CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2024

Raadsvergadering 7 november 2023, gemeente TwenterandBij agendapunt: Programmabegroting 202437.470 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Programmabegroting 2024

2

3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................4 Inleiding Programmabegroting 2024 .......................................................................................................5 Verwerkte besluiten uit de Kadernota 2024 ..........................................................................................11 Overzicht van wijzigingen ten opzichte van de Kadernota 2024 ...........................................................33 Programma Sociaal Domein .................................................................................................................37 Doelenboom Sociale Zaken ...............................................................................................................39 Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning ..................................................................................42 Doelenboom Gezondheidszorg .........................................................................................................45 Doelenboom Onderwijs......................................................................................................................47 Doelenboom Jeugd ............................................................................................................................49

Doelenboom Transformatie Sociaal Domein .....................................................................................53 Wat mag het kosten programma Sociaal Domein .............................................................................59 Programma Ruimte ...............................................................................................................................60 Doelenboom Openbare orde en veiligheid ........................................................................................62 Doelenboom Openbare ruimte en verkeer ........................................................................................65 Doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH......................................................................................67 Doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling, Gemeentelijk Vastgoed en VTH .................69 Wat mag het kosten programma Ruimte ...........................................................................................71 Programma Economie en vrijetijdsbesteding ........................................................................................72 Doelenboom Cultuur en Recreatie & Toerisme .................................................................................74 Doelenboom Economie en werkgelegenheid

....................................................................................76 Doelenboom Sport .............................................................................................................................77 Wat mag het kosten programma Economie en vrijetijdsbesteding ....................................................79 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................................80 Wat mag het kosten Bedrijfsvoering ..................................................................................................81 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................82 Paragrafen .............................................................................................................................................83 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................84 Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen ...........................................................................................93 Paragraaf Financiering.......................................................................................................................97 Paragraaf Bedrijfsvoering

................................................................................................................100 Paragraaf Openbaarheid Woo .........................................................................................................102 Paragraaf Verbonden Partijen .........................................................................................................103 Paragraaf Grondbeleid.....................................................................................................................113 Paragraaf Lokale Heffingen .............................................................................................................115 Overzicht van baten en lasten .............................................................................................................123 Financiële positie .................................................................................................................................134 Meerjarenraming 2025-2027 ...............................................................................................................136 Bijlagen ................................................................................................................................................138 Investeringslijsten 2024-2027

..........................................................................................................139 EMU-saldo begroting 2024 ..............................................................................................................141 Beeld structureel begrotingssaldo ...................................................................................................142 Staat van reserves en voorzieningen begroting 2024-2027 ............................................................143 Overzicht taakvelden .......................................................................................................................159 Geprognosticeerde balans 2024 - 2027 ..........................................................................................162 Overzicht subsidies 2024 die niet in subsidieplafond zijn opgenomen ............................................164 Lijst met verklarende afkortingen .....................................................................................................165 Ondertekening Programmabegroting 2024 .....................................................................................169

4

Inleiding Programmabegroting 2024 Inleiding Programmabegroting 2024 Voor u ligt de programmabegroting 2024 die, zoals bedoeld, gebaseerd is op de kadernota 2024 – waarin ons collegeprogramma is doorvertaald - en de bijgestelde inzichten vanuit de bestuursrapportage 2023. De begroting is opgesteld in een tijd waarin de onzekerheden over de langjarige gemeentefinanciën enorm zijn. Het college houdt de lijn van het collegeprogramma vast om de uitdaging aan te gaan en geen voorzieningen af te breken. Deze begroting heeft een positief saldo van € 43.647. Ook het jaar 2025 sluit positief, de jaren daarna niet. Dit sluit aan bij de oproep van de VNG (ledenbrief VNG 14 juli) om geen sluitende begroting aan te bieden. Het financieel meerjarenbeleid ligt ook in lijn met de gekozen koers in het coalitieakkoord en collegeprogramma. Het voordelig saldo (2024) van deze begroting komt voornamelijk tot stand door een lagere dotatie aan de behoedzaamheidsreserve. De behoedzaamheidsreserves is bij de begroting 2023 tot stand gekomen en is gevormd om de tijdelijke hoge Algemene Uitkering goed te bestemmen en te anticiperen op de lagere uitkering vanaf 2026. Omdat Twenterand een goed weerstandsvermogen heeft, is het acceptabel de dotatie aan de behoedzaamheidsreserve in 2024 te verlagen van € 2.500.000 naar € 1.750.000.

Landelijke ontwikkelingen Zoals eerder benoemd is deze begroting tot stand gekomen in een tijd met veel onzekerheden over de langjarige gemeentefinanciën Landelijk is hier veel aandacht aan besteed. BMC heeft in opdracht van de taskforce Taken en Middelen Gemeenten (onder leiding van Rinnooy Kan) een onderzoek uitgevoerd naar de balans tussen taken en middelen bij gemeenten. De conclusie van dit onderzoek is dat het verhogen van gemeentelijke belastingen niet de oplossing voor de tekorten kan zijn. Ook heeft men onderzocht wat de effecten zijn indien gemeenten de bezuinigingen laten landen in de medebewindstaken. Uitkomst van dat onderzoek geeft aan dat de risico’s bij onvoldoende gemeentelijke middelen voornamelijk op de volgende terreinen liggen: - dreiging van vertraging voor het bouwen van woningen en het behalen van de doelstellingen van het Klimaatakkoord; - afname van de inzet op preventie in het sociaal domein en zullen de wachtlijsten groeien; - verschraling op gebied van sport, cultuur (vrije beleidsruimte); Daarbij geldt ook dat achteruitgang bij het ene domein in de praktijk doorwerkt naar een ander domein. Dit vanwege de onderlinge verwevenheid en het verdwijnen van een integrale benadering en meekoppelkansen. Gezien het controversieel verklaren van het dossier gemeentefinanciën verwachten wij op korte termijn geen duidelijkheid over toekomstige gemeentefinanciën.

Uiteraard blijven wij de financiële ontwikkelingen op de voet volgen.

Koers Deze begroting kent dezelfde koers als de vastgestelde kadernota, inclusief de aangenomen moties en amendementen. Het toekomstbeeld blijft “Mensen verblijven graag in Twenterand door de goede voorzieningen. Ook komen mensen er graag als toerist of om zich er met hun bedrijf te vestigen. Er is een bloeiende detailhandel, elke kern heeft een eigen karakter en ontwikkelt haar eigen kracht. Er is bedrijvigheid en een sterke agrarische sector waarin ondernemersgeest en duurzaamheid op maat zijn gecombineerd.” Dit heeft zich als volgt vertaald in (de kadernota en) deze begroting; Economische groei is de basis. We willen aantrekkelijk zijn voor een gezonde mix van bedrijven en een diverse beroepsbevolking. Waar hard gewerkt wordt, moet ook ruimte zijn voor ontspanning. Op cultureel gebied is de ontwikkeling van een creatieve broedplaats een in het oogspringende ontwikkeling. Ruimtelijke groei door onder andere meer woningen te bouwen. Er wordt een toekomstgerichte visie voor het landelijk gebied van Twenterand ontwikkeld. Sociaal domein, er zijn vernieuwde kaders van toepassing, enerzijds vanuit het gekozen scenario “economisch sterk met een sociaal kloppend hart', anderzijds vanuit de nieuwe integrale beleidsnota (IBN). We willen inzetten op normalisatie, einde aan claimgedrag en samenwerking.

Naast deze koers moet ook rekening gehouden worden met complexe en omvangrijke opgaven waar gemeenten voor staan.

5

Ten opzichte van de kadernota is de begroting bijgesteld op basis van de inzichten van de bestuursrapportage. Deze onderwerpen worden toegelicht in de financiële tabel.

Programma's De begroting wordt overeenkomstig het coalitieakkoord in drie programma’s uitgewerkt. Voor de inhoudelijke ontwikkelingen en perspectieven verwijzen wij u naar de diverse inleidingen van deze programma’s.

