provincie Overijssel met haar nieuwe beleid rond zonnevelden en windturbines (via vaststelling van de Omgevingsverordening Overijssel - naar verwachting in oktober 2024) invulling gegeven aan de ruimtelijke kaders. De provincie heeft voor de vertaling van haar beleid Programmeringsafspraken voor wind gemaakt met de meeste gemeenten. Voor Twenterand is dat gebeurd voor het totale ATT-gebied. Met de provinciale ruimtelijke kaders voor wind en zon is het ruimtelijke aspect als belangrijk onderdeel voor de RES Twente 2.0 weggevallen. Om invulling te geven aan de andere ambities van de RES Twente en om afspraken te maken voor een constructieve toekomstige samenwerking op de klimaat- en energiethema’s is de Energiestrategie Twente 2.0 opgesteld.
Hierin spreken de RES partners af om de samenwerkingsafspraken te herijken om een gelijkwaardige samenwerking in de toekomst zo goed mogelijk vorm te geven. En deze samenwerking meer te richten op het gezamenlijk ontwikkelen en uitvoeren van energiebeleid bijvoorbeeld op de thema’s warmtetransitie, netcongestie-aanpak en lokaal eigendom. De aard van het energievraagstuk is anders dan bij het opstellen van de RES 1.0. Inmiddels is overduidelijk dat aanvoer, transport en leveringszekerheid van energie geen vanzelfsprekendheden meer zijn. De Energiestrategie Twente 2.0 stelt voor om gezamenlijk scenario’s te ontwikkelen voor decentrale energiesystemen in Twente. De Energiestrategie Twente 2.0 wordt gezien als een programma onder de Omgevingswet
Project ATT-Windgebied Omschrijving Sinds 2022 onderzoeken de gemeenten Almelo, Tubbergen en Twenterand, samen met de provincie Overijssel, de mogelijkheden voor windturbines in het ATT gebied. In november 2023 heeft de raad ingestemd met het vervolg voor het ontwikkelen van windenergie en een gezamenlijk ATTontwikkelkader vastgesteld. Op basis daarvan is een onafhankelijk verkenner in gesprek gegaan met mogelijke lokale partijen voor een lokale samenwerking in de windontwikkeling om zo maximaal lokaal eigendom te kunnen realiseren. Ook zijn in 2024 Programmeringsafspraken voor wind tussen de drie ATT gemeenten en de provincie vastgelegd: in de gemeenten Almelo, Tubbergen en Twenterand wordt gezamenlijk gewerkt aan een opwek van 120 - 180 GWh, waarbij 180 GWh het plafond is. In 2025 moet de rol die gemeente Twenterand wil hebben in de lokale samenwerking voor het project duidelijk zijn en kan het traject van de vergunningenprocedure bij de provincie een start hebben. Voor Twenterand is vooral de invulling voor maximaal lokaal eigendom van belang, naast de randvoorwaarden t.a.v. gezondheid en leefomgeving.
Energieprojecten Omschrijving Energiehub - De energietransitie in Nederland is in volle gang. Door het ontbreken van gelijktijdigheid van (duurzame) opwek en gebruik ontstaat netcongestie. Dit heeft effect op het vestigingsklimaat voor bedrijven, met name wanneer zij willen uitbreiden of hun activiteiten willen verplaatsen. Daarnaast
63
heeft een aantal bedrijven behoefte aan alternatieven voor het gebruik van aardgas. Een energiehub waarin lokale, duurzame energie uit zon en wind wordt omgezet naar waterstof of tijdelijk wordt opgeslagen in batterijen biedt hiervoor oplossingen. In het Coalitieakkoord is opgenomen dat de gemeente samen met ondernemers, andere stakeholders en de provincie onderzoek wil doen naar de haalbaarheid. In 2025 gaan we samen met een aantal partijen verder met het haalbaarheidsonderzoek voor een energiehub Twenterand. Hierbij kijken we o.a. naar de huidige en toekomstige energiebehoefte, naar de mogelijkheden van meervoudig gebruik van bestaande en nieuwe middenspanningskabels (cable pooling) en het managen van vraag en aanbod om congestie te verminderen. In 2025 (of eerder) moet de gemeente een besluit nemen of zij risicodragend wil participeren in de studie en mogelijk in de realisatie van de energiehub Twenterand. Biogas / groengas – Gemeente Twenterand wil het project biogas/groengashub Weitemanslanden ondersteunen, zoals is opgenomen in het coalitieakkoord. Het stimuleren van de productie van biogas/ groengas vraagt ook om het versterken van de relatie programma platteland en programma duurzaamheid. Regionale samenwerking op dit onderwerp krijgt vorm samen met partners zoals Cogas en met de provincie (PPLG).
