CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2023

Raadsvergadering 8 november 2022, gemeente TwenterandBij agendapunt: Programmabegroting 202339.474 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

48

In 2020 werd in Twenterand 30,6 GWh aan hernieuwbare elektriciteit opgewekt, door zon op veld en zon op dak. Als volgende stap naar het jaar 2030 heeft de gemeenteraad op 6 juli 2021 ingestemd met de RES Twente 1.0 als strategische koers. Met daarin een bijdrage van Twenterand aan de Twentse opgave tot 2030 van maximaal 82 GWh, in te vullen met een flexibele energiemix voor de opwek van hernieuwbare elektriciteit. Aan de uitwerking van deze opgave heeft de raad voorwaarden verbonden. De voorkeursvolgorde voor de opwek van duurzame energie tot 2030 is door de raad gegeven: maximaal zon op dak, zon op (te ontwikkelen) zandwinplassen, windenergie (met randvoorwaarden). Ook is in het nieuwe coalitieakkoord aangegeven dat we ruimte willen geven aan erfmolens met een tiphoogte tot 35 meter en zonnevelden tot 1 ha. Duidelijk is dat in de uiteindelijke energiemix ook wind een plek kan krijgen. Met zon en windprojecten gaan we zorgvuldig om, met aandacht voor volksgezondheid. Participatie van inwoners in het proces van de uitwerking van plannen en maximaal lokaal eigendom, zijn voor de raad belangrijke condities. We zoeken voor grootschalige opwek van hernieuwbare energie in het buitengebied een goede uitwerking, met aandacht voor ruimtelijke kwaliteit en kwaliteit leefomgeving.

Dat doen we in het (in de Omgevingsvisie Twenterand 1.0 aangewezen) zoekgebied Vriezenveen zuidoost, door met inwoners, grondeigenaren en ondernemers, de mogelijkheden voor wind te verkennen en uit te werken met de intentie hier een nieuw (energie)landschap te realiseren. Vanwege de grote impact op de leefomgeving van m.n. wind, is minimaal gemeentegrensoverschrijdende afstemming en goede communicatie nodig. Voor een optimaal proces zoeken wij samenwerking met onze inwoners, buurgemeenten, de provincie en in de RES Twente. De verdere ontwikkeling in het gebiedsproces grootschalige opwek is afhankelijk van bestuurlijke keuzes over het resultaat van de verkenningsfase van het gebiedsproces ATT voor het vervolg van samenwerking. De lokale uitvoering van de RESsen kampt met vertraging (landelijk én in Twente), en daarmee stagneert de ontwikkeling van wind- en zonneprojecten. De urgente ambitie van voldoende groene energieopwekking in 2030 uit het Klimaatakkoord staat onder druk (momentopname "Foto NP RES" van juli 2022). In juli 2023 moet een voortgangsdocument RES 2.0 worden opgeleverd, waarin o.a. de zoekgebieden zijn vastgelegd. Provincie Overijssel geeft aan meer regie te nemen - vooral voor wind- via haar omgevingsvisie en -verordening en het Provinciaal Programma Energiestrategie (PPE).

Verder neemt de provincie meer (ruimtelijke en programmatische) regie op de regionale energie-infrastructuur. Onze bijdrage in de RES Twente moeten we borgen in ons eigen omgevingsbeleid en uitvoeringsprogramma. De voorkeursvolgorde voor opwek duurzame energie, participatie (in gebiedsproces en lokaal eigendom /financiële participatie) werken we uit in de aanpassing van het beleidskader duurzame energie. Het beleidskader is een bouwsteen voor onze Omgevingsvisie / Omgevingsplan via het spoor Omgeving (doelenboom BoWoRo)

 Coördineren Energieloket 3.0 Omschrijving (toelichting) Het lokale Energieloket heeft een belangrijke rol in de uitvoering van de Warmtevisie. Via informatie en communicatie door het Energieloket en met de inzet van persoonlijk advies van de vrijwillige wooncoaches in Twenterand, stimuleren en ondersteunen we inwoners. Sinds het begin van 2022 werken zeven gemeenten in west-Twente, waaronder Twenterand, samen voor de coördinatie van energiecoaches (voorheen wooncoaches genoemd). Inwoners maken veelvuldig gebruik van de mogelijkheid om in gesprek te gaan met een energiecoach. Sinds de energieprijzen zijn gestegen, is er een toename zichtbaar in het aantal aangevraagde adviesgesprekken met energiecoaches. We zetten in op het werven van enkele nieuwe energiecoaches en een nauwe samenwerking met gemeenten in west-Twente om zo efficiënt en effectief mogelijk te werken op dit gebied.

 Energieprojecten Omschrijving (toelichting) Netcapaciteit: Voor verbetering van de netcapaciteit werkt Enexis samen met de gemeente aan uitbreiding van de capaciteit rondom het elektriciteitsstation in Vroomshoop. Volgens planning heeft Enexis begin 2023 de uitbreiding van het station Vroomshoop gereed. Netcongestie blijft echter nog een probleem door het bovenliggend hoogspanningsnet van Tennet. De druk op het elektriciteitsnet neemt steeds verder toe. Projecten voor duurzame energie, bedrijvigheid en mobiliteit lopen aan tegen de capaciteit van de energie-infrastructuur, net als elders in Nederland. Er komt meer provinciale regie op de regionale energie-infrastructuur. De energietransitie vraagt om intensieve samenwerking en gezamenlijke sturing tussen overheden en netbeheerders. De samenhang tussen

49

het energiesysteem, ruimtelijke ontwikkelingen en verduurzaming van industrie, gebouwde omgeving en mobiliteit, is daarbij van belang. Smart Energy Hub: samen met lokale ondernemers, provincie, waterschap, netbeheerders en enkele andere stakeholders onderzoeken we de haalbaarheid van het oprichten van een 'Smart Energy Hub'. Hierbij worden verschillende mogelijkheden onderzocht om netcongestie tegen te gaan en bedrijven te verduurzamen. Er is bijzondere aandacht voor de productie van waterstof. Ook de koppeling met bio/groengas wordt hierbij gemaakt. Energiebesparen bedrijven: Het toezicht en de handhaving door decentrale overheden als bevoegd gezag voor de energiebesparingsplicht van bedrijven wordt versterkt. Het rijk zorgt voor extra middelen aan de omgevingsdiensten. Zon op Dak : Voor 2030 wil Twenterand maximaal inzetten op het benutten van de mogelijkheden van Zon op Dak. Omdat er in de gemeente nog veel dakoppervlak is dat in theorie geschikt is voor zonne-energie, willen wij bedrijven actief benaderen. Het gaat vooral om grote (agrarische) bedrijfsdaken, soms in combinatie met de mogelijkheid van asbestsanering en voor participatie. De netcongestie is belemmerend voor de ontwikkeling van grootschalig Zon op Dak. In 2023 wordt een plan van aanpak Zon op Dak opgesteld.

Stimuleren Duurzaam gas: Wij onderzoeken samen met andere stakeholders als andere Twentse plattelandsgemeenten en Cogas (in RES Twente verband), de mogelijkheden voor biogasproductie in een kansrijk cluster als Weitemanslanden. Startpunt is de interesse van boeren voor deelname in een groengas Hub.

 Uitvoeren Warmtevisie Omschrijving (toelichting) Uiteindelijk moeten in 2050 alle woningen en gebouwen in de gemeente van het aardgas af zijn. Als eerste bescheiden stap tot 2030 zetten we in op isoleren en energiebesparen, met aandacht voor ventileren. Op dit moment zijn voor onze gemeente als alternatief voor aardgas vooral individuele oplossingen zoals warmtepompen en (hybride) oplossingen in beeld. Het uitgangspunt is ‘haalbaar en betaalbaar’ en daar willen we ook ons duurzaamheidsfonds voor inzetten, naast landelijke regelingen. Het uitgangspunt voor de uitvoering is dat we samen met inwoners aan de slag gaan en actief op zoek gaan naar kansrijke gebieden en initiatieven in de gemeente. In de uitvoering hebben we aandacht voor energie-armoede. In 2022 hebben wij van het rijk € 810.267 ontvangen voor aanpak energie armoede. De uitvoering loopt tot eind 2023. Nederland kent sterke stijgingen in de energieprijzen ten gevolge van de oorlog in Oekraïne. Landelijk is het streven om voor 2024 het uitvoeringsplan warmtevisie te ontwikkelen. Landelijke programma's, zoals het Programma Versnelling Verduurzaming Gebouwde Omgeving en het Nationaal Isolatie Programma, ondersteunen de gemeenten. In 2023 komen we met een verdere uitwerking voor het uitvoeringsplan warmtevisie.