Financiën Zoals gezegd: deze begroting is gebaseerd op de kadernota 2024. Uiteraard zijn ook de structurele effecten uit de bestuursrapportage 2023 meegenomen in deze begroting. Het saldo van de Kadernota 2024 is het vertrekpunt voor het financieel overzicht. De financiële consequenties vanuit de Kadernota kunt u weervinden in de tegel “verwerkte besluiten uit de Kadernota 2024”. Deze worden niet herhaald in onderstaande tabel.

6

Financieel overzicht: verklaring verschil Kadernota en begroting BEGROTING 2024 2024 Saldo Kadernota 2024

2025 9.213 v

2026

847.415 v

2027

- n 2.479.70 3

- n 4.235.31 4

Financiële afwijkingen: Afwijking op inflatie die in kadernota is meegenomen

-85.000 n

-82.000 n

-91.000 n

395.000 v

Toegerekende lasten Voordeel door hogere toerekening aan grondexploitaties

300.000 v

340.000 v

350.000 v

350.000 v

Scheidingspunt. Correctie, dubbel geraamd (structureel opgenomen n.a.v. berap 2022 en ook in kadernota opgenomen)

55.000 v

55.000 v

55.000 v

55.000 v

Kostendekkende producten: Betreft m.n. riool doordat meer btw toegerekend is (uit TDFG: over hele investeringsbedrag)

150.000 v

785.000 v

685.000 v

135.000 v

Lagere kapitaallasten

0

-26.000 n

-26.000 n

162.000 v

420.00 v 0

1.072.00 v 0

973.000 v

1.097.00 v 0

429.21 v 3

1.919.41 v 5

- n 1.506.70 3

- n 3.138.31 4

Grote afwijkingen n.a.v. de berap: Sociaal: Reële tarievenonderzoek : Jeugd € 340k en Wmo € 750k Conform de eerste uitkomsten van het onderzoek is er een doorrekening gemaakt wat de structurele meerkosten zijn voor Twenterand.

- n 1.090.000

- n 1.134.000

- n 1.179.000

- n 1.226.000

Nieuwe aanbesteding doelgroepenvervoer: Voordeligere prijzen op OMD-vervoer (voordeel jeugd = € 125k en voordeel Wmo = € 175k). Nadeel op het leerlingenvervoer = € 225k.

75.000 v

229.000 v

238.000 v

249.000 v

Volume afname van de gemeentepolis (zorgverzekering) Kosten zijn lager, derhalve bijstelling begroting

60.000 v

62.000 v

65.000 v

67.500 v

Aframing PGB ivm onderuitputting en mindere volumes.

155.000 v

(voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij u naar de doelenboom Maatschappelijke ondersteuning waarin de financiële ontwikkelingen van Sociaal domein zijn verwoord)

161.000 v

168.000 v

174.000 v

- n 800.00 0

-682.000 n

-708.000 n

-735.500 n

n -46.000 n

-47.000 n

-48.000 n

-49.000 n

Ruimte: Hogere inflatie op groenonderhoud openbaar groen Stijging kosten zijn marktconform en zit met name in hogere brandstof- en loonkosten. Economie en vrijetijdsbesteding:

7

Hogere inflatie op groenonderhoud sportparken Stijging kosten zijn marktconform en zit met name in hogere brandstof- en loonkosten.

-35.000 n

-35.000 n

-36.000 n

-37.000 n

Hogere energiekosten Betreft m.n. verbruik van sporthallen

-22.000 n

-22.000 n

-23.000 n

-23.000 n

-57.000 n

-57.000 n

-59.000 n

-60.000 n

Bedrijfsvoering: Nadeel/Voordeel op Algemene Uitkering (conform raadsbrief)

-43.000 n

16.000 v

175.000 v

-102.000 n

Hogere bijdrage GBTwente a.g.v. loon- en prijsstijging

-25.000 n

-26.000 n

-27.000 n

-27.000 n

Kosten pensioenen 'oud' wethouders Raming bijgesteld nav werkelijke kosten.

-20.000 n

-21.000 n

-22.000 n

-23.000 n

-88.000 n

-31.000 n

126.000 v

-152.000 n

Nieuwe voorstellen: Uitbreiding griffie 0,22 fte In de werkgeverscommissie is besloten tot uitbreiding met 8 uur op de griffie.

-14.000 n

-15.000

-15.000

-16.000

Coördinator bibob 1 fte

-110.000 n

-115.000

-119.000

-124.000

Lagere dotatie behoedszaamheidsreserve Dotatie is geraamd op € 2,5 mln. gedurende 3 jaar (2023-2025)

750.000 v

0

0

0

626.00 v 0

-130.000 n

-134.000 n

-140.000 n

Diverse wijzigingen

-20.566 n

-141.372 n

-148.171 n

-9.647 n

Saldo meerjarenbegroting 2024

43.647 v

831.043 v

- n 2.477.87 4

- n 4.284.46 1

8

Financieel overzicht Voor het volledige overzicht wordt onderstaand nog even kort de aangenomen moties en amendementen van de kadernota 2024 herhaald. Dit zijn de moties/ amendement met een direct financieel effect in 2024, dat verwerkt is in deze begroting: · Amendement Actualiseren en uitvoering geven aan de economische visie. Een update volstaat. · Budget opleiden en trainen van inwoners in gebruik van AED voor reanimatie · Aanstelling van een centrummanager voor het Brinkdorp Den Ham, mogelijk in samenwerking met Gastvrij Twenterand (wordt nog uitgewerkt) · Aanstellen fondsenwerver en ondersteuner · Uitbreiding leerplicht (/ leerlingenvervoer) · Investeringsbudget marketing Engbertsdijksvenen.

Investeren Ondanks de financieel zorgelijke situatie van onze gemeente is toch ruimte vrijgemaakt (middels kadernota en deze begroting) voor investeringen in de samenleving. Namelijk: - Programmaplan wonen - Subsidieprogramma Leader - Vervanging kunstgrasvelden - Diverse actualisaties op het gebied van Economie - Acties inclusiviteit/ toegankelijkheid - Extra impuls cultuur - Coördinator Bibob (Wet Bibob; Bibob staat voor bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur)

Risico's De inflatie is nog niet onder controle, de economie staat onder druk en de rentepercentages blijven oplopen. Het leven is voor iedereen duurder geworden, maar voor sommige mensen komen deze kostenstijgingen harder aan dan voor anderen. De bestaanszekerheid staat onder druk. Daar komt nog bij dat we met z’n allen te maken hebben met een krappe arbeidsmarkt. Vacatures zijn steeds moeilijker in te vullen. Dit geldt ook voor de ambtelijke organisatie van de gemeente Twenterand. Er bestaan veel onzekerheden voor onze inwoners, ondernemers, (maatschappelijke) organisaties, maar ook voor ons als gemeente. Over deze en andere risico’s leest u meer in de paragraaf weerstandsvermogen. Onze beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 14.384.585 en de risico’s vereisen een weerstandsvermogen van € 5.730.000. Dat betekent een dekkingsratio van 2,50 en dat ligt ver boven de norm van 1.

9

Financieel overzicht grafiek

Leeswijzer Met deze inleiding laten wij de richting zien zoals wij de begroting hebben opgesteld. In de doelenbomen beschrijven wij het beoogd effect, de (sub)doelen en activiteiten die wij uitvoeren op een bepaald terrein. Bij de subdoelen en activiteiten is met de kleur van de bol aangegeven of de taak wettelijk of niet-wettelijk is. We gebruiken rood, oranje en groen. Voor de subdoelen en activiteiten betekent rood dat de taak wettelijk is, groen is niet wettelijk en oranje is deels wettelijk. U vindt, net als vorig jaar, linkjes naar relevante beleidsdocumenten. In de begrotingsapp staat een aparte tegel met ‘verwerkte besluiten uit de Kadernota 2024”. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Twenterand.

10

Verwerkte besluiten uit de Kadernota 2024 Toelichting De volgende onderwerpen zijn bij de behandeling van de Kadernota 2024 in de raad vastgesteld en verwerkt in deze Programmabegroting 2024.