Gemeenten zien stimuleren van biogas/groengas als één van de opties die bijdragen aan de warmtetransitie in de gebouwde omgeving Energie-infrastructuur - De samenwerkende gemeenten in de RES-regio's krijgen extra rijksmiddelen voor hun inbreng bij het ontwikkelen van de decentrale energie-infrastructuur (o.a. via pMIEK en provinciale energievisie) en afstemming met andere maatschappelijke functies zoals wonen, bedrijvigheid en mobiliteit. In heel Twente moet het elektriciteitsnet worden uitgebreid, zowel het hoogspanningsnet van TenneT, als de midden- en laagspanningsnetten die in beheer zijn bij Enexis en Cogas. In de komende jaren zullen nagenoeg alle bestaande hoog- en middenspanningstations (zoals station Vroomshoop) moeten worden uitgebreid en ook is het nodig om nieuwe stations te bouwen. De focus ligt met name op de elektrische infrastructuur maar er is ook aandacht voor (gebruik van) het gasnet i.v.m. de verwachtte toename van groen gas.
Aanpak laagspanningsnet twee wijken (Enexis) Omschrijving De problematiek van netcongestie speelde eerder vooral op het hoogspannings- en middenspanningsnet van de landelijke en regionale netbeheerders. Maar ook voor het laagspanningsnet in de woonwijken worden de komende jaren problemen verwacht. Ook op laagspanningsniveau moet er daarom het nodige gebeuren, zoals verzwaren van kabels en het bijplaatsen van transformatorhuisjes. Netbeheerder Enexis wil daarom proactief en wijkgericht het laagspanningsnet aanpakken om de woonwijk toekomstbestendig te maken. In 2025 staan in onze gemeente twee wijken op de planning. Dit vraagt om een goede afstemming met de gemeente en een extra inspanning van de gemeente.
Subdoel: Er is een duurzame en meer circulaire inzamelstructuur voor huishoudelijk afval Activiteiten Faciliteren duurzame inzameling van huishoudelijk afval Omschrijving De gemeente Twenterand heeft de zorgplicht voor de inzameling van huishoudelijk afval en heeft de ambitie om in 2025 90% grondstoffen van afval te scheiden. Het nieuwe VANG doel is om in 2030 minimaal 60% van het huishoudelijk afval te recyclen. Hierbij is een koppeling gemaakt met de inzameling en of producten wel te recyclen zijn door verwerkers. In 2024 is er begonnen met het minder frequent inzamelen van (rest)afval en vaker inzamelen van grondstoffen. In 2025 worden de eerste resultaten van deze wijziging verwacht.
Implementeren vervolgstappen uit Koersdocument Circulaire Economie Twentse gemeenten Omschrijving In 2024 is het Koersdocument Circulaire Economie voor Twentse gemeenten uitgezet. Hierin wordt 2025 aandacht aan de eerste stappen gegeven die een gemeente kan zetten. Een eerste stap is in
64
2024 al gezet door het tekenen van de intentieverklaring van Twentse Bouwboeren. In 2025 zal hier verdere uitwerking van plaatsvinden.
Metingen Beleidsdoelen
Begroot Begroot 2023 2025 2024
2022
2021
2020
2019
Bron
Er is een duurzame inzamelstructuur voor huishoudelijk afval Scheidingsprecentage afval
90*
88*
84
84
85
84
84
grondstoffenmonitor
VANG Recycledoelstelling
**
**
**
69,2
x
x
x
VANGrecycletool
Er is minder energie verbruikt en het aandeel duurzame energie is toegenomen. % Hernieuwbare energie
****
****
****
16,5/ 14,4/ 21,9*** 20,2***
13,5/ 10,8/ Klimaatmonitor.databank.nl 19,5 *** 17,2***
Aantal bezoeken energiecoaches
100
100
109
x
x
x
x
eigen gegevens
Aantal aangevraagde Duurzaamheidssubsidie
164
164
507
68
x
x
x
eigen gegevens
Aantal bezoeken Energievakman
325
325
313
34
x
x
x
eigen gegevens
Realiseren Uitvoeringsprogramma
85%
85%
80%
123
100%
70%
63% ****
eigen gegevens
Aantal controles bedrijven met aandacht op energiemaatregelen
80
85
45
160
30
65
87
eigen gegevens
Aantal bestuurlijke (her)controles milieu in handhavingssfeer
25
25
54
22
19
30
1
eigen gegevens
Indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH
* ambitie 90% scheiden in 2025 ** doel is minimaal 60% in 2030 *** hernieuwbare energie inclusief toedeling vanuit Twence *** streven naar 50% duurzame opwek in 2030, energieneutraal in 2050 **** milieuvergunningverlening: 83%, milieutoezicht: 43 %
65
Doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling, Gemeentelijk Vastgoed en VTH Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect In Twenterand is het prettig wonen en werken
Doel: Betere toedeling van functies in de fysieke leefomgeving Doel: Betere afstemming op woningvraag Doel: Passender vestigingsmogelijkheden voor bedrijven Doel: Gemeentelijk vastgoed of het gebruik daarvan ondersteunt maatschappelijke doelen Subdoel: Actuele functies in de fysieke leefomgeving (OP/OV/GP) Activiteiten Omgevingsvisie Omschrijving In 2025 zal de ontwikkeling van de Omgevingsvisie 2.0 Twenterand voortgezet worden. Deze zal gebaseerd zijn op de Omgevingsvisie 1.0, het coalitieakkoord/collegeprogramma en de maatschappelijke opgaven. Meer duidelijkheid over de bijbehorende programma's zal worden verschaft tijdens het opstellen van de visie. De verwachting is dat de vaststelling in 2026 zal plaatsvinden. De financiering hiervan zal uit het budget van de Omgevingswet komen.