Subdoel: Er is een duurzame en meer circulaire inzamelstructuur voor huishoudelijk afval De gemeente Twenterand is op weg naar een circulaire economie in 2050 en sluit hiervoor aan bij het rijksbrede programma Circulaire Economie ‘Nederland Circulair in 2050’. In 2030 worden er in Twenterand 50% minder primaire grondstoffen gebruikt.

Activiteiten  Optimaliseren inzamelstructuur huishoudelijk afval Omschrijving (toelichting) De gemeente Twenterand heeft de zorgplicht voor de inzameling van huishoudelijk afval en heeft de ambitie om in 2025 30 kg restafval per inwoner en een scheidingspercentage van 90% per jaar te behalen. In 2023 wordt de inzamelstructuur voor hoogbouw verder ontwikkeld en gerealiseerd door de plaatsing ondergrondse containers. In 2023 vervalt de zwerfafvalvergoeding van € 40.000 welke jaarlijks besteed werd aan de inkoop van opruimsets, opzetten van acties en het inkopen van afvalbakken voor de openbare ruimte. Het houden van opschoonacties (Mooi Schoon) door scholen wordt wel doorgezet en uitgevoerd door ROVA.

50

Subdoel: Kwaliteit leefomgeving voldoet aan milieunormen Activiteiten  Uitvoeringsprogramma VTH- speerpunten ODT Omschrijving (toelichting) In 2020 zijn we gaan deelnemen aan een provinciaal traject voor de aanschaf van een nieuwe VTH risicomodel. We zijn namelijk nu ook wettelijk verplicht om een risicoanalyse voor vergunningverlening uit te voeren. Bovendien helpt de gezamenlijke aanpak om kosten te besparen en een zo groot mogelijke uniformiteit te realiseren. Momenteel is er een overeenkomst met een leverancier die de Risico-analyse heeft gebouwd en ons helpt om het systeem te vullen. Via expertsessies worden details ingevuld. De verwachting is dat de Risicomodule eind 2022 vastgesteld kan worden en in 2023 operationeel is. Voor energietoezicht bedrijven zijn in de meicirculaire 2022 extra middelen ODT opgenomen. Deze worden meegenomen in het uitvoeringsprogramma 2023. Vanaf 1 januari 2023 zijn kantoren verplicht een energielabel C te hebben. In het uitvoeringsprogramma 2023 wordt capaciteit gereserveerd om hier toezicht op te houden. Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet krijgt de gemeente verantwoordelijkheid voor een aantal bodemtaken die voorheen bij de provincie lagen. De uitvoerende taken onder deze verantwoordelijkheid worden door de ODT uitgevoerd. Beleidsvorming ligt bij de gemeente.

In 2022 is gestart met het opstellen van een Bodemvisie als bouwsteen of als uitwerking van de Omgevingsvisie en in 2023 wordt deze vastgesteld. (zie doelenboom BoWoRo)

Subdoel: Ongezonde (milieu)situaties inventariseren en ongedaan maken Activiteiten  Asbestsanering Omschrijving (toelichting) In de Kadernota 2020 waren voor de jaren 2020 t/m 2022 middelen opgenomen voor een Asbestfonds. Vanaf 2023 komt deze reserve te vervallen. En wordt er geen verder vervolg aan dit fonds gegeven. Voor particulieren blijft het mogelijk om gratis te storten tot 35 m² bij de milieustraat. Voor de sanering van asbest in de bodem bestaat het Bureau Asbest Sanering (BAS), een samenwerking van meerdere gemeenten waarbij de uitvoering gemandateerd is aan een gespecialiseerd projectbureau. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft voor het onderzoek naar asbest en de sanering ervan in de bodem financiële middelen beschikbaar gesteld voor de periode 2016 tot en met 2022. In deze periode zijn met name de openbare risicolocaties aangepakt . In 2022 is het doel alle gevoelige locaties onderzocht te hebben. Voor Twenterand zijn daarvoor kaarten gemaakt met potentieel verdachte locaties. Begin 2023 zouden noodzakelijke saneringen kunnen worden uitgevoerd als uit onderzoek dat naar voren komt en er voldoende Rijksbudget beschikbaar is. Door het Rijk zijn voor de periode 2023 en verder nog geen toezeggingen gedaan om financiële middelen beschikbaar te stellen om de sanering van asbest voort te zetten. Het Ministerie heeft de aanvraag daartoe afgewezen.

Wel is het Ministerie bereid met BAS te onderzoeken hoe de saneringen vanaf medio 2023 (door BAS) gecontinueerd kunnen worden. Mocht dit niet tot een succes leiden, zal het projectbureau BAS eindigend zijn en zullen de afzonderlijke gemeenten verantwoordelijk worden voor de asbestsanering in de bodem in de eigen gemeente. Tevens zal de financiële Rijksbijdrage dan ontbreken. Dit zal inhouden dat noodzakelijke saneringen volledig voor rekening van de grondeigenaar zal zijn.

Beleidsdocumenten Klimaatakkoord Klimaatakkoord gebouwde omgeving

51

Metingen Beleidsdoelen

Begroo Begroo 2021 t 2023 t 2022

2020

2019

2018

2017

2016

Bron

Er is een duurzame inzamelstructuur voor huishoudelijk afval Kg restafval per inwoner

*

**

75

81

73

76

75

76

Waarstaatjegemeente.nl / grondstoffenmonitor

Scheidingspercentage afval

***

**

85

84

84

83

84

83

grondstoffenmonitor

6,5 % / 11,5 % ****

Waarstaatjegemeente.nl/ Klimaat monitor.databank.nl

Er is minder energie verbruikt en het aandeel duurzame energie is toegenomen. % Hernieuwbare energie

nnb

**

**

13,2 % / 10,5 %/ 8,8 %/ 7,2%/ 19,2 % 16,7 % 13,7 % 12,1% **** **** **** ****

Totaal bekend energiegebruik (TJ)

nnb

**

**

2314

2353

2493

2372

2307

Klimaatmonitor.databank.nl

*******

nnb

43 ha

44 ha

47 ha

49 ha

52 ha

56 ha

Readaar

100% 100%

70%

63% ********

eigen gegevens

Ongezonde situaties saneren m2 asbestverdachte daken

Indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH Realiseren Uitvoeringsprogramma

80%

aantal controles bedrijven met aandacht op energiemaatregelen

75

65

30

65

87

eigen gegevens

Aantal bestuurlijke (her)controles milieu in handhavingssfeer

25

25

19

30

1

eigen gegevens

* ambitie 30kg restafval in 2025 ** deze gegevens zijn nog niet beschikbaar *** doelstelling 90% in 2025 **** hernieuwbare energie inclusief toedeling vanuit Twence ***** streven naar 20% duurzame opwek in 2020 ****** energieneutraal in 2050 ******* 70% ( van alle daken (56ha) gesaneerd in 2022 (coalitieakkoord). 2019: 16% ******* milieuvergunningverlening: 83%, milieutoezicht: 43 %

52

Doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling, Gemeentelijk Vastgoed en VTH Doelenboom

Beoogd maatschappelijk effect In Twenterand is het prettig wonen en werken

Doel: Betere toedeling van functies in de fysieke leefomgeving Doel: Betere afstemming op woningvraag Doel: Passender vestigingsmogelijkheden voor bedrijven Doel: Gemeentelijk vastgoed of het gebruik daarvan ondersteunt maatschappelijke doelen Subdoel: Werken volgens de omgevingswet en WKB Activiteiten  Actualiseren Omgevingsvisie 1.0 Omschrijving (toelichting) Eind 2021 is de Omgevingsvisie Twenterand 1.0 vastgesteld. Deze wordt het eerste kwartaal van 2023 geactualiseerd. Bij de actualisatie worden eerder vastgestelde beleidswijzigingen in de omgevingsvisie verwerkt. De actualisatie van de omgevingsvisie is beleidsarm en bevat: • beleidswijzigingen waarover het College van B&W of de gemeenteraad een besluit hebben genomen; • omissies; • ambtshalve wijzigingen.

 Opstellen gebiedsprogramma kernen Omschrijving (toelichting)

53

In 2023 starten we met het maken van het gebiedsprogramma kernen (wonen en openbare ruimte) en daarbij benodigde bouwstenen voor verschillende beleidsterreinen. Op een aantal terreinen is er sprake van witte vlekken die moeten worden in- en aangevuld. De benodigde tijd is daarvoor niet altijd beschikbaar. Daar waar nodig moeten we onze mensen vrij kunnen maken, dan wel expertise kunnen inhuren. Dat wordt gedekt binnen het budget Omgevingswet.