Subdoelen Overzicht verwerkte besluiten Programma Sociaal Domein Activiteiten  Verwerkt besluit: In samenwerking met programma Economie en Vrijetijdsbesteding, creëren van duurzame werkgelegenheid en samen te werken aan een inclusieve arbeidsmarkt. Omschrijving Ontwikkeling: Brede Sociaal Economische opgaven De opgaven binnen de doelenboom sociale zaken voor de komende periode zijn uiteraard gekoppeld aan het scenario Economisch Sterk Twenterand met een sociaal kloppend hart en in het verlengde hiervan de opgaven in onze integrale beleidsnota sociaal domein. Als eerste kernthema noemen wij participatie. Landelijk speelt het breed offensief, waarin nog meer inwoners worden gestimuleerd om deel te nemen aan de maatschappij. Mogelijk maken in plaats van regels als uitgangspunt – ook bij handhaving- staat hierbij voorop. Daarnaast zijn er plannen voor regionale werkcentra (1 loket voor werkzoekenden, werkgevers en werkenden, gefaciliteerd door UWV en gemeenten). Dit zal gezien de complexiteit van regelgeving geen eenvoudige zaak worden. Koppeling vanuit sociale zaken/reïntegratie met werkgelegenheid en aansluiting scholing en (inclusieve) arbeidsmarkt - waarin iedereen met arbeidsvermogen in staat wordt gesteld om mee te doen in de samenleving - zijn verbindende thema’s, gelet op de scenario-keuze. Een tweede thema is de bestaanszekerheid en toepassing van de menselijke maat.

De versoepeling van de participatiewet op gebied van rechtmatigheid, mede naar aanleiding van de boodschappencasus Wijdemeren) komt ook op ons af. Aandacht voor inwoners met geldzorgen (schulden, effectieve en efficiënte armoedebestrijding) blijft ook de komende tijd een prioritaire opgave. De energietoeslag (waarschijnlijk ook in 2024, vanaf 2025 zou er een landelijke regeling moeten zijn) en halvering trajecten schuldhulpverlening via de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp) en Minnelijke schuldsanering natuurlijke personen (Msnp). De geldzaken - stressvrij - op orde hebben is randvoorwaardelijk om goed te kunnen meedoen in de maatschappij. Tenslotte is de opgave rond de opvang van nieuwe Twenteranders een forse opgave de komende tijd. Naast de reguliere doelgroepen zal – vanuit het raadsbesluit hierover - de energie en inzet voor (tijdelijke) huisvesting volgordelijk gaan naar: Arbeidsmigranten, (Oekraïense) oorlogsvluchtelingen en Vergunninghouders. Voor asielzoekers volgen wij de wettelijk plichten.

 Verwerkt besluit: Uitvoeren sociale werkvoorziening Omschrijving Toekomst Sociale Werkvoorziening Het aantal mensen met een indicatie sociale werkvoorziening daalt. Dit omdat intrede in de SW niet meer mogelijk is. In plaats hiervan is het instrument Nieuw Beschut geïntroduceerd en de Loonkostensubsidie. We zien dat veel van deze doelgroep in het reguliere bedrijfsleven aan de slag kan. Dit vraagt om een verdere uitwerking van de SW en de toekomst in relatie tot de Participatiewet en onze eigen buitendienst. Bij de buitendienst werken namelijk collega's met een SW-indicatie. De komende jaren zal hierin een forse afname zijn vanwege pensionering. De uitwerking van de toekomst van onze lokale SW zal - naast ontwikkelingen in de Participatiewet - tevens antwoord op deze trend van uitstroom bij de buitendienst moeten geven.

 Verwerkt besluit: Inzet schuldhulppreventie en -verlening. Omschrijving Het borgen van bestaanszekerheid is een belangrijk speerpunt van de in 2023 vastgestelde Integrale Beleidsnota (IBN) en geldt dus ook voor 2024. Zoals het er nu op lijkt kunnen gemeenten in het 11

najaar van 2023 de energietoeslag voor 2023 uitkeren en komt er voor 2024 geen nieuwe energietoeslag. Het Meldpunt Geldzorgen zal ondertussen onverminderd onze inwoners met financiële vragen zo goed en zo vroeg mogelijk bedienen zodat escalatie van problemen voorkomen kan worden. Voor de benodigde formatie-uitbreiding van het Meldpunt Geldzorgen voor de jaren 2023, 2024 en 2025 heeft uw raad reeds bij de begroting voor 2023 financiële middelen vrijgemaakt. Inmiddels is de formatie-uitbreiding van het Meldpunt ingevuld. Door te investeren in de werkzaamheden van het Meldpunt Geldzorgen voorkomen we de inzet van duurdere curatieve dienstverlening van Stadsbank Oost Nederland (SON). Ondanks dat we de laatste jaren steeds minder dienstverlening afnemen van SON nemen de kosten aan SON toe. Dit wordt veroorzaakt door een herijking van de dienstverlening (de zogenaamde klantreis), door de inflatie en de loonkostenontwikkeling. Voor de extra kosten hebben we in de kadernota 2024 reeds € 45.000 gevraagd. Voor 2025 en verder zal deze bijdrage elk jaar licht toenemen. Juist omdat we steeds minder dienstverlening van SON afnemen maar wel geconfronteerd worden met hogere kosten, onderzoeken we in 2024 of we schuldhulpverlening in de toekomst anders en efficiënter kunnen organiseren, met behoud van kwaliteit.

Het college heeft via een bestuursopdracht besloten hiertoe een businesscase op te stellen. Vooruitlopend op de uitkomsten van dit onderzoek is in het meerjarenperspectief van de Kadernota 2024 vanaf 2025 een te besparen bedrag van € 50.000 voordelig opgenomen.

 Verwerkt besluit: Garanderen ondersteuning door beschikbaar stellen en toewijzen van maatwerkvoorzieningen Omschrijving Garanderen ondersteuning inwoners middels extra formatie Wmo ivm wachtlijsten Binnen ons beleid hebben we de opgave om ondersteuning en hulp aan te bieden voor inwoners die dit echt nodig hebben vanuit betrouwbare dienstverlening. Dit geldt ook zeker voor de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo). Op het gebied van de Wmo is er sprake van diverse ontwikkelingen (zowel landelijk als lokaal) die van invloed zijn op het aantal Wmo-aanvragen. Te denken valt o.a. aan de invoering van het abonnementstarief, (toenemende) vergrijzing en toename in complexiteit van zorgvragen en casussen. Als gevolg hiervan is het aantal aanvragen op het gebied van de Wmo (in brede zin, met name bij de huishoudelijke ondersteuning en hulpmiddelen) zichtbaar toegenomen. De verwachting is op basis van de hiervoor geschetste ontwikkeling dat dit aantal de komende jaren nog verder zal gaan toenemen. Twenterand is hierin niet uniek, ook vele andere gemeenten zien een toename in het aantal Wmo-aanvragen. Lokaal zijn diverse acties in gang gezet om het aantal aanvragen op het gebied van de Wmo niet verder te doen oplopen, denk bijvoorbeeld aan het invoeren van een nieuwe verordening op het gebied van Wmo-hulpmiddelen (o.a.

woningaanpassingen, trapliften, rolstoelen en scootmobielen etc.) waarmee aan de voorkant kritischer kan worden gekeken, wordt er nog meer inzet gepleegd op contractmanagement op het gebied van hulpmiddelen (stimuleren hergebruik van eerder gebruikte hulpmiddelen i.p.v. direct nieuw aan te schaffen, meer sturing op de voorraad en wat er in het depot staat etc.) en de invoering van de wasen strijkservice als algemene voorziening. Ondanks dat deze acties duidelijk vruchten afwerpen, blijft er een toename zichtbaar van het aantal aanvragen Wmo. Dit voorstel is bedoeld om de basis weer op orde c.q. in balans te te krijgen met de kennis van nu. Vanzelfsprekend is het op enig moment logisch dat er tijdens piekmomenten wachtlijsten kunnen zijn, het niet hebben van wachtlijsten is zo goed als onvermijdelijk. Echter dienen de wachtlijsten wel een behapbare omvang te hebben en dient te kunnen worden voldaan aan de geldende juridische kaders (wettelijke termijnen voor het oppakken/verwerken van aanvragen) en dient te worden voldaan aan eisen op het gebied van kwaliteit en rechtmatigheid. Ook mogen (kwetsbare) inwoners verwachten dat onze dienstverlening op niveau is. In de afgelopen jaren is de capaciteit bij de consulenten en de backoffice gelijk gebleven en niet aangepast, maar is gekeken naar oplossingen in de zin van (dure) tijdelijke externe inhuur.