66
Metingen Beleidsdoelen
Begroot Begroot 2023 2025 2024
2022
2021
2020
2019
Bron
Er is een duurzame inzamelstructuur voor huishoudelijk afval Scheidingsprecentage afval
90*
88*
84
84
85
84
84
grondstoffenmonitor
VANG Recycledoelstelling
**
**
**
69,2
x
x
x
VANGrecycletool
Er is minder energie verbruikt en het aandeel duurzame energie is toegenomen. % Hernieuwbare energie
****
****
****
16,5/ 14,4/ 21,9*** 20,2***
13,5/ 10,8/ Klimaatmonitor.databank.nl 19,5 *** 17,2***
Aantal bezoeken energiecoaches
100
100
109
x
x
x
x
eigen gegevens
Aantal aangevraagde Duurzaamheidssubsidie
164
164
507
68
x
x
x
eigen gegevens
Aantal bezoeken Energievakman
325
325
313
34
x
x
x
eigen gegevens
Realiseren Uitvoeringsprogramma
85%
85%
80%
123
100%
70%
63% ****
eigen gegevens
Aantal controles bedrijven met aandacht op energiemaatregelen
80
85
45
160
30
65
87
eigen gegevens
Aantal bestuurlijke (her)controles milieu in handhavingssfeer
25
25
54
22
19
30
1
eigen gegevens
Indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH
* ambitie 90% scheiden in 2025 ** doel is minimaal 60% in 2030 *** hernieuwbare energie inclusief toedeling vanuit Twence *** streven naar 50% duurzame opwek in 2030, energieneutraal in 2050 **** milieuvergunningverlening: 83%, milieutoezicht: 43 %
67
Wat mag het kosten programma Ruimte Overzicht van baten en lasten 2025
2026
2027
2028
Lasten per doelenboom Openbare orde en veiligheid
2.967.197
3.028.618
3.094.675
3.169.431
Openbare ruimte en verkeer
12.025.318
12.160.563
12.639.509
12.848.876
Duurzaamheid, Milieu en VTH
4.647.835
4.787.940
4.897.706
5.059.973
Bouwen, wonen, ruimt. ontwikkeling en VTH
9.151.493
6.921.903
7.106.830
11.299.703
Totaal programma lasten
28.791.844
26.899.024
27.738.720
32.377.983
Baten per doelenboom Openbare orde en veiligheid
0
0
0
0
Openbare ruimte en verkeer
4.554.721
4.655.131
4.758.037
4.863.813
Duurzaamheid, Milieu en VTH
3.321.132
3.394.694
3.462.974
3.532.949
Bouwen, wonen, ruimt. ontwikkeling en VTH
5.295.903
3.550.125
3.577.580
8.472.370
Totaal programma baten
13.171.756
11.599.950
11.798.591
16.869.131
Totaal saldo van baten en lasten
-15.620.088
-15.299.074
-15.940.129
-15.508.852
Mutaties reserves
2.367.958
1.487.880
942.753
134.557
Geraamd resultaat
-13.252.130
-13.811.194
-14.997.376
-15.374.295
Opgenomen investeringen bestaand beleid 2025 Openbare verlichting
Investering 2025 133.600
Renovatie wegen
300.000
Vervanging riool
4.236.061
Volkswagen crafter
45.000
Volkswagen crafter
45.000
Schliesing houtversnipperaar
40.000
Schliesing houtversnipperaar
40.000
Bladblazer Roberine 1504
25.000
Veenhuis kipwagen
50.000
Hogedrukreiniger
18.000
68
Programma Economie en vrijetijdsbesteding Inleiding Twenterand is een gemeente die werkt. Werkmentaliteit en ondernemersgeest behoren tot de kernkwaliteiten van Twenterand. Dat vinden niet alleen ondernemers, het blijkt ook uit de cijfers. Zo is het percentage werklozen in Twenterand al jaren structureel lager dan gemiddeld in Nederland. Inwoners van Twenterand steken graag hun handen uit de mouwen. Mede daardoor vestigen bedrijven, van groot tot klein, zich graag in Twenterand. Maar liefst 3575 ondernemingen zijn in de gemeente gevestigd, op bedrijventerreinen, in de kernen en in het landelijk gebied. Het college van burgemeester en wethouders zet in op een economisch sterk Twenterand. Dat betekent dat we onze ondernemers koesteren en ons inspannen voor een gemeente waar werk is voor iedereen. Daarbij wordt nadrukkelijk ook naar de langere termijn gekeken. Welke keuzes moeten nu worden gemaakt om de economie duurzaam te stimuleren en te ontwikkelen? Om die vraag te beantwoorden zijn we in gesprek met de gemeenteraad en met lokale ondernemers. Samen werken we aan een gemeente waarin dat wat goed is behouden blijft, maar ook ruimte is voor innovatie. Samen maken we de economie van Twenterand klaar voor de toekomst. Waar hard wordt gewerkt, moet ook ruimte zijn voor ontspanning. Twenterand biedt tal van mogelijkheden op het gebied van cultuur, recreatie en sport.