 Doorontwikkeling Omgevingswet Omschrijving (toelichting) Per 1 januari 2023 treedt de Omgevingswet in werking. Deze Nederlandse wet beoogt een verregaande vereenvoudiging van het stelsel van wetgeving voor de ontwikkeling en het beheer van de leefomgeving (omgevingsrecht), door tientallen wetten en honderden regels te bundelen in één nieuwe wet. De wet zorgt voor andere regels op het terrein van water, lucht, bodem, natuur, infrastructuur, gebouwen en cultureel erfgoed. Meer informatie: https://aandeslagmetdeomgevingswet.nl/. In 2023 zetten we met name in op de volgende onderdelen: • Leren werken met en verbeteren van de nieuwe werkprocessen De nieuwe en/of aangepaste werkprocessen moeten eigen gemaakt worden. Dat zal extra inzet en tijd kosten. • Anders werken De Omgevingswet vraagt een andere manier van werken. Door de kortere doorlooptijd van vergunningstrajecten wordt vooroverleg belangrijker. Deze krijgt onder andere vorm via de Omgevingstafel, waar initiatieven integraal worden besproken. Vanaf 2023 werken we met de omgevingstafel. Daarnaast krijgt participatie krijgt een grotere rol. In 2023 starten we met de uitvoering van het in 2022 vastgestelde participatiebeleid Omgevingswet. • Opleiden medewerkers In 2023 worden, daar waar nodig, medewerkers (verder) opgeleid.

• Informatievoorziening Een onderdeel van de nieuwe Omgevingswet is een digitaal stelsel Omgevingswet (DSO). Het wordt de opvolger van het digitale Omgevingsloket. Onze inwoners en bedrijven gaan straks via het DSO hun aanvragen indienen en kunnen er ook informatie opzoeken. In 2023 communiceren we veder over deze veranderingen.

 Start bouw omgevingsplan Omschrijving (toelichting) Eind 2022 wordt het projectplan voor de eerste fase van de bouw van het Omgevingsplan vastgesteld. In 2023 wordt gebouwd aan het eerste deel van het Omgevingsplan (onderdeel wonen), dat eind 2023 zal worden vastgesteld. De kosten hiervoor worden gedekt uit het budget Omgevingswet.

 Doorontwikkeling Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) Omschrijving (toelichting) Per 01/01/2023 gaat ook de nieuwe Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/bouwregelgeving/meer-toezicht-in-de-bouw-via-de-wet. Onder de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen zal bouwtechnische toets door private partijen worden uitgevoerd en niet meer door de gemeente. De uitrol van de Wkb wordt verder uitgewerkt in 2023. Hierover wordt de raad afzonderlijk geïnformeerd.

Subdoel: Actuele functies in de fysieke leefomgeving (OP/OV/GP) Activiteiten  Verschuiving van bestemmingsplanprocedure naar omgevingsplanactiviteiten Omschrijving (toelichting) Door de invoering van de Omgevingswet gaan we van bestemmingsplanprocedures naar omgevingsplanactiviteiten die met een vergunning worden geregeld. Dit proces is nieuw en vraagt een andere manier van werken. Dat zal in 2023 mogelijk meer inzet en tijd vragen.

54

 Kanaal Almelo - De Haandrik Omschrijving (toelichting) De problematiek rondom het kanaal Almelo - De Haandrik zal de komende jaren onze aandacht blijven vragen. Met name waar het gaat om het onderhoud van het kanaal, zijnde het vervangen/herstellen van kadeconstructies met daarbij de zorg voor de omgeving. Daarnaast zullen beschadigde woningen in het gebied hersteld moeten worden. Het merendeel van de daarbij behorende taken worden uitgevoerd door medewerkers van de gemeente. Voor specialistische taken en vergunningverlening schakelen wij indien nodig externe expertise in. Deze inzet komt ten laste van de reguliere formatie. Voor een aantal taken waaronder de inzet van de projectleider, de afhandeling/toetsing van de vergunningaanvragen in relatie tot het onderhoud van de kadeconstructies en van pandeigenaren maakt de gemeente gebruik van specialistische externe inhuur. Voorgesteld wordt om de kosten ad € 181.300,-- ten laste te brengen van de Algemene Risico Reserve. Met de provincie vindt overleg plaats over een bijdrage in deze kosten.

Subdoel: Vergroten woningaanbod: voor 2023 zijn minimaal 550 woningen gerealiseerd, dragen we bij aan de regionale woningopgave en is er woningaanbod voor bijzondere doelgroepen Activiteiten  Uitvoeren Woonwagenbeleid Omschrijving (toelichting) In 2023 worden woonwagenlocaties vastgesteld door de gemeenteraad.

 Opzetten/ uitvoeren prestatieafspraken Mijande Wonen Omschrijving (toelichting) In 2022 is de uitvoeringsagenda 2023-2024 voorbereid. Begin 2023 wordt deze nieuwe uitvoeringsovereenkomst ondertekend en lopende 2023 wordt gewerkt aan de uitvoering, monitoring en evaluatie van de gemaakte afspraken.

 Woonvisie Twenterand Omschrijving (toelichting) In 2023 gaan we de Woonvisie uitwerken tot een bouwsteen van het omgevingsplan.

 Regionale Woondeal, Rijksprogramma's Woningbouw & Wet versterken regie volkshuisvesting Omschrijving (toelichting) In 2023 gaan we inventariseren welke consequenties de rijksprogramma's m.b.t. woningbouw, de regionale woondeal en de Wet versterken regie volkshuisvesting hebben voor de gemeente Twenterand. Wet versterken regie volkshuisvesting Op basis van alle programma’s rond de volkshuisvesting bereidt het ministerie van BZK een integraal wetsvoorstel voor dat vastlegt hoe het rijk regie kan gaan voeren over het volkshuisvestingsbeleid (Wet versterken regie volkshuisvesting). Het streven is dat wetsvoorstel dit najaar (2022) in consultatie te brengen. Het rijk heeft het voornemen in wetgeving te gaan vastleggen dat elke gemeente een eind 2023 woonzorgvisie heeft. Een ander onderwerp dat in het kader van dit wetsvoorstel nader wordt uitgewerkt, is het opstellen van een urgentieverordening en/of huisvestingsverordening door gemeenten voor specifieke aandachtsgroepen. Wat betreft woningbouw is in het regeerakkoord afgesproken dat tweederde van de nieuwe woningen betaalbaar moet zijn. Het gaat om koopwoningen voor middeninkomens en sociale huurwoningen. Bij het opstellen van de regionale woondeal wordt de verdeling van de sociale huurvoorraad en het streven dat elke gemeente toegroeit naar tenminste 30 procent sociale huur in de woonvoorraad besproken.

Tevens ligt er een voorstel dat 30 procent van de vrijkomende sociale huurwoningen wordt

55

toegewezen aan aandachtsgroepen. Voor uitvoering van deze opgaven is geen budget gereserveerd.

 Huisvesting bijzondere doelgroepen (statushouders, asielzoekers) Omschrijving (toelichting) In 2022 is een startnotitie opgesteld met hoe Twenterand deze opgaven aan wil pakken. Afhankelijk van het gekozen plan van aanpak zal in 2023 verder worden gewerkt aan passende woonoplossingen voor deze doelgroepen. Voor uitvoering van deze opgaven is geen budget gereserveerd.

 Motie 2022-M50 Onderzoek Zelfbewoningsplicht en Opkoopbescherming Omschrijving (toelichting) In 2022 is onderzoek uitgevoerd en in 2023 zal de motie worden worden afgerond.

 Uitvoeren Regionale Woonagenda Twente 2021-2025 Omschrijving (toelichting) In 2023 wordt het sleutelproject Vroomshoop Oost fase 3 uitgewerkt en voor het sleutelgebied Vriezenveen worden mogelijke uitleggebieden in kaart gebracht en of aangewezen.

 Voorbereiden en ontwikkelen van fysieke projecten 2023 Omschrijving (toelichting) Voorbeelden van enkele projecten: Uitvoering van het zwembad te Vriezenveen, verduurzaming van het gemeentehuis, herstructurering Oale Bouw in Westerhaar, ontwikkeling Garstelanden, ontwikkeling Zuidmaten en De Smithoek in Den Ham, De Sleutel in Vroomshoop en de start van Oosterweilanden 2.

