Programmabegroting 2024
Tekst van het document
1.848.184
Grondwater Het hoge grondwaterbeheer is opgenomen in Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan, dat in 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld. Voor zover bekend zijn binnen de gemeentegrenzen geen gebieden met grote problemen. Mochten zich toch problemen voor doen, dan zijn gelden beschikbaar binnen het product Riolering om de oorzaak van de problemen te onderzoeken en zo nodig maatregelen te treffen.
Riolering De volgende rioolvoorzieningen zijn aanwezig in de gemeente: Riolering
Areaal
Vrij verval riolering
231 km
95
(mini)gemalen
760 stuks
In 2023 is een nieuw Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan 2024-2028 vastgesteld en is bepaald welke maatregelen er aan het rioolstelsel getroffen dienen te worden voor met name de komende planperiode van 5 jaar. In de eerste 5 jaar is daar gedetailleerd naar gekeken en zijn ook de benodigde budgetten bepaald. Voor de periode daarna is dat ook gedaan, maar dan meer op hoofdlijnen. Op het gebied van de riolering gaat het om het onderhoud en beheer van bestaande riolering en gedeelten van de riolering, die vervangen moeten worden. In het GWR 2024-2028 is verder ingespeeld op klimaatadaptatie. Klimaatadaptatie houdt in dat we de meest nadelige effecten van klimaatverandering willen verminderen. Er zijn maatregelen ingepland voor de locaties, waar uit modelberekeningen is gebleken, dat daar bij extremere hoeveelheden neerslag problemen kunnen optreden. De gemeente Twenterand gaat in deze GWR-periode verder met risico gestuurd rioolbeheer. Door verbetering van methodieken kunnen wij nauwkeuriger bepalen hoe lang een riool meegaat en wat de gevolgen van bepaalde schades zijn. Door risico gestuurd rioolbeheer blijven de kosten maatschappelijk aanvaardbaar. Zowel m.b.t. het opstellen van het nieuwe GWR als de doelmatigheid van te treffen maatregelen heeft overleg plaatsgevonden met het waterschap Vechtstromen.
Middels het kostendekkingsplan is de hoogte van de rioolheffing bepaald op basis van 100% kostendekkendheid. Planmatig wordt het rioolstelsel gereinigd en geïnspecteerd, waardoor de kwaliteit wordt bewaakt. Ter plekke van enkele overstorten en gemalen worden permanent metingen verricht om de werking van het stelsel te monitoren. Er wordt gewerkt met het programma rationeel rioolbeheer van Sweco. Financieel overzicht: Riolering Omschrijving
R2022
B2023
B2024
B2025
B2026
B2027
Onderhoud
233.036
251.665
323.000
331.075
337.697
309.259
Mutatie reserve/voorziening groot onderhoud
272
2.822
1.100
1.128
1.150
1.173
Afschrijvingen
557.089
729.695
746.556
762.634
829.212
990.330
Totaal
790.397
984.182
1.070.656
1.094.837
1.168.059
1.300.762
Kaderplan speelruimte Voor het kaderplan speelruimte (door de Raad vastgesteld in 2018) is jaarlijks gemiddeld € 76.000,nodig. Dit is meegenomen in de begroting 2020 en verder. Alle centrale plekken en steunplekken blijven hiermee ingericht. Speeltoestellen
Areaal
Aantal speeltoestellen
569 stuks
Tractie en gereedschappen Tractie en gereedschappen hebben blijvend aandacht nodig in relatie tot bezetting en daarmee effectief gebruik. Door gewijzigde inzichten of anders uitvoeren van werkzaamheden is het zinvol het gebruik van deze middelen constant tegen het licht te houden. De kapitaallasten van de tractie zijn in de begroting opgenomen voor een vast bedrag. Het verschil tussen werkelijk en begroot wordt gestort c.q. onttrokken uit de reserve tractie. Jaarlijks wordt beoordeeld of de vervangingen, die zijn opgenomen in het tractieplan, noodzakelijk zijn.
96
Paragraaf Financiering Inleiding In de paragraaf financiering bij de begroting en de jaarrekening neemt het college, naast de verplichte onderdelen op grond van het BBV, in ieder geval op: A. de kasgeldlimiet; B. de renterisiconorm; C. een overzicht van verstrekte geldleningen.