Daar mogen we als gemeente trots op zijn! Mede door haar vele culturele instellingen en sportclubs en door haar unieke recreatiegebieden is de gemeente een prachtige plek om te wonen en te bezoeken. Ook op economisch vlak worden daarvan de vruchten geplukt, want cultuur, recreatie en sport gaan goed samen met ondernemerschap. We maken ons sterk voor een cultureel en sportief bloeiend Twenterand vol natuurschoon, dat ook buiten de gemeentegrenzen op de kaart staat. De gemeentelijke organisatie is er voor alle inwoners. We staan midden in de samenleving. Het is dus belangrijk dat we tijdig kunnen inspelen op maatschappelijke opgaven. Dat is niet altijd gemakkelijk. Sommige opgaven doen zich plotseling voor of vereisen expertise en capaciteit waarover we niet beschikken. Bovendien liggen er voor dit soort maatschappelijke vraagstukken vaak geen draaiboeken klaar. We zijn daarom volop bezig met het vormgeven van het wendbare deel van de organisatie, waarin dit soort opgaven worden opgepakt. Daarbij worden we voortdurend gedwongen om keuzes te maken. Zetten we in op kwantiteit of kwaliteit? Gaan we alles een beetje doen of beperken we ons tot een aantal dingen die we écht goed gaan doen? Deze ontwikkelingen zijn ook van invloed op het programma Economie en vrijetijdsbesteding.
De komende tijd zetten we bijvoorbeeld extra menskracht in voor de opgave rondom het Natura2000-gebied Engbertsdijksvenen. Uiteraard zijn we als gemeente trots op dit unieke natuurgebied met zijn vele bijzondere plant- en diersoorten. Maar de verschillende belangen van onder meer natuurwaarde, landbouw en recreatie in combinatie met de onzekerheid over nieuwe regelgeving van het Rijk en de Provincie maken de vraag hoe de toekomst van dit gebied eruit moet zien tot een complexe opgave. Doelenboom Cultuur en recreatie & toerisme Het beleidsterrein cultuur is op dit moment sterk in beweging. Er komt een zorgplicht voor bibliotheken, het landelijk cultuurbestel verandert, de provincie Overijssel komt met een nieuwe cultuurnota vanaf 2025 en de de VNG heeft een propositie cultuur opgesteld. Daarnaast is cultuur ook onderdeel van het het Gezond en Actief Leven Akkoord. Deze ambities vragen om verandering, waarbij samenwerking en integraal werken centraal staan. Om dit te kunnen realiseren willen we samen met partners via een transitie cultuur toewerken naar een lokaal cultuurakkoord. Net als in voorgaande jaren wordt er op het gebied van recreatie & toerisme gewerkt aan de recreatieve structuur van Twenterand. Daarbij wordt onder meer samengewerkt met netwerkorganisatie Gastvrij Twenterand en in regionaal verband met Nationaal Park Sallandse Heuvelrug en Twents Reggedal.
Daarnaast willen we graag de veengeschiedenis naar voren laten komen in het toeristisch profiel van de gemeente Twenterand. De oproep van de raad om te investeren in en rondom de Engbertsdijksvenen om de toeristische aantrekkingskracht van Twenterand te vergroten wordt ter harte genomen en zal ook in 2025 nog een grote inspanning vragen. Deze opdracht wordt integraal opgepakt zodat de belangen van natuur, recreatie & toerisme en landbouw goed worden afgewogen. De laatste jaren is er veel werk verzet om tot een nieuw subsidiebeleid te komen. Onder de activiteit Doorontwikkeling subsidiebeleid wordt de vervolgplanning voor de hernieuwing van het subsidiebeleid toegelicht. Doelenboom Economie en werkgelegenheid
69
In 2024 is geïnvesteerd in visievorming op economisch gebied. Met de raad en met ondernemers gingen en gaan we in gesprek over welke economie past bij de gemeente Twenterand. Daarbij letten we ook op macro-economische ontwikkelingen en prognoses over de lange termijn. Vanaf 2025 zal het accent meer en meer verschuiven naar het concretiseren van die visie. Samenwerking met ondernemers is daarbij van groot belang. Een belangrijk initiatief is het Ondernemershuis Twenterand: een vruchtbare samenwerking tussen ondernemers en overheid. Dit huis biedt een broedplaats voor innovatie, samenwerking en ondersteuning van lokale ondernemers. Daarnaast gaat in 2025 het Investeringfonds Twenterand van start. Dit fonds, voorheen bekend als het Ondernemersfonds, stimuleert collectieve initiatieven die de lokale economie en leefbaarheid bevorderen. Het biedt een platform waar ideeën worden uitgewisseld en gezamenlijk wordt besloten over de beste manier om onze gemeente te versterken. Het landelijk gebied is veel in het nieuws. En niet voor niets. Aan de ene kant horen we over hoe slecht de natuur en de (grond)waterkwaliteit er in veel gebieden voor staat, waarbij veel naar de huidige landbouwpraktijk wordt gekeken als belangrijke veroorzaker. Aan de andere kant horen we hoe slecht de landbouw er voor staat.