Subdoel: Voldoende bedrijventerreinen / centrumgebied Activiteiten  Centrumvisie Vriezenveen en Centrumontwikkeling Vroomshoop Omschrijving (toelichting) In 2022 is een plan van aanpak opgesteld voor de uitvoering van de centrumvisie Vriezenveen. Daarnaast is ook gestart met het opstellen van een inrichtings-/ uitvoeringsplan. Dit wordt in 2023 afgerond waarna hier uitvoering aan gegeven kan worden. Alle plannen worden in samenwerking met de dorpsmanager, cultuurdragers en VOV opgesteld. Voor de centrumontwikkeling Vroomshoop wordt ingezet op de verplaatsing van de winkelfunctie aan het Linderflier naar de gewenste locatie aan de Julianastraat. Het doel is om een compleet en compact winkelgebied te realiseren voor de kern van Vroomshoop. Er wordt ingezet op het creëren van draagvlak bij de winkeliers en vastgoedeigenaren om de centrumontwikkeling mogelijk te maken.

 Programmering bedrijventerreinen Omschrijving (toelichting) De provinciale afspraken inzake bedrijventerreinen moeten worden geactualiseerd. Om een goed inzicht te krijgen in de behoefte aan bedrijventerreinen in Twenterand voor de komende jaren wordt in 2023 gestart met een inventarisatie die uiteindelijk moet uitmonden in een programmering.

 Actualisatie grondbeleid Omschrijving (toelichting) De nota grondbeleid moet worden geactualiseerd om beter in te kunnen spelen op de vraag naar woningbouwlocaties en bedrijventerreinen. Hier moet onder andere de richting van het coalitieakkoord worden meegenomen. In 2023 wordt hiermee gestart.

56

Subdoel: Strategische keuze voor vastgoedportefeuille Activiteiten  Strategische portefeuillesturing Omschrijving (toelichting) In 2023 zal een eerste aanzet worden gegeven om de strategische portefeuillesturing te verbeteren.

 Dashboard voor portefeuillemanagement Omschrijving (toelichting) De ontwikkeling van een dashboard voor portefeuillemanagement is een waardevol instrument voor sturing en het borgen van controle op het vastgoed. Het opzetten van een dashboard is één van de adviezen in het Beleidskader gemeentelijk vastgoed vastgesteld in 2019. In 2023 zullen we inventariseren op welke wijze een dergelijk systeem kan worden geïmplementeerd. Er is hiervoor nog geen budget gereserveerd.

 Opstellen en uitvoeren verhuurbeleid Omschrijving (toelichting) Middels het opstellen van verhuurbeleid wordt toegewerkt naar een transparante en consistente manier van verhuur van het gemeentelijk vastgoed. De kosten voor het beheer van de gebouwen en het beschikbaar stellen van een gebouw voor verhuur wordt afgewogen tegen het maatschappelijke doel van de activiteit(en) die in het vastgoed plaatsvind(t)(en). De verhuur van ruimten in overheidsvastgoed is in de wet Markt en Overheid aangemerkt als een economische activiteit. De feitelijke huur mag dus wel hoger, maar niet lager zijn dan de kostprijsdekkende huur. De eisen van transparantie en consistentie maken een duidelijke scheiding wenselijk tussen huur (kosten voor de exploitant) en subsidie (opbrengsten voor de exploitant). In 2023 zal worden gestart met het opstellen van verhuurbeleid.

 Opstellen en uitvoeren routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed Omschrijving (toelichting) In het Klimaatakkoord hebben 12 sectoren actief in het maatschappelijk vastgoed afgesproken ieder een Sectorale Routekaart op te stellen waarin duidelijk wordt op welke wijze het vastgoed in die sector CO2 -arm en aardgasvrij wordt gemaakt richting 2050. Gemeenten brengen in de Routekaart hun eigen opgave in beeld en de wijze waarop zij de verduurzamingsopgave gaan realiseren. De eigen routekaart bevat naast een strategie een uitvoeringsplan voor korte termijn van vier jaar inclusief de benodigde investering. In 2023 gaan we starten met het opzetten van een routekaart. Er is hiervoor nog geen budget gereserveerd.

Beleidsdocumenten Beleidskader gemeentelijk vastgoed Regionale woonagenda Twente Woonvisie Twenterand 2022 - 2026 Omgevingsvisie Twenterand

57

Metingen Beleidsdoelen

Begroot 2023

Begroot 2022

2021 2020 2019 2018 2017 2016

Aantal opgeleverde woningen

113

100

Aantal startersleningen

0

6

2

Aantal Blijversleningen **

0

0

Aantal van rechtswege verleende vergunningen

2

Aantal bestuurlijke (her)controles RO in handhavingssfeer

6

Aantal bestuurlijke (her)controles bouw/sloop in handhavingssfeer

Bron

Voldoende en passende woningen 940*** 843

773 673 632 589 *

Eigen meting, aantallen zijn totalen

8***

15

12

2*

8

25 leningen in totaal beschikbaar vanaf 2019

0

0****

0

0-

0-

nvt

10 leningen in totaal beschikbaar

0

2

0

1

Eigen gegevens

6

4

4

3

Eigen gegevens

2

4

0

0

3

Eigen gegevens

Aantal bestuurlijke (her)controles brandveiligheid in handhavingssfeer

3

6

0

0

0

Eigen gegevens

Aantal behandelde klachten

30

28

12

26

26

Eigen gegevens

Ontwikkelen bestemmingsplannen

7

4

5

10

12

Eigen gegevens

Nieuwe indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH

* In 2018 zijn vergunningen verleend voor de bouw van ruim 130 woningen. In 2019: 48. In 2020: 71. In 2021: 96. ** 2021: Er zijn in 2021 5 toewijzingen afgegeven door de gemeente. SVn heeft 2 beschikkingen afgegeven. | 2020: Er zijn 18 toezeggingen afgegeven door de gemeente. 8 starters hebben hun aanvraag doorgezet en daadwerkelijk via SVn een Starterslening afgesloten ***Excl. 2 mantelzorgwoningen

58

Wat mag het kosten programma Ruimte Overzicht van baten en lasten 2023

2024

2025

2026

Lasten per doelenboom Openbare orde en veiligheid

2.615.140

2.679.077

2.746.586

2.803.324

Openbare ruimte en verkeer

11.426.683

11.282.715

10.349.092

12.025.745

Duurzaamheid, Milieu en VTH

3.915.845

4.034.295

4.132.093

4.232.514

Bouwen, wonen, ruimt. ontwikkeling en VTH

9.063.510

6.551.926

6.406.673

6.031.351

Totaal programma lasten

27.021.178

24.548.013

23.634.444

25.092.934

Baten per doelenboom Openbare orde en veiligheid

0

0

0

0

Openbare ruimte en verkeer

6.619.854

6.103.532

4.804.410

6.516.330

Duurzaamheid, Milieu en VTH

3.155.034

3.259.850

3.325.060

3.393.464

Bouwen, wonen, ruimt. ontwikkeling en VTH

6.040.294

3.626.119

3.392.273

2.911.010

Totaal programma baten

15.815.182

12.989.500

11.521.743

12.820.803

Totaal saldo van baten en lasten

-12.272.131

-11.205.996

-11.558.513

-12.112.701

Mutaties reserves

199.081

-14.479

5.993

8.571

Geraamd resultaat

-11.006.915

-11.572.992

-12.106.708

-12.263.560

Opgenomen investeringen bestaand beleid 2023 Openbare verlichting Waarschuwingsborden

Investering 2023 133.631 5.000

Onderhoud wegen

300.000

Vervanging riool

1.997.652

Agria

6.000

Hitachi ZX17U-2

27.500

Volkswagen T5

27.500

Epoke Schuitemaker

35.000

LMT Schuitemaker sneeuwploeg

7.500

Nido SNK 210-24 EPZ

7.500

Samac 2100 trilplaat + aanhanger

3.500

Samac 3600 trilplaat + aanhanger

6.525

Volkswagen T5

25.000

59

Programma Economie en vrijetijdsbesteding Inleiding De opgave op het terrein van Economie en Vrijetijdsbesteding is het invullen van de regisserende en faciliterende rol van de gemeente. Dit betekent dat wij steeds afwegen wie welke rol vervult en dat er een nieuw samenspel tussen de gemeente en andere actoren ontstaat. De bijdrage die actoren leveren aan het maatschappelijk effect zijn het uitgangspunt, niet de instelling/organisatie. In samenspraak met de omgeving en onze partners willen wij de maatschappelijke meerwaarde verwoorden. Wij zetten steeds meer in op het versterken van netwerken en onze relaties daarbinnen. Netwerken die enerzijds lokaal aanwezig zijn. Maar wij moeten ook steeds meer gebruik maken van regionale, provinciale, landelijke en grensoverschrijdende structuren en mogelijkheden. Binnen een netwerk gaat het ook vooral om het delen van kennis. Kennis, bijvoorbeeld over informatiebeveiliging of duurzaamheid, is niet alleen nodig voor een overheid maar ook voor ondernemers. Samen op zoek gaan naar nieuwe ideeën en mogelijkheden is belangrijk. Onze voorstellen zijn dan ook gericht op het verder vormgeven van het nieuwe samenspel: het relatiebeheer tussen gemeente, ondernemers, onderzoek, onderwijs, andere overheden, sportverenigingen, culturele instellingen en inwoners. Rijksregelingen en regiodeals zijn toegespitst op dit nieuwe samenspel.