Paragraaf financiering Algemene ontwikkelingen De gemeente dient een paragraaf Financiering in zowel de begroting als in het jaarverslag op te nemen waarin aangegeven wordt wat de beleidsvoornemens zijn ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Daarnaast geeft de paragraaf inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Om volledig te voldoen aan de wetgeving op het gebied van treasury heeft de gemeente Twenterand een treasurystatuut. In dit treasurystatuut zijn de uitgangspunten, de doelstellingen, de beleidsmatige en organisatorische kaders (inclusief het toezicht op de uitvoering van de treasury) voor de treasuryfunctie vastgelegd. De wet FIDO definieert treasury als volgt: “het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op: de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s”. Treasurybeleid De beleidsdoelstelling van het treasurybeleid van de gemeente Twenterand kan als volgt worden omschreven: De gemeente voert, gelet op haar publiekrechtelijke taak om maatschappelijk kapitaal te beheren, een risicomijdend treasurybeleid.
Binnen dit risicomijdende beleid stelt de gemeente zich ten doel zo laag mogelijke kosten over leningen en/of een zo hoog mogelijk rendement over het belegd vermogen te realiseren, voor zover nog mogelijk binnen de opgelegde regeling voor schatkistbankieren. Dit binnen de daarvoor geldende randvoorwaarden en ter beperking van risico’s. Renterisico’s Een hoofddoel van treasury is het beperken van de gevolgen van een stijgende rente. Aan de andere kant dient er optimaal geprofiteerd te worden van lage rentestanden. Met het bijhouden van de ontwikkelingen op de geld en kapitaalmarkt en de grote diversiteit in leningsproducten wordt continue geprobeerd om een zo optimaal mogelijk resultaat te behalen tegen een verantwoord risico, eventueel ondersteund door een liquiditeitsprognose. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft het renterisico op de korte termijn weer. Hieronder vallen alle kortlopende financieringen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar. De kasgeldlimiet is gericht op het voorkomen van ongewenste renterisico's die ontstaan door het aangaan van overmatige kortetermijnfinancieringen en stelt een grens aan de omvang van de korte schuld waarover de gemeente renterisico mag lopen. Als grondslag van de wettelijk toegestane omvang van de kasgeldlimiet wordt voor het gehele begrotingsjaar aangehouden de omvang van de jaarbegroting per 1 januari van het betreffende jaar.
Op grond hiervan is de door het rijk toegestane omvang van de kasgeldlimiet voor 2024 vastgesteld op 8,5% van € 114.472.988 = € 9.730.204. Dit betekent dat de gemeente Twenterand door het jaar heen tot het hierboven berekende bedrag met kort geld mag financieren (ook investeringen). Wanneer de kasgeldlimiet structureel overschreden dreigt te worden, moeten langlopende leningen (leningen met een looptijd langer dan 1 jaar) aangetrokken worden. Tot maximaal het bedrag van de kasgeldlimiet loopt de gemeente renterisico, gebaseerd op leningen met een termijn van korter dan een jaar. Met betrekking tot gelden in rekening-courant/kort geld loopt er met onze huisbankier een overeenkomst waarin is afgesproken dat deze dagelijks de saldi in rekening-courant in daggeld uitzet of aanvult. Daarnaast wordt, indien noodzakelijk, kasgeld aangetrokken c.q. gelden via schatkistbankieren weggezet voor periodes variërende van 1 week tot 1 jaar afhankelijk van geldbehoefte en mogelijkheden op de geldmarkt. Renterisiconorm In de wet FIDO is door het rijk de renterisiconorm geïntroduceerd. Met de invoering van deze renterisiconorm wordt een kader gesteld tot een zodanige opbouw van de leningenportefeuille
97
van de gemeente, dat het renterisico uit hoofde van renteaanpassing en herfinanciering van leningen in voldoende mate wordt beperkt. Herfinanciering houdt in dat een vervangende lening wordt aangetrokken om aan de aflossingsverplichtingen van bestaande leningen te voldoen. Renteaanpassing doet zich voor wanneer de geldgever het rentepercentage van een lening gedurende de looptijd herziet. De doelstelling van de renterisiconorm is in feite dat bij een gelijkmatige opbouw van de leningenportefeuille, waarbij niet in enig jaar een onevenredig deel van de leningenportefeuille geherfinancierd hoeft te worden, het renterisico op de vaste schuld over de jaren gespreid wordt. De renterisiconorm is door het rijk vastgesteld op maximaal 20% van het begrotingstotaal bij aanvang van het jaar. Dit betekent dat voor het jaar 2024 de renterisiconorm als volgt kan worden berekend: Begrotingstotaal 2024: € 114.472.988 Renterisiconorm voor 2024 bedraagt 20% = € 22.894.598 Onderstaand de berekening van het renterisico op de vaste schulden voor het jaar 2024: 1.