Daarmee kon de wachtlijst tot nu 'behapbaar' in omvang worden gehouden en kon worden voldaan aan de vereisten op het gebied van wettelijke termijn en rechtmatigheid. Gelet op het open einde karakter van de Wmo en de verwachte toekomstige ontwikkelingen gaat het om structurele toenames, wat vraagt om structurele oplossingen. Daarom wordt een voorstel gedaan voor personele inzet (aanvullend op de reeds bestaande reguliere vaste formatie) bij de consulenten en de backoffice sociaal domein. Gelet op alle ontwikkelingen - die onzeker zijn hoe ze uitpakken - wordt een deel nu structureel / vast voorgesteld. Daarnaast blijft een budget voor flexibele inzet aan de orde bij pieken (dat wanneer nodig wordt ingezet, maar niet structureel wordt aangevraagd) en later bij het beter

12

kunnen duiden van de toekomstige ontwikkelingen zullen de effecten van deze ontwikkelingen wederom dit tegen de beschikbare capaciteit worden gehouden. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Extra formatie Wmo i.v.m. wachtlijsten

s

€124.800

n

 Verwerkt besluit: Doordecentralisatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang Omschrijving Beschermd wonen en maatschappelijke opvang zijn maatwerkvoorzieningen. De uitvoering ervan ligt bij de centrumgemeente Almelo en indicatie loopt via het Cimot. Het Rijk wil dat regiogemeenten ook meer verantwoordelijkheid krijgen en wil dat de opvang en zorg van mensen dichter bij huis plaatsvindt. Voor beschermd wonen hebben we de doordecentralisatie in de regio voor wat betreft governance inmiddels geregeld. De financiële doordecentralisatie blijft nog achter want het heeft er alle schijn van dat het nieuwe verdeelmodel (met een groeipad van 10 jaar) en het daaraan gekoppelde woonplaatsbeginsel wederom wordt uitgesteld. Invoering per 1-1-2024 gaat in ieder geval niet meer lukken. Zoals ook al vermeld in de Integrale beleidsnota Sociaal Domein vergt de opgave beschermd wonen inhoudelijk - mede in samenhang met de bredere opgave wonen - en financieel dus meer duiding de komende jaren. Wij komen als het duidelijker is, hierop terug.

 Verwerkt besluit: Uitvoeren transformatieprogramma sociaal domein (Innovatiefonds) Omschrijving Innovatiefonds 2024 Om ook in 2024 ruimte te bieden aan kansrijke initiatieven en voorstellen van partijen die werkzaam zijn in het sociaal domein wordt 50.000 euro gereserveerd. Tevens kijken we naar de criteria en de naamstelling van het fonds, om zo minder de nadruk te leggen op innovatie en meer op stimulering. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Innovatiefonds 2024

i

€ 50.000

n

 Verwerkt besluit: Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Omschrijving Ontwikkeling: Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming De huidige jeugdbeschermingsketen is complex georganiseerd met vele betrokken organisaties. De vele schakels sluiten niet altijd op elkaar aan, met als gevolg dat de juiste hulp en bescherming tekort kan schieten. Om hier verandering in te brengen is er een landelijk programma Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming gestart. In Twente werken we de komende jaren in pilots aan ‘andere/nieuwe’ oplossingen voor kinderen/jongeren/ gezinnen met ernstige veiligheidsrisico’s. Dit richt zich vooral op de samenwerking tussen onze lokale toegang (jeugd/Wmo) en de jeugdbeschermingsorganisaties Veilig Thuis Twente, Raad voor de Kinderbescherming en Geïndiceerde instellingen (GI's). Deze ontwikkelingen vragen voor de komende jaren een andere en wellicht extra inzet van de betrokken organisaties en van consulenten in de gemeentelijke toegang.

 Verwerkt besluit: Veilig Thuis Twente Omschrijving Ontwikkeling: Implementatie regionale visies Huiselijk Geweld en Kindermishandeling en Mensenhandel Vanuit de regionale visie Huiselijk Geweld en Kindermishandeling en Mensenhandel en een lokale aanpak gaan we verder werken aan bewustwording bij zowel professionals als het brede publiek. Daarnaast stimuleren we het gebruik van het besluit verplichte Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling binnen organisaties en scholen in Twenterand. Tenslotte wordt ingezet op het verstevigen van de integrale aanpak en samenwerking vanuit Zorg en Veiligheid. Meer bewustwording kan leiden tot meer meldingen. Ontwikkeling: Veilig Thuis Twente (VTT) In 2023 is weer een wachtlijst ontstaan bij VTT als gevolg van een autonome stijging van het aantal meldingen en adviezen. De toename van meldingen lijkt een structurele ontwikkeling te zijn die past in

13

het landelijk beeld; in Oost Nederland geldt dit voor 4 van de 5 Veilig Thuis-organisaties. Daarnaast zien we in de gehele zorgketen problemen in de doorstroom. Centrumgemeente Enschede heeft in afstemming met de Twentse gemeenten besloten om op korte termijn een maatregel te treffen voor de aanpak van de wachtlijst door middel van een incidentele subsidie. Voor 2024 en verder zal op basis van verder onderzoek gekeken moeten worden wat er op langere termijn nodig is. Daarbij wordt meegenomen dat de rol van VTT gaat veranderen als gevolg van het Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming.

 Verwerkt besluit: Uitvoering lokaal gezondheidsbeleid Omschrijving De integrale beleidsnota Sociaal Domein bevat nu ook gezondheidsbeleid, met opgaven onder de themalijn de gezonde Twenterander. Preventie is hierin erg belangrijk. In 2024 zal verder invulling worden gegeven aan het actieplan preventie. Hierbij wordt nadrukkelijk de link gelegd met al bestaande activiteiten en interventies op het gebied van onder meer eenzaamheid, laaggeletterdheid en het tegengaan van overmatig middelengebruik. Prioriteit in de komende periode heeft de inzet op het vergroten van de mentale gezondheid. Zowel lokaal als regionaal (bij de GGD) wordt de inzet vergroot. We werken hierin samen met onder meer scholen en organisaties uit het voorliggend veld. Tot slot heeft de inzet op een gezonde leefomgeving ook in 2024 onverminderd onze aandacht.

 Verwerkt besluit: Aanpak drugsproblematiek Omschrijving Mede door meer inzet op voorliggende (lokale) preventieve activiteiten en aframing onderuitputting, is de verwachting dat dit budget kan worden versoberd met € 31.250 in 2024. Het jaar erna kan dit oplopen naar € 56.250 (s) voordelig. Voorstel i/s Financiën v/n Versoberen budget genotsmiddelenbeleid s € 31.250 v Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Versoberen budget genotsmiddelenbeleid

s

€ 31.250

v

 Verwerkt besluit: Uitvoeren van beleid inclusie/toegankelijkheid Omschrijving

Conform het voorgestelde beleid in de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein (zie ook de bijlage in de IBN) en de prioriteiten die het college in hun coalitieprogramma heeft gesteld, zetten we komende jaren meer in op toegankelijkheid zodat iedereen optimaal mee kan doen in Twenterand. Brede inclusie is het doel. Fysieke zaken worden deels al opgepakt zoals de inclusieve speeltuinen, daarnaast is bewustwording ook heel belangrijk. De komende jaren stellen we daarom een budget van € 15.000 per jaar voor (incidenteel 3 jaar) Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Uitvoeren van beleid inclusie/toegankelijkheid

i

€ 15.000

n

 Verwerkt besluit: Voortzetten van het Scheidingspunt Omschrijving Voortzetten scheidingsdienstverlening De in de gemeente actieve scheidingsdeskundige voorziet duidelijk in een behoefte. In bijna de helft van de gevallen van jeugdhulp speelt scheiding (van de ouders) een rol. Een vechtscheiding kost de gemeente gemiddeld 45.000 euro. De wens is daarom om deze vorm van voorliggende inzet te continueren., zoals ook al in de integrale beleidsnota sociaal domein is opgenomen. Voor een jaarbedrag van circa 55.000 euro zal hiertoe een inkoopprocedure worden gestart om het voor 3 jaar in te zetten.