(Regionale) samenwerking is een absolute voorwaarde en essentieel om deel te kunnen nemen aan rijksregelingen en regiodeals. Wil je als gemeente aanspraak maken op deze gelden dan dien je actief mee te doen, zowel in financiële als participerende zin. Het werkprogramma Economie omvat twee programmalijnen. De eerste programmalijn is ‘Meedoen’. Dit gaat over vrijetijdsbesteding. De tweede programmalijn is ‘Versterken Werkgelegenheid’. De opgave is om (samen) te werken aan de verbinding tussen Economische en Sociale Zaken. Het subdoel ‘Stimuleren werkgelegenheid’ heeft een plek gekregen in de doelenboom en In samenwerking met het programma Sociaal Domein wordt gewerkt aan duurzame werkgelegenheid. Een andere koppeling die sterker naar voren komt is de relatie met onderwijs. De verbinding met onderwijs is zichtbaar gemaakt door Onderwijs toe te voegen aan ‘Verbindingen met andere doelenbomen’, maar ook door vanuit de doelenboom Sociale Zaken te verwijzen naar de Twentse belofte in de doelenboom Onderwijs. Voor de koppeling tussen economische zaken en sociale zaken is een ontwikkelprogramma economie, werkgelegenheid en onderwijs opgesteld. Doelenboom cultuur en recreatie & toerisme We zijn bezig met de uitvoering van de Cultuuropdracht “Cultuur voor iedereen 2021 – 2024”.

Een aantal zaken is “werk in uitvoering” en daar blijven we ook op inzetten (bijvoorbeeld lees- en taalvaardigheden, laaggeletterdheid). Dit zijn zaken van “lange adem” die niet in één coalitieperiode kunnen worden gerealiseerd. Hier wordt vaak generaties lang aan gewerkt. In 2023 willen we extra inzetten op verbreding en verdieping van het aanbod van kunst en cultuur. Dit betekent meer aandacht voor kunst en cultuur in de kernen, ruimte voor experiment, innovatie en verbreding. Twenterand moet een toegankelijke gemeente zijn, zichtbaar in elke kern en waar iedereen mee kan doen. In mei 2022 hebben we het convenant erfgoededucatie afgesloten met de basisscholen en de erfgoedinstellingen. Met dit convenant spreken erfgoedinstellingen, basisonderwijs en gemeente in Twenterand af dat ze zich in ieder geval tot en met 2026 samen inspannen om lokaal erfgoed en lokale geschiedenis onder de aandacht te brengen van alle leerlingen in het basisonderwijs. De Stichting Openbare Bibliotheek Twenterand ontwikkelt zich van een klassieke uitleenbibliotheek naar een maatschappelijke-educatieve bibliotheek, het wordt een knooppunt voor kennis, contact en cultuur. De bibliotheek biedt een laagdrempelige, vertrouwde plek in elke kern en inspireert inwoners om te blijven leren.

De bibliotheek zorgt dat informatie voor iedereen bereikbaar en toegankelijk is, stimuleert reflectie, ontmoeting en betrokkenheid bij het dorp en laat de bezoekers kennismaken met kunst en cultuur. Om dit nog meer te stimuleren, gaat de bibliotheek nog intensiever gaan samenwerken met scholen, culturele instellingen en welzijnsinstellingen. Een van de voorbeeld hiervan is de samenwerking tussen de bibliotheek en Tetem (een kunstorganisatie in Enschede). Samen met deze organisatie biedt de bibliotheek een activiteitenprogramma voor kinderen en volwassenen dat gericht is op technologie en digitalisering (maakplaatsen). Wie creatief en onderzoekend is of wil worden, krijgt via de maakplaats te experimenteren en zich te ontwikkelen in

60

elke bibliotheekvestiging in Twenterand. Daarmee sluiten we aan op de sterk veranderende samenleving die vraagt om een bibliotheek waar mensen terecht kunnen voor hun persoonlijke ontwikkeling zodat ze actief mee kunnen (blijven) doen aan die samenleving. Doelenboom Economie en werkgelegenheid De economische visie zal aangescherpt moeten gaan worden op basis van een economische analyse (2021) en de impact van corona. Ook de ontwikkeling en uitvoering van een nieuwe Detailhandelsstructuurvisie zal de komende jaren veel aandacht vragen. In het coalitieakkoord 2022 – 2026 ‘In elke kern: voor elkaar!’ staat dat Twenterand de Bestuursovereenkomst Sociaal Economische Structuurversterking Twente niet zal ondertekenen. Wel zal aangegeven worden bij de Twente Board dat het de intentie is van Twenterand om over 3 jaar, en zo mogelijk eerder, alsnog te willen aansluiten. Dat geldt ook voor deelname aan de Agenda van Twente. De reden daarvoor is de zorgelijke financiële situatie van de gemeente. Wat dit besluit op lange termijn betekent voor de positie van Twenterand in zowel het bestuurlijk overleg als het ambtelijk overleg, is op het moment van schrijven nog niet duidelijk. Mogelijk verliest Twenterand en haar ondernemers de aansluiting met de regio en zoals eerder in de inleiding al aangegeven ook deelname aan de regiodeals aangezien alles is gebaseerd op co-financiering.

Voor het platteland liggen er grootse opgaven in het verschiet, met name op het gebied van stikstof. De rijksoverheid bepaalde in het voorjaar 2022 dat de stikstofuitstoot in Nederland drastisch ingeperkt moet worden. De provincies krijgen de opdracht om uit te werken hoe deze reductie behaalt moet worden. Formeel ligt er op dit moment nog geen opdracht bij gemeenten. Duidelijk is al wel dat de provincie Overijssel dit samen met haar gemeenten wil oppakken vanaf medio 2023. Hoogstwaarschijnlijk wordt dit in een vorm gegoten vergelijkbaar met het huidige project GGA Stikstof (Gebiedsgericht Aanpak Stikstof – gestart in 2020). Een belangrijke partner van de gemeente en de boeren om deze opgaven het hoofd te bieden zijn de erfcoaches. Zij weten als geen ander wat er speelt op het platteland en kunnen ondersteunen en adviseren bij het zoeken naar (ruimtelijke) oplossingen. Daarnaast wordt er hard gewerkt om een vervolg te geven aan LEADER voor de periode 2023-2027. In 2021 is een start gemaakt met het opstellen van een toekomstgerichte visie voor het buitengebied van Twenterand. Dit proces zal in de komende coalitieperiode worden afgerond. In de integrale visie komen de verschillende thema's samen. Onderdeel van deze visie is een uitvoeringsprogramma. Doelenboom sport De effecten van corona zijn nog steeds goed merkbaar, ook in het sport- en beweeglandschap.

Vooral in georganiseerd verband zien we binnen alle leeftijdsgroepen een afname qua sport- en beweegdeelname en voldoen minder mensen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen. Deze informatie wordt meegenomen in de vast te stellen sportvisie. De sportvisie is de kapstok voor en zal worden vertaald naar diverse beleidsthema’s voor de realisatie van een fitte en vitale samenleving. Focus komt de komende coalitieperiode te liggen op continuering van het lokale sport- en beweegakkoord Twenterand waarbij aangehaakt wordt op actuele landelijke thema’s en regelingen zoals het Nationaal Sportakkoord van de Rijksoverheid. Het faciliteren, ontmoeten, kennis delen, inspireren en verbinden van de sportorganisaties. Daarnaast ligt het accent op vernieuwend en inclusie sport- en beweegaanbod voor (nieuwe) doelgroepen in georganiseerd en ongeorganiseerd verband. Het nieuwe sportaccommodatiebeleid zal in 2023 ter besluitvorming worden voorgelegd en zal na vaststelling worden geïmplementeerd. Dit sportaccommodatiebeleid geeft inzicht in de gemeentelijke sportaccommodaties en sportvoorzieningen, duidt duurzame en noodzakelijke ontwikkelingen voor huisvesting van sport- en bewegingsonderwijs. Het geeft inzicht in de mogelijkheden voor samenwerking, zelfwerkzaamheid, privatisering en is er op gericht om op termijn de financiën van de gemeente beheersbaar te houden.