Begrotingstotaal
2.
Wettelijk percentage
€ 114.472.988
3.
Renterisiconorm (1x2)
4.
Renteherzieningen
5.
Aflossingen
6.
Bedrag van renterisico (4+5)
€ 3.631.212
7.
Ruimte onder renterisiconorm
€ 19.263.385
20% € 22.894.598 €0 € 3.631.212
Rentetoerekening en kredietrisico's Rentetoerekening Rente wordt op basis van het rente-omslagpercentage doorberekend aan de taakvelden. Hierbij dient opgemerkt te worden dat voor het grondbedrijf een ander percentage wordt berekend op de in het BBV voorgeschreven wijze. De rente wordt samen met de afschrijvingslasten middels de kapitaallasten doorberekend aan de diverse taakvelden. Aan investeringen wordt geen rente rechtstreeks toegerekend. Kredietrisico’s Ten behoeve van de uitoefening van de publieke taak kunnen gemeenten leningen verstrekken. Op deze verstrekte leningen loopt de gemeente kredietrisico. Het kredietrisico is het risico dat de tegenpartij niet aan haar contractuele verplichtingen kan voldoen (het terugbetalen van de verstrekte lening). Hieronder treft u een overzicht aan van de verstrekte leningen door de gemeente. Omschrijving
Leningbedrag per 1-1-2024
Lening Zonnepark BV
5.206.666
Lening Activiteitencentrum
4.041.274
BAGL GR Vechtdal Lening Den Ham FC Twente Madness Lening Triangel Startersleningen Hypotheekverstrekkingen ambtenaren
932.591 6.090 164.056 713.121 2.094.864
Lening korfbalvereniging TOP
10.500
Lening St.Kulturhus De Klaampe
77.598
Lening IKB/Stadsbank
52.622
Duurzaamheidsleningen
3.990
Achtergestelde lening het Punt
26.347
Lening de Groene Jager
26.516
Lening Enexis Tranche B
142.372
totaal
13.498.607
Financieringspositie en -behoefte Dit onderdeel geeft inzicht in de ontwikkeling van de financieringspositie van onze gemeente en de daarbij behorende financieringsbehoefte, rekening houdend met (geplande) (des-)investeringen en beschikbare interne en externe middelen. In feite gaat het hier om het opstellen van een liquiditeitsbegroting. De ontwikkeling van de financieringspositie is bepalend voor de leningenportefeuille. De activa van de gemeente Twenterand zullen per begin 2024 naar verwachting als volgt gefinancierd zijn:
98
Boekwaarde vaste activa
€ 113.826.871
Vaste financieringsmiddelen Reserves
€ 51.705.364
Voorzieningen
€ 14.202.032
Langlopende leningen
€ 36.093.081
Totaal financieringsmiddelen
€ 102.000.478
Gefinancierd met vlottende middelen
€ 11.826.393
Mutaties leningenportefeuille In onderstaand schema worden de mutaties van de leningenportefeuille (exclusief leningen ten behoeve van woningbouw) voor het begrotingsjaar 2024 weergegeven: Bedrag
Gemiddelde rente
Stand per 1 januari 2024
€ 36.093.081
1,163%
Nieuwe leningen
€ 5.000.000
Reguliere aflossingen
€ 3.631.212
Vervroegde aflossingen Stand per 31 december 2024
Invloed op gem.rente
0,042%
€0 € 37.461.869
1,120%
Renteverwachting Voor het begrotingsjaar 2024 is rekening gehouden met de volgende percentages: Voor aan te trekken kort geld 0,5% Voor aan te trekken lang geld 1% De behoefte aan inzicht in de kosten op de taakvelden en de behoefte om de wijze van verantwoorden van rente in de begroting en jaarrekening te harmoniseren, hebben er toe geleid dat in het wijzigingsbesluit Besluit begroting en verantwoording (BBV) is opgenomen, dat de rentekosten aan de desbetreffende taakvelden moeten worden toegerekend met behulp van een (rente)omslag. Omdat de onderlinge vergelijking tussen gemeenten het uitgangspunt is voor de aanpassingen van het BBV is hier sprake van een verplichting.