Door onder andere toenemende regeldruk en stijgende kosten zien veel agrariërs de toekomst met grote zorgen tegemoet. Na jarenlang overheidsbeleid gericht op intensivering en schaalvergroting van de landbouw met veel externe input (kunstmest, krachtvoer, fossiele brandstoffen) staan we voor een transitie naar een meer natuurinclusieve kringlooplandbouw. Deze transitie vraagt veel van de agrariërs. De overheid heeft een belangrijke taak om de agrariërs te steunen bij de uitvoering van de transitie, zowel financieel, als op het gebied van kennis en de menselijke kant. En wellicht nog belangrijker is het terugwinnen van een stuk vertrouwen bij de agrariërs en het bieden van bestendig beleid. Gemeente Twenterand is de afgelopen jaren onvoldoende zichtbaar geweest in het landelijk gebied. Ambtelijke capaciteit en een beperkt investeringsbudget hebben hieraan bijgedragen. Om de achterstand die wij als gemeente hebben opgelopen in te lopen zijn in de kadernota incidentele gelden aangevraagd voor diverse activiteiten in de komende jaren. Deze activiteiten moeten onze agrariërs stimuleren om toekomstgericht naar hun bedrijf te kijken en om de samenwerking met andere agrariërs te bevorderen.
Daarnaast willen we stimuleren dat gebiedsprocessen binnen de gemeente op gang komen, waardoor ook ons landelijk gebied aanspraak kan maken op de gelden die vanuit het Rijk voor de transitie van het landelijk gebied. Doelenboom Sport De Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 - 2032, "De kracht van ruimte voor sport en bewegen" en de daaraan voorafgaand vastgestelde Sport- en Beweegvisie Twenterand 2023 - 2026 vormen de basis voor het gemeentelijk sportbeleid de komende jaren. In deze plannen staat omschreven waar we ons de komende jaren op willen gaan richten voor wat betreft (de stimulering van) sporten en bewegen binnen Twenterand en onderliggend de sportinfrastructuur voor wat betreft sportaccommodaties, faciliteiten en voorzieningen. We richten ons daarbij op de volgende speerpunten en ambities: * Sport- en beweegstimulering, iedereen doet mee * Veilige en integere sport en aanpak van grensoverschrijdend gedrag * Vitale en sterke sport- en beweegaanbieders * Duurzame sport en beweegvriendelijke omgeving * Trots op de sport in Twenterand Het mogelijk maken van sport en bewegen voor iedereen, inzetten op inclusie en duurzaamheid en de veranderende gemeentelijke opgave waarbij sport ook specifiek als middel wordt ingezet vraagt om een passende infrastructuur voor sport en bewegen.
Daarbij kan onder meer worden gedacht aan de realisatie van inclusieve speeltuinen, waarvoor in de kadernota middelen zijn gereserveerd. Ook zijn er middelen gereserveerd voor realisatie van een zogenaamde pumptrackbaan. Met deze en andere initiatieven willen we toewerken naar onze doelstelling om in 2040 75% van de inwoners te kunnen laten voldoen aan de beweegrichtlijnen.
70
Doelenboom Cultuur en Recreatie & Toerisme Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect De leefbaarheid en individuele ontmoeting, ontwikkeling en ontplooiing is toegenomen
Doel: Inwoners hebben toegang tot cultuur, kennis en informatie Hieronder wordt verstaan fysieke ontmoetingsplekken zoals CCK2, De Klaampe, Het Punt en dergelijke, maar ook digitale ontmoetingsplekken.
Doel: Inwoners en bezoekers hebben kennis van het lokaal erfgoed en de lokale geschiedenis Doel: Ontmoetingsplekken voor verbinding, ontmoeting en educatie zijn aanwezig Doel: Er is een aantrekkelijk en variërend recreatief en toeristisch aanbod Recreatief en toeristisch aanbod bevat verblijfsrecreatie maar ook de dagrecreatieve voorzieningen. Gastvrij Twenterand werkt voor en met de recreatieve ondernemers in Twenterand. Marketing Oost verzorgt de promotie van Twente.
Subdoel: Iedere inwoner kan zijn creatieve vaardigheden ontwikkelen Activiteiten Extra impuls cultuurmakelaar Omschrijving In de kadernota 2025 is gemeld dat de provincie Overijssel in 2025 met een nieuwe subsidieregeling cultuurmakelaar komt met een andere verdeelsleutel. Inmiddels is duidelijk geworden dat deze subsidieregeling in het najaar (medio november 2024) min of meer ongewijzigd opnieuw wordt opengesteld met een looptijd van twee jaar. De financiële voorwaarden zullen niet wijzigen,
71
behandeling is op volgorde van binnenkomst. Vanaf 2027 zal de provincie haar deel naar beneden brengen om voor alle Overijsselse gemeenten de regeling op te stellen.