61

Doelenboom Cultuur en Recreatie & Toerisme Doelenboom

Beoogd maatschappelijk effect Inwoners hebben de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten en zich verder te ontwikkelen en ontplooien

Doel: Inwoners hebben toegang tot cultuur, kennis en informatie In de snel veranderende samenleving, waarin de overheid inzet op zelfredzaamheid van de burger, is het noodzakelijk dat iedere inwoner over voldoende vaardigheden beschikt om volwaardig te blijven participeren. De gemeente Twenterand staat voor een samenleving waarin iedereen mee kan doen: praktisch en theoretisch geschoold, jong en oud, ongeacht de achtergrond van de inwoner. Taal, rekenen, digitale en creatieve vaardigheden zijn hiervoor onmisbaar. Een tekort aan deze vaardigheden vormt een barrière om zelfstandig mee te doen in onze maatschappij, online èn offline.

De openbare bibliotheek biedt toegang tot cultuur, kennis en informatie. Zij ondersteunt inwoners bij het ontwikkelen van basisvaardigheden (lezen, schrijven, spreken en digitale en creatieve vaardigheden) zodat zij beter kunnen deelnemen aan de maatschappij. Daarnaast willen wij cultuur voor iedereen in onze gemeente aantrekkelijk en zichtbaar maken. De bibliotheek, organisaties voor amateurkunst & erfgoed en de combinatiefunctionarissen zetten daarom in op een verdere doorontwikkeling van het culturele aanbod in onze gemeente. Op deze manier willen wij zorgen voor verbinding, ontmoeting en educatie en zo bijdragen aan het welzijn van onze inwoners (preventief in plaats van curatief). Doel: Inwoners en bezoekers hebben kennis van het lokaal erfgoed en de lokale geschiedenis We willen het erfgoed in onze gemeente zichtbaar en beleefbaar maken. We zijn trots op ons erfgoed en willen ook graag dat inwoners en bezoekers hiervan genieten. Wij willen er voor zorgen dat het erfgoed en het Verhaal van Twenterand duidelijker gepresenteerd en gecommuniceerd worden. We zetten in op erfgoededucatie voor het basisonderwijs. Daarnaast willen we de maatschappelijke

functie van het erfgoed versterken. Samen met de erfgoedorganisaties willen we zoeken

62

naar mogelijkheden voor ander, nieuw gebruik van met name het immaterieel erfgoed (bewaren, beleven en benutten). Doel: Ontmoetingsplekken voor verbinding, ontmoeting en educatie zijn aanwezig Doel: Er is een aantrekkelijk en variërend recreatief en toeristisch aanbod Subdoel: Iedere inwoner kan zijn creatieve talenten ontwikkelen Activiteiten  Een passend en veelzijdig cultuuraanbod voor alle inwoners & verbreden maatschappelijke rol culturele verenigingen en organisaties Omschrijving (toelichting) Wij willen alle inwoners in onze gemeente gelijke kansen bieden om mee te doen aan culturele activiteiten. Zelfredzame inwoners, maar ook kwetsbare inwoners voor wie dit niet altijd vanzelfsprekend is (inclusieve samenleving). Culturele verenigingen en organisaties kunnen hieraan een bijdrage leveren door hun maatschappelijke rol te verbreden. Zij zorgen namelijk voor verbinding, ontmoeting en educatie en dragen zo bij aan het welzijn van onze inwoners (preventief in plaats van curatief). Om dit te realiseren, zetten we de combinatiefunctionarissen cultuur en de cultuurmakelaar. Het is de bedoeling dat zij een verbindende en vraaggerichte werkwijze op het gebied van cultuur en sociaal domein opzetten.

 Inzicht culturele organisaties en verenigingen, cultuuraanbod en kennismakingslessen Omschrijving (toelichting) Daarnaast ontwikkelen we het communicatieplatform Sjors Sport - Creatief. Daarmee bieden we de inwoners uit Twenterand het platform met alle culturele organisaties, hun cultuuraanbod en kennismakingslessen onder een dak.

 Doorontwikkelen Cultuur Platform Twenterand Omschrijving (toelichting) We gaan het Cultuur Platform Twenterand verder door ontwikkelen (vitaliteit van de amateurkunst en spreekbuis voor de gemeente). We zetten hiervoor de cultuurmakelaar in.

Subdoel: Multifunctionele accommodaties worden efficiënt(er) gebruikt Activiteiten  Doorontwikkeling subsidiebeleid Omschrijving (toelichting) In het coalitieakkoord 2023-2027 zijn uitgangspunten opgenomen voor de doorontwikkeling van het subsidiebeleid. In 2023 zal dit nieuwe beleid naar verwachting vastgesteld worden.

Subdoel: Er wordt ruimte geboden aan de R&T sector voor initiatieven in de samenleving en voor uitvoering van regionale en lokale promotie Activiteiten  Actualiseren Nota Vrijetijdseconomie Omschrijving (toelichting) In deze coalitieperiode zal de nota vrijetijdseconomie geactualiseerd gaan worden.

Beleidsdocumenten Cultuuropdracht 2021-2024 Cultuureducatieplan basisonderwijs Twenterand 2021-2024 Convenant Erfgoededucatie

63

Doelenboom Economie en werkgelegenheid Doelenboom

Beoogd maatschappelijk effect Een economische structuur die ondernemerschap, werkgelegenheid , bestaanszekerheid en daarmee de leefbaarheid versterkt.

Doel: Stimuleren van duurzame werkgelegenheid Samen met sociaal domein de werkgelegenheid in Twenterand stimuleren en nog meer de verbinding zoeken tussen economie, een inclusieve arbeidsmarkt en arbeidsparticipatie en onderwijs.

Doel: Een stimulerend ondernemersklimaat voor alle economische entiteiten passend bij de gemeente is gerealiseerd Economische entiteiten betreffen alle ondernemersvormen, zowel commerciële als niet-commerciële bedrijven, zowel in de kernen , op de bedrijventerreinen, als in het buitengebied. Met passend bij de gemeente wordt bedoeld dat het past bij de wensen die de ondernemer in Twenterand heeft.

Doel: De gemeente werkt ondernemersgericht Het faciliteren van ondernemers door actief informatie/kennis/ervaringen en dergelijke op te halen bij en te delen met ondernemers en ketenpartners ten behoeve van (beleids)ontwikkeling en -uitvoering.

Subdoel: Een sociaal en economisch vitaal platteland Activiteiten  Toekomstgerichte visie voor het buitengebied en uitvoering Omschrijving (toelichting) In 2021 is een start gemaakt met het opstellen van een toekomstgerichte visie voor het buitengebied van Twenterand. Dit proces zal in 2022 worden afgerond. In de visie komen de verschillende thema's samen in een integrale visie. Onderdeel is een uitvoeringsagenda. De uitvoering hiervan zal worden opgepakt in 2023. De economische versterking van het platteland wordt onder meer gestimuleerd via het Ondernemersfonds. Daarnaast wordt de economische visie verbreed richting het platteland.

64

 Platteland Omschrijving (toelichting) De grootste opgave voor het platteland is het thema stikstof. De rijksoverheid bepaalde in het voorjaar 2022 dat de stikstofuitstoot in Nederland drastisch ingeperkt moet worden. De provincies krijgen de opdracht om uit te werken hoe deze reductie behaalt moet worden. Formeel ligt er op dit moment nog geen opdracht bij gemeenten. Duidelijk is al wel dat de provincie Overijssel dit samen met haar gemeenten wil oppakken vanaf medio 2023. Hoogstwaarschijnlijk wordt dit in een vorm gegoten vergelijkbaar met het huidige project GGA Stikstof (Gebiedsgericht Aanpak Stikstof – gestart in 2020). Naast deze grootse opgave zijn er veel projecten en ontwikkelingen die actueel zijn en z'n vervolg zullen krijgen in 2023 e.v. zoals: - Informatievoorziening rond Nationaal Programma Landelijk Gebied - Uitwerking Provinciaal Programma Landelijk Gebied - Uitwerking projecten GGA Stikstof - Projecten Groene Loper - Project Groen Gas / Biogas in Twenterand - Circulair Twenterand / Eten uit de Regio - Gebiedsontwikkeling Engbertsdijksvenen - Ontwikkeling Veenmuseum - Welzijn agrariers - Groene Metropool - IBP Vitaal Platteland Voor een tweetal onderwerpen is een incidentele bijdrage voor 2023 gewenst namelijk: 1. Samenwerking erfcoaches en 2 Boomdeeldagen. 1. In de periode 2019-2022 heeft de provincie jaarlijks € 1,25 mln.

geïnvesteerd in het project Toekomstgerichte erven. Voor 2023 heeft zij €375.000,- gereserveerd. Dit bedrag is onvoldoende om de erfcoaches aan de keukentafel op de erven te krijgen. Bijdragen vanuit het Rijk zijn nog ronduit onzeker. Daarom wordt gemeenten gevraagd om een eenmalige bijdrage van €7.500 voor 2023. 2.In de winter van 2022/2023 willen Provincie Overijssel en Landschap Overijssel wederom boomdeeldagen organiseren. Vanuit de projecten ‘Iedereen een boom’ en ‘streekeigen landschapsbeheer’ van het programma Natuur voor Elkaar kunnen inwoners van het landelijk gebied bomen afhalen tegen 25% van de begrote kosten. In elke gemeente (Twenterand is 1 van de 9) willen zij voor € 15.000, - aan plantmateriaal uitgeven (inclusief kosten voor boompalen, banden, vervoer en materiaalkosten). Hiervan wordt 25% door eigenaren zelf vergoed. De provincie draagt per gemeente € 5.625, - bij voor het plantmateriaal, en een groot deel van de organisatiekosten. Van elke deelnemende gemeente vragen zij eenzelfde bedrag voor het plantmateriaal en voor de organisatie een bedrag van € 875, -. Per deelnemende gemeente betekent dit een bedrag van € 6.500, -.