14

Voorstel i/s Financiën v/n voortzetten scheidingsdienstverlening (per jaar)

s

€ 55.200

n

Voorstel

i/s

Financiën

v/n

voortzetten scheidingsdienstverlening (per jaar)

s

€ 55.200

n

 Verwerkt besluit: Handhaven kwaliteitseisen kinderopvang en peuterspeelzaalwerk Omschrijving Ontwikkeling: wijzigingen Wet Kinderopvang De planning was dat vanaf 1 januari 2024 flexibel toezicht landelijk zou worden ingevoerd, echter is dit uitgesteld. We zitten nu in een overgangsperiode, waarin GGD’ en en gemeenten de ruimte krijgen om er alvast mee aan de slag te gaan. In onze regio is er afstemming met GGD en gemeenten hierover. Vanaf 1 januari 2024 gaan aangepaste eisen voor de kinderopvang doorgevoerd worden om het personeelstekort en de werkdruk in de kinderopvang tegen te gaan. Ontwikkelingen hiervoor volgen zodra meer bekend is. Inmiddels is bekend geworden dat het kabinet het gratis aanbieden van kinderopvang met twee jaar uitstelt en in 2027 wil laten ingaan. Redenen voor uitstel zijn het personeelstekort en de verwachte extra vraag als kinderopvang gratis wordt.

 Verwerkt besluit: Uitvoeren Onderwijshuisvesting IHP Omschrijving Ontwikkelingen onderwijshuisvesting Er zijn diverse ontwikkelingen op het gebied van onderwijshuisvesting: het leerlingenaantal van sbo De Sleutel is behoorlijk gegroeid en lijkt structureel. Schoolbestuur SCO-T heeft gevraagd om mee te denken in het thuisnabij onderwijs bieden aan alle kinderen in Twenterand. Dit hangt deels samen met huisvesting, maar ook met de relatie onderwijs-jeugd(hulp) en de uitgangspunten van Passend Onderwijs. Mocht het nodig zijn, komen we hier bij de raad op terug. Daarnaast speelt de ontwikkeling m.b.t. de Oranjeschool: de noodzaak voor vervangende nieuwbouw is in het college besproken in verband met onze zorgplicht. In het coalitieakkoord wordt voor de planvorming rond deze school bijzondere aandacht gevraagd. Er is een projectgroep gevormd en er worden momenteel twee scenario's uitgewerkt: nieuwbouw voor de school, wellicht samen met een kinderopvangorganisatie. Naar verwachting wordt de raad in juli gevraagd om een keuze te maken uit een van deze scenario's. Tevens is het integraal huisvestingsplan (IHP) inmiddels vastgesteld door het college en de raad. De uitvoering en doorontwikkeling zal de komende jaren plaatsvinden.

 Verwerkt besluit: Extra uren bewegingsonderwijs Omschrijving Vanaf september 2023 moeten alle basisscholen 1 uur extra bewegingsonderwijs aanbieden. Dit gebeurt deels in de gemeentelijke sportaccommodaties en deels in Het Punt en de Klaampe. Deze kosten zijn onvermijdelijk. De meerkosten worden geraamd op € 25.200. Uitgangspunt zijn de bestaande accommodaties. Mochten hierin wijzigingen komen (bv. sloop Krijgerstraat), dan komen wij hier in 2024 op terug. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Extra uren bewegingsonderwijs

s

€ 25.200

n

Subdoelen Overzicht verwerkte besluiten Programma Ruimte

15

Activiteiten  Verwerkt besluit: 4e BOA Omschrijving 4e BOA om onbalans uitvoering BOA-taken weg te nemen In de boa evaluatie is een prognose opgenomen die geënt is op de prioriteiten uit het IVP, zonder tekort te doen aan de hoogste risico’s uit de conceptresultaten van de risicoanalyse. Om die prognose te kunnen realiseren is structureel versterking nodig van minstens 0,6 fte. Het college heeft de raad, middels raadsbrief, voorgesteld deze uitbreiding in de kadernota 2024 op te nemen. Het college heeft op 20/12/2022 een besluit genomen over het uitvoeringsprogramma fysieke leefomgeving 2023 inclusief jaarverslag 2022. Bij het advies zat ook een raadsbrief die naar de gemeenteraadsleden is verstuurd over dit onderwerp. Bij punt 2.1 van de raadsbrief is de onbalans in uitvoering Boa-taken 2022 en doorkijk naar 2023 benoemd. De raadsbrief stond op het aanmeldformulier van 13/01/2023 inclusief het uitvoeringsprogramma 2023 en Jaarverslag 2022, het beleidsplan VTH 2019-2023 en de bijlage Piramidemodel en toelichting, behorende bij VTH beleid Twenterand 2019-2022. Voorstel i/s Financiën v/n 4e BOA s € 65.000 n Voorstel

i/s

Financiën

v/n

4e BOA

s

€ 65.000

n

 Verwerkt besluit: Verdieping ondermijning in het buitengebied Omschrijving Ondermijning in het buitengebied In 2023 heeft er een onderzoek plaatsgevonden ten aanzien van ondermijning in het buitengebied. In 2024 zullen de uitkomsten en aanbevelingen uit het onderzoek verder worden uitgewerkt in het actieplan ondermijning.

 Verwerkt besluit: Pilot buurtbemiddeling Omschrijving Pilot buurtbemiddeling Escalerende (buren)ruzies hebben een negatief effect op de leefbaarheid en veiligheid van de woonomgeving. Met een preventieve aanpak (conflictbemiddeling) wordt ingezet op het voorkomen/tegengaan van escalatie. De raad heeft in september 2023 ingestemd met de pilot buurtbemiddeling. De wens van de raad was om buurtbemiddeling in combinatie professionele mediation vorm te geven. Buurtbemiddeling is een vorm van burgerparticipatie waarbij getrainde bemiddelaars (vrijwilligers) ruziënde buren helpen het contact te herstellen, problemen bespreekbaar te maken en oplossingen te bedenken voor hun conflicten. Naast buurtbemiddeling met vrijwilligers blijft professionele mediation beschikbaar voor escalerende zaken waarbij deskundigheid van een professionele mediator noodzakelijk is. De pilot buurtbemiddeling is voor een periode van 2 jaar, waarna zal worden gekeken of dit structureel wordt ingebed.