Subdoel: Herstel openbaar bibliotheekwerk en zorgplicht openbaar bibliotheekwerk Activiteiten Verwerkt besluit: Herstel bibliotheekwerk Omschrijving De gemeente heeft een specifieke uitkering ontvangen van € 440.000 voor herstel bibliotheekwerk. Deze uitkering is bedoeld om de bestaande bibliotheekvoorzieningen te verbeteren of verder door te ontwikkelen. Het doel is dat elke gemeente een toekomstbestendige bibliotheekvoorziening heeft. De uitvoering hiervan vindt plaats in de periode 1 oktober 2024 tot en met 30 juni 2026. Door gebruik te maken van deze tijdelijke regeling kunnen gemeente hun bibliotheek-voorziening versterken en zich voorbereiden op de wijziging van de Bibliotheekwet in 2025. Dan gaat een zorgplicht gelden. Dat betekent dat gemeenten de wettelijke taak krijgen om ervoor te zorgen dat inwoners toegang hebben tot een volwaardige bibliotheek, zodat de toegang tot de bibliotheken is gewaarborgd.
Subdoel: Multifunctionele accommodaties worden efficiënt(er) gebruikt Activiteiten Doorontwikkeling subsidiebeleid Omschrijving De laatste jaren is er veel werk verzet om tot een nieuw subsidiebeleid te komen. Naar verwachting zal de nieuwe Algemene subsidieverordening in november 2024 worden vastgesteld door de raad. Als de nieuwe ASV in werking is getreden, worden de nieuwe subsidieregelingen opgesteld. Voordat deze nieuwe subsidieregelingen worden vastgesteld, worden er participatiebijeenkomsten gehouden met subsidieontvangers. Deze bijeenkomsten vinden naar verwachting plaats in februari en maart 2025. De input die opgehaald wordt tijdens de participatiebijeenkomsten, wordt verwerkt in de nieuwe subsidieregelingen. Voor deze nieuwe subsidieregelingen wordt ook een inspraakprocedure gehouden. De nieuwe subsidieregelingen hebben betrekking op de periode vanaf 1 januari 2027.
Subdoel: Er wordt ruimte geboden aan de R&T sector voor initiatieven in de samenleving en voor uitvoering van regionale en lokale promotie Activiteiten Verwerkt besluit: Dorpsommetjes Omschrijving Uitbreiding Dorpsommetjes (motie 2024-M15) Tijdens de behandeling van de kadernota is het belang van laagdrempelig recreëren door uw raad onderstreept. We gaan in 2025 dorpsommetjes opzetten voor de verschillende kernen van Twenterand. Hiervoor is eenmalig een bedrag van € 20.000 beschikbaar gesteld. Verwerkt besluit
i/s
Financieel
v/n
Dorpsommetjes
i
€ 20.000
n
72
Doelenboom Economie en werkgelegenheid Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Een economische structuur die ondernemerschap, werkgelegenheid , bestaanszekerheid en daarmee de leefbaarheid versterkt.
Doel: Stimuleren van duurzame werkgelegenheid Samen met sociaal domein de werkgelegenheid in Twenterand stimuleren en nog meer de verbinding zoeken tussen economie, een inclusieve arbeidsmarkt en arbeidsparticipatie en onderwijs.
Doel: Een stimulerend ondernemersklimaat voor alle economische entiteiten passend bij de gemeente is gerealiseerd Economische entiteiten betreffen alle ondernemersvormen, zowel commerciële als niet-commerciële bedrijven, zowel in de kernen , op de bedrijventerreinen, als in het buitengebied. Met passend bij de gemeente wordt bedoeld dat het past bij de wensen die de ondernemer in Twenterand heeft.
Doel: De gemeente werkt ondernemersgericht Dit betekent actief informatie/kennis/ervaringen en dergelijke ophalen bij en delen met ondernemers ten behoeve van (beleids)ontwikkeling.
Subdoel: Pro-actieve inzet regionale samenwerking Activiteiten Regionale / bovenlokale samenwerking Omschrijving Als gemeente onderstrepen we het belang van regionale en bovenlokale samenwerking voor het bereiken van onze gemeentelijke doelstellingen. We werken nauw samen met partners binnen en buiten onze regio om onze gemeenschap te versterken. Vanuit Twenterand zetten we ons in voor een hechte samenwerking met de veertien Twentse gemeenten, bijvoorbeeld in het kader van de Agenda
73
voor Twente en Twente Board. Binnen deze samenwerking zijn de welbekende 3 O's (Overheid, Ondernemers en Onderwijs) vertegenwoordigd. Als gemeente zijn wij vertegenwoordigd in het Bestuurlijk Overleg Sociaaleconomische Structuurversterking (BOSS). Dit orgaan vormt een essentieel onderdeel van onze bovenlokale samenwerking. Hier bundelen we als Twentse gemeenten en de provincie Overijssel onze krachten om gezamenlijke uitdagingen aan te pakken en kansen te benutten. Samen streven we naar innovatie en duurzame economische groei. Deelname aan de Agenda voor Twente is gedekt tot en met 2025. In 2025 moet een besluit worden genomen over het al dan niet continueren van deze deelname. Naast onze deelname aan de Agenda voor Twente blijven we betrokken bij diverse netwerken en partnerschappen. Denk daarbij aan samenwerkingen met lokale bedrijven, maatschappelijke organisaties en buurgemeenten, waardoor we synergie kunnen creëren en gezamenlijk oplossingen kunnen vinden. Door te investeren in regionale en bovenlokale samenwerking kunnen we als gemeente Twenterand effectief omgaan met uitdagingen en kansen benutten.