 Leader Omschrijving (toelichting) Er wordt gewerkt aan een nieuwe LEADER periode 2023 – 2027. Wederom dient de gemeente hier jaarlijks € 25.000,- voor beschikbaar te stellen. Voor 2023 zal deze bijdrage ten laste worden gebracht van het werkbudget economie en/of het kernbudget. Bij de Kadernota 2024 e.v. zal met een nieuw dekkingsvoorstel worden gekomen.

Subdoel: Er is voldoende kwantitatieve en kwalitatieve fysieke ruimte voor de huisvesting van ondernemers aanwezig Activiteiten  Detailhandelsstructuurvisie Omschrijving (toelichting) De nieuw op te stellen detailhandelstructuurvisie wordt in 2023 opgeleverd. Om een visie te actualiseren / opnieuw op te stellen zijn gesprekken nodig en die hebben door corona weinig kunnen plaats vinden. Ook is de Provincie Overijssel bezig met haar omgevingsvisie die op ons van invloed is en intern moet er ook nog naar de kernen gekeken worden wat betreft de omgevingsvisie.

65

 Exploiteren bestaande terreinen en revitalisering Garstelanden. Omschrijving (toelichting) De revitalisering van Garstelanden wordt medio 2022 opgepakt. Samen met ondernemers moet worden gekeken en gewerkt aan het bedrijventerrein. Door corona was het niet gewenst om met groepen ondernemers in gesprek te gaan. Aan de uitbreiding van bedrijventerrein Garstelanden is gewerkt. Gezien de ligging nabij het Natura 2000 gebied Engbertsdijkvenen moesten er nieuwe berekeningen en beoordelingen worden uitgevoerd. Dit heeft het proces vertraagd. Inmiddels is het bestemmingsplan definitief en is de uitgifte opgepakt. (aansluitend wordt het Uitgiftebeleid voorbereid). In 2023 krijgt dit een vervolg.

 Uitvoeren plan van aanpak Centrumvisie Vriezenveen Omschrijving (toelichting) In 2023 wordt een vervolg gegeven aan de uitvoering van de centrumvisie Vriezenveen.

 Uitvoering geven aan de economische visie 'de toekomst van BV Twenterand' Omschrijving (toelichting) Voor zowel de bestaande als nieuwe locaties is naast de kwantiteit van huisvesting ook de kwaliteit van belang. De versterking van de kwaliteit door middel van parkmanagement, verduurzaming, verbreden van de gebruiksmogelijkheden draagt bij aan de continuïteit van de huisvesting. Een goede afstemming van vraag en aanbod dragen zo bij aan een economische en maatschappelijke versterking. Deze aspecten zullen onderdeel zijn van gesprekken met onder andere BV Twenterand.

 Economische agenda Omschrijving (toelichting) De grootste uitdaging voor de komende periode is het aanbrengen van focus in het economische programma. Ondernemerschap bestaat daarbij voor Twenterand uit de volgende onderdelen: - Ondernemers in de kernen (o.a. MKB/Detailhandel) - Ondernemers op bedrijventerreinen (MKB en grote bedrijven) - Ondernemers in het buitengebied in de agrarische- en tuinbouwsector - Ondernemers in de recreatieve sector en cultuursector - Ondernemers in de evenementensector (i.s.m. sport) Twee speerpunten daarin zijn een gebrek aan ruimte voor uitbreiding, gebrek aan arbeidskracht en focus op kansrijke ontwikkelcluster naast innovatie, transformatie en transitie. Dit betekent nog meer een verschuiving van kwantiteit naar kwaliteit. Deze kwaliteit bestaat uit de economische aard en het type segment, kans op innovatie, gebruiksmogelijkheden tot , maatschappelijke potentie (o.a. werkgelegenheid en arbeidsparticipatie) en de fysiek ruimtelijke kwaliteit. Tegelijkertijd wordt ook gekeken naar de transformatie van bedrijventerreinen. Dit vraagt zowel in als buiten de organisatie een integrale benadering. Om dit vanuit Twenterand goed te kunnen bedienen op basis van de economische visie en de voorbereiding op de investeringsagenda is een intensieve samenwerking met BV Twenterand, Ondernemend Twenten en het BIT nodig.

Het geldt ook voor andere netwerken die helpen om de bestaande economische clusters binnen Twenterand als ook nieuw die hierbinnen goed passen goed te faciliteren. Dit vraagt een lange termijn aanpak. Voor 2023 wordt hiervoor een uitvoeringsagenda van het voorbereide beleid samen met ondernemers opgesteld en deze zeker in 2023 voorgelegd. Daarnaast wordt de Focusagenda economie Twenterand opgesteld samen met partijen en de samenwerking met BV Twenterand versterkt, als ook met de P10. Het behouden en versterken van een economisch en maatschappelijk sterk Twenterand in een karakteristiek en divers landschap in Twente staat daarbij voorop.

Beleidsdocumenten Detailhandelsstructuurvisie 2017-2022

66

Doelenboom Sport Doelenboom

Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn lichamelijk, geestelijk en sociaal gezond

Doel: 75% van de inwoners sport en beweegt Hoe vitaler iemand is, hoe groter de kans dat diegene kan deelnemen in de maatschappij en zelfstandig thuis kan blijven wonen. De rijksoverheid streeft in het kader van het Olympisch Plan 2028 naar een samenleving waarin minimaal 75% van de Nederlanders uit alle lagen van de bevolking regelmatig aan sport en bewegen doet. In Twenterand willen we ook toewerken naar deze ambitie maar ontbreekt het ons aan actuele, betrouwbare data over de afgelopen jaren en is een actuele nulmeting niet voor handen. In de nieuw vast te stellen sportvisie wordt specifiek aandacht besteed aan onderzoek, metingen en analyses.

Subdoel: Passend en veelzijdig aanbod sport- en beweegstimulering Activiteiten  Realisatie en oplevering zwembad Vriezenveen Omschrijving (toelichting) In 2023 wordt het nieuwe zwembad De Stamper in Vriezenveen opgeleverd.

 Vervanging sportaccommodaties Omschrijving (toelichting) Sportpark Het Midden In Vriezenveen staan een aantal sportaccommodaties die (op korte / middellange) termijn aan vervanging toe zijn. Het gaat om Sporthal De Stamper, de semi permanente sporthal en het gymlokaal aan de Krijgerstraat. In dat licht zullen we in de komende coalitieperiode een integrale visie voor sportpark Het Midden gaan ontwikkelen. Integraal betekent dat we kijken naar de bouw van een nieuwe sporthal en kansen op het gebied van woningbouw op vrijkomende locaties zodat het gebied in de volle breedte ontwikkeld kan worden. Kunstgras Voorwaarts en SDO

67

Het college zal in deze coalitieperiode komen met een voorstel om het kunstgras van Voorwaarts en SDO in Westerhaar te deprivatiseren, omdat de huur van het kunstgras op dit moment de levensvatbaarheid van beide verenigingen in de weg staat. Uitbreiding bewegingsonderwijs op primair onderwijs Met ingang van schooljaar 2023 – 2024 moeten basisscholen kinderen 2 uur bewegingsonderwijs aanbieden (voorheen 1 uur). Aan de gemeente de wettelijke taak om hiertoe accommodatie te faciliteren. Op basis van een lopend onderzoek naar uitbreidingsbehoefte uren bewegingsonderwijs en actuele bezettingsgraad van sportaccommodaties wordt de balans opgemaakt of en zo ja waar en hoeveel accommodatie uren we tekort komen. Er wordt een advies uitgebracht hoe dit op te lossen. Toekomstige vervanging sportaccommodaties Twenterand heeft de sportaccommodaties in eigendom van de gemeente in beeld gebracht qua levensduur en financiële vervangingswaarde.