 Verwerkt besluit: Onderhouden en exploiteren 6 begraafplaatsen Omschrijving Het product begraafplaatsen laat jaarlijks een begroot tekort zien van € 125.000. Voorgesteld wordt om met ingang van 2024 naar een kostendekkend product begraafplaatsen te gaan. Hierdoor ontstaat een voordeel van € 125.000 op onze gemeentebegroting. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Verhogen kostendekkendheid begraafplaatsen

s

€125.000

v

16

 Verwerkt besluit: Uitvoeren taken duurzaamheid Omschrijving De basis voor de gemeentelijke inzet op duurzaamheid was de vastgestelde Agenda Duurzaamheid 2018-2022, die samen met de Twenterandse samenleving is opgesteld. In deze agenda werken wij met focus op de thema’s Energietransitie, Circulaire Economie en Klimaatadaptatie, samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. De Agenda is in 2023 intern geëvalueerd. Per thema is de voortgang in de uitvoering van de afgelopen jaren beoordeeld. De afgelopen jaren is de agenda Duurzaam Twenterand als het ware 'ingehaald' door landelijke ontwikkelingen en uitvoeringstaken voor de genoemde duurzaamheidsthema's die steeds meer bij gemeenten zijn neergelegd (wettelijke taken en verplichtingen o.b.v. interbestuurlijke afspraken). De ambities en doelen uit de Agenda Duurzaam zijn geformuleerd voor de lange termijn (2050) en sluiten aan bij landelijke doelen en ambities. In vervolg op de Agenda Duurzaamheid werken we daarom verder aan de hand van een (werk)programma duurzaamheid, o.b.v. de gemeentelijke taken. De verduurzamingsopgave is groot en complex. Nieuw beleid en regelgeving, ontwikkelingen en innovaties op het gebied van warmtetransitie, klimaatadaptatie, duurzame energieopwekking, schone lucht en waterkwaliteit, duurzame/ slimme mobiliteit en circulariteit gaan snel.

Het is belangrijk deze (landelijke, provinciale en regionale) ontwikkelingen bij te kunnen houden en er waar nodig flexibel op in te kunnen spelen. De samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners blijft onverkort belangrijk. Dit samenwerken vraagt meer inzet op participatie en communicatie en waar nodig de stimulering en ondersteuning van lokale initiatieven. In de toekomst kan het thema duurzaamheid ook een plek krijgen binnen de structuur van de omgevingswet.

 Verwerkt besluit: Besparen energie in de huursector Omschrijving Via de prestatieafspraken met Mijande Wonen (o.a. afspraken over woningkwaliteit en duurzaamheid /warmtetransitie huurwoningen), streven we naar energiebesparen en duurzame energie in de huursector. Het verduurzamen van bestaande woningen heeft prioriteit.

 Verwerkt besluit: Uitvoering Klimaatakkoord / energie Omschrijving We sluiten voor Energie aan bij de doelen van het Klimaatakkoord (in 2030 49% CO2-emissiereductie ten opzichte van 1990 en in 2050: minimaal 80-95% CO2-emissiereductie), de landelijke vertaling hiervan werken we uit in de Regionale Energie Strategie Twente. Voor de periode tot 2030 hebben we onze bijdrage aan de opwek hernieuwbare energie in Twente bepaald (82 GWh). De komende jaren wil het college inzetten op energiebesparing en verduurzaming van woningen en bedrijven, waarbij energiearmoede voorkomen een extra aandachtspunt is. De ambities voor de energietransitie zijn door de raad vastgesteld in de Omgevingsvisie Twenterand 1.0, het besluit over de RES Twente 1.0 en in de Agenda Duurzaam Twenterand. Twenterand sluit in haar ambitie voor een energieneutrale gemeente in 2050 aan bij de doelen van het landelijk Klimaatakkoord en de Regionale Energie Strategie Twente. Het coalitieakkoord stelt dat de gemeente voor dit onderwerp steeds meer uitvoerder is van rijksbeleid. Het rijk wil meer tempo maken met de klimaat- en energietransitie én meer sturing en regie op uitvoering van decentrale overheden. Vanaf 2023 tot en met 2030 krijgen gemeenten meer uitvoeringsmiddelen voor klimaat- en energiebeleid.

Rijksbijdrage (Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) in totaal € 1.702.816 voor 2023, 2024 en 2025, uitgekeerd in 3 tranches te beginnen vanaf mei 2023. Het doel van deze meerjarige regeling is om de capaciteit (bemensing) te vergroten bij decentrale overheden voor de uitvoering van klimaat- en energiebeleid. We stellen voor de ontvangen Klimaatgelden in te zetten o.b.v. de afspraken uit het Klimaatakkoord, die we voor Twenterand hebben vertaald in een werkprogramma duurzaamheid. Onderwerpen daarin zijn Energie Gebouwde Omgeving (Uitvoering geven aan onze Warmtevisie door: Energieloket, besparen energie huursector via prestatie-afspraken Mijande Wonen, uitvoering duurzaamheidsfonds, aanpak energiearmoede, isolatie-aanpak, routekaart verduurzamen maatschappelijk vastgoed), Opwek hernieuwbare energie in zon- en windprojecten (o.a. het gebiedsproces ATT) en RES, stimuleren Zon op dak, Biogas, energieinfrastructuur, Energie bedrijven en Duurzame Mobiliteit (laadinfra). De inzet in 2024 zit o.a. in (uitbouw van) capaciteit voor projectleider ATT/ smart energy hub, communicatie duurzaamheid, wijkregisseur isolatie aanpak, maatschappelijk vastgoed, ondersteunen zon op dak-projecten en coördinatie van het werkprogramma.

17

Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Rijksbijdrage (per jaar)

s

€567.600

v

Inzet personeel (intern/extern)

s

€567.600

n

 Verwerkt besluit: Deelnemen Regionale Energie Strategie (RES) Twente Omschrijving Vastgestelde ambitie is dat wij aansluiten bij de Regionale Energie Strategie Twente (RES Twente) en de doelen van het Klimaatakkoord. In 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met de RES Twente 1.0 als strategische koers voor 2030. De RES wordt herijkt zodat de regionale koers voor het bereiken van de opgave in 2030 in beeld blijft. In 2024 wordt de RES 2.0 opgeleverd. Als bijdrage in de Twentse opgave tot 2030 heeft Twenterand een opgave van maximaal 82 GWh, in te vullen met een flexibele energiemix voor de opwek van hernieuwbare elektriciteit. Aan de uitwerking van deze opgave heeft de raad voorwaarden verbonden. De voorkeursvolgorde voor de opwek van duurzame energie tot 2030 is door de raad gegeven: maximaal zon op dak, zon op (te ontwikkelen) zandwinplassen, windenergie (met randvoorwaarden). Ook geven we ruimte aan erfmolens met een tiphoogte tot 35 meter en zonnevelden tot 1 ha. Duidelijk is dat in de uiteindelijke energiemix ook wind een plek kan krijgen. Met zon en windprojecten gaan we zorgvuldig om, met aandacht voor volksgezondheid. Participatie van inwoners in het proces van de uitwerking van plannen en maximaal lokaal eigendom, zijn voor de raad belangrijke condities.

Voor grootschalige opwek van hernieuwbare energie in het buitengebied werken we aan een goede uitwerking met aandacht voor ruimtelijke kwaliteit, gezondheid en leefomgeving. Dat gebeurt in het zoekgebied Vriezenveen zuidoost/ ATT gebied, door met inwoners, grondeigenaren en ondernemers, de mogelijkheden voor wind te verkennen en uit te werken met de intentie hier een nieuw (energie)landschap te realiseren. Vanwege de grote impact op de leefomgeving van m.n. wind, is gemeentegrensoverschrijdende afstemming en goede communicatie nodig. Voor een optimaal proces werken we samen met inwoners, buurgemeenten, de provincie en in de RES Twente. De verdere ontwikkeling is afhankelijk van bestuurlijke keuzen in het gebiedsproces ATT. Onze bijdrage in de RES Twente moeten we borgen in ons omgevingsbeleid en uitvoeringsprogramma. De voorkeursvolgorde voor opwek duurzame energie, participatie (in gebiedsproces en lokaal eigendom /financiële participatie) is uitgewerkt het beleidskader duurzame energie Twenterand, vastgesteld in 2023. Dit beleidskader is een bouwsteen voor onze Omgevingsvisie / Omgevingsplan via het spoor Omgeving (doelenboom BoWoRo).

 Verwerkt besluit: Coördineren Energieloket 3.0 Omschrijving Het lokale Energieloket heeft een belangrijke rol in de uitvoering van de Warmtevisie. Via informatie en communicatie door het Energieloket en met de inzet van persoonlijk advies van de vrijwillige energiecoaches in Twenterand, stimuleren en ondersteunen we inwoners. Sinds 2022 werken zeven gemeenten in west-Twente, waaronder Twenterand, samen voor de coördinatie van energiecoaches. Inwoners maken veelvuldig gebruik van de mogelijkheid om in gesprek te gaan met een energiecoach.