Subdoel: Een sociaal en economisch vitaal platteland Activiteiten Platteland Omschrijving Extra RO-capaciteit voor afhandelen erftransitieplannen Vorig jaar zijn de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv) en de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties met piekbelasting (Lbv-plus) opengesteld. Een viertal boeren uit de gemeente hebben tot nu toe te horen gekregen dat zij hiervan gebruik kunnen maken. Deze boeren denken na over de toekomst/transitie van hun erf. Zij zijn/willen met de gemeente in gesprek over wat mogelijk na beëindiging van hun melkveehouderij en dienen vervolgens een conceptverzoek voor een omgevingsvergunning in. Deze verzoeken vragen in veel gevallen om het bieden van maatwerk om tot toestemmingsverlening te komen. Om deze boeren (maar ook andere boeren met erftransitieplannen) goed van dienst te kunnen zijn is het met name noodzakelijk dat er een ervaren RO-adviseur wordt geworven. Deze kan worden betaald vanuit een bijdrage vanuit het Rijk voor het afhandelen van Lbv(-plus) casussen. De bijdrage hiervoor is € 7.000 per locatie per verleende positieve beschikking en € 20.000 per locatie per geregistreerde ondertekende overeenkomst tot beëindiging van de veehouderijlocatie. Gemeenten kunnen deze middelen beleids- en bestedingsvrij inzetten.
Gevraagd wordt om de inzet van 1 fte senior juridisch adviseur RO, 36 uur per week, voor een periode van 1,5 jaar van 1 november 2024 tot 1 mei 2026 op basis van inhuur/ detachering voor het het begeleiden en verkennen van initiatieven en de verdere afhandeling. Naast dat deze senior de werkzaamheden zelf gaat uitvoeren zal hij ook de kennis en ervaring overdragen aan het huidige team juridisch adviseurs RO. Kosten: 36 uur per week voor een periode van 78 weken x € 100,- = € 280.800 2024: € 31.200 2025: € 187.200 2026: € 62.400 Dekking: De verwachting is dat binnen nu en 2 jaar circa 10 Lbv(-plus)trajecten worden uitgevoerd. Per afgerond traject ontvangt de gemeente een bijdrage van €27.000 via het gemeentefonds. In deze begroting zijn zowel de kosten als bijdrage geraamd (budgettair neutraal).
Actualiseren en uitvoering geven aan de economische visie Omschrijving In 2023 heeft de raad het college middels een amendement opgeroepen om te werken aan een update van de economische visie. Tijdens de voorbereiding van deze update zijn de langetermijngevolgen van demografische prognoses op de lokale economie, het voorzieningenniveau en de leefbaarheid verkend. De raad is hierover geïnformeerd tijdens een raadsinfo en door middel van een startnotitie, waar, op het moment van schrijven, de raad zich nog niet over heeft uitgesproken. Afhankelijk van de standpunten van de raad zal de economische visie al dan niet in relatie tot de omgevingsvisie in 2025 ook aandacht en capaciteit vergen.
74
Subdoel: Er is voldoende kwantitatieve en kwalitatieve fysieke ruimte voor de huisvesting van ondernemers aanwezig Activiteiten Actualiseren en uitvoeren detailhandelstructuurvisie Omschrijving We zijn momenteel bezig met het uitvoeren van een gemeentebrede analyse in samenwerking met een externe partij. Zoals al eerder aangegeven, blijft het op dit moment bij een analyse, omdat het uiteindelijke beleid geïntegreerd moet worden in de omgevingsvisie. Voordat we verder kunnen met het opstellen van beleid, moet er duidelijkheid komen over de aanpak en opzet van de omgevingsvisie.
Exploiteren bestaande terreinen, fase 2 Oosterweilanden en revitalisering Garstelanden Omschrijving Bij de ontwikkeling van Oosterweilanden zal een zorgvuldige ruimtelijke procedure doorlopen worden voordat verdere stappen worden gezet. Dit betekent dat er nauwlettend wordt gekeken naar de ruimtelijke inpassing en de effecten op het omliggende gebied. Deze procedure is van cruciaal belang om de juiste balans te vinden tussen economische ontwikkeling en behoud van de kwaliteit van de leefomgeving. Het doel is om Oosterweilanden te laten uitgroeien tot een duurzaam bedrijventerrein dat past binnen de omgeving en de lokale behoeften. In het kader van de revitalisatie van Garstelanden zijn er gesprekken gevoerd met de ondernemers van Garstelanden. Hun input is van onschatbare waarde geweest voor het vormgeven van de plannen. De betrokkenheid van de lokale ondernemers is essentieel om de toekomst van Garstelanden succesvol vorm te geven. Helaas hebben personele tekorten, zoals ook beschreven in vorige jaarstukken, geleid tot vertraging in de uitvoering van de revitalisatieplannen. Dit is een uitdaging waar we mee geconfronteerd worden, maar we zijn vastberaden om deze hindernis te overwinnen en tot uitvoering te brengen.