 Inzicht sportorganisaties, sport- en beweegaanbod en kennismakingslessen Omschrijving (toelichting) Ontwikkeling communicatieplatform en project Sjors Sportief -Creatief. Daarmee bieden we de inwoners uit Twenterand hét platform met alle sportorganisaties, hun sport- en beweegaanbod en kennismakingslessen onder één dak.

 Overzicht aanbod Uniek sporten Omschrijving (toelichting) Veel mensen met een handicap weten niet waar ze terecht kunnen om te sporten. Sterker nog: dat blijkt één van de belangrijkste redenen te zijn waarom mensen met een handicap niet sporten! Twenterand is een samenwerkingsverband aangegaan met Uniek Sporten waarmee we dit aanbod laagdrempelig en dichtbij in beeld willen brengen, communicatietools aan kunnen reiken en sportorganisaties en mensen met een beperking kunnen ondersteunen.

Subdoel: Er zijn vitalere sportverenigingen Activiteiten  Vaststellen en implementeren sportvisie en sportaccommodatiebeleid Omschrijving (toelichting) Vaststellen en implementeren nieuwe sportvisie 2023 – 2026 en sportaccommodatiebeleid 2023 – 2030 met afgeleid uitvoeringsplan waarin o.a. aandacht voor verduurzamingsacties.

 Organisatie Thema-avonden "Twenterand Sport" Omschrijving (toelichting) De organisatie van circa 3 Thema-avonden “Twenterand Sport” voor bestuur en kader van sportorganisaties. Dit met als doel ontmoeting, kennis delen, inspireren en verbinden.

 Uitvoering geven aan lokaal sport- en beweegakkoord Omschrijving (toelichting) De gemeente werkt samen met lokale partners aan een fit en vitaal Twenterand. Om dit te kunnen realiseren is vanuit de Sportvisie van de gemeente Twenterand het lokale sport- en beweegakkoord vorm gegeven. Dit akkoord biedt organisaties in het speelveld van sport- en beweegactiviteiten de mogelijkheid om nieuwe activiteiten en/of doelgroepen op te starten en haar interne kennis te verruimen. Met als doel meer mensen, langer in beweging en sportief actief.

Subdoel: Twenterand is trots op de sport (talentontwikkeling) Activiteiten  Inzet verenigingsadviseur / gemeentelijk aanspreekpunt Omschrijving (toelichting) Binnenkomende sport- en adviesvragen worden binnen de Gemeente Twenterand belegd richting medewerkers Sport.

68

 Voortzetten combinatie functionarissen Omschrijving (toelichting) Voortzetting brede regeling combinatiefunctionarissen 2023 en verder. Vanuit deze regeling wordt ook de combinatiefunctionaris Sport in de gemeente Twenterand ingezet ten behoeve van verenigingsondersteuning en sportstimulering.

 Samenwerken met Sportplatform Omschrijving (toelichting) Het Sportplatform heeft de functie van overlegpartner voor de gemeente Twenterand. Het voorziet in een communicatie- en klankbordfunctie voor het gemeentebestuur over het Sportbeleid van de gemeente Twenterand. Tevens bespreekt en signaleert het actuele ontwikkelingen. Het overlegplatform is dus een bundeling van betrokkenheid en deskundigheid op het gebied van Sportbeleid. Daartoe vindt regulier overleg plaats. Tevens wordt het Sportplatform betrokken bij de ontwikkeling van de nieuwe Sportvisie en het Sportaccommodatiebeleid.

 Deelname regionaal sportoverleg en uitvoering regionale sportvisie Omschrijving (toelichting) De gemeente Twenterand maakt onderdeel uit van het regionale overleg met de 14 Twentse gemeenten over inclusie sport alsmede over sportontwikkeling en samenwerking.

Beleidsdocumenten Sport en bewegen in Twente versie 14 nov 2017.pdf Sportvisie Twenterand 2018-2021.pdf Lokaal Sport- en Beweegakkoord Twenterand

69

Wat mag het kosten programma Economie en vrijetijdsbesteding Overzicht van baten en lasten 2023

2024

2025

2026

Cultuur en recreatie en toerisme

2.434.699

2.480.966

2.395.533

2.796.549

Economie en werkgelegenheid

757.511

760.000

776.793

792.093

Sport

2.798.726

3.144.228

3.296.116

3.147.798

Totaal programma lasten

5.990.935

6.385.193

6.468.443

6.736.441

Cultuur en recreatie en toerisme

367.902

371.488

375.384

380.348

Economie en werkgelegenheid

198.834

198.904

198.979

199.041

Sport

599.144

613.341

628.484

640.902

Totaal programma baten

1.165.880

1.183.733

1.202.847

1.220.291

Totaal saldo van baten en lasten

-4.825.056

-5.201.460

-5.265.596

-5.516.150

Lasten per doelenboom

Baten per doelenboom

Mutaties reserves

601.691

705.719

667.707

809.339

Geraamd resultaat

-4.223.365

-4.495.741

-4.597.889

-4.706.811

70

Bedrijfsvoering Inleiding Bedrijfsvoering gaat over de werking van onze gemeente, toegelicht op drie gebieden: 1. Onze dienstverlening aan inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties, 2. Onze bedrijfsvoering bestaand uit het verzorgen van randvoorwaardelijke zaken, van informatie en van advies. 3. Onze griffie die de raad ondersteunt en adviseert ten behoeve van een hoogwaardige kwaliteit van bestuurlijke besluitvorming. Bedrijfsvoering en griffie zijn toegelicht onder ‘Bedrijfsvoering Twenterand’.

71

Dienstverlening Inleiding Dienstverlening Dienstverlening Betrouwbaar, betrokken en toegankelijk, zo willen we onze dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties vormgeven. We streven hierbij naar ‘goed’ als beoordeling en willen dit de komende jaren terugzien in de peiling waarstaatjegemeente.nl. Aan betrouwbaar zijn werken we door helder te zijn in wat er van ons verwacht mag worden en door die verwachtingen waar te maken. Betrokken geven we invulling door te handelen vanuit echte interesse. Toegankelijk gaat om laagdrempelig en zo eenvoudig mogelijk. Synergie tussen de centrale toegangskanalen telefonie, post, receptie, website en Social Media en consistentie van de dienstverlening over de kanalen heen zijn hierbij van belang. Uiteraard nemen we hierbij wettelijke voorschriften op gebied van beveiliging en privacy in acht en borgen we dit zoveel mogelijk in onze processen. Daarbij faciliteren en stimuleren we selfservice en passen hedendaagse technieken toe wanneer dit leidt tot een meer efficiënte dienstverlening. Daarbij is van belang dat we werken volgens onze servicenormen en onze online gepubliceerde afspraken en informatie. Voor al onze dienstverleningsprocessen geldt dat monitoring wordt gebruikt om te komen tot doorontwikkeling en verbetering.

Voor 2023 is van belang op te merken dat er Verkiezingen voor Provinciale Staten en het Waterschap op het programma staan en dat het de intentie is om vanaf 1 januari 2023 ook publieksdiensten voor de gemeente Ommen te verzorgen.

72

Bedrijfsvoering Twenterand Bedrijfsvoering In deze paragraaf Bedrijfsvoering worden relevante thema’s op het gebied van bedrijfsvoering toegelicht. Bedrijfsvoering omvat het verzorgen van randvoorwaardelijke zaken, van informatie en van advies. Het betreft Personeel en Organisatie, (interne) Communicatie, Bestuursadvies en -ondersteuning van B&W, Planning & Control, Financiën , Informatisering & Automatisering, Bodediensten en Bestuurlijk Juridische zaken. In deze paragraaf wordt een aantal thema’s belicht die van belang zijn voor 2023. Communicatie en participatie Er liggen de komende collegeperiode flinke opgaven voor de gemeente Twenterand. Die wil dit college samen met inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) organisaties aanpakken. Ook moeten (de gevolgen) van keuzes helder uitgelegd worden. Zodanig dat zoveel mogelijk inwoners het begrijpen. In het coalitieakkoord spreekt de coalitie over verschillende vormen van communicatie die kunnen worden ingezet om inwoners, ondernemers en organisaties optimaal te informeren en mee te nemen. Om dat allemaal te kunnen doen is budget nodig. Om inzichtelijk te maken wat we op het vlak van communicatie en participatie nodig vinden en wat daar voor nodig is, is een concreet plan van aanpak nodig. Niet alleen voor deze collegeperiode, maar structureel.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=f98c64ae-32c2-48bf-b303-09e23e1bbda5