 Verwerkt besluit: Energieprojecten Omschrijving Netcapaciteit: Elke twee jaar stellen netbeheerders Enexis en Coteq hun investeringsprogramma bij, zodat inzicht ontstaat voor de planning en programmering van de aanpassing van het elektriciteitsnetwerk. Uit de laatste Netimpactanalyse blijkt dat het Twentse RES-bod alleen haalbaar is met maatregelen voor meer systeemefficiëntie en aanvullende investeringen en werkzaamheden. De druk op het elektriciteitsnet neemt steeds verder toe, niet alleen door de toename van opwek van hernieuwbare energie, maar ook door de verwachte toename van elektriciteitsgebruik (door bijvoorbeeld industrie, woningbouw en mobiliteit). Voor 6 knelpunten in Twente zijn nog geen directe oplossing in beeld en hiervan is voor 4 stations al duidelijk dat er onvoldoende ruimtelijke uitbreiding

18

mogelijk is, o.a. voor Vroomshoop. Na de daar al uitgevoerde uitbreiding zullen andere oplossingen onderzocht moeten worden. Potentieel is dit een locatie voor een Smart Energy Hub. Er is meer provinciale regie op de regionale energie-infrastructuur via het provinciale Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (pMIEK). De provincie adviseert de netbeheerders Tennet, Enexis en Coteq, via het pMiek over de aanpak en prioritering van projecten. Uitgangspunten voor de prioritering zijn bijdrage aan maatschappelijke waarde en efficiënt gebruik van het elektriciteitsnet. De energietransitie vraagt om intensieve samenwerking en gezamenlijke sturing tussen overheden en netbeheerders. De samenhang tussen het energiesysteem, ruimtelijke ontwikkelingen en verduurzaming van industrie, gebouwde omgeving en mobiliteit, is daarbij van belang. Dit gaat om een doorlopende samenwerking en afstemming voor een betrouwbaar en duurzaam energiesysteem. Smart Energy Hub: Samen met lokale ondernemers, provincie, waterschap, netbeheerders en enkele andere stakeholders onderzoeken we de haalbaarheid van het oprichten van een 'Smart Energy Hub' in Twenterand. Hierbij worden verschillende mogelijkheden onderzocht om netcongestie tegen te gaan en bedrijven te verduurzamen. Er is bijzondere aandacht voor de productie van waterstof. Ook de koppeling met bio/groengas wordt hierbij gemaakt.

In 2024 verwachten wij een vervolgstap in de verkenning voor de samenwerking. Energiebesparen bedrijven: Via de ODTwente wordt toezicht en de handhaving voor de energiebesparingsplicht van bedrijven versterkt. Met het programma Economie bekijken we mogelijkheden voor het beter informeren van onze ondernemers over verduurzamen (van hun energieverbruik). Zon op Dak : Voor 2030 wil Twenterand maximaal inzetten op het benutten van de mogelijkheden van Zon op Dak. De netcongestie is belemmerend voor de ontwikkeling van grootschalig Zon op Dak. Omdat er in de gemeente nog veel dakoppervlak is dat in theorie geschikt is voor zonne-energie, willen wij bedrijven actief benaderen voor ondersteuning bij alternatieve oplossingen. Het gaat vooral om grote (agrarische) bedrijfsdaken, soms in combinatie met de mogelijkheid van asbestsanering en voor participatie. Stimuleren Duurzaam gas: Wij stimuleren de ontwikkeling van een biogashub van monomestvergisters op boerderijschaal in Weitemanslanden, samen met de boeren en Cogas ( en andere regionale partners zoals de plattelandsgemeenten in RES Twente verband).

 Verwerkt besluit: Uitvoeren Warmtevisie Omschrijving Uiteindelijk moeten in 2050 alle woningen en gebouwen in de gemeente van het aardgas af zijn. Als eerste bescheiden stap tot 2030 zetten we in op isoleren en energiebesparen, met aandacht voor ventileren. Op dit moment zijn voor onze gemeente als alternatief voor aardgas vooral individuele oplossingen zoals warmtepompen en hybride oplossingen in beeld. Voor hybride oplossingen stimuleren we de ontwikkeling van groen gas om het gebruik van aardgas te verminderen. Het uitgangspunt is ‘haalbaar en betaalbaar’ en daar willen we ook ons duurzaamheidsfonds voor inzetten, naast landelijke regelingen. Het uitgangspunt voor de uitvoering is dat we samen met inwoners aan de slag gaan en actief op zoek gaan naar kansrijke gebieden en initiatieven in de gemeente. Landelijk is het streven om voor 2024 het uitvoeringsplan warmtevisie te ontwikkelen. Landelijke programma's, zoals het Programma Versnelling Verduurzaming Gebouwde Omgeving en het Nationaal Isolatie Programma, ondersteunen de gemeenten.

Voor de uitvoering van de Warmtevisie richten we ons in 2024 op de volgende activiteiten: • Energieloket met energiecoaches voor individueel advies aan woningeigenaren; • Duurzaamheidsfonds/-subsidie voor ondersteuning woningeigenaren, met name gericht op inwoners met een kleinere beurs; • de aanpak energie armoede door energiebesparing te realiseren, o.a. met de Klusbus; • de lokale isolatie aanpak uit het Nationaal Isolatie Programma. De specifiek voor deze opgave beschikbaar gestelde rijkssubsidies en de middelen vanuit ons duurzaamheidsfonds (uit opbrengsten zonnepark Oosterweilanden) zetten we zoveel mogelijk gecombineerd in. We zoeken voor een wijkaanpak een regisseur voor isolatie / warmte. In de verduurzaming van de gebouwde omgeving moet ook aandacht zijn voor maatschappelijk vastgoed, scholen en verenigingen.

19

 Verwerkt besluit: Activiteiten klimaatadaptatie Omschrijving De ambities uit de agenda voor klimaatadaptatie zijn opgenomen in de Omgevingsvisie. De ambities vanuit de agenda zijn bijgesteld, namelijk: • In 2030 is er in Twenterand geen/zo min mogelijk wateroverlast in de bebouwde omgeving; • In 2040 is het maatschappelijk vastgoed klimaatbestendig; • In 2050 is Twenterand klimaatbestendig en kunnen we dealen met de veranderingen van het klimaat. - De projecten drinkwaterwinning vragen ook in 2024 onze aandacht - Klimaatadaptatiemaatregelen zijn opgenomen in de doelenboom openbare ruimte en verkeer

 Verwerkt besluit: Optimaliseren inzamelstructuur huishoudelijk afval Omschrijving De gemeente Twenterand heeft de zorgplicht voor de inzameling van huishoudelijk afval en heeft de ambitie om in 2025 90% grondstoffen van afval te scheiden. Onze inzet is om ook bij hoogbouw GFT fracties in te zamelen. Ook wordt er minder frequent (rest)afval ingezameld en vaker grondstoffen. Voor het verbeteren van de Circulaire economie wordt er eerst gekeken naar de eigen rol van de gemeente.

 Verwerkt besluit: Uitvoeringsprogramma VTH- speerpunten ODT Omschrijving In 2022 zijn de laatste stappen gezet binnen het provinciaal traject voor de aanschaf van een nieuwe VTH risicomodel. Dit betrof het lokaal maken van het model. De uitvoering van de VTH-taken baseren op een risicomodel met risicoanalyse bij niet naleven van de normen is een wettelijk plicht. Het zorgt daarnaast ook voor structuur, uniformiteit en efficiëntie. Dit om kosten te besparen en een zo groot mogelijke uniformiteit te realiseren. Het risicomodel was in 2020 nog niet beschikbaar. In 2023 wordt het afgerond en kan het worden ingezet bij de uitvoering van alle VTH-taken in 2024. Ontwikkelingen milieutaken, de ODT en de gevolgen Diverse ontwikkelingen eisen structureel een hogere jaarlijkse bijdrage aan de ODT. Recentelijk is met de resultaten uit het onderzoekstraject 'Herijking financiering ODT' aangetoond dat het noodzakelijk is om financiële dekking in evenwicht te brengen met de realiteit ten einde een gezonde en duurzame begroting voor de gemeente en de ODT te realiseren. Conclusie van het traject is: Twentebreed dient de jaarlijkse bijdrage aan de ODT naar een hoger realistisch niveau te worden gebracht om alle wettelijke milieutaken door de ODT uit te kunnen laten voeren. De prognose voor 2024 laat een omvangrijke realistische toename van de gemeentelijke bijdrage aan de ODT zien.