75
Doelenboom Sport Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn lichamelijk, geestelijk en sociaal gezond
Doel: 75% van de inwoners sport en beweegt Hoe vitaler iemand is, hoe groter de kans dat diegene kan deelnemen in de maatschappij en zelfstandig thuis kan blijven wonen. De overheid wil dat 75% van de Nederlandse bevolking in 2040 aan de Beweegrichtlijnen voldoet. Dit verkleint de kans op lichamelijke en mentale gezondheidsproblemen. Dat staat in het Nationaal Preventieakkoord. De gemeente Twenterand onderschrijft deze ambitie op weg naar een samenleving waarin minimaal 75% van de Twenteranders uit alle lagen van de bevolking voldoet aan de landelijk vastgestelde beweegrichtlijnen. We zetten hierbij sport in als middel in samenwerking met aanpalende domeinen zoals onderwijs, zorg en welzijn en het overkoepelende plan "Gezond en Actief Leven Aanpak". De onderzoeken naar sport- en beweeggedrag waar we als gemeente Twenterand gebruik van maken worden uitgevoerd door de CBS/RIVM-VWS, GGD, het Kenniscentrum Sport & Bewegen en NOC*NSF. De metingen uit 2022 laten landelijk gezien het volgende beeld zien: Sportdeelname 1x of vaker per week (*1)
Beweegrichtlijnen (*2)
4 - 11 jaar
58%
57%
12 - 17 jaar
72%
33%
18 - 64 jaar
54%
46%
65+
39%
38%
*1 = Cijfers en feiten sport en bewegen | Loketgezondleven.nl *2 = Beweegrichtlijnen | Sport en bewegen in cijfers
76
Noot: Betreffende onderzoeksorganisaties willen we betrekken om toekomstgericht ook de cijfers lokaal voor de gemeente Twenterand weer te geven.
Subdoel: Sport- en beweegstimulering, iedereen doet mee Activiteiten Promotie aanbod “Uniek Sporten” en benutten legacy Special Olympics Omschrijving Het bevorderen van sportdeelname voor mensen met een beperking middels het sportloket ‘Uniek Sporten’. Inwoners kunnen gebruik maken van de uitleenservice en hebben de mogelijkheid om een gedeelte van de aanschafprijs van hun hulpmiddel vergoed te krijgen. Het bevorderen van een inclusief sport- en beweegaanbod om specifieke doelgroepen aan te zetten tot sport en bewegen. We werken daarbij samen met de 14 Twentse gemeenten voor de organisatie van bovenlokale activiteiten voor mensen met een beperking of achterstand. In gesprek met sportorganisaties het belang van integratie in het reguliere sport- en beweegaanbod onderstrepen en hier aandacht voor vragen. De subsidieregeling waarderingssubsidie sport en/of gezonde leefstijlinterventies biedt extra mogelijkheden voor aanvragen die zich richten op inclusie sport en bewegen. Bieden en onder de aandacht brengen van diverse regelingen om financiële drempels weg te nemen om te kunnen sporten. Te denken valt aan de regeling vanuit het sport en cultuurfonds voor jeugd en volwassenen.
Sportstimulering activiteiten en evenementen Omschrijving Ruimte bieden aan een gevarieerd aanbod aan sport- en beweegevenementen die een bijdrage leveren aan de samenleving. Ondersteuning bieden aan de uitvoering van activiteiten en evenementen op het gebied van sport en bewegen.
Uitdragen belang sport en bewegen i.s.m. partners (scholen, welzijnsorganisaties, huisartsen en fysiotherapiepraktijken) Omschrijving Het verleiden van sportaanbieders om hun aanbod zoveel mogelijk open te stellen en af te stemmen op de behoeften van inwoners. Het onder de aandacht brengen van het belang van sporten en bewegen door middel van onder andere scholen, welzijnsorganisaties, huisartsen, fysiotherapiepraktijken en sportverenigingen. Het bevorderen van goede samenwerking tussen maatschappelijke organisaties en sport- en beweegaanbieders om een match te maken tussen wensen en behoeften. Zodat sport en bewegen voor iedereen mogelijk wordt, ongeacht leeftijd, beperking of achtergrond en kan worden ingezet als middel om andere doelen te realiseren zoals het tegengaan van eenzaamheid, terugdringen van gezondheidsachterstanden, verbeteren mentale gezondheid, tegengaan van gebruik genotsmiddelen, aanpak overgewicht en obesitas. Oftewel sport inzetten als middel t.b.v. het programma Brede SPUK - GALA.