99
Paragraaf Bedrijfsvoering Inleiding Bedrijfsvoering omvat het verzorgen van randvoorwaardelijke zaken, van informatie en van advies. Het betreft Personeel en Organisatie, (interne) Communicatie, Bestuursadvies en -ondersteuning van B&W, Planning & Control, Financiën , Informatisering & Automatisering, Bodediensten en Bestuurlijk Juridische zaken.
Communicatie en participatie Op dit gebied spelen drie ontwikkelingen, zoals bij de kadernota reeds aangegeven. 2024 is het eerste jaar waarin de stichting Delta Media Groep (de lokale omroep) uitvoering geeft aan de pilot om door te groeien naar een volwaardige lokale omroep. Aan de hand van een grondige evaluatie zal worden beoordeeld in hoeverre dit een vervolg moet krijgen na de pilot, die drie jaar omvat. Communicatie is belangrijk om de opgaven waarvoor de gemeente staat goed uit te voeren. Opgaven die wij als college samen met inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) organisaties wil aanpakken. Ook om (de gevolgen van) keuzen helder uit te leggen, zodat ze goed begrepen worden. Hiervoor zijn middelen nodig. In 2024 is het communicatiebudget, net als in 2023, tijdelijk verhoogd van en op basis van een evaluatie in de tweede helft van 2023 komt het college met conclusies in de eerste helft van 2024. Ook wordt extra personele capaciteit ingehuurd voor een aantal opgaven. Voor onder meer de opvang van Oekraïners, voor Kanaal Almelo-De Haandrik en voor duurzaamheid/energietransitie wordt aanvullende communicatiecapaciteit ingehuurd. Dit wordt als onvermijdbaar gezien en uitgangspunt is dat de hiervoor vereiste middelen op deze beleidsterreinen beschikbaar zijn.
I&A Hier staan in het bijzonder de volgende drie aandachtspunten op de agenda. Begin 2024 is er de operationele nazorg van de reorganisatie eind 2023 en verder zijn er de voorbereidende werkzaamheden voor de herhuisvesting van ons gemeentehuis. Informatievoorziening, met name (analoog en digitaal) informatiebeheer vraagt mede als gevolg van veranderende wet- en regelgeving nadrukkelijk aandacht en inzet. Waar hier de afgelopen jaren de focus lag op het analoge aspect wordt nu een inhaalslag gemaakt om aan de hedendaagse vereisten te voldoen. Dit vergt andere kennis en vaardigheden en daarvoor wordt geïnvesteerd in de personele formatie en worden trajecten doorlopen om resultaten voor de organisatie te bereiken. DataGedrevenWerken (DGW), onder begeleiding van een externe adviseur wordt verder gewerkt aan DGW, zoals dat past in de i-visie van de organisatie. Eind 2023 vindt hierover nog een raadsinformatiebijeenkomst plaats. Doel van DGW is om – gebruikmakend van digitale mogelijkheden – meer inzicht en kennis te vergaren ten behoeve van besluitvorming. Door DGW zullen we, middels een meerjaren groeitraject, steeds beter invulling geven aan onze doelen en opgaven.
P&O Om onze medewerkers in staat te stellen te doen wat wij als gemeente van ze vragen vraagt van medewerkers een doorgaande ontwikkeling en daarbij horende opleiding, scholing en training. Uiteraard afgestemd op het traject van organisatieontwikkeling. In 2024 en 2025 wordt het opleidingsbudget verhoogd ten laste van de voor de organisatieontwikkeling gereserveerde gelden bij de jaarrekening 2022. Voor structurele verhoging van het opleidingsbudget zal, op basis van de ervaringen en de verdere doorontwikkeling op langere termijn, terug worden gekomen bij de kadernota 2026.
Verbouw en herinrichting gemeentehuis In 2024 gaan we verder met de verbouw en de herinrichting van het gemeentehuis.
Organisatieontwikkeling De intentie van de organisatieontwikkeling is op hoofdlijnen bedoeld om: • De flexibiliteit, integraliteit en wendbaarheid van de organisatie verhogen om sneller in te kunnen spelen op veranderingen in de samenleving • Te groeien naar een niveau van excellente dienstverlening, waarbij we vraaggericht werken en onderdeel zijn van de samenleving
100