Oorzaken: meer opdrachten aan de ODT vanwege het feit dat de gemeenten zich ontwikkelt in woningbouw en bedrijven, gewijzigde regelgeving in relatie tot klimaatdoelen, stikstof bodem(PFAS) en energietransitie. De gevolgen van de ontwikkelingen in relatie tot de begroting zijn weergegeven in onderstaande tabel. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Ontwikkelingen ODT

s

€280.000

n

Het bedrag loopt op naar € 345.000 in 2026

 Verwerkt besluit: Geluidssaneringsprojecten / Inventariseren en sanering asbest in de bodem Omschrijving Betreffende sanering wegverkeerslawaai zijn er projecten in uitvoering. De projecten worden samen met de ODT uitgevoerd. Waar het gaat om de inventarisatie/sanering van locaties waar (mogelijk) sprake is van asbest in de bodem neemt de gemeente Twenterand deel aan het door de Rijksoverheid gefinancierde Projectbureau BAS (bodem asbest sanering).

 Verwerkt besluit: Uitvoeringsprogramma VTH Omschrijving

20

Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet (Ow) in werking. Dat geldt - zoals zich dat nu laat aanzien (1-8-2023) - ook gelijktijdig voor de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). De Eerste Kamer kan daar nog verandering in brengen in het laatste kwartaal van 2023. Beide wetten hebben brede gevolgen voor Programma Ruimte en in het bijzonder voor de VTH-producten. Taken krijgen een andere inhoud en rollen zullen veranderen. Dat gaat niet ineens maar gedoseerd. Zo zal er meer aandacht zijn voor participatie en het uitgangspunt 'Ja, mits' waardoor er een positieve houding wordt benadrukt bij initiatieven en vergelijkbare oplossingen. Dat betekent ook meer maatwerk, meer aandacht, meer advies en meer tijd/capaciteit per product.

 Verwerkt besluit: Kanaal Almelo - De Haandrik Omschrijving De problematiek rondom het kanaal Almelo-De Haandrik zal de komende jaren onze aandacht blijven vragen. Met name waar het gaat om onderhoud aan de damwanden (m.n. vervangen en/of herstellen van kadeconstructies). Ook de gemeentelijke wegen langs het kanaal vragen onderhoud. Gedupeerde woningeigenaren en ondernemers hebben de wens uitgesproken om ondersteuning van de gemeente te ontvangen. Daarnaast zullen beschadigde woningen hersteld moeten worden. Hiervoor is in veel gevallen een gemeentelijke omgevingsvergunning nodig. Voor specialistische taken en vergunningverlening schakelen wij indien nodig externe expertise in. Dit geldt ook voor de projectleiding en communicatie. Voor de extra personele inzet zijn in de begroting van 2024 middelen opgenomen. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Kanaal Almelo de Haandrik

i

€270.000

n

 Verwerkt besluit: Woningbouwversnelling Omschrijving Er is een toenemende vraag naar woningen. De in 2021 vastgestelde regionale woonagenda Twente 2021-2025 geeft Twenterand meer ruimte kwalitatieve woningbouw toe te voegen. Naast bouwen voor de lokale vraag wil Twenterand ook bijdragen aan de regionale behoefte naar woningen. Deze ambitie is in de Woondeal (2022) omgezet in een inspanningsverplichting voor de realisatie van een minimaal aantal woningen. Sleutelprojecten en gebieden moeten zorgen voor woningbouwversnellingen en het halen van deze doelstelling Op het gebied van woningbouw komt er veel op de gemeente af qua verplichtingen en gemaakte afspraken. Om overzicht te krijgen en beter te kunnen sturen is in 2023 een Programmaplan Wonen opgesteld. Ook in het collegeprogramma heeft het college haar ambities qua woningbouw aangegeven. Er wordt ingezet op groei. Voor wonen wordt in de kadernota € 50.000 gevraagd om een eerste stap te zetten om deze ambities en verplichtingen te kunnen realiseren. Dit budget kan worden ingezet voor onderzoek, analyse, eventuele ondersteuning etc. Dit bedrag wordt gedekt uit het ontwikkelingsbudget van de coalitie. Het Programmaplan Wonen en de bijbehorende gefaseerde uitvoering zal door de raad worden vastgesteld.

De bijbehorende financiën zullen worden meegenomen in de kadernota / begroting van 2025 en indien nodig apart bij de raad worden aangevraagd. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Programmaplan wonen

s

€ 50.000

n

Verlaging ontwikkelbudget coalitie

s

€ 50.000

v

 Verwerkt besluit: Woonvisie Twenterand Omschrijving

21

In 2022 is de Woonvisie vastgesteld. In 2024 wordt uitvoering gegeven aan dit volkshuisvestelijk beleid. Uit het woonbehoefte onderzoek is gebleken dat er in Twenterand tot 2031 behoefte is aan 550 huishoudens. Tevens is er door de provincie een regionale behoefte aan 5.000 tot 7.000 woningen gedefinieerd. Via inbreidingsprojecten, uitleg locaties en sleutelprojecten wil Twenterand bijdragen aan deze opgave. Het opstellen van een woonvisie is momenteel nog een verplichting voor gemeenten op grond van de Woningwet. In het wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting komt deze plicht te vervallen. In plaats daarvan komt de plicht om op grond van de Omgevingswet een omgevingsvisie vast te stellen en het hierin opgenomen beleid gericht op de volkshuisvesting verder uit te werken in een verplicht volkshuisvestingsprogramma. In afwachting van (het moment van) vaststelling van de definitieve wet zullen we als gemeente ons voorbereiden op nieuwe wettelijke verplichtingen.

 Verwerkt besluit: Prestatieafspraken Mijande Wonen Omschrijving In 2024 werkt de gemeente samen met woonpartner Mijande Wonen en de Huurdersraad, op basis van de Prestatieafspraken (de Raamovereenkomst 2021-2024 en Uitvoeringsagenda 2023-2024) . In 2024 vindt er een evaluatie plaats en worden nieuwe afspraken (Raamovereenkomst en uitvoeringsagenda) gemaakt voor de komende periode.

 Verwerkt besluit: Opzetten/uitvoeren woonzorgvisie Omschrijving In het Rijksprogramma een thuis voor iedereen is de volgende tekst opgenomen: De woonzorgvisies vormen de basis voor gemeenten om op lokaal niveau bindende wederkerige afspraken te maken met woningcorporaties, particuliere verhuurders, zorgaanbieders/ zorgkantoren en andere partijen in het fysiek en sociaal domein, over de prestaties die geleverd moeten worden om aan de woon- en zorgbehoeften te voldoen. De gemeentelijke taak voor het opstellen van woonzorgvisies en de coördinerende rol van provincies krijgt een wettelijke verankering via het wetsvoorstel dat is gericht op het versterken van de regie op de volkshuisvesting. Beoogde inwerkingtreding is 1 januari 2024 In afwachting van (het moment van) vaststelling van de definitieve wet zullen we als gemeente ons waar dat kan - voorbereiden op nieuwe wettelijke verplichtingen. Wonen en zorg wordt een integraal onderdeel van de het nieuwe programmaplan wonen. In regionaal verband worden urgente- en aandachtgroepen in beeld gebracht en gaat gesproken worden over de opvang en verdeling van deze doelgroepen . Het budget moet komen uit het programmaplan wonen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=809be765-f575-4a95-8ec4-0e47b8c